Opening the text

भरतस्य कैकेय्याः प्रति धिक्कारः · Bharata’s Rebuke of Kaikeyi and Affirmation of Ikshvaku Royal Dharma
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டம் 73ஆம் சர்க்கத்தில், தசரதரின் மறைவும் ராம-லக்ஷ்மணரின் வனவாசமும் கேட்டவுடன் பரதன் ஆழ்ந்த துயரத்தில் மூழ்கினாலும், தர்மநியாயத்துடன் கைகேயியை கடுமையாகக் கண்டிக்கிறான். தந்தையும் மூத்த சகோதரர்களும் இல்லாமல் அரசாட்சி அர்த்தமற்றது எனக் கூறி, கௌசல்யா மற்றும் சுமித்ரையின் வேதனையை அதிகப்படுத்தி வம்சத்திற்கே அழிவை வரவழைத்தவள் நீயே என்று குற்றம் சாட்டுகிறான். ராமன் கைகேயியைத் தன் தாயைப் போலவே மதித்து, குற்றமற்ற ஒழுக்கத்துடன் நடந்தான் என்பதையும் நினைவூட்டுகிறான். பின்னர் இக்ஷ்வாகு குல மரபு-ராஜதர்மத்தை நிலைநாட்டுகிறான்—மூத்தவருக்கே பட்டாபிஷேகம்; இளையோர் கட்டுப்பாடும் பணிவும் கொண்டு அவரைத் துணைபுரிவர். கைகேயியின் செயல் நிலையான ராஜதர்மத்தையும் முன்னோர் புகழையும் உடைத்தது எனப் பரதன் கூறுகிறான். கைகேயியின் மகனை அரியணையில் அமர்த்தும் ஆசையைத் தானே நிறைவேற்றமாட்டேன்; குற்றமற்ற, மக்கள் நேசிக்கும் ராமனை வனத்திலிருந்து மீட்டுக் கொண்டு வந்து உள்ளார்ந்த உறுதியான பக்தியுடன் அவரையே சேவிப்பேன் என்று உறுதிமொழி செய்கிறான். சர்க்க முடிவில் பரதன் துயரத்தில் மலைக் குகையிலுள்ள சிங்கம் போல கர்ஜித்து அழுகிறான்—அதில் கருணையும் நெறிக் கண்டனமும் ஒன்றாகக் கலந்திருக்கின்றன।
Verse 1
सश्रूत्वा तु पितरं वृत्तं भ्रातरौ च विवासितौ।भरतो दुःखसन्तप्त इदं वचनमब्रवीत्।।।।
தந்தையின் மறைவும், இரு சகோதரர்களின் வனவாசமும் கேட்டவுடன், துயரால் எரிந்த பரதன் இவ்வாறு உரைத்தான்।
Verse 2
किं नु कार्यं हतस्येह मम राज्येन शोचतः।विहीनस्याथ पित्रा च भ्रात्रा पितृसमेन च।।।।
துன்பத்தால் தாக்கப்பட்டு துயரில் மூழ்கிய எனக்கு—தந்தையையும், தந்தை போன்ற அண்ணனையும் இழந்த எனக்கு—இப்போது இந்த அரசாட்சி எதற்கு?
Verse 3
दुःखे मे दुःखमकरोर्व्रणे क्षारमिवादधाः।राजानं प्रेतभावस्थं कृत्वा रामं च तापसम्।।।।
என் துயரத்தில் நீ மேலும் துயரைச் சேர்த்தாய்—காயத்தில் உப்பைத் தடவியதுபோல். அரசனை மரணநிலைக்குத் தள்ளி, ராமனை வனவாசி தவசியாக மாற்றினாய்.
Verse 4
कुलस्य त्वमभावाय कालरात्रिरिवाऽगता।अङ्गारमुपगूह्य स्म पिता मे नावबुद्धवान्।।।।
இந்த குலத்தின் அழிவிற்கே நீ காலராத்திரிபோல் வந்தாய். உன்னை அணைத்தபோது என் தந்தை, தாம் எரியும் அங்காரத்தையே அணைத்துக் கொண்டதை உணரவில்லை.
