Adhyaya 48

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अतः परं तु विप्रर्षे चांडालपतितो द्विजः । प्रलप्य च बहून्शोकान्जगाम कश्यपं मुनिम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ తరువాత, ఓ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణా, ఆ ద్విజుడు చాండాలస్థితికి పతితుడై, అనేక శోకాలతో విలపిస్తూ ముని కశ్యపుని వద్దకు వెళ్లెను।

Verse 2

गत्वोवाच मुनिश्रेष्ठ वदास्माकं हितं वचः । यथा पापाद्विमुच्येहं मुनिश्रेष्ठ तथा कुरु

అక్కడికి వెళ్లి అతడు అన్నాడు—ఓ మునిశ్రేష్ఠా, మాకు హితమైన వాక్యము చెప్పుము; ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నేను ఇక్కడే పాపమునుండి విముక్తుడనగునట్లు చేయుము।

Verse 3

तमुवाच महातेजा ईषद्धास्यः समंततः । कश्यप उवाच । संदर्शनाच्च म्लेच्छानामुपशांतोसि वै स्वयम्

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల ముని స్వల్పహాస్యంతో అతనిని సంభోదించెను. కశ్యపుడు పలికెను—మ్లేచ్ఛుల దర్శనమాత్రముచేతనే నీవు స్వయంగా శాంతుడవై ప్రశాంతుడవైనావు।

Verse 4

गायत्र्याश्च जपैर्होमैर्व्रतैश्चांद्रायणदिभिः । स्मर नित्यं हरेः पादमुपोष्य हरिवासरम्

గాయత్రీజపం, జపం, హోమం, చాంద్రాయణాది వ్రతములతో—హరివాసరమున ఉపవాసముండి—నిత్యం హరి పాదములను స్మరించుము।

Verse 5

अहर्निशं हरेर्ध्यानं प्रणामं कुरु तं प्रभुम् । तीर्थस्नानेन मंत्रेण पंकस्यांतं गमिष्यसि

పగలు రాత్రి హరి ధ్యానము చేయుము, ఆ ప్రభువుకు ప్రణామము చేయుము। తీర్థస్నానము మంత్రపూర్వకముగా చేస్తే పాపదుఃఖరూప పంకమునకు అంతము పొందుదువు।

Verse 6

ततः पापक्षयादेव ब्राह्मणत्वं च लप्स्यसे । व्रतैर्वृषाधिकैर्मोक्षं नाशयन्कल्मषं द्विज

అనంతరం పాపక్షయమువలననే నీవు బ్రాహ్మణత్వమును పొందుదువు। ఓ ద్విజా! ధర్మసమృద్ధమైన వ్రతములతో కల్మషమును నశింపజేసి మోక్షమును పొందుదువు।

Verse 7

मुनेस्तस्य वचः श्रुत्वा कृतकृत्योऽभवत्तदा । पुण्यं स विविधं कृत्वापुनर्ब्रह्मत्वमाप्तवान्

ఆ ముని వచనములు విని అతడు అప్పుడు కృతకృత్యుడయ్యెను। వివిధ పుణ్యకర్మలు చేసి అతడు మళ్లీ బ్రాహ్మణత్వమును పొందెను।

Verse 8

ततस्तप्त्वा तपस्तीव्रंस्वर्लोकं चिरमभ्यगात् । सद्वृत्तस्याखिलं पापं क्षयं याति दिने दिने

తదుపరి తీవ్రమైన తపస్సు చేసి అతడు స్వర్గలోకమునకు వెళ్లి దీర్ఘకాలము అక్కడ నివసించెను। సద్గుణసంపన్నుని సమస్త పాపము దినదినము క్షయమగును।

Verse 9

असद्वृत्तस्य पुण्यं हि क्षयं यात्यंजनोपमम् । अनाचाराद्धतो विप्र आचारात्सुरतां व्रजेत्

దురాచారుడి పుణ్యం అంజనంలా క్రమంగా క్షయమవుతుంది. అనాచారంతో బ్రాహ్మణుడు నశిస్తాడు; సదాచారంతో దేవస్థితిని పొందుతాడు.

Verse 10

ततः कंठगतैः प्राणैराचारं कुरुते द्विजः । कर्मणा मनसांगेन सदाचारं सदा कुरु

అప్పుడు, ప్రాణం గొంతుకు చేరిన వేళ కూడా ద్విజుడు ఆచారాన్ని నిలుపుకోవడానికి యత్నిస్తాడు. కర్మతో, మనసుతో, అవయవాలతో—ఎల్లప్పుడూ సదాచారం ఆచరించు.

Verse 11

कश्यपस्योपदेशेन स विनीतोऽभवद्द्विजः । आचारं तु पुनः कृत्वा तपस्तप्तत्वा दिवं गतः

కశ్యపుని ఉపదేశంతో ఆ ద్విజుడు వినయవంతుడయ్యాడు. మళ్లీ ఆచారాన్ని స్వీకరించి తపస్సు చేసి స్వర్గానికి వెళ్లాడు.

Verse 12

अनाचारी हतो विप्रः स्वर्गलोकेषु गर्हितः । आचारं तु पुनः कृत्वा सुरलोके महीयते

అనాచారుడైన బ్రాహ్మణుడు నశించి స్వర్గలోకాలలో కూడా నిందింపబడతాడు. కానీ మళ్లీ ఆచారాన్ని ఆచరించినప్పుడు దేవలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 13

नारद उवाच । प्राप्नुवंति गतिं लोकाः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । द्विजानां पीडनं कृत्वा गतिं गच्छति कां प्रभो

నారదుడు అన్నాడు—ద్విజోత్తములను పూజిస్తే ప్రజలు శుభగతిని పొందుతారు. ప్రభూ, ద్విజులను బాధించినవాడు ఏ గతికి చేరుతాడు?

Verse 14

ब्रह्मोवाच । क्षुधा संतप्तदेहानां ब्राह्मणानां महात्मनाम् । नार्चयेच्छक्तितो भक्त्या स याति नरकं नरः

బ్రహ్ముడు పలికెను—సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ ఆకలితో బాధపడుతున్న మహాత్మ బ్రాహ్మణులను భక్తితో పూజించి సత్కరించని వాడు నరకానికి పోతాడు।

Verse 15

परुषेण क्रोशयित्वा क्रोधाद्यस्तु विसर्जयेत् । स याति नरकं घोरं महारौरवकृच्छ्रकम्

క్రోధాది వశమై కఠిన వాక్యాలతో ఇతరుణ్ని ఏడిపించే వాడు ఘోర నరకమైన మహారౌరవ కృచ్ఛ్రాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 16

सन्निवृत्तस्ततः कीटाद्यन्त्यजातिषु जायते । ततो रोगी दरिद्रस्तु क्षुधया परिपीडितः

ధర్మమార్గం నుండి తొలగిపోయి అతడు ముందుగా పురుగులు మొదలైన నీచ యోనుల్లో జన్మిస్తాడు; తరువాత రోగి, దరిద్రుడై ఆకలితో బాగా బాధపడతాడు।

Verse 17

नावमन्येत्ततो विप्रं क्षुधया गृहमागतम् । न ददामीति यो ब्रूयाद्देवाग्निब्राह्मणेषु सः

కాబట్టి ఆకలితో బాధపడుతూ ఇంటికి వచ్చిన బ్రాహ్మణుణ్ని అవమానించకూడదు. “నేను ఇవ్వను” అని చెప్పేవాడు దేవతలు, అగ్ని, బ్రాహ్మణుల పట్ల అపరాధి అవుతాడు।

Verse 18

तिर्यग्योनिशतं गत्वा चांडाल्यमुपगच्छति । पादमुद्यम्य यो विप्रं हंति गां पितरौ गुरुम्

పాదం ఎత్తి బ్రాహ్మణుణ్ని కొట్టేవాడు, లేదా గోవును, తల్లిదండ్రులను, గురువును హతమార్చేవాడు—వందల త్రియక్ యోనుల్లో తిరిగి చివరకు చాండాల స్థితిని పొందుతాడు।

Verse 19

रौरवे नियतो वासस्तस्य नास्तीह निष्कृतिः । यदि पुण्याद्भवेज्जन्म स एव पंगुतां व्रजेत्

రౌరవ నరకంలో అతని నివాసం స్థిరమై ఉంటుంది; ఇహలోకంలో అతనికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. పుణ్యవశాత్తు పునర్జన్మ వచ్చినా, అతడు పంగుత్వాన్నే పొందుతాడు.

Verse 20

अतिदीनो विषादी च दुःखशोकाभिपीडितः । एवं जन्मत्रयं प्राप्य भवेत्तस्य च निष्कृतिः

అతడు అత్యంత దీనుడై, విషాదంతో, దుఃఖశోకాల చేత పీడితుడై ఉంటాడు. ఇలా మూడు జన్మలు అనుభవించిన తరువాత అతనికి ప్రాయశ్చిత్తం (కర్మఋణ విమోచనం) కలుగుతుంది.

Verse 21

मुष्टिचपेटकीलैश्च हन्याद्विप्रं तु यः पुमान् । तापने रौरवे घोरे कल्पांतं सोपि तिष्ठति

ముష్టులతో, చెంపదెబ్బలతో లేదా పదునైన ఆయుధాలతో బ్రాహ్మణుణ్ని కొట్టే వాడు భయంకరమైన ‘తాపన’ మరియు ‘రౌరవ’ నరకాలలో కల్పాంతం వరకు నిలిచివుంటాడు.

Verse 22

अथ जन्म समासाद्य कुक्कुरः क्रूरचंडकः । अंत्यजातिषु जातोपि दरिद्रः कुक्षिशूलवान्

తర్వాత అటువంటి జన్మను పొందిన అతడు క్రూరుడూ ఉగ్రుడూ అయిన కుక్కగా మారాడు. అంత్యజులలో పుట్టినా అతడు దరిద్రుడిగానే ఉండి కడుపునొప్పితో బాధపడాడు.

Verse 23

पादमुद्यच्छते वा यस्तस्य पादे शिलीपदः । खंजो वा मंदजंघो वा खण्डपादो भवेन्नरः

ఎవడు కొట్టేందుకు పాదాన్ని ఎత్తుతాడో, అతని పాదానికి శ్లీపదం (హాతిపాద రోగం) కలుగుతుంది. ఆ మనిషి కుంటివాడో, బలహీన కాళ్లవాడో, లేదా పాదవికలుడో అవుతాడు.

