Sukta 43
Sukta 8.43
Agni
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ପୁରୋହିତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଅବିରତ ସ୍ତୁତି କରେ—ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି ଏବଂ ମାନବ ବାଣୀ ଓ ଅର୍ପଣକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ପୁନଃପୁନଃ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଉପାସକଙ୍କ ଡାକରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଯଜମାନଙ୍କ ‘ଗୃହ’ରେ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ନିଜ ନିରନ୍ତର ଦାନଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଓ ରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
इमे विप्रस्य वेधसोऽग्नेरस्तृतयज्वनः । गिरः स्तोमास ईरते ॥
ଏହି ଗୀର ଓ ସ୍ତୋମମାନେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଉଦ୍ଗୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି—ବେଧସ୍ (ପ୍ରେରିତ ଜ୍ଞାତା), ଅସ୍ତୃତଯଜ୍ୱନ୍ (ଅବିରତ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା)ଙ୍କର; ଏବଂ ଆମ ଭିତରେ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି।
Mantra 2
अस्मै ते प्रतिहर्यते जातवेदो विचर्षणे । अग्ने जनामि सुष्टुतिम् ॥
ହେ ଜାତବେଦ, ହେ ବିଚର୍ଷଣ! ଯେ ତୁମକୁ ପ୍ରତିହର୍ୟ—ପୁନଃ ଅନୁକୂଳ କରି ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛେ—ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସୁସଂଯୋଜିତ ସ୍ତୁତି ଜନ୍ମାଏ।
Mantra 3
आरोका इव घेदह तिग्मा अग्ने तव त्विषः । दद्भिर्वनानि बप्सति ॥
ଆଲୋକର ଦୀପ୍ତ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କ ପରି, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ୱିଷାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି; ଦାନ୍ତ ସମ ତୁମ ଦଦ୍ଭିଃଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବନମାନଙ୍କୁ କାମୁଡ଼ି-କାଟିଦେଉଛ।
Mantra 4
हरयो धूमकेतवो वातजूता उप द्यवि । यतन्ते वृथगग्नयः ॥
ଧୂମକେତୁ ଧ୍ୱଜବାହୀ ହରିତ-ତାମ୍ର ଶିଖାମାନେ, ବାତଦ୍ୱାରା ଜୂତ ହୋଇ, ଉପରକୁ ଦ୍ୟୌ ଦିଗେ ଯତ୍ନ କରନ୍ତି; ଅନେକ ଅଗ୍ନି ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପରିଶ୍ରମ କରନ୍ତି।
Mantra 5
एते त्ये वृथगग्नय इद्धासः समदृक्षत । उषसामिव केतवः ॥
ଏହି ଅନେକ ଅଗ୍ନି—ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହୋଇ—ଏକାସାଥି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଉଷାମାନଙ୍କର କେତୁ (ଧ୍ୱଜ/କିରଣ) ପରି—ଆସୁଥିବା ଜାଗୃତି-ପ୍ରକାଶର ଚିହ୍ନ।
Mantra 6
कृष्णा रजांसि पत्सुतः प्रयाणे जातवेदसः । अग्निर्यद्रोधति क्षमि ॥
ଜାତବେଦସ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ପ୍ରୟାଣରେ ଆଗେ ବଢ଼େ, ସେତେବେଳେ କଳା ରଜାଂସି (ଅନ୍ଧକାରମୟ ଅବକାଶ) ପଛେ ରହିଯାଏ; କାରଣ ଅଗ୍ନି ଯେତେବେଳେ କ୍ଷମି—ପୃଥିବୀ-ତଳରେ—ଆଗକୁ ଚାପି ଚାଲେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରର ବାଧାକୁ ରୋକି ଜୟ କରେ।
Mantra 7
धासिं कृण्वान ओषधीर्बप्सदग्निर्न वायति । पुनर्यन्तरुणीरपि ॥
ପୋଷଣର ନିଜ ଅଂଶ ଗଢ଼ି, ଅଗ୍ନି ଓଷଧୀମାନଙ୍କୁ (ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ) ଦଂଶି ଧରେ; ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ପୁଣି ଯୁବ ଅଙ୍କୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଫେରିଆସନ୍ତି—ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଜ୍ୱାଳା ପରେ ଜୀବନ ପୁନର୍ନବୀନ ହୋଇ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ।
Mantra 8
