Sukta 43

Mantra 1

इमे विप्रस्य वेधसोऽग्नेरस्तृतयज्वनः । गिरः स्तोमास ईरते ॥

ഈ ഗീരുകളും സ്തോമങ്ങളും അഗ്നിക്കായി ഉയരുന്നു—വേധസ് (പ്രചോദിത ജ്ഞാനി), അസ്തൃതയജ്വൻ (അവിച്ഛിന്ന യജ്ഞകർതാവ്) എന്നവന്റെ; നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ദിവ്യസങ്കൽപത്തെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 2

अस्मै ते प्रतिहर्यते जातवेदो विचर्षणे । अग्ने जनामि सुष्टुतिम् ॥

ഹേ ജാതവേദാ, ഹേ വിചർഷണ! നിന്നെ പ്രതിഹര്യ—വീണ്ടും അനുകൂലമായി നേടുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുവേണ്ടി—ഞാൻ അഗ്നിക്കു സുസംയോജിതമായ സ്തുതി ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 3

आरोका इव घेदह तिग्मा अग्ने तव त्विषः । दद्भिर्वनानि बप्सति ॥

പ്രകാശത്തിന്റെ ദീപ്തമായ വാതിലുകൾപോലെ, ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ തീക്ഷ്ണ ത്വിഷകൾ നിശ്ചയം ജ്വലിക്കുന്നു; പല്ലുകളെപ്പോലെ നിന്റെ ദദ്ഭിഃകൊണ്ട് നീ വനങ്ങളെ കടിച്ചു-മുറിക്കുന്നു.

Mantra 4

हरयो धूमकेतवो वातजूता उप द्यवि । यतन्ते वृथगग्नयः ॥

ധൂമകേതു പതാകയുള്ള ഹരിത-താമ്ര ജ്വാലകൾ, വാതം പ്രേരിപ്പിച്ച്, മേലേക്ക് ദ്യൗവിലേക്കു യത്നിക്കുന്നു; അനേകം അഗ്നികൾ ഓരോന്നും താന്താന്റെ വഴിയിൽ പരിശ്രമിക്കുന്നു.

Mantra 5

एते त्ये वृथगग्नय इद्धासः समदृक्षत । उषसामिव केतवः ॥

ഈ അനേകം അഗ്നികൾ—പ്രജ്വലിതരായി—ഒരുമിച്ച് ദൃശ്യമാകുന്നു; ഉഷസ്സുകളുടെ കേതുക്കൾ (ധ്വജം/കിരണം) പോലെ—വരാനിരിക്കുന്ന ജാഗ്രതാപ്രകാശത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ.

Mantra 6

कृष्णा रजांसि पत्सुतः प्रयाणे जातवेदसः । अग्निर्यद्रोधति क्षमि ॥

ജാതവേദസ് തന്റെ പ്രയാണത്തിൽ മുന്നേറുമ്പോൾ കറുത്ത റജാംസി (അന്ധകാരമയ ഇടങ്ങൾ) പിന്നിലായി പോകുന്നു; കാരണം അഗ്നി ക്ഷമിയിൽ—ഭൂതലത്തിൽ—മുന്നോട്ട് അമർത്തി നീങ്ങുമ്പോൾ, ഇരുട്ടിന്റെ തടസ്സത്തെ തടഞ്ഞു ജയിക്കുന്നു.

Mantra 7

धासिं कृण्वान ओषधीर्बप्सदग्निर्न वायति । पुनर्यन्तरुणीरपि ॥

പോഷണത്തിന്റെ തന്റെ അംശം ഒരുക്കി, അഗ്നി ഔഷധികളെ (സസ്യങ്ങളെ) കടിച്ചെടുക്കുന്നു; അവൻ ക്ഷീണിക്കുന്നില്ല. വീണ്ടും യുവമുളകളും മടങ്ങിവരുന്നു—ശുദ്ധീകരക ജ്വാലയ്ക്കു ശേഷം ജീവൻ പുതുതായി പുനർജനിക്കുന്നു.

Mantra 8

जिह्वाभिरह नन्नमदर्चिषा जञ्जणाभवन् । अग्निर्वनेषु रोचते ॥

നാവുകളാൽ അവൻ ഇവിടെ വളഞ്ഞു നക്കി ലേലിഹിക്കുന്നു; തന്റെ ജ്വാലയാൽ ചറചറന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അഗ്നി വനങ്ങളിൽ ദീപ്തിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു.