Verse 24

पक्षवातेन चांगानि प्रकंपंते सदैव हि । मातरं पितरं विप्रं स्नातकं च तपस्विनम्

పక్షవాతదోషం వల్ల అతని అవయవాలు నిత్యం కంపిస్తాయి; తల్లి‑తండ్రులను, బ్రాహ్మణుని, స్నాతకుని, తపస్విని హింసించు లేదా అవమానించువాడు అటువంటి ఫలాన్ని పొందును।

Verse 25

हत्वा गुरुगणं क्रोधात्कुंभीपाके चिरं भवेत् । उषित्वा चैव जायेत कीटजातिषु तत्परम्

కోపంతో గురువుల సమూహాన్ని హతమార్చినవాడు దీర్ఘకాలం కుంభీపాక నరకంలో ఉంటాడు; అక్కడ నివసించి తరువాత కీటజాతుల్లో జన్మించి అదే నీచస్థితిలో ఆసక్తుడై ఉంటాడు।

Verse 26

विरुद्धं परुषं वाक्यं यो वदेद्धि द्विजातिषु । अष्टौ कुष्ठाः प्रजायंते तस्य देहे दृढं सुत

ద్విజుల మధ్య విరుద్ధమైన, కఠినమైన మాటలు పలికేవానికి—ఓ స్థిరపుత్రా—అతని దేహంలో ఎనిమిది రకాల కుష్ఠాలు దృఢంగా ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 27

विचर्चिकाथ दद्रूश्च मंडलः शुक्ति सिध्मकौ । कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः

విచర్చికా, దద్రు, మండల, శుక్తి, సిద్ధ్మక; అలాగే కాలకుష్ఠ, శుక్ల, తరుణ—ఇవి అత్యంత భయంకరమైన చర్మరోగాలు।

Verse 28

ततो भिषक्प्रयोगे च पापात्पुण्यं पलायते । अपुण्याज्जलरेखेव तेनैव निधनं व्रजेत्

ఆపై పాపస్థితిలో వైద్యచికిత్సను ఆశ్రయించినా, ఆ పాపం వల్ల పుణ్యం పారిపోతుంది; అపుణ్యం నీటిపై గీసిన రేఖలా లయమై, అదే కారణంగా నాశనాన్ని పొందుతాడు।

Verse 29

एषां मध्ये महाकुष्ठास्त्रय एव प्रकीर्तिताः । कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः

వీటిలో మూడు మహాకుష్ఠాలు విశేషంగా ప్రసిద్ధి—కాలకుష్ఠం, శుక్లకుష్ఠం, మరియు ‘తరుణ’ అనే అత్యంత భయంకర కుష్ఠం।

Verse 30

महापातकभावानां ज्ञानात्संसर्गतोपि वा । अतिपातकिनामेव त्रयो देहे भवंति वै

మహాపాతకాలకు లోనైన వారితో తెలిసికూడా సాంగత్యం చేయడం వల్ల—లేదా కేవలం స్పర్శసంసర్గం వల్ల కూడా—అతిపాతకుని దేహంలో నిజంగా మూడు దోషాలు ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 31

संसर्गात्सहसंबंधाद्रोगः संचरते नृणाम् । दूरात्परित्यजेद्धीरः स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

సంసర్గం మరియు సన్నిహిత సంబంధం వల్ల మనుష్యులలో రోగం వ్యాపిస్తుంది. అందుచేత ధీరుడు దూరంగా విడిచి ఉండాలి; స్పర్శ జరిగితే విధిగా స్నానం చేయాలి।

Verse 32

पतितं कुष्ठसंयुक्तं चांडालं च गवाशिनम् । श्वानं रजस्वलां भिल्लं स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

పతితుడు, కుష్ఠరోగి, చాండాలుడు, గోమాంసభోజి, కుక్క, రజస్వల స్త్రీ, భిల్లుడు—ఇవన్నీ స్పర్శించిన తరువాత విధిగా శుద్ధిస్నానం చేయాలి।

Verse 33

दुरितस्यानुरूपेण देहे कुष्ठा व्यवस्थिताः । इहलोके परत्रैवाप्यत्र नास्ति तु संशयः

పాపానికి అనుగుణంగా దేహంలో కుష్ఠం స్థిరపడుతుంది—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 34

न्यायेनोपार्जितां वृत्तिं ब्रह्मस्वं हरते तु यः । अक्षयं नरकं प्राप्य पुनर्जन्म न विद्यते

న్యాయంగా సంపాదించిన జీవికను—బ్రాహ్మణస్వాన్ని—ఎవడు హరిస్తాడో, వాడు అక్షయ నరకాన్ని పొందుతాడు; ఆపై అతనికి పునర్జన్మ ఉండదు।

Verse 35

पिशुनो यस्तु विप्राणां रंध्रान्वेषणतत्परः । तं दृष्ट्वाप्यथवा स्पृष्ट्वा सचेलो जलमाविशेत्

బ్రాహ్మణుల లోపాలను వెతకడంలో తత్పరుడైన నిందకుణ్ని చూసినా, లేదా తాకినా, శుద్ధికై వస్త్రాలతోనే నీటిలో ప్రవేశించాలి।

Verse 36

ब्रह्मस्वं प्रणयाद्भुक्तं दहत्यासप्तमं कुलम् । विक्रमेण तु भुंजानो दशपूर्वान्दशापरान्

బ్రాహ్మణస్వాన్ని (అనుచిత) స్నేహం లేదా పక్షపాతంతో భోగిస్తే, అది ఏడవ తరము వరకు వంశాన్ని దహిస్తుంది; బలప్రయోగంతో భోగించేవాడు పది పూర్వులు, పది పరులు నశింపజేస్తాడు।

Verse 37

न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते । विषमेकाकिनं हंति ब्रह्मस्वं पुत्रपौत्रकम्

వారు అంటారు—విషమే నిజమైన విషం కాదు; (అన్యాయంగా తీసుకున్న) బ్రాహ్మణస్వమే విషమని చెప్పబడుతుంది। విషం ఒంటరివాడిని చంపుతుంది; బ్రాహ్మణధనం మాత్రం కుమారులు-మనుమలతో సహా నశింపజేస్తుంది।

Verse 38

मोहाच्च मातरं गत्वा ब्राह्मणीं च गुरोस्त्रियम् । पतित्वा रौरवे घोरे पुनरुत्पत्तिदुर्लभः

మోహవశుడై తన తల్లిని సమీపించి, గురువుని బ్రాహ్మణి భార్యను కూడా సమీపించేవాడు, భయంకర రౌరవ నరకంలో పడిపోయి పునర్జన్మను అత్యంత దుర్లభం చేసుకుంటాడు।

Verse 39

पतंति पितरस्तस्य कुंभीपाकेथ तापने । अवीचिकालसूत्रे च महारौरवरौरवे

అతని పితృదేవతలు కుంభీపాక, తాపన నరకాలలో పడిపోతారు; అలాగే అవీచీ, కాలసూత్ర, మహారౌరవ, రౌరవ నరకాలలోనూ నిపతిస్తారు।

Verse 40

कदाचिदपि वा तेषां निष्कृतिं नानुमेनिरे । प्राणं हत्वा द्विजातीनां स्वयं यात्यपुनर्भवम्

అటువంటి కర్మకు వారు ఎప్పుడూ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని అంగీకరించలేదు; ద్విజుల ప్రాణాన్ని హరించినవాడు తానే అపునర్భవ స్థితికి, తిరిగిరాని దుస్థితికి, చేరుతాడు।

Verse 41

पतंति पुरुषास्तस्य रौरवे च सहस्रशः । नारद उवाच । सर्वेषामेव विप्राणां वधे च पातकं समम्

అతని అనుచరులు వేల సంఖ్యలో రౌరవ నరకంలో పడిపోతారు। నారదుడు అన్నాడు—సర్వ బ్రాహ్మణుల వధలో పాపం సమానమే।

Verse 42

विषमं वा कुतस्तिष्ठेत्तत्त्वतो वक्तुमर्हसि । ब्रह्मोवाच । हत्वा विप्रं ध्रुवं पुत्र पातकं यदुदाहृतम्

“అసమానత నిజంగా ఎక్కడ నిలుస్తుంది? తత్త్వంగా చెప్పవలసినది.” బ్రహ్మ అన్నాడు—“పుత్రా, బ్రాహ్మణుని హతం చేయడం నిశ్చయంగా పాపమని ప్రకటించబడింది.”

Verse 43

लभते ब्रह्महा घोरं वक्तव्यं चापरं शृणु । लक्षकोटिसहस्राणां ब्राह्मणानां वधं भजेत्

బ్రాహ్మణహంతుడు ఘోర పాపాన్ని పొందుతాడు; ఇంకా విను—అతడు లక్షకోటి సహస్ర బ్రాహ్మణులను వధించిన దోషానికి సమానంగా దోషి అవుతాడు।

Verse 44

वेदशास्त्रयुतं हत्वा श्रोत्रियं विजितेंद्रियम् । विप्रं च वैष्णवं हत्वा तस्माद्दशगुणोत्तरम्

వేదశాస్త్రసంపన్నుడై, ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగిన శ్రోత్రియుణ్ని హతమార్చి, అలాగే వైష్ణవ బ్రాహ్మణుణ్ని హతమార్చితే, దానికన్నా పాపం దశగుణముగా అధికమని చెప్పబడింది।

Verse 45

स्ववंशान्पातयित्वा तु पुनर्जन्म न विंदते । त्रिवेदं स्नातकं हत्वा वधस्यांतं न विन्दते

తన వంశాన్ని పతనానికి గురిచేస్తే పునర్జన్మ లభించదు; అలాగే త్రివేదపారంగతుడైన స్నాతకుణ్ని హతమార్చితే ఆ వధపాపానికి అంతం దొరకదు।

Verse 46

श्रोत्रियं च सदाचारं तीर्थमंत्रप्रपूतकम् । ईदृशं ब्राह्मणं हन्तुः पापस्यांतो न विद्यते

వేదపారంగతుడు, సదాచారసంపన్నుడు, తీర్థకర్మలూ మంత్రాలూ చేత పవిత్రుడైన అటువంటి బ్రాహ్మణుణ్ని హతమార్చినవాడికి పాపానికి అంతం లేదు।

Verse 47

अपकारं समुद्दिश्य द्विजः प्राणान्परित्यजेत् । दृश्यते येन चान्येन ब्रह्महा स भवेन्नरः

అపకారం చేయాలనే ఉద్దేశంతో ఒక ద్విజుడు ప్రాణత్యాగం చేస్తే, అది మరొకరు చూశారంటే, ఆ మనిషి బ్రహ్మహా (బ్రాహ్మణహంతకుడు) అవుతాడు।

Verse 48

वचोभिः परुषैर्वृत्तैः पीडितस्ताडितो द्विजः । यमुद्दिश्य त्यजेत्प्राणांस्तमाहुर्ब्रह्मघातिनम्

కఠిన వాక్యాలు, క్రూర ప్రవర్తన వల్ల బాధపడి కొట్టబడిన బ్రాహ్మణుడు ఎవ్వరినో ఉద్దేశించి ప్రాణత్యాగం చేస్తే, ఆ వ్యక్తిని బ్రహ్మఘాతి (బ్రాహ్మణహంతకుడు) అంటారు।

Verse 49

ऋषयो मुनयो देवाः सर्वे ब्रह्मविदस्तथा । देशानां पार्थिवानां च स च वध्यो भवेदिह

ఋషులు, మునులు, దేవతలు—అందరూ బ్రహ్మవిదులు—దేశాధిపతులు, రాజులలోనూ అలాంటి వాడు ఈ లోకంలో వధయోగ్యుడవుతాడని ప్రకటిస్తారు.