जिह्वाभिरह नन्नमदर्चिषा जञ्जणाभवन् । अग्निर्वनेषु रोचते ॥
ଜିହ୍ୱାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏଠାରେ ବଙ୍କି ବଙ୍କି ଚାଟେ; ନିଜ ଅର୍ଚିଷା (ଜ୍ୱାଳା) ଦ୍ୱାରା ଚରଚରାଇ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ରୋଚେ।
Mantra 9
अप्स्वग्ने सधिष्टव सौषधीरनु रुध्यसे । गर्भे सञ्जायसे पुनः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଅପ୍ସୁ (ଜଳମାନେ) ତୁମର ଆସନ ଅଛି; ସେଠାରେ ତୁମେ ଔଷଧୀମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି ରଖ। ଗର୍ଭରେ ତୁମେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉଛ—ବାରମ୍ବାର ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା।
Mantra 10
उदग्ने तव तद्घृतादर्ची रोचत आहुतम् । निंसानं जुह्वो मुखे ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଘୃତରୁ ଅର୍ପିତ ଆହୁତିରୁ ତୁମର ଅର୍ଚି (ଜ୍ୱାଳା) ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ରୋଚେ—ଯେତେବେଳେ ତାହା ଢାଳାଯାଏ। ଜୁହ୍ୱାର ମୁଖରେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାପି ଆମେ ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରୁ।
Mantra 11
उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥
ବୃଷଭ ଓ ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ସୋମକୁ ପୃଷ୍ଠରେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବିଧାତା (ବେଧସ) ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆମେ ବିଧି-ବିଧାନକୁ ସୁସଂଗଠିତ କରିବା; ପ୍ରେରିତ ପ୍ରଜ୍ଞାର ଜ୍ୱାଳାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବା।
Mantra 12
उत त्वा नमसा वयं होतर्वरेण्यक्रतो । अग्ने समिद्भिरीमहे ॥
ଏବଂ ନମସ୍କାର ସହିତ ଆମେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛୁ, ହୋତୃ, ବରେଣ୍ୟକ୍ରତୁ ଅଗ୍ନେ! ସମିଧା (ଇନ୍ଧନ କାଠ) ସହିତ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ—ଯେପରି ଅନ୍ତର୍ୟଜ୍ଞ ଯଥାବିଧି ନେତୃତ୍ୱ ପାଉ।
Mantra 13
उत त्वा भृगुवच्छुचे मनुष्वदग्न आहुत । अङ्गिरस्वद्धवामहे ॥
ଏବଂ ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ହେ ଶୁଚି ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନେ—ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ପରି, ମନୁଙ୍କ ପରି, ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପରି ଆହୁତ ହୋଇଥିବା; ଯେପରି ପ୍ରାଚୀନ ଆକାଂକ୍ଷାର ଜ୍ୱାଳା ଆମ ଭିତରେ ଯଥାବିଧି ଜାଗ୍ରତ ହେଉ।
Mantra 14
त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା—ବିପ୍ରଦ୍ୱାରା ବିପ୍ର—ସତ୍ସହ ସତ୍ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ସଖା, ସଖ୍ୟଭାବରେ ତୁମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ; ଆମ ଭିତରର ଅଗ୍ନି ତୁମ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଏ।
Mantra 15
स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम् । अग्ने वीरवतीमिषम् ॥
ଏହେତୁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ବିପ୍ର ଦାଶୁଷକୁ ସହସ୍ରଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ରୟି ଦିଅ; ଏବଂ ବୀରବଳ ବହନକାରୀ ଇଷା—ପୋଷଣ—ମଧ୍ୟ ଦିଅ।
Mantra 16
अग्ने भ्रातः सहस्कृत रोहिदश्व शुचिव्रत । इमं स्तोमं जुषस्व मे ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଭ୍ରାତା, ସହସ୍କୃତ—ବଳରେ ଗଢ଼ା—ରୋହିଦଶ୍ୱ, ଶୁଚିବ୍ରତ; ମୋର ଏହି ସ୍ତୋମକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ କର।
Mantra 17
उत त्वाग्ने मम स्तुतो वाश्राय प्रतिहर्यते । गोष्ठं गाव इवाशत ॥