Verse 5
मृत्युमापादितो पिता त्वया मे पापदर्शिनि।सुखं परिहृतं मोहात्कुलेऽस्मिन्कुलपांसनि।।।।
பாவநோக்குடைய பெண்ணே! உன்னால் என் தந்தை மரணத்திற்குத் தள்ளப்பட்டார். குலக்கழுக்கே! மயக்கத்தால் இந்த இல்லத்தின் இன்பத்தை நீ பறித்தாய்.
Verse 6
त्वां प्राप्य हि पिता मेऽद्य सत्यसन्धो महायशाः।तीव्रदुःखाभिसन्तप्तो वृत्तो दशरथो नृपः।।।।
உன் வசத்தில் அகப்பட்ட என் தந்தை—சத்தியசங்கல்பம் கொண்ட, பெரும்புகழ் பெற்ற அரசன் தசரதன்—கடுந்துயரால் எரிந்து இன்று பரலோகம் சென்றார்.
Verse 7
विनाशितो महाराजः पिता मे धर्मवत्सलः।कस्मात्प्रव्राजितो रामः कस्मादेव वनं गतः।।।।
தர்மத்தை நேசித்த என் தந்தை, அந்த மகாராஜா, ஏன் அழிவுற்றார்? எந்த காரணத்தால் ராமன் நாடு கடத்தப்பட்டான்—அவன் ஏன் வனத்திற்குச் சென்றான்?
Verse 8
कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकाभिपीडिते।दुष्करं यदि जीवेतां प्राप्य त्वां जननीं मम।।।।
கௌசல்யையும் சுமித்ரையும் மகன் துயரால் நொறுங்கியுள்ளனர்; அவர்கள்மேல் என் தாயான நீ வந்து நிற்கிறாய்—இந்நிலையில் அவர்கள் உயிர்வாழ்வதே அரிது.
Verse 9
ननुत्वार्योऽपि धर्मात्मा त्वयि वृतिमनुत्तमाम्।वर्तते गुरुवृत्तिज्ञो यथा मातरि वर्तते।।।।
ஆயினும் ஆரியனும் தர்மாத்மாவுமான ராமன்—மூத்தோர்க்குரிய ஒழுக்கத்தை நன்கு அறிந்தவன்—உம்மிடத்தில் தன் தாயிடத்தில் நடப்பதுபோலவே குறையற்ற உயர்ந்த மரியாதையுடன் நடந்தான்.
Verse 10
तथा ज्येष्ठा हि मे माता कौसल्या दीर्घदर्शिनी।त्वयि धर्मं समास्थाय भगिन्यामिव वर्तते।।।।
அதேபோல் என் மூத்த தாய், தொலைநோக்குடைய கௌசல்யை, தர்மத்தில் நிலைத்து உன்னிடம் தன் உடன்பிறந்த சகோதரியைப் போலவே நடந்து கொள்கிறாள்।
Verse 11
तस्याः पुत्रं कृताऽत्मानं चीरवल्कलवाससम्।प्रस्थाप्य वनवासाय कथं पापे न शोचसि।।।।
அவளுடைய மகனை—தன்னடக்கம் கொண்டவனை, சீர்-வல்கலம் அணிந்தவனை—வனவாசத்திற்குப் புறப்படச் செய்து, ஏ பாவினியே, நீ எவ்வாறு வருந்தாமல், மனம் கசிந்து புலம்பாமல் இருக்கிறாய்?
Verse 12
अपापदर्शनं शूरं कृतात्मानं यशस्विनम्।प्रव्राज्य चीरवसनं किन्नु पश्यसि कारणम्।।।।
பாவத்தை நோக்கியும் பாராதவன்—வீரன், தன்னடக்கம் கொண்டவன், புகழ்மிக்கவன்—அவனைச் சீர் உடை அணியச் செய்து நாடு கடத்தினர்; இதற்கு நீ என்ன காரணம் காண்கிறாய்?