Verse 50

अतो ब्रह्मवधं प्राप्य पितृभिः सह पच्यते । प्रायोपवेशकं विप्रं बुधः संमानयेद्ध्रुवम्

కాబట్టి బ్రహ్మహత్యాపాపాన్ని పొందినవాడు పితృులతో కూడ నరకంలో దహించబడతాడు. ప్రాయోపవేశం చేసిన బ్రాహ్మణుణ్ని జ్ఞాని నిశ్చయంగా సత్కరించాలి.

Verse 51

दोषैश्चापि विनिर्मुक्तमुद्दिश्य प्राणमुत्सृजेत् । स प्रलिप्तो वधैर्घोरैर्न तु यं परिकीर्तयेत्

దోషాలనుండి విముక్తి పొందాలనే ఉద్దేశంతో ప్రాణత్యాగం చేసినా, ఘోర హత్యాకర్మలతో మలినుడైన వానిని ప్రశంసగా ప్రస్తావించకూడదు.

Verse 52

आत्मघातं द्रुमारोहं कोटरै रूपजीविनं । यः कुर्यादात्मनोघातं स्ववंशे ब्रह्महा भवेत्

ఎవడు ఆత్మనాశనం చేస్తాడో—తనను తానే చంపుకోవడం, చెట్టెక్కి (మరణార్థం), లేదా కొట్టరంలో ప్రవేశించి (రూపజీవిగా ఉండడం)—అతడు తన వంశంలో బ్రహ్మహత్యకుడవుతాడు.

Verse 53

भ्रूणं च घातयेद्यस्तु शिशुं वा आतुरं गुरुम् । ब्रह्महा स्वयमेव स्यान्न तु यं परिकीर्तयेत्

ఎవడు భ్రూణాన్ని, లేదా శిశువును, లేదా రోగగ్రస్త గురువును హతమార్చుతాడో, అతడు తానే బ్రహ్మహత్యకుడవుతాడు; అతనిని కీర్తించి పొగడరాదు.

Verse 54

मारयेच्च सगोत्रं वा ब्राह्मणं ब्राह्मणाधमः । तस्यैव तद्भवेत्पापं न तु यं परिकीर्त्तयेत्

ఒక నీచ బ్రాహ్మణుడు తన గోత్రంలోని బ్రాహ్మణుణ్ని చంపినప్పటికీ, ఆ కర్మపాపం హంతకుడికే చెందుతుంది; అతడు ఉచ్చరించే పేరుగలవానికి కాదు।

Verse 55

पीडयित्वा द्विजं शूद्रः स्वकार्यं चापि साधयेत् । तत्रापापे च शूद्रस्य पातकं नान्यथा भवेत्

శూద్రుడు ద్విజుణ్ని వేధించి తన కార్యాన్ని సాధించినా, ఆ కార్యం శూద్రునికి అపాపమని నిర్ణయించబడితే, అక్కడ పాతకం కలగదు; ఇతరథా కాదు।

Verse 56

तात्कालिक वधं हत्वा हंतारमाततायिनं । न च हंता च तत्पापैर्लिप्यते द्विजसत्तम

హే ద్విజసత్తమా! తక్షణమే ప్రాణహంతకుడైన ఆతతాయిని హంతకుణ్ని సంహరించినా, సంహారకుడు ఆ కర్మజ పాపంతో లిప్తుడు కాడు।

Verse 57

आततायिनमायांतमपि वेदांतगं रणे । जिघांसंतं जिघांसेच्च न तेन ब्रह्महा भवेत्

చంపడానికి వచ్చే ఆతతాయిని—అతడు వేదాంతజ్ఞుడైనా—రణంలో సంహరించవచ్చు; అలా చేసినందుకు బ్రహ్మహత్యాదోషం కలగదు।

Verse 58

अग्निदो गरदश्चैव धनहारी च सुप्तघः । क्षेत्रदारापहारी च षडेते ह्याततायिनः

అగ్ని పెట్టేవాడు, విషం పెట్టేవాడు, ధనం దోచేవాడు, నిద్రిస్తున్నవానిని చంపేవాడు, క్షేత్రం/భూమి హరించేవాడు, భార్యను అపహరించేవాడు—ఈ ఆరుగురు ‘ఆతతాయులు’ అని చెప్పబడతారు।

Verse 59

खलो राजवधोद्योगी पितॄणां च वधे रतः । अनुयायी नृपो राज्ञश्चत्वारश्चाततायिनः

రాజవధానికి ఉద్ద్యోగపడే దుష్టుడు, పితృలు/వృద్ధుల వధలో రమించేవాడు, రాజుని అనుచరుడు, మరియు స్వయంగా రాజు—ఈ నలుగురూ నిశ్చయంగా ‘ఆతతాయులు’గా చెప్పబడతారు।

Verse 60

तत्क्षणान्न मृतं विप्रं पुनर्हंतुं न युज्यते । पुर्नहत्वा वधं घोरं ज्ञानात्प्राप्नोति निश्चितं

ఆ క్షణంలో బ్రాహ్మణుడు మరణించకపోతే, అతనిపై మళ్లీ దాడి చేయడం యుక్తం కాదు. కానీ మళ్లీ కొట్టి చంపితే, శాస్త్రజ్ఞాన ప్రకారం అతడు నిశ్చయంగా ఘోర వధపాపాన్ని పొందుతాడు।

Verse 61

लोके विप्रसमो नास्ति पूजनीयो जगद्गुरुः । हत्वा तं यद्भवेत्पापं तत्परं च न विद्यते

లోకంలో బ్రాహ్మణునికి సమానుడు లేడు; అతడు జగద్గురువుగా పూజనీయుడు. అతనిని హతమార్చితే కలిగే పాపం కన్నా గొప్ప పాపం మరొకటి లేదు।

Verse 62

देववत्पूजनीयोसौ देवासुरगणैर्नरैः । ब्राह्मणस्य समो नास्ति त्रिषु लोकेषु निश्चितं

అతడు దేవునివలె పూజనీయుడు—దేవగణాలు, అసురగణాలు, మనుష్యులు అందరూ. నిశ్చయంగా మూడు లోకాలలో బ్రాహ్మణునికి సమానుడు లేడు।

Verse 63

नारद उवाच । कां वृत्तिं समुपाश्रित्य जीवितव्यं द्विजेन हि । अपानेन सुरश्रेष्ठ तत्वतो वक्तुमर्हसि

నారదుడు అన్నాడు—ద్విజుడు ఏ జీవికావృత్తిని ఆశ్రయించి జీవించాలి? ఓ దేవశ్రేష్ఠా, తత్త్వానుసారంగా సత్యంగా వివరించవలసినది మీరు।

Verse 64

ब्रह्मोवाच । अयाचिता च या भिक्षा प्रशस्ता सा प्रकीर्तिता । उञ्छवृत्तिस्ततो भद्रा सुभद्रा सर्ववृत्तिषु

బ్రహ్ముడు పలికెను—అడగకుండానే లభించే భిక్ష ప్రశంసనీయం అని కీర్తించబడింది. అందుచేత ఉఞ్ఛవృత్తి (కణాలు ఏరుకొని జీవనం) శుభకరం—అన్ని వృత్తులలో అత్యంత శుభం।

Verse 65

यामाश्रित्य मुनिश्रेष्ठा गच्छंति ब्रह्मणः पदम् । दक्षिणा यज्ञशेषाणां ग्राह्या यज्ञगतेन हि

ఆ (ధర్మోపాయం) ఆశ్రయించి మునిశ్రేష్ఠులు బ్రహ్మపదాన్ని పొందుతారు. యజ్ఞశేషములోనుండే దక్షిణను స్వీకరించాలి; అది యజ్ఞవిధిచే సమ్మతమైనది।

Verse 66

पाठनं याजनं कृत्वा ग्रहीतव्यं धनं द्विजैः । पाठयित्वा पठित्वा च कृत्वा स्वस्त्ययनं शुभं

బోధన చేసి యజ్ఞం నిర్వహింపజేసిన తరువాత ద్విజులు ధనాన్ని స్వీకరించాలి. ఇతరులకు పాఠం చెప్పి, తామూ వేదపాఠం చేసి, శుభమైన స్వస్త్యయన కర్మను కూడా చేయాలి।

Verse 67

ब्राह्मणानामिदं जीव्यं शिष्टा वृत्तिः प्रतिग्रहः । शास्त्रोपजीविनो धन्या धन्या वृक्षोपजीविनः

బ్రాహ్మణులకు ఇది జీవిక—శిష్టసమ్మతమైన వృత్తి, అనగా ప్రతిగ్రహం. శాస్త్రాధారంగా జీవించే వారు ధన్యులు; వృక్షాధారంగా జీవించే వారూ ధన్యులు।

Verse 68

धन्या वृक्षलताजीव्या वाटीसस्योपजीविनः । अन्न जंतु वधे पापं तस्य दोषोपशांतये

వృక్షాలు, లతలపై ఆధారపడి జీవించే వారు ధన్యులు; తోట పంటపై జీవించే వారూ ధన్యులు. ఎందుకంటే అన్నార్థం జీవహింస పాపం; ఆ దోషశాంతికై (ఇలాంటి ఆహారం) ఉపకరిస్తుంది।

Verse 69

नवधान्यानि शस्तानि विप्रेभ्यः संप्रदापयेत् । न चेत्प्राणिवधे ह्यत्र क्षीयंते चायुषो ध्रुवं

తొమ్మిది రకాల ధాన్యములు మరియు తగిన ఆహారసామగ్రిని శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులకు సమర్పించాలి; లేకపోతే ఇక్కడ ప్రాణిహింసా దోషం వల్ల ఆయుష్షు నిశ్చయంగా క్షీణిస్తుంది.

Verse 70

तस्माद्दद्यात्सुबहूनि पितृदेवद्विजातिषु । अभावात्क्षत्त्रियावृत्तिर्ब्राह्मणैरूपजीव्यते

కాబట్టి పితృదేవతలకు, దేవతలకు, ద్విజులకు విరివిగా దానం చేయాలి; ఎందుకంటే తగిన ఆధారం లేకపోతే క్షత్రియుల జీవిక కూడా బ్రాహ్మణుల ఆధారంతోనే నడుస్తుంది.

Verse 71

न्याययुद्धेषु योद्धव्यं चरेद्वीरव्रतं शुभम् । स तया च द्विजो वृत्या यद्धनं लभते नृपात्

న్యాయమైన యుద్ధాలలోనే యుద్ధం చేయాలి, శుభమైన వీరవ్రతాన్ని ఆచరించాలి; అట్టి వృత్తి-ఆచరణతో ద్విజుడు రాజుని నుండి పొందిన ధనం యథోచితమని చెప్పబడింది.

Verse 72

पितृयज्ञादिदानेषु मेध्यं तद्धनमुच्यते । समभ्यसेद्धनुर्विद्यां वेदयुक्तां सदानघः

పితృయజ్ఞాది దానకార్యాలలో వినియోగించే ధనం ‘మేధ్యం’ అంటే పవిత్ర ధనమని చెప్పబడుతుంది. సదా నిర్దోషుడైనవాడు వేదసహితమైన ధనుర్విద్యను నిరంతరం అభ్యసించాలి.