Mantra 9

अप्स्वग्ने सधिष्टव सौषधीरनु रुध्यसे । गर्भे सञ्जायसे पुनः ॥

ഹേ അഗ്നേ, ജലങ്ങളിൽ നിന്റെ ആസനം ഉണ്ട്; അവിടെ നീ ഔഷധികളെ അനുഗമിച്ച് അവയെ പിടിച്ചുനില്ക്കുന്നു. ഗർഭത്തിൽ നീ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു—പുനഃപുനഃ ഉദ്ഭവിക്കുന്നവൻ.

Mantra 10

उदग्ने तव तद्घृतादर्ची रोचत आहुतम् । निंसानं जुह्वो मुखे ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഘൃതത്തിൽ നിന്നുള്ള ആഹുതിയിൽ നിന്നു നിന്റെ അർച്ചി (ജ്വാല) മേലോട്ടു ദീപ്തിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു—അത് ഒഴുക്കുമ്പോൾ. ജുഹുവിന്റെ മുഖത്തിൽ അതിനെ സ്ഥാപിച്ച് ഞങ്ങൾ ആഹുതി അർപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 11

उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥

വൃഷഭനും ഗാവും പോഷിപ്പിക്കുന്ന, സോമത്തെ പൃഷ്ഠത്തിൽ ധരിക്കുന്ന വിധാതാവ് (വേധസ്) അഗ്നിയ്ക്ക്—സ്തോത്രങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ വിധി-വിധാനം ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു; പ്രചോദിത പ്രജ്ഞയുടെ ജ്വാലയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Mantra 12

उत त्वा नमसा वयं होतर्वरेण्यक्रतो । अग्ने समिद्भिरीमहे ॥

നമസ്കാരത്തോടെ ഞങ്ങൾ നിന്നെ തേടുന്നു, ഹോതൃ, വരേണ്യക്രതു അഗ്നേ! സമിധുകളോടെ (ഇന്ധനക്കൊള്ളികളോടെ) ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു—അന്തര്യജ്ഞം യഥാവിധി നയിക്കപ്പെടുവാൻ.

Mantra 13

उत त्वा भृगुवच्छुचे मनुष्वदग्न आहुत । अङ्गिरस्वद्धवामहे ॥

ഇനിയും ഞങ്ങൾ നിന്നെ വിളിക്കുന്നു, ഹേ ശുചി ദീപ്തനായ അഗ്നേ—ഭൃഗുക്കളെപ്പോലെ, മനുവിനെപ്പോലെ, അങ്കിരസുകളെപ്പോലെ ആഹുതനായവനേ; പ്രാചീന ആകാംക്ഷയുടെ ജ്വാല ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് യഥാവിധി ജാഗ്രതയാകട്ടെ.

Mantra 14

त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥

ഹേ അഗ്നേ, നീ അഗ്നിയാൽ തന്നേ—വിചക്ഷണനായ വിപ്രനാൽ വിപ്ര—സത്സംഗത്തിൽ സതുമായ് കൂടെയിരിക്കുന്നവൻ. സഖാ, സഖ്യത്വംകൊണ്ട് നീ പ്രജ്വലിക്കുന്നു; ഞങ്ങളിലെ അഗ്നി നിന്റെ അഗ്നിക്കു പ്രതികരിക്കുന്നു.

Mantra 15

स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम् । अग्ने वीरवतीमिषम् ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ അഗ്നേ, വിപ്രനായ ദാശുഷനു സഹസ്രശക്തികളാൽ സമൃദ്ധമായ റയി നല്കുക; വീരശക്തി വഹിക്കുന്ന ഇഷാ—പോഷണവും നൽകുക.

Mantra 16

अग्ने भ्रातः सहस्कृत रोहिदश्व शुचिव्रत । इमं स्तोमं जुषस्व मे ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഭ്രാതാ, സഹസ്കൃത—ബലത്തിൽ നിർമ്മിത—രോഹിദശ്വ, ശുചിവ്രത; എന്റെ ഈ സ്തോമം സ്വീകരിച്ച് അതിൽ ആനന്ദിക്കണമേ.

Mantra 17

उत त्वाग्ने मम स्तुतो वाश्राय प्रतिहर्यते । गोष्ठं गाव इवाशत ॥

കൂടാതെ നീ, ഹേ അഗ്നേ, എന്റെ സ്തുതിയാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനായി, ആകാംക്ഷയുടെ വിളിയിലേക്കു ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു; പശുക്കൾ ഗോഷ്ടം (ഗോശാല) തേടി ഓടിച്ചേരുന്നതുപോലെ, നിന്റെ തേജസ് നമ്മുടെ വാസ-ഗൃഹത്തിലേക്കു തിരിയുന്നു.