Verse 13
लुब्धाया विदितो मन्ये न तेऽहं राघवं प्रति।तथाह्यनर्धो राज्यार्थं त्वयाऽनीतो महानयम्।।।।
நீ பேராசையுடையவள்; ஆகவே ராகவனைப் பற்றிய என் பக்தியை நீ அறியவில்லை என்று நினைக்கிறேன். அரசாட்சிக்காக நீ இந்த மாபெரும் அனர்த்தத்தை, இந்தப் பெரும் பேரிடரை வரவழைத்தாய்.
Verse 14
अहं हि पुरुषव्याघ्रावपश्यन्रामलक्ष्मणौ।केन शक्तिप्रभावेन राज्यं रक्षितुमुत्सहे।।।।
மனிதர்களில் புலிகளான ராமன், லக்ஷ்மணன் இவர்களைப் பார்க்காமல், எந்த சக்தி-பிரபாவத்தின் துணையால் நான் இந்த அரசை காக்கத் துணிவேன்?
Verse 15
तं हि नित्यं महाराजो बलवन्तं महाबलः।उपाश्रितोऽभूद्धर्मात्मा मेरुर्मेरुवनं यथा।।।।
அந்த தர்மாத்மாவான மாபெரும் வலிமை கொண்ட மகாராஜா எப்போதும் வலிமைமிக்க ராமனைச் சார்ந்திருந்தான்—மேரு மலை மேருவனத்தைச் சார்ந்திருப்பதுபோல.
Verse 16
सोऽहं कथमिमं भारं महाधुर्यसमुद्धृतम्।दम्योधुरमिवाऽऽसाद्य वहेयं केनचौजसा।। ।।
மிகப் பெரும், நன்கு இணைக்கப்பட்ட காளைதான் சுமக்கத் தகுந்த இந்தப் பாரத்தை நான் எவ்வாறு சுமப்பேன்? கனமான நுகத்தை எதிர்கொள்ளும் அடங்காத இளங்காளை போல, எந்த வலிமையால் அதைத் தாங்குவேன்?
Verse 17
अथवा मे भवेच्छक्तिर्योगैर्बुद्धिबलेन वा।सकामां न करिष्यामि त्वामहं पुत्रगर्धिनीम्।।।।
அரசியல் உபாயங்களாலோ அறிவின் வலிமையாலோ எனக்கு ஆற்றல் வந்தாலும், மகன் பேராசையுடையவளே, உன் விருப்பம் நிறைவேற நான் அனுமதிக்கமாட்டேன்.
Verse 18
न मे विकाङ्क्षा जायेत त्यक्तुं त्वां पापनिश्चयाम्।यदि रामस्य नावेक्षा त्वयि स्यान्मातृवत्सदा।।।।
ராமன் எப்போதும் உன்னைத் தாயெனக் கருதவில்லை என்றால், பாவத் தீர்மானத்தில் நிலைத்த உன்னை விட்டுவிட எனக்கு சிறிதும் தயக்கம் இருக்காது.
Verse 19
उत्पन्नातु कथं बुद्धिस्तवेयं पापदर्शिनि।साधुचारित्रविभ्रष्टे पूर्वेषां नो विगर्हिता।।।।
பாவத்தை நோக்கும் பார்வையுடையவளே, நற்குணநடத்தை விட்டு வழுவியவளே! எங்கள் முன்னோர்களுக்கு பழி சேர்க்கும் இத்தகைய எண்ணம் உனக்குள் எவ்வாறு எழுந்தது?