Verse 73

शक्तिकुंतगदाखड्ग परिघाणां समंततः । अश्वारोहं गजारोहमैंद्रजालममानकं

చుట్టూ శక్తి, కుంతం, గద, ఖడ్గం, పరిఘం ధరించిన యోధులు; అశ్వారోహులు, గజారోహులు కూడా—ఇంద్రజాలంలా ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యం కనిపించింది.

Verse 74

रथभूमिगतं युद्धं युक्तं सर्वत्र कारयेत् । द्विज देव ध्रुवाणां च स्त्रीणां वृत्तं तपस्विनाम्

రథస్థమై యుద్ధమైనా భూమిపై యుద్ధమైనా, అది సర్వత్ర ధర్మబద్ధంగా సమ్యక్‌గా జరగునట్లు చేయవలెను; అలాగే బ్రాహ్మణులు, దేవతలు, ధర్మస్థిరులు, స్త్రీలు, తపస్వులు—వారి యథోచిత వృత్తిని కాపాడవలెను।

Verse 75

साधु साध्वी गुरूणां च नृपाणां रक्षणाद्ध्रुवम् । यत्पुण्यं लभ्यते शूरैः कथं तद्ब्रह्मवादिभिः

సాధువులు, సాధ్వీలు, గురువులు—వారిని రాజులు రక్షించుటవలన నిశ్చయంగా పుణ్యం లభించును; అయితే శూరులు పొందే ఆ పుణ్యం బ్రహ్మవాదులు (బ్రహ్మచింతకులు) ఎలా పొందగలరు?

Verse 76

सर्वपापक्षयं कृत्वा सोक्षयं स्वर्गमश्नुते । सम्मुखे न्याययुद्धे च पतंति ब्राह्मणा रणे

సర్వపాపక్షయము చేసి అతడు క్షయరహిత స్వర్గాన్ని పొందును; మరియు సమ్ముఖ న్యాయయుద్ధంలో బ్రాహ్మణులు కూడా రణంలో పడిపోవుదురు।

Verse 77

ते व्रजंति परं स्थानं न गम्यं ब्रह्मवादिनां । धर्मयुद्धस्य यद्वृत्तं शृणु पुण्यं यथार्थतः

వారు పరమ స్థానమునకు వెళ్తారు; అది బ్రహ్మవాదులకు కూడా అగమ్యం. ఇక ధర్మయుద్ధంలో జరిగిన పుణ్యకథను యథార్థంగా వినుము।

Verse 78

संमुखेन प्रयुध्यंते न च गच्छंति कातरं । न भग्नं पृष्ठतो घ्नंति निःशस्त्रं प्रपलायितम्

వారు సమ్ముఖంగా యుద్ధం చేస్తారు, భయభీతికి లోనుకారు; ఓడిపోయి వెనుదిరిగినవానిని, ఆయుధరహితుడై పారిపోతున్నవానిని వారు హతమార్చరు।

Verse 79

अयुध्यमानं भीरुं च पतितं गतकल्मषं । असच्छूद्रं स्तुतिप्रीतमाहवे शरणागतम्

యుద్ధం చేయని వాడైనా, భయపడేవాడైనా, పడిపోయినవాడైనా, పాపాలు తొలగినవాడైనా—నీచ శూద్రుడైనా, స్తుతితో సంతోషించేవాడైనా—రణంలో శరణాగతుడై వస్తే అతనిని ఆశ్రయించి రక్షించాలి।

Verse 80

हत्वा च नरकं यांति दुर्वृत्ता जयकांक्षिणः । एषा च क्षत्त्रिया वृत्तिः सदाचारैस्तु गीयते

దుర్వృత్తులు, విజయాకాంక్షతో హత్య చేసి చివరకు నరకానికి వెళ్తారు. ఇదే క్షత్రియుల వృత్తి అని సదాచారనిష్ఠులు గానంగా చెప్పుతారు.

Verse 81

यामाश्रित्य दिवं यांति सर्वक्षत्रियकुंजराः । धर्मयुद्धे शुभो मृत्युः संमुखे क्षत्त्रियस्य च

ఆ ధర్మసూత్రాన్ని ఆశ్రయించి క్షత్రియులలో గజసమాన వీరులందరూ స్వర్గానికి వెళ్తారు. ధర్మయుద్ధంలో మరణం శుభం—ముఖాముఖి సమరంలో క్షత్రియునికి అది విశేషంగా శుభప్రదం.

Verse 82

अत्र पूतो भवेत्सोपि सर्वपापैः प्रमुच्यते । स तिष्ठेत्स्वर्गलोके च प्रासादे रत्नभूषिते

ఇక్కడ అతడూ పవిత్రుడై సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. అనంతరం స్వర్గలోకంలో రత్నాలతో అలంకరించిన ప్రాసాదంలో నివసిస్తాడు.

Verse 83

जांबूनदमयस्तंभे रत्नभूषितभूतले । इष्टद्रव्यैः सुसंपूर्णे दिव्यवस्त्रोपशोभिते

జాంబూనద స్వర్ణమయ స్తంభాలతో, రత్నాలతో అలంకరించిన భూతలంతో—ఇష్టద్రవ్యాలతో సమృద్ధిగా నిండినదై, దివ్యవస్త్రాలతో మరింత శోభించే (ప్రాసాదం)।

Verse 84

पुरतः कल्पवृक्षाश्च तिष्ठंति सर्वदायिनः । वापीकूपतटाकाद्यैरुद्यानैरुपशोभिते

ముందర సర్వదాయకమైన కల్పవృక్షాలు నిలిచి ఉంటాయి; ఆ స్థలం బావి, కూపం, చెరువు మొదలైన జలాశయాలు మరియు ఉద్యానాలతో శోభిల్లుతుంది।

Verse 85

यौवनाढ्याश्च सेवंते तं देवपुरकन्यकाः । तस्याग्रतो मुदा नित्यं नृत्यंत्यप्सरसां गणाः

యౌవనసంపన్నమైన దేవపురి కన్యలు అతనిని సేవిస్తారు; అతని ముందర ఆనందంతో అప్సరాగణాలు నిత్యం నర్తిస్తాయి।

Verse 86

गीतं गायंति गंधर्वा देवाश्च स्तुतिपाठकाः । एवं क्रमेण कल्पांते सार्वभौमो भवेन्नृपः

గంధర్వులు గీతాలు పాడుతారు, దేవతలు స్తుతిపాఠం చేస్తారు; ఇలా క్రమంగా కల్పాంతంలో రాజు సార్వభౌమ చక్రవర్తి అవుతాడు।

Verse 87

सर्वभोगैककर्ता च नीरुङ्मन्मथविग्रहः । तस्य पत्न्यः प्ररूपाढ्याः सदैव यौवनान्विताः

అతడే ఏకైకంగా సమస్త భోగాలను ప్రసాదించువాడు, నిరోగి—మన్మథుని సాకార విగ్రహంలా; అతని భార్యలు అపూర్వ సౌందర్యసంపన్నులు, సదా యౌవనవంతులు।

Verse 88

धर्मशीलाः सुताः शुभ्राः समृद्धाः पितृसंमताः । एवं क्रमेण भुंजंति सप्तजन्मसु क्षत्रियाः

ధర్మశీలులు, శుద్ధులు, సమృద్ధులు, పితృసమ్మతులు అయిన కుమారులతో—ఇలా క్రమంగా క్షత్రియులు ఏడు జన్మలపాటు సంపదను అనుభవిస్తారు।

Verse 89

अन्यायेन तु योद्धारस्तिष्ठंति नरके चिरम् । एवं च क्षत्रिया वृत्तिर्ब्राह्मणैरुपजीव्यते

అన్యాయంగా యుద్ధం చేసే యోధులు దీర్ఘకాలం నరకంలో నిలిచివుంటారు. ఈ విధంగా క్షత్రియుల జీవికా-వృత్తి మరియు ఆచారం బ్రాహ్మణులచే పోషింపబడి నియంత్రింపబడుతుంది.

Verse 90

वैश्यैः शूद्रैस्तथान्यैश्च अंत्यजैर्म्लेच्छजातिभिः । ये च योधाः प्रयुध्यंते न्याययुद्धेन सर्वदा

వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు ఇతరులు కూడా—అంత్యజులు, మ్లేచ్ఛజాతుల్లో పుట్టినవారు కూడా—ఎల్లప్పుడూ న్యాయయుద్ధ నియమాలతో యుద్ధం చేసే యోధులు.

Verse 91

तेपि यांति परं स्थानं सर्वे वर्णा द्विजातयः । न शूरो यो द्विजो भीरुरस्त्रशस्त्रविवर्जितः

వారూ పరమస్థానాన్ని పొందుతారు—అన్ని వర్ణాల ద్విజులు. అయితే శౌర్యం లేని, భయపడే, అస్త్రశస్త్రరహితుడైన ద్విజుడు కర్తవ్యభ్రష్టుడై నిందనీయుడని చెప్పబడెను.

Verse 92

विपत्तौ वैश्यवृतिं च कारयेद्द्विजसत्तमः । वैश्यवृत्तिं वणिग्भावं कृषिं चैव तथापरैः

విపత్తు సమయంలో ద్విజుల్లో శ్రేష్ఠుడు వైశ్యవృత్తిని స్వీకరించవచ్చు. ఆ వైశ్యవృత్తి వాణిజ్యం మరియు వ్యవసాయం అని ఇతర శాస్త్రవేత్తలు బోధించారు.

Verse 94

कारयेत्कृषिवाणिज्यं विप्रकर्म न च त्यजेत् । वणिग्भावान्मृषात्युक्तौ दुर्गतिं प्राप्नुयाद्द्विजः । आर्द्रद्रव्यं परित्यज्य ब्राह्मणो लभते शिवम् । समुत्पाद्य ततो वृत्तिं दद्याद्विप्राय सर्वशः

అతడు వ్యవసాయం, వాణిజ్యాన్ని చేయించవచ్చు; కానీ బ్రాహ్మణోచిత కర్మలను విడువకూడదు. వ్యాపారి స్వభావంతో అసత్యం పలికితే ద్విజుడు దుర్గతిని పొందుతాడు. అనుచితంగా పొందిన ధనాన్ని త్యజిస్తే బ్రాహ్మణుడు శివమంగళాన్ని పొందుతాడు. తరువాత జీవికను సంపాదించి సమస్తంగా బ్రాహ్మణునికి (భాగం) దానం చేయాలి.

Verse 95

पितृयज्ञे तथा चाग्नौ जुहुयाद्विधिवद्द्विजः । तुलेऽसत्यं न कर्त्तव्यं तुलाधर्मप्रतिष्ठिता

ద్విజుడు పితృయజ్ఞంలోను పవిత్ర అగ్నిలోను విధివిధానంగా ఆహుతులు సమర్పించాలి; తూకం విషయములో అసత్యం చేయకూడదు, ఎందుకంటే తులా ధర్మంపై స్థాపితమై ఉంది.