Mantra 18

तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥

ഹേ അഗ്നേ, അങ്ഗിരസതമ, നിനക്കായി എല്ലാ സുക്ഷിതയഃ—സുസ്ഥാപിത വാസസ്ഥലങ്ങൾ—ഓരോന്നും താന്താന്റെ വഴിയിൽ, കാമം (ആഗ്രഹം) സഫലമാകാൻ ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഇച്ഛാസിദ്ധിക്കായി നിന്റെ ഗൂഢ തൃപ്തികര ജ്വാലയെ തേടുന്നു.

Mantra 19

अग्निं धीभिर्मनीषिणो मेधिरासो विपश्चितः । अद्मसद्याय हिन्विरे ॥

ധീഭിഃ—അന്തര്ദൃഷ്ടികളാൽ—മനീഷിണഃ, മേധിരാസഃ, വിപശ്ചിതഃ ആയ ചിന്തകർ അഗ്നിയെ മുന്നോട്ടു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; അവൻ അദ്മസദ്യായ—വാസത്തിൽ ഉടൻ ഇരിക്കുന്നവൻ—യജ്ഞാർപ്പണത്തിനായി സന്നദ്ധനാണ്.

Mantra 20

तं त्वामज्मेषु वाजिनं तन्वाना अग्ने अध्वरम् । वह्निं होतारमीळते ॥

ഹേ അഗ്നേ, ചലനങ്ങളുടെ പാച്ചിലിൽ ശക്തനായ നിന്നെ—യജ്ഞത്തെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നവനെ—വഹ്നിയായിും ഹോതാവായിും ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തുതിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു.

Mantra 21

पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥

നീ അനേകം ഇടങ്ങളിൽ ഒരുപോലെ വിരാജിക്കുന്നവൻ; എല്ലാ ജനസമൂഹങ്ങളെയും അനുഗമിച്ച് പ്രഭുവായി അവരെ ധരിക്കുന്നവൻ. സമരങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആവാഹിക്കുന്നു, ഹേ അഗ്നേ—കുഴപ്പത്തിന്മേൽ പ്രകാശം ജയിക്കേണ്ടതിന്.

Mantra 22

तमीळिष्व य आहुतोऽग्निर्विभ्राजते घृतैः । इमं नः शृणवद्धवम् ॥

അവനെ സ്തുതിക്കുവിൻ—ആ അഗ്നിയെ—ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഘൃതത്താൽ ദീപ്തനായി പ്രകാശിക്കുന്നവനെ. ഞങ്ങളുടെ ഈ വിളി അവൻ കേൾക്കട്ടെ; ഉള്ളിലെ ദീപ്തമായ കർമ്മത്തെ ഉണർത്തി മറുപടി നൽകട്ടെ.

Mantra 24

विशां राजानमद्भुतमध्यक्षं धर्मणामिमम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥

ഞാൻ ഈ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു—വിശങ്ങളുടെ രാജാവിനെ, അത്ഭുതനെ, ധർമ്മങ്ങളുടെ അധ്യക്ഷനെ—ഇവനെ. അവൻ നിശ്ചയമായും കേൾക്കട്ടെ (മറുപടി നൽകട്ടെ).

Mantra 25

अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम् । सप्तिं न वाजयामसि ॥

അഗ്നി—എല്ലാ പ്രാണശക്തികളാലും വിറയുന്നവൻ, നമ്മുടെ ഹിതത്തിനായി നിയുക്തൻ—യുവ വീരനെപ്പോലെ, ബലസമൃദ്ധി നൽകുന്നവനെപ്പോലെ; ജയത്തിനായി ഞങ്ങൾ അവനെ ഓടുന്ന അശ്വത്തെപ്പോലെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 26

घ्नन्मृध्राण्यप द्विषो दहन्रक्षांसि विश्वहा । अग्ने तिग्मेन दीदिहि ॥

വളഞ്ഞ ശത്രുബലങ്ങളെ സംഹരിച്ച്, എല്ലായിടത്തും രക്ഷസ്-ശക്തികളെ ദഹിപ്പിച്ച്—ഹേ അഗ്നി, നിന്റെ തീക്ഷ്ണ തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കൂ.

Mantra 27

यं त्वा जनास इन्धते मनुष्वदङ्गिरस्तम । अग्ने स बोधि मे वचः ॥