Verse 20
अस्मिन्कुले हि पूर्वेषां ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते।अपरे भ्रातरस्तस्मिन्प्रवर्तन्ते समाहिताः।।।।
இந்த குலத்தில் முன்னோர் வழக்கின்படி மூத்தவரே அரசில் அபிஷேகம் பெறுகிறார். மற்ற சகோதரர்கள் அவர்மேல் ஒழுக்கத்துடன், ஒருமனத்துடன் விசுவாசமாக நடக்கின்றனர்॥
Verse 21
न हि मन्ये नृशंसे त्वं राजधर्ममवेक्षसे।गतिं वा न विजानासि राजवृत्तस्य शाश्वतीम्।।।।
அரக்க மனத்தவனே! நீ அரசதர்மத்தை மதிப்பதாக நான் எண்ணவில்லை. அரச ஒழுக்கத்தின் நிலையான நடைமுறையும் அதன் விளைவும் உனக்குத் தெரியாது॥
Verse 22
सततं राजवृत्ते हि ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते।राज्ञामेतत्समं तत्स्यादिक्ष्वाकूणां विशेषतः।।।।
நிலையான அரச மரபின்படி எப்போதும் மூத்தவரே அரசில் அபிஷேகம் பெறுகிறார். இது அரசர்களுக்கெல்லாம் பொதுவான நியமம்; இக்ஷ்வாகு குலத்திற்கு மேலும் சிறப்பாக உரியது॥
Verse 23
तेषां धर्मैकरक्षाणां कुलचारित्रशोभिनाम्।अद्य चारित्रशौण्डीर्यं त्वां प्राप्य विनिवर्तितम्।।।।
தர்மமே ஒரே காவலாகவும், குலாசாரமே பெருமையாகவும் கொண்ட அந்த அரசர்களின் மரபு—இன்று உன்னை ஏற்றதால் அந்த மரபின் உறுதியான ஒழுக்கம் புரண்டுவிட்டது॥
Verse 24
तवापि सुमहाभागा जनेन्द्राः कुलपूर्वगाः।बुद्धेर्मोहः कथमयं सम्भूतस्त्वयि गर्हितः।।।।
உன் குலத்திலும் முன்னோர் அரசர்கள் மிகுந்த பெருமை உடையவர்கள். அப்படியிருக்க, உன் புத்தியில் இந்தக் கண்டிக்கத்தக்க மயக்கம் எவ்வாறு எழுந்தது?॥
Verse 25
न तु कामं करिष्यामि तवाऽहं पापनिश्चये।त्वया व्यसनमारब्धं जीवितान्तकरं मम।।।।
பாவநிச்சயமுடைய பெண்ணே! உன் ஆசையை நான் நிறைவேற்றமாட்டேன். என் உயிர்க்கு முடிவைத் தரும் பேராபத்தை நீயே தொடங்கிவிட்டாய்.
Verse 26
एषत्विदानीमेवाहमप्रियार्थं तवानघम्।निवर्तयिष्यामि वनाद्भ्रातरं स्वजनप्रियम्।।।।
இப்போதே உனக்கு மனவருத்தம் உண்டாகும்படியாக, வனத்திலிருந்து என் குற்றமற்ற, தம் மக்களால் நேசிக்கப்படும் சகோதரனை மீட்டுக் கொண்டு வருவேன்.
Verse 27
निवर्तयित्वा रामं च तस्याहं दीप्ततेजसः।दासभूतो भविष्यामि सुस्थिरेणान्तरात्मना।।।।
ஒளிவீசும் தேஜஸுடைய ராமனை மீட்டுக் கொண்டு வந்த பின், உறுதியான நிலையான உள்ளத்துடன் நான் அவருக்கு அடிமைபாவத்தால் சேவகனாய் இருப்பேன்.
Verse 28
इत्येवमुक्त्वा भरतो महात्मा प्रियेतरैर्वाक्यगणैस्तुदंस्ताम्।शोकातुरश्चापि ननाद भूयः सिंहो यथा पर्वतगह्वरस्थः।।।।
இவ்வாறு கூறி, மகாத்மா பரதன் கடுமையான சொற்களின் தொகுப்பால் அவளைத் துளைத்தான். துயரால் கலங்கினாலும் மீண்டும் கர்ஜித்தான்—மலைக் குகையில் உறையும் சிங்கம்போல்.
Bharata confronts the legitimacy of kingship obtained through coercive boons and exile: he refuses to accept a kingdom secured by adharma, and instead commits to restoring the rightful eldest heir (Rāma) in alignment with Ikṣvāku succession custom.
The sarga teaches that political authority must be grounded in dharma and lineage norms, not desire; grief does not negate ethical reasoning, and true loyalty may require rejecting personal gain to preserve moral order and public legitimacy.
Culturally, the Ikṣvāku rājavṛtta (royal custom) of crowning the eldest is foregrounded; symbolically, Mount Meru and the lion-in-cave simile frame Rāma as the dynasty’s stabilizing power and Bharata’s grief as both natural and morally forceful.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.