ଏବଂ ତୁମେ, ହେ ଅଗ୍ନେ, ମୋର ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଆକାଂକ୍ଷାର ଡାକ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୁଅ; ଯେପରି ଗାଈମାନେ ଗୋଷ୍ଠ (ଗୋଶାଳା) ଦିଗକୁ ଧାଉଥାନ୍ତି, ସେପରି ତୁମ ତେଜ ଆମର ନିବାସ-ଗୃହ ପ୍ରତି ଗତି କରେ।
Mantra 18
तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଅଙ୍ଗିରସତମ, ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସୁକ୍ଷିତୟଃ—ସୁସ୍ଥାପିତ ନିବାସମାନେ—ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ କାମ (ଇଚ୍ଛା) ପୂରଣ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି; ଇଚ୍ଛା-ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମର ଗୁପ୍ତ ତୃପ୍ତିକର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଖୋଜନ୍ତି।
Mantra 19
अग्निं धीभिर्मनीषिणो मेधिरासो विपश्चितः । अद्मसद्याय हिन्विरे ॥
ଧୀଭିଃ—ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିମାନେ ଦ୍ୱାରା—ମନୀଷିଣଃ, ମେଧିରାସଃ, ବିପଶ୍ଚିତଃ ଚିନ୍ତକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଗକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି; ସେ ଅଦ୍ମସଦ୍ୟାୟ—ନିବାସରେ ତୁରନ୍ତ ଆସୀନ ହେବାଳା—ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ।
Mantra 20
तं त्वामज्मेषु वाजिनं तन्वाना अग्ने अध्वरम् । वह्निं होतारमीळते ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଗତିର ଧାଉଁଧାଉଁ ମଧ୍ୟରେ ବଳବାନ ତୁମକୁ—ଯଜ୍ଞକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବାକୁ—ବହ୍ନି ଓ ହୋତା ରୂପେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସ୍ତୁତି କରି ପୂଜା କରାଯାଏ।
Mantra 21
पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥
କାରଣ ତୁମେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ ଭାବେ ବିରାଜିତ; ସମସ୍ତ ଜନସମୂହକୁ ଅନୁସରି ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କର। ସମରରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ, ହେ ଅଗ୍ନି—ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରକାଶ ଜୟୀ ହେବା ପାଇଁ।
Mantra 22
तमीळिष्व य आहुतोऽग्निर्विभ्राजते घृतैः । इमं नः शृणवद्धवम् ॥
ତାହାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର—ସେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ଯିଏ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଲେ ଘୃତଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଆମର ଏହି ଡାକ ଶୁଣନ୍ତୁ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଦୀପ୍ତ କର୍ମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 24
विशां राजानमद्भुतमध्यक्षं धर्मणामिमम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥
ମୁଁ ଏହି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ବିଶମାନଙ୍କର ରାଜା, ଅଦ୍ଭୁତ, ଧର୍ମମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ—ଏହିଜଣଙ୍କୁ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣୁନ୍ତୁ (ଏବଂ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ)।
Mantra 25
अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम् । सप्तिं न वाजयामसि ॥
ଅଗ୍ନି—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରେ କମ୍ପିତ, ଆମ ହିତ ପାଇଁ ନିୟୁକ୍ତ—ଯୁବ ବୀର ପରି, ବଳର ସମୃଦ୍ଧି ଦେବାଳୁ ପରି; ବିଜୟ ପାଇଁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଅଶ୍ୱ ପରି ପ୍ରେରିତ କରୁ।
Mantra 26
घ्नन्मृध्राण्यप द्विषो दहन्रक्षांसि विश्वहा । अग्ने तिग्मेन दीदिहि ॥