Verse 96

छलभावं तुले कृत्वा नरकं प्रतिपद्यते । अतुलं चापि यद्द्रव्यं तत्र मिथ्या परित्यजेत्

తూకంలో మోసం చేసే వాడు నరకాన్ని పొందుతాడు. తూకానికి అర్హం కాని వస్తువులో కూడా అబద్ధపు వ్యవహారాన్ని విడిచిపెట్టాలి.

Verse 97

एवं मिथ्या न कर्त्तव्या मृषा पापप्रसूतिका । नास्ति सत्यात्परोधर्मो नानृतात्पातकं परम्

కాబట్టి అసత్యం పలకకూడదు; అబద్ధం పాపాన్ని పుట్టిస్తుంది. సత్యం కన్నా గొప్ప ధర్మం లేదు, అసత్యం కన్నా పెద్ద పాతకం లేదు.

Verse 98

अतः सर्वेषु कार्येषु सत्यमेव विशिष्यते । अश्वमेधसहस्रं तु सत्यं च तुलया धृतम्

అందువల్ల అన్ని కార్యాలలో సత్యమే విశిష్టం. సహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞాలు మరియు సత్యాన్ని తులలో ఉంచితే—సత్యమే భారంగా నిలిచింది.

Verse 99

अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते । यो वदेत्सर्वकार्येषु सत्यं मिथ्या परित्यजेत्

సహస్ర అశ్వమేధాలకన్నా సత్యమే విశిష్టం. అన్ని విషయాలలో సత్యం పలికి, అసత్యాన్ని విడిచిపెట్టాలి.

Verse 100

स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गमक्षयमश्नुते । वाणिज्यं कारयेद्विप्रो मिथ्याऽवश्यं परित्यजेत्

అతడు దుర్గమమైన ఆపదలను దాటి అక్షయ స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. బ్రాహ్మణుడు వాణిజ్యం చేయవచ్చు, కాని అసత్యాన్ని తప్పక విడిచిపెట్టాలి.

Verse 101

वृद्धिं च निक्षिपेत्तीर्थे स्वयं शेषं तु भोजयेत् । देहक्लेशात्तत्सहस्रगुणं भवति सर्वदा

మిగులు భాగాన్ని తీర్థంలో అర్పణగా నిక్షేపం చేయాలి; తాను మాత్రం మిగిలినదాన్నే భుజించాలి. దేహక్లేశం వల్ల ఆ పుణ్యం ఎల్లప్పుడూ సహస్రగుణమవుతుంది.

Verse 102

अर्थार्जनविधौ मर्त्या विशंति विषमे जले । कांतारमटवीं चैव श्वापदैः सेवितां तथा

ధనార్జన ప్రయత్నంలో మానవులు ప్రమాదకరమైన నీటిలో ప్రవేశిస్తారు; అలాగే నిర్జన కాంతార-అరణ్యాలలో, క్రూర మృగాలు సంచరించే అడవుల్లోనూ వెళ్తారు.

Verse 103

गिरिं गिरिगुहां दुर्गां म्लेच्छानां शस्त्रपातिनाम् । गृहं प्रतिभयं स्थानं धनलोभात्समंततः

ధనలోభం వల్ల పర్వతం, పర్వతగుహ, దుర్గం కూడా చుట్టూరా ఆయుధాలతో దాడి చేసే మ్లేచ్ఛుల భయంకర నివాసస్థానంగా మారుతుంది.

Verse 104

सुतदारान्परित्यज्य दूरं गच्छंति लोभिनः । स्कंधे भारं वहंत्यन्ये तर्यां चक्रे निपातनैः

లోభులు కుమారులను, భార్యను వదలి దూరంగా వెళ్తారు. కొందరు భుజాలపై భారాన్ని మోస్తారు; మరికొందరు కొట్టింపులతో పడవలోకో చక్రంపైనో పడేయబడతారు.

Verse 105

क्षेपणीभिर्महादुःखैस्सदा प्राणव्ययेन च । अर्थस्य संचयः पुत्र प्राणात्प्रियतरो महान्

నిత్య మహాదుఃఖములతోను ప్రాణక్షయముతోను, ఓ పుత్రా, ధనసంచయం ప్రాణముకన్నా మరింత ప్రియమైనదిగా—అత్యంత ప్రియమైనదిగా—అనిపిస్తుంది।

Verse 106

एभिर्न्यायार्जितं वित्तं वणिग्भावेन यत्नतः । पितृदेवद्विजातिभ्यो दत्तं चाक्षयमश्नुते

ఈ విధానాలతో న్యాయంగా, వాణిజ్యభావంతో శ్రమించి సంపాదించిన ధనం—పితృదేవతలకు, దేవతలకు, ద్విజులకు దానమిచ్చినప్పుడు—అక్షయ పుణ్యమవుతుంది।

Verse 107

एतौ दोषौ महांतौ च वाणिज्ये लाभकर्मणि । लोभानामपरित्यागो मृषा ग्राह्यश्च विक्रयः

లాభార్థం చేసే వ్యాపారంలో ఇవి రెండు మహాదోషాలు—లోభాన్ని విడువకపోవడం, మరియు అబద్ధం/మోసంతో కొనుగోలు-అమ్మకాలు చేయడం।

Verse 108

एतौ दोषो परित्यज्य कुर्यादर्थार्जनं बुधः । अक्षयं लभते दानाद्वणिग्दोषैर्न लिप्यते

ఈ రెండు దోషాలను విడిచిపెట్టి జ్ఞాని ధనార్జన చేయాలి. దానమువల్ల అతడు అక్షయ పుణ్యాన్ని పొందుతాడు; వాణిజ్యదోషాలతో లిప్తుడుకాడు।

Verse 109

पुण्यकर्मरतो विप्रः कृषिं हि परिकारयेत् । वाहयेद्दिवसस्यार्धं बलीवर्दचतुष्टयम्

పుణ్యకర్మమందు రతుడైన బ్రాహ్మణుడు వ్యవసాయం చేయించాలి; నాలుగు ఎద్దులను దినార్ధం వరకు పనికి నడిపించాలి।

Verse 110

अभावात्त्रितयं चैव अविश्रामं न कारयेत् । चारयेच्च तृणेऽच्छिन्नै चोरव्याघ्रविवर्जिते

ఈ మూడింటి లోపం ఉన్నప్పుడు పశువులను విశ్రాంతి లేకుండా నడపకూడదు; గడ్డి కోయని, దొంగలు‑పులులు లేని చోట వాటిని మేపించాలి।

Verse 111

दद्याद्घासं यथेष्टं च नित्यमातर्पयेत्स्वयम् । गोष्ठं च कारयेत्तस्य किंचिद्विघ्नविवर्जितम्

ఇష్టమైనంత మేతను ఇవ్వాలి, నిత్యం తానే వాటిని తృప్తిపరచాలి; అలాగే ఏ విధమైన ఆటంకం లేని గోశాలను నిర్మింపజేయాలి।

Verse 112

सदा गोमयमूत्राभ्यां विघसैश्च विवर्जितम् । न मलं निक्षिपेद्गोष्ठे सर्वदेवनिकेतने

సర్వదేవనికేతనమైన గోశాలను ఎల్లప్పుడూ గోమయం, గోమూత్రం, మిగిలిన ఉచ్చిష్టాలతో రహితంగా ఉంచాలి; గోశాలలో మలినాన్ని వేయకూడదు।

Verse 113

आत्मनः शयनीयस्य सदृशं कारयेद्बुधः । समं निर्वापयेद्यत्नाच्छीतवातरजस्तथा

బుద్ధిమంతుడు దానికి తన శయనంలా శయనస్థలాన్ని చేయించాలి; శ్రమతో సమంగా, చల్లగా ఉంచాలి, తద్వారా చలి, గాలి, ధూళి తాకకుండా ఉంటుంది।

Verse 114

प्राणस्य सदृशं पश्येद्गां च सामान्यविग्रहम् । अस्य देहे सुखंदुःखं तथा तस्यैव कल्पते

ఆవును తన ప్రాణంలా, సమాన దేహధర్మం కలదిగా చూడాలి; ఈ దేహంలో కలిగే సుఖదుఃఖాలు ఆమెకూ అలాగే కలుగుతాయని భావించాలి।

Verse 115

अनेन विधिना यस्तु कृषिकर्माणि कारयेत् । स च गोवाहनैर्दोषैर्न लिप्येत धनी भवेत्

ఈ విధానమునుబట్టి వ్యవసాయకార్యములను చేయించువాడు, ఎద్దులు మరియు వాహనములకు సంబంధించిన దోషములతో లిప్తుడుకాడు; ధనవంతుడగును।

Verse 116

दुर्बलं पीडयेद्यस्तु तथैव गदसंयुतम् । अतिबालातिवृद्धं च स गोहत्यां समालभेत्

దుర్బలుని, రోగబాధితుని, అతి చిన్నవానిని మరియు అతి వృద్ధునిని పీడించువాడు గోహత్యాపాపమును పొందును।

Verse 117

विषमं वाहयेद्यस्तु दुर्बलं सबलं तथा । स गोहत्यासमं पापं प्राप्नोतीह न संशयः

దుర్బల (పశువు)ను సబలమని భావించి విషమమో అతిభారమో మోయించువాడు గోహత్యాసమమైన పాపమును పొందును—సందేహము లేదు।

Verse 118

यो वाहयेद्विना सस्यं खादंतं गां निवारयेत् । मोहात्तृणं जलं वापि स गोहत्यासमं लभेत्

పంట అవసరం లేకున్నా ఆవును పనికి పెట్టువాడు, తింటున్న ఆవును ఆపువాడు, లేదా మోహముచేత గడ్డి గాని నీరు గాని ఇవ్వనివాడు—గోహత్యాసమ పాపమును పొందును।

Verse 119

संक्रांत्यां पौर्णमास्यां चामावास्यायां तथैव च । हलस्य वाहनात्पापं गवामयुतहत्यया

సంక్రాంతి, పౌర్ణమి మరియు అమావాస్య దినములలో హలమును వాహనముగా వాడుటవలన కలుగు పాపము, పదివేల గోవుల హత్యాసమమని చెప్పబడింది।

Verse 120

अमूषु पूजयेद्यस्तु सितैश्चित्रादिभिर्नरः । कज्जलैः कुसुमैस्तैलैः सोक्षयं स्वर्गमश्नुते

ఎవడు ఆ పవిత్ర రూపాలను శ్వేత ద్రవ్యాలతో, చిత్రాదులతో, కాజల్‌, పుష్పాలు, తైలాలతో పూజిస్తాడో, అతడు క్షయంలేని స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Verse 121

घासमुष्टिं परगवे यो ददाति सदाह्निकम् । सर्वपापक्षयस्यस्य स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

ఎవడు ప్రతిరోజూ నిత్యకర్మతో పాటు ఇతరుని ఆవుకు ఒక ముష్టి గడ్డి దానం చేస్తాడో, అతడు సమస్త పాపక్షయాన్ని పొంది అక్షయ స్వర్గాన్ని అనుభవిస్తాడు.

Verse 122

यथा विप्रस्तथा गौश्च द्वयोः पूजाफलं समम् । विचारे ब्राह्मणो मुख्यो नृणां गावः पशौ तथा

బ్రాహ్మణుడు ఎంత పూజ్యుడో, ఆవు కూడా అంతే పూజ్యము; ఇద్దరి పూజాఫలం సమానమే. అయితే విచారంలో మనుష్యులలో బ్రాహ్మణుడు ప్రధానుడు, పశువులలో ఆవు ప్రధానము.

Verse 123

नारद उवाच । विप्रो ब्रह्ममुखे जातः कथितो मे त्वयानघ । कथं गोभिः समो नाथ विस्मयो मे विधे ध्रुवम्

నారదుడు అన్నాడు—హే అనఘా! బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మ ముఖమునుండి జన్మించాడని మీరు నాకు చెప్పారు. అయితే హే నాథా, అతడు ఆవులతో సమానమెలా? హే విధాతా, ఇది నాకు నిజంగా మహా ఆశ్చర్యం.

Verse 124

ब्रह्मोवाच । शृणु चात्र यथातथ्यं ब्राह्मणानां गवां यथा । एकपिंडक्रियैक्यं तु पुरुषैर्निर्मितं पुरा

బ్రహ్మ అన్నాడు—ఇక్కడ యథార్థ విషయాన్ని విను; బ్రాహ్మణులకూ గోవులకూ సంబంధించిన సత్యం ఇదే. పూర్వకాలంలో మనుష్యులు ‘ఒకే పిండదానం, ఒకే క్రియాసమూహం’ ద్వారా (వారి) ఏకత్వం స్థాపించారు.

Verse 125

पुरा ब्रह्ममुखोद्भूतं कूटं तेजोमयं महत् । चतुर्भागप्रजातं तद्वेदोग्निर्गौर्द्विजस्तथा

పూర్వకాలంలో బ్రహ్మ ముఖమునుండి మహత్తరమైన, తేజోమయమైన, సఘనమైన కాంతిపుంజము ఉద్భవించింది. అది నాలుగు భాగాలుగా విభజింపబడి వేదము, అగ్ని, గోవు మరియు ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) గా జన్మించాయి.

Verse 126

प्राक्तेजः संभवो वेदो वह्निरेव तथैव च । परतो गौस्तथा विप्रो जातश्चैव पृथक्पृथक्

ఆది తేజస్సు నుండి వేదము జన్మించింది; అలాగే అగ్నియు ఉద్భవించాడు. అనంతరం గోవు మరియు విప్రుడు (బ్రాహ్మణుడు) కూడా ఒక్కొక్కటి వేరువేరుగా, ప్రత్యేకంగా పుట్టారు.

Verse 127

तत्र सृष्टा मया चादौ वेदाश्चत्वार एकशः । स्थित्यर्थं सर्वलोकानां भुवनानां समंततः

అక్కడనే ఆదిలో నేను నాలుగు వేదాలను ఒక సమగ్ర రూపంగా సృష్టించాను; చుట్టూరా ఉన్న సమస్త లోకములకూ, సమస్త భువనములకూ స్థితి (పోషణ) కలగుటకై.

Verse 128

अग्निर्हव्यानि भुंजीत देवहेतोस्तथा द्विजः । आज्यं गोप्रभवं विद्धि तस्मादेते प्रसूतकाः

దేవతల నిమిత్తం అర్పించిన హవ్యములను అగ్ని భుజిస్తాడు; అలాగే ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) కూడా (అర్పిత భాగాన్ని) స్వీకరిస్తాడు. నెయ్యి గోవు నుండి పుట్టినదని తెలుసుకో; అందువల్ల వీరు ‘ప్రసూతక’ అని పిలువబడుతారు.

Verse 129

न संति यदि लोकेषु चत्वारोमी महत्तराः । तदाखिलं च भुवनं नष्टं स्थावरजंगमम्

లోకాలలో ఈ నాలుగు మహత్తరమైనవి లేకపోతే, స్థావర-జంగమములతో కూడిన సమస్త భువనం నశించిపోతుంది.

Verse 130

एभिर्धृताः सदा लोकाः प्रतिष्ठंति स्वभावतः । स्वभावो ब्रह्मरूपोसावेते ब्रह्ममयाः स्मृताः

వీటివలన లోకాలు నిత్యం ధారితమై, తమ స్వభావముచేతనే స్థిరంగా నిలుస్తాయి. ఆ స్వభావమే బ్రహ్మస్వరూపము; అందుచేత ఇవి బ్రహ్మమయమని స్మరింపబడుతాయి.

Verse 131

तस्माद्गौः पूजनीयोसौ विप्र देवासुरैरपि । उदारः सर्वकार्येषु जातस्तथ्यो गुणाकरः

కాబట్టి, ఓ విప్రా, ఆ గోవు దేవాసురులచేత కూడా పూజనీయము. ఆమె ప్రతి కార్యములో ఉదారిణి, నిజముగా ఉపకారిణిగా జన్మించినది, గుణాకరము.

Verse 132

सर्वदेवमयः साक्षात्सर्वसत्वानुकंपकः । अस्य कार्यं मया सृष्टं पुरैव पोषणं प्रति

ఆయన ప్రత్యక్షంగా సర్వదేవమయుడు, సమస్త జీవులపై కరుణ చూపువాడు. పోషణార్థమై నేను పూర్వమే ఆయనకు ఈ కార్యాన్ని సృష్టించితిని.

Verse 133

अतएव मया दत्तं वरं चातिसुशोभनम् । एकजन्मनि ते मोक्षस्तवास्त्विति विनिश्चितम्

అందుచేతనే నేను నీకు అత్యంత శోభనమైన వరాన్ని ప్రసాదించితిని—ఒకే జన్మలో నీకు మోక్షము కలుగునని నిశ్చయించబడినది.

Verse 134

अत्रैव ये मृता गावस्त्वागच्छंति ममालयम् । पापस्य कणमात्रं तु तेषां देहेन तिष्ठति

ఇక్కడే మరణించిన గోవులు నా ధామమునకు వచ్చెదరు; వారి దేహములో పాపమునకు కణమాత్రమూ నిలువదు.

Verse 135

देवी गौर्धेनुका देवाश्चादिदेवी त्रिशक्तिका । प्रसादाद्यस्य यज्ञानां प्रभवो हि विनिश्चितः

ఆ దేవి కామధేనువు వలె వరదాయిని, సమస్త దేవగణముల స్వరూపిణి, త్రిశక్తిమయ ఆదిదేవి; ఆమె ప్రసాదముచేతనే యజ్ఞముల ఉద్భవము నిశ్చయముగా సిద్ధించును।

Verse 136

गवां सर्वपवित्राणि पुनंति सकलं जगत् । मूत्रं गोर्गोमयं क्षीरं दधिसर्पिस्तथैव च

గోవుల పరమ పవిత్ర ద్రవ్యములు సమస్త జగత్తును పవిత్రం చేయును—గోమూత్రము, గోమయము, క్షీరము, దధి మరియు సర్పి (నెయ్యి) కూడ।

Verse 137

अमीषां भक्षणे पापं न तिष्ठति कलेवरे । तस्माद्घृतं दधि क्षीरं नित्यं खादंति धार्मिकाः

వీటిని భక్షించుటవలన పాపము దేహములో నిలువదు; అందుచేత ధార్మికులు నిత్యం నెయ్యి, పెరుగు, పాలు సేవించుదురు।

Verse 138

विशिष्टं सर्वद्रव्येषु गव्यमिष्टं परं शुभम् । यस्यास्ये भोजनं नास्ति तस्य मूर्तिस्तु पूतिका

సర్వ ద్రవ్యములలో గవ్యము (గోవు-ఉత్పన్నము) విశిష్టమై, పరమ శుభమై, ఇష్టముగా చెప్పబడెను; కానీ ఎవరి నోట భోజనం లేదు, అతని దేహమే దుర్గంధమయమగును।

Verse 139

अन्नाद्यं पंचरात्रेण सप्तरात्रेण वै पयः । दधि विंशतिरात्रेण घृतं स्यान्मासमेककम्

వండిన అన్నము ఐదు రాత్రుల వరకు, పాలు ఏడు రాత్రుల వరకు; పెరుగు ఇరవై రాత్రుల వరకు, నెయ్యి ఒక పూర్తి మాసము వరకు యోగ్యముగా ఉండును।

Verse 140

अगव्यैर्यस्तु भुंक्ते वै मासमेकं निरंतरम् । भोजने तस्य मर्त्यस्य प्रेताः खादंति चैव हि

ఎవడు గోవు-ఉత్పన్న పదార్థాలు లేని ఆహారాన్ని ఒక నెల నిరంతరం భుజిస్తాడో, ఆ మానవుని భోజనంలో ప్రేతగణములు కూడా నిశ్చయంగా భాగస్వాములై భుజిస్తారు।

Verse 141

परमान्नं परं शुद्धं स्विन्नं चातपतण्डुलैः । भुक्त्वा तु यत्कृतं पुण्यं कोटिकोटिगुणं भवेत्

ఎవడు ఎండలో ఎండబెట్టిన బియ్యాన్ని ఆవిరితో ఉడికించి చేసిన పరమ శుద్ధమైన ‘పరమాన్నం’ భుజిస్తాడో, అతనిచే కలిగిన పుణ్యం కోటి-కోటి రెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 142

अन्यच्चापि च यद्द्रव्यं हविष्यं शास्त्रनिर्मितम् । तद्भुक्तवा यत्कृतं कर्म सर्वं लक्षगुणं भवेत्

మరియు శాస్త్రవిధిగా ‘హవిష్య’మని నిర్దేశించిన ఇతర ఏ ద్రవ్యమైనా—దానిని భుజించి చేయబడిన కర్మ అంతటా లక్ష రెట్లు ఫలప్రదమవుతుంది।

Verse 143

निरामिषं च यत्किंचित्तस्माद्यद्यत्फलं लभेत् । तस्माद्गौः सर्वकार्येषु शस्त एको युगेयुगे

నిరామిష (అహింసక) ఆచరణ వల్ల ఏ ఫలమైనా లభించినా—అందువల్ల అన్ని కార్యాలలో, యుగయుగాలలో, గోవే ఏకైకంగా శ్రేష్ఠమని ప్రశంసించబడింది।

Verse 144

सर्वदा सर्वकामेषु धर्मकामार्थमोक्षदः । नारद उवाच । केषु किं वा प्रयोगेण परं पुण्यं प्रकीर्तितं

అది సర్వకాలములలో, సర్వకామ్యాలలో, ధర్మ-కామ-అర్థ-మోక్షములను ప్రసాదించేది. నారదుడు అన్నాడు—“ఏ విషయాలలో, లేదా ఏ ప్రయోగవిధానంతో, పరమ పుణ్యం ప్రకటించబడింది?”

Verse 145

वद तत्सर्वलोकेश यथा जानामि तत्वतः । ब्रह्मोवाच । सकृत्प्रदक्षिणं कृत्वा गोधनं चाभिवंदयेत्

హే సర్వలోకేశ్వరా! నేను తత్త్వంగా తెలిసికొనునట్లు అది చెప్పుము. బ్రహ్ముడు పలికెను—ఒకసారి ప్రదక్షిణ చేసి గోధనమునకు భక్తితో నమస్కరించవలెను.

Verse 146

सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः स्वर्गं चाक्षयमश्नुते । सुराचार्यो यथा वंद्यः पूज्योसौ माधवो यथा

అతడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై అక్షయ స్వర్గమును పొందును. దేవగురువు యథా వంద్యుడో, అలాగే అతడును పూజ్యుడు—మాధవుడు (విష్ణువు) వలెనే.

Verse 147

सप्तप्रदक्षिणं कृत्वा चैश्वर्यात्पाकशासनः । कल्य उत्थाय गोमध्ये पात्रं गृह्य सहोदकम्

ఏడు ప్రదక్షిణలు చేసి, ఐశ్వర్యసంపన్నుడైన పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) ఉదయమున లేచి; గోమధ్యమున నిలిచి, జలముతో కూడిన పాత్రను గ్రహించెను.

Verse 148

निषिंचेद्यो गवां शृंगं मस्तकेनैव तज्जलम् । प्रतीच्छेत निराहारस्तस्य पुण्यं निबोधत

ఎవడు గోవు శృంగమునుండి జలమును పోసి, ఆ జలమును తన శిరస్సుపై స్వీకరించి, నిరాహారుడై ఉంటాడో—అతని పుణ్యమును వినుడి, గ్రహించుడి.

Verse 149

श्रूयंते यानि तीर्थानि त्रिषु लोकेषु नारद । सिद्धचारणयुक्तानि सेवितानि महर्षिभिः

హే నారదా! త్రిలోకములలో వినబడే యే యే తీర్థములు ఉన్నవో—సిద్ధచారణులతో యుక్తమై—అవి మహర్షులచే కూడా సేవింపబడి పూజింపబడుచున్నవి.

Verse 150

अभिषेकस्समस्तेषां गवां शृंगोदकस्य च । प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः स्पृशेद्गां च घृतं मधु

సమస్త గోవుల అభిషేకము మరియు గోశృంగజల వినియోగము విధిగా చెప్పబడింది. ఎవడు ప్రాతఃకాలంలో లేచి గోవును స్పర్శించి, నెయ్యి మరియు తేనెను కూడా స్పర్శించు/గ్రహించునో, అతడు పుణ్యాన్ని పొందును.

Verse 151

सर्षपांश्च प्रियंगूंश्च कल्मषात्प्रतिमुच्यते । घृतक्षीरप्रदा गावो घृतयोन्यो घृतोद्भवाः

ఆవాలు మరియు ప్రియంగు దానం చేయుటవలన కల్మషము నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. నెయ్యి, పాలు ప్రసాదించే గోవులు నెయ్యి-యోని, నెయ్యి నుండి ఉద్భవించినవే; నెయ్యియే వాటి మూలము.

Verse 152

घृतनद्यो घृतावर्तास्ता मे संतु सदा गृहे । घृतं मे सर्वगात्रेषु घृतं मे मनसि स्थितम्

నా ఇంటిలో నెయ్యి నదులు, నెయ్యి ఆవర్తాలు సదా ఉండుగాక. నెయ్యి నా సమస్త అవయవాలలో వ్యాపించుగాక; నెయ్యి నా మనస్సులో స్థిరంగా నిలుచుగాక.

Verse 153

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च । गावश्च सर्वगात्रेषु गवांमध्ये वसाम्यहम्

గోవులు నిత్యం నా ముందున్నవి; గోవులే నా వెనుక కూడా ఉన్నవి. గోవులు నా సమస్త అవయవాలలో ఉన్నవి; నేను గోవుల మధ్య నివసించుచున్నాను.

Verse 154

इत्याचम्य जपेन्मंत्रं सायंप्रातरिदं शुचिः । सर्वपापक्षयस्तस्य स्वर्लोके पूजितो भवेत्

ఇట్లు ఆచమనం చేసి శుచిగా ఉన్నవాడు సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలంలో ఈ మంత్రాన్ని జపించాలి. అతనికి సమస్త పాపక్షయం కలిగి, స్వర్గలోకంలో పూజింపబడును.

Verse 155

यथा गौश्च तथा विप्रो यथाविप्रस्तथा हरिः । हरिर्यथा तथा गंगा एतेन ह्यवृषाः स्मृताः

ఎలాగైతే గోవు ఉందో అలాగే బ్రాహ్మణుడు; బ్రాహ్మణుడు ఎలాగైతే ఉన్నాడో అలాగే హరి. హరి ఎలాగైతే ఉన్నాడో అలాగే గంగా—ఈ బోధచేత వీరు ‘అవృషాః’ (హింసించరానివారు)గా స్మరింపబడతారు।

Verse 156

गावो बंधुर्मनुष्याणां मनुष्या बांधवा गवाम् । गौश्च यस्मिन्गृहे नास्ति तद्बंधुरहितं गृहम्

గోవులు మనుష్యులకు బంధువులు; మనుష్యులు గోవులకు బంధువులు. ఏ ఇంటిలో గోవు లేకపోతే, ఆ ఇల్లు బంధువులేని ఇల్లు అని చెప్పబడుతుంది।

Verse 157

गोमुखे चाश्रिता वेदाः सषडंगपदक्रमाः । शृंगयोश्च स्थितौ नित्यं सहैव हरिकेशवौ

గోముఖంలో వేదాలు ఆశ్రయించి ఉంటాయి—షడంగాలతోను పదక్రమంతోను. ఆమె రెండు కొమ్ములపై నిత్యం హరి మరియు కేశవులు కలిసి నిలిచియుంటారు।

Verse 158

उदरेऽवस्थितः स्कंदः शीर्षे ब्रह्मा स्थितः सदा । वृषद्ध्वजो ललाटे च शृंगाग्र इंद्र एव च

ఆమె ఉదరంలో స్కందుడు నివసిస్తాడు; శిరస్సుపై సదా బ్రహ్మదేవుడు విరాజిల్లుతాడు. లలాటంపై వృషధ్వజుడు (శివుడు), కొమ్ము అగ్రభాగంలో ఇంద్రుడే ఉంటాడు।

Verse 159

कर्णयोरश्विनौ देवौ चक्षुषोश्शशिभास्करौ । दंतेषु गरुडो देवो जिह्वायां च सरस्वती

చెవుల్లో అశ్వినీదేవులు ఇద్దరు; కళ్లలో చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు. పళ్లలో దేవ గరుడుడు, నాలుకపై సరస్వతి దేవి విరాజిల్లుతుంది।

Verse 160

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे चैव जाह्नवी । ऋषयो रोमकूपेषु मुखतः पृष्ठतो यमः

అపానమార్గంలో సమస్త తీర్థాలు నివసిస్తాయి; వీర్యప్రవాహంలో జాహ్నవీ (గంగా) స్థితి. రోమకూపాలలో ఋషులు ఉంటారు; ముందుగా ముఖము, వెనుకగా యముడు (మృత్యుదేవుడు) ఉన్నాడు.

Verse 161

धनदो वरुणश्चैव दक्षिणं पार्श्वमाश्रितौ । वामपार्श्वे स्थिता यक्षास्तेजस्वंतो महाबलाः

ధనదుడు (కుబేరుడు) మరియు వరుణుడు కుడి పార్శ్వంలో స్థితులు; ఎడమ పార్శ్వంలో తేజస్సుతో మహాబలంతో యక్షులు నిలిచియున్నారు.

Verse 162

मुखमध्ये च गंधर्वा नासाग्रे पन्नगास्तथा । खुराणां पश्चिमे पार्श्वेऽप्सरसश्च समाश्रिताः

ముఖమధ్యంలో గంధర్వులు నివసిస్తారు; ముక్కు అగ్రభాగంలో పన్నగులు (నాగులు) ఉంటారు; ఖురాల పశ్చిమ (వెనుక) పార్శ్వంలో అప్సరసలు ఆశ్రయించియున్నారు.

Verse 163

गोमये वसते लक्ष्मीर्गोमूत्रे सर्वमंगला । पादाग्रे खेचरा वेद्या हंभाशब्दे प्रजापतिः

గోమయంలో లక్ష్మీ నివసిస్తుంది; గోమూత్రంలో సర్వమంగళం అధిష్ఠితమై ఉంటుంది. ఖుర అగ్రభాగంలో ఖేచరులు (దివ్యచరులు) తెలుసుకోవలెను; ‘హంభా’ శబ్దంలో ప్రజాపతి ఉన్నాడు.

Verse 164

चत्वारः सागराः पूर्णा धेनूनां च स्तनेषु वै । गां च स्पृशति यो नित्यं स्नातो भवति नित्यशः

ధేనువుల స్తనాలలో నిజముగా నాలుగు సముద్రాలు పరిపూర్ణమై ఉన్నాయి. అందువల్ల నిత్యం గోవును స్పర్శించువాడు ప్రతిదినం స్నాతుడై (శుద్ధుడై) ఉంటాడు.

Verse 165

अतो मर्त्यः प्रपुष्टैस्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते । गवां रजः खुरोद्धूतं शिरसा यस्तु धारयेत्

అందువల్ల గోవుల ఖురాలచే ఎగసిన ధూళిని భక్తితో శిరస్సుపై ధరించువాడు, బలపడిన సమస్త పాపముల నుండియు విముక్తుడగును।

Verse 166

स च तीर्थजले स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते । नारद उवाच । गवां च दशवर्णानां कस्य दाने च किंफलम्

మరియు తీర్థజలంలో స్నానము చేసినవాడు సమస్త పాపముల నుండియు విముక్తుడగును। నారదుడు పలికెను—“గోవుల దశవర్ణములలో ఏ గోవును దానమిచ్చినచో ఏ ఫలము లభించును?”

Verse 167

ब्रूहि तत्त्वं गुरुश्रेष्ठ परमेष्ठिन्प्रियं यदि । ब्रह्मोवाच । श्वेतां गां ब्राह्मणे दत्वा मानवश्चेश्वरो भवेत्

“హే గురుశ్రేష్ఠా! మీరు పరమేశ్వరునకు ప్రియుడైతే తత్త్వసత్యము చెప్పుము।” బ్రహ్మ పలికెను—“బ్రాహ్మణునికి శ్వేత గోవును దానమిచ్చినచో మనుష్యుడు ఐశ్వర్యవంతుడై ప్రభుత్వము పొందును।”

Verse 168

प्रासादे वसते नित्यं भोगी च सुखमेधते । धूम्रा तु स्वर्गकांतार संसारे पापमोक्षिणी

అతడు నిత్యము ప్రాసాదములో నివసించును, భోగి సుఖసంపదలో వృద్ధి పొందును। కాని ధూమ్రా (వర్ణగోవు) స్వర్గములోనూ అరణ్యప్రాంతంలా; సంసారములో పాపమోక్షిణిగా నిలుచును।

Verse 169

अक्षयं कपिलादानं कृष्णां दत्वा न सीदति । पांडुरा दुर्लभा लोके गौरी च कुलनंदिनी

కపిలా గోవు దానం అక్షయ పుణ్యప్రదము; కృష్ణా (నల్ల) గోవును దానమిచ్చినచో మనుష్యుడు దుఃఖమున పడడు। పాండురా (ధవళ) గోవు లోకములో దుర్లభము; గౌరీయు కులానందినీ.

Verse 170

रक्ताक्षी रूपकामस्य धनकामस्य नीलिका । एकां च कपिलां दत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

రక్తాక్షీ గోవు రూపకామనను నెరవేర్చుతుంది; నీలికా గోవు ధనకామనను నెరవేర్చుతుంది. ఒక్క కపిలా (గోధుమవర్ణ) గోవును దానం చేసినా సర్వపాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 171

यत्तु बाल्यकृतं पापं यौवने वार्धके कृतम् । वाचाकृतं कर्मकृतं मनसा यत्प्रचिंतितं

బాల్యంలో చేసిన పాపం, యౌవనంలో గానీ వృద్ధాప్యంలో గానీ చేసిన పాపం—వాక్కుతో చేసినది, క్రియతో చేసినది, లేదా మనసులో మాత్రమే ఆలోచించినది—

Verse 172

अगम्यागमनं चैव मित्रद्रोहे च पातकम् । मानकूटं तुलाकूटं कन्यानृतं गवानृतम्

అగమ్యునితో సంగమం, అలాగే మిత్రద్రోహ పాతకం; కొలతల్లో మోసం, తూకాల్లో మోసం, కన్య విషయంలో అబద్ధం, గోవుల విషయంలో అబద్ధం—

Verse 173

सर्वं च नाशयेत्क्षिप्रं कपिलां यः प्रयच्छति । दशयोजनविस्तीर्णा महापारा महानदी

ఎవడు కపిలా గోవును శీఘ్రంగా దానం చేస్తాడో, వాడు సమస్త (పాపాలను) త్వరగా నశింపజేస్తాడు. (అగ్రంలో) పది యోజనాల వెడల్పుతో, విశాల తీరాలతో ఒక మహానది ఉంది.

Verse 174

नारा च जलकांतारे प्रसृते चोदकार्णवे । यावद्वत्सस्य द्वौ पादौ मुखं यावन्न जायते

జలాంతర అరణ్యంలాంటి ఆ విస్తారంలో, నీటి మహాసముద్రం వ్యాపించినప్పుడు—దూడకు రెండు కాళ్లు కనిపించేవరకు, ఇంకా దాని ముఖం జన్మించని వరకు (అదే స్థితి కొనసాగింది).

Verse 175

तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुंचति । सुवर्णशृंगीं वस्त्राढ्यां सर्वालंकारभूषिताम्

ఆవు తన దూడను ప్రసవించని వరకు ఆమెను భూమితో సమానముగా భావించవలెను—సువర్ణశృంగములు గలది, సమృద్ధ వస్త్రధారిణి, సర్వాలంకారభూషిత.

Verse 176

ताम्रपृष्ठीं रौप्यखुरां तथा कांस्योपदोहनाम् । शोभितां गंधपुष्पैश्च सर्वालंकारभूषितां

తామ్రవర్ణ పృష్ఠముగలది, రజతఖురములు గలది, కాంస్య దోహనపాత్రముతో కూడినది—సుగంధ పుష్పములతో శోభితమై, సర్వాలంకారభూషితమైన ఆ గోవు.

Verse 177

ईदृशीं कपिलां दद्याद्द्विजातौ वेदपारगे । सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुलोकेऽच्युतो भवेत्

ఇలాంటి కపిలా గోవును వేదపారగుడైన ద్విజునికి దానం చేసినవానికి సమస్త పాపక్షయము కలుగును; అతడు విష్ణులోకమున అచ్యుతపదమును పొందును.

Verse 178

तस्यां तु दुह्यमानायां भूमौ पतंति बिंदवः । आरामादि विजायंते बहुपुष्पफलोत्तमाः

ఆ భూమిని దోహనము చేయుచుండగా బిందువులు నేలపై పడినవి; ఆ బిందువులనుండి ఆరామములు మొదలైనవి పుట్టినవి, ఉత్తమ పుష్పఫలములతో సమృద్ధమై.

Verse 179

यत्र कामफला वृक्षा नद्यः पायसकर्दमाः । प्रासादाश्चापि सौवर्णास्तत्र गच्छंति गोप्रदाः

ఎక్కడ వృక్షములు కోరిన ఫలములను ఇస్తాయో, ఎక్కడ నదులు పాయసముతోను మధుర దుగ్ధకర్దమముతోను ప్రవహిస్తాయో, ఎక్కడ సువర్ణ ప్రాసాదములు ఉన్నవో—అక్కడికి గోదానకర్తలు చేరుదురు.

Verse 180

दशधेनूश्च यो दद्यादेकं चैव धुरंधरं । समानं तु फलं प्रोक्तं ब्रह्मणा समुदाहृतम्

ఎవడు పది పాలిచ్చే ఆవులను దానం చేస్తాడో, లేదా ఒక్క బలమైన ధురంధర వృషభాన్ని ఇస్తాడో—బ్రహ్మదేవుడు రెండింటికీ సమానమైన పుణ్యఫలం ఉందని ప్రకటించాడు।

Verse 181

एकं च दशभिर्दद्यात्सहस्राणां शतं फलम् । तस्यानुसारतो वेद्यं फलं नारद यत्नतः

ఒకటి స్థానంలో పది దానం చేస్తే ఫలం వేలలో వంద రెట్లు అవుతుంది। ఓ నారదా, ఆ అనుపాతానుసారం పుణ్యఫలాన్ని జాగ్రత్తగా గ్రహించాలి।

Verse 182

पितॄनुद्दिश्य यः पुत्रो वृषं च मोक्षयेद्भुवि । पितरो विष्णुलोकेषु महीयंते यथेप्सितम्

పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఎవడు భూమిపై వృషభాన్ని విడిచిపెడతాడో, అతని పితరులు విష్ణులోకాలలో తమకు ఇష్టమైన విధంగా గౌరవింపబడతారు।

Verse 183

चतस्रो वत्सतर्यश्च एकस्यैव वृषस्य च । मोक्ष्यंते सर्वतः पुत्र विधिरेष सनातनः

నాలుగు వత్సతరీలు (కడతెరలు) మరియు ఒక వృషభం—ఓ కుమారా, వీటిని అన్ని దిశలలో విడిచిపెట్టవలెను; ఇదే సనాతన విధి।

Verse 184

यावंति चैव रोमाणि तस्य तासां च सर्वशः । तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गं भुजंति मानवाः

అతని దేహంపై ఎంతెన్ని రోమాలు ఉన్నాయో—అవి అన్నీ కలిపి ఎంతైతే—అంత వేల సంవత్సరాలు మనుష్యులు స్వర్గసుఖాన్ని అనుభవిస్తారు।

Verse 185

लांगूलेन वृषो यच्च जलं चोत्क्षिपति ध्रुवं । तत्तोयं तु सहस्राब्दं पितॄणाममृतं भवेत्

వృషభుడు తన తోకతో నిశ్చయంగా ఎగరేసిన నీరు, పితృదేవతలకు వెయ్యి సంవత్సరాలు అమృతసమానముగా మారుతుంది।

Verse 186

खुरेण कर्षयेद्भूमिं ततो लोष्ठं च कर्दमः । पितृभ्यश्च स्वधा तत्र लक्षकोटिगुणं भवेत्

ఖురంతో భూమిని దున్నితే మట్టిగడ్డలు, బురద పుడతాయి; అక్కడ పితృదేవతలకు చేసే ‘స్వధా’ అర్పణం లక్షకోటిగుణ ఫలిస్తుంది।

Verse 187

विद्यमाने च जनके यदि माता विनश्यति । चंदनेनांकिता धेनुस्तस्याः स्वर्गाय दीयते

తండ్రి జీవించి ఉండగానే తల్లి మరణిస్తే, ఆమె స్వర్గప్రాప్తి కోసం చందనంతో గుర్తు చేసిన ధేనువును దానం చేయాలి।

Verse 188

दाता चैव पितॄणां च ऋणं चैव प्रमुंचति । अक्षयं लभते स्वर्गं पूजितो मघवा यथा

దాత పితృఋణాన్ని కూడా విమోచిస్తాడు; అతడు అక్షయ స్వర్గాన్ని పొందుతూ మఘవా (ఇంద్రుడు) వలె పూజింపబడతాడు।

Verse 189

सर्वलक्षणसंयुक्ता तरुणा गौः पयस्विनी । समाप्रसूतिका भद्रा सा च गौः पृथिवी स्मृता

సర్వ శుభలక్షణాలతో యుక్తమైన, యౌవనవతి, పాలు సమృద్ధిగా ఉన్న, సమయానుకూలంగా ప్రసవించిన మంగళకరమైన ఆ గోవును భూమిస్వరూపమని స్మరిస్తారు।

Verse 190

तस्य दानेन मंत्रस्य पृथ्वीदानसमं फलं । शतक्रतुसमो मर्त्यः कुलमुद्धरते शतं

ఆ మంత్రాన్ని దానం చేయుటవలన భూదానంతో సమానమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది. అట్టి మానవుడు శతక్రతు (ఇంద్రుడు) సమానుడై తన వంశంలోని వంద మందిని उद्धరిస్తాడు.

Verse 191

गवां च हरणं कृत्वा मृते गोरथवत्सके । क्रिमिपूर्णे स कूपे च तिष्ठेदाभूतसंप्लवं

గోవులను అపహరించినవాడు, గో, రథము, వత్సము మరణించినప్పుడు, కృములతో నిండిన బావిలో భూతసంప్లవం (మహాప్రళయం) వరకు ఉండవలసి ఉంటుంది.

Verse 192

गवां चैव वधं कृत्वा पितृभिः सह पच्यते । रौरवे नरके घोरे तावत्कालं प्रतिक्रिया

గోవులను వధించినవాడు పితృులతో కూడ ఘోరమైన రౌరవ నరకంలో కాల్చబడతాడు—అంతకాలం ఇదే అతని ప్రతిక్రియ (ఫలం).

Verse 193

गोप्रचारप्रभग्नश्च षंडवाहनबंधनः । अक्षयं नरकं प्रायान्पुनर्जन्मनि जन्मनि

గోవుల మేతకు అడ్డుపడేవాడు, భారవాహక వృషభాన్ని కట్టివేసేవాడు—అక్షయ నరకాన్ని పొందుతాడు; జన్మ జన్మకు.

Verse 194

सकृच्च श्रावयेद्यस्तु कथां पुण्यतमामिमां । सर्वपापक्षयस्तस्य देवैश्च सह मोदते

కానీ ఈ పరమ పుణ్యకథను ఒక్కసారి అయినా శ్రావ్యంగా చేయువాడు—అతని సమస్త పాపాలు నశించి, దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 195

य इदं शृणुयाद्वापि परं पुण्यतमं महत् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते तत्क्षणेन हि

ఈ పరమ పుణ్యమయమైన మహత్తర ఉపదేశాన్ని ఎవడు వినునో, వాడు ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండి తక్షణమే విముక్తుడగును.