ବାଙ୍କା ଶତ୍ରୁବଳମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରି, ସବୁଠାରେ ରକ୍ଷସ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦହନ କରି—ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ।
Mantra 27
यं त्वा जनास इन्धते मनुष्वदङ्गिरस्तम । अग्ने स बोधि मे वचः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଅଙ୍ଗିରସତମ! ଯାହାକୁ ପ୍ରଜାମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି—ତୁମେ ମୋ ବଚନ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ତାହାକୁ ସିଦ୍ଧ କର।
Mantra 28
यदग्ने दिविजा अस्यप्सुजा वा सहस्कृत । तं त्वा गीर्भिर्हवामहे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦିବିଜା ହେଉ କି ଅପ୍ସୁଜା—ହେ ସହସ୍କୃତ (ବଳରେ ଗଢ଼ା ଶକ୍ତି)! ଆମେ ଗୀର୍ଭିଃ, ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।
Mantra 29
तुभ्यं घेत्ते जना इमे विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । धासिं हिन्वन्त्यत्तवे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ହିଁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ—ବିଶ୍ୱାଃ ସୁକ୍ଷିତୟଃ, ସୁସ୍ଥାପିତ ସମୃଦ୍ଧିମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ—ତୁମ ଭକ୍ଷଣାର୍ଥେ ପୋଷଣର ଭାଗ ଆଗେଇ ପଠାନ୍ତି।
Mantra 30
ते घेदग्ने स्वाध्योऽहा विश्वा नृचक्षसः । तरन्तः स्याम दुर्गहा ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ହିଁ—ନରୋଚିତ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଆମେ—ଆମ ସମସ୍ତ ଦିନର ସ୍ୱାଧୀ (ସ୍ୱାମୀ) ହେବାକୁ ପାରୁ; ଏବଂ ତରି-ତରି, ଦୁର୍ଗମକୁ ପାର କରିଯାଉ।
Mantra 31
अग्निं मन्द्रं पुरुप्रियं शीरं पावकशोचिषम् । हृद्भिर्मन्द्रेभिरीमहे ॥
ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ମନ୍ଦ୍ର, ପୁରୁପ୍ରିୟ, ଶୂର, ଏବଂ ପାବକଶୋଚିଷ୍ମାନ—ମନ୍ଦ୍ର ହୃଦୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇମହେ (ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ)।
Mantra 32
स त्वमग्ने विभावसुः सृजन्त्सूर्यो न रश्मिभिः । शर्धन्तमांसि जिघ्नसे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବିଭାବସୁ—ପ୍ରକାଶ-ଧନର ଦୀପ୍ତିମାନ ସମୃଦ୍ଧି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି କିରଣ ପ୍ରସାରେ, ସେପରି ତୁମେ ଅନ୍ଧକାରର ଘନ ରାଶିମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରି ପତନ କରାଅ।
Mantra 33
तत्ते सहस्व ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति । त्वदग्ने वार्यं वसु ॥
ହେ ସହସ୍ୱାନ (ପରାକ୍ରମୀ) ଅଗ୍ନି, ତୁମର ସେଇ ଦାତ୍ର (ଦାନ) ଆମେ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ—ଯେ ଦାନ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏନି, କେବେ ଲୋପ ପାଏନି। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମଠାରୁ ହିଁ ବର୍ୟ (ବାଞ୍ଛନୀୟ) ବସୁ—ସତ୍ୟ ଧନ—ମିଳେ।
Frequently Asked Questions
Agni, the sacred Fire, is praised as the priest and messenger who receives hymns and offerings and makes them effective.
It asks Agni to respond to the worshipper’s call, come close to the sacrificer, and grant a gift that does not fail—lasting, “choice” wealth and support.
It shows how naturally and strongly Agni is drawn to sincere praise and longing—like cows instinctively pressing toward their home.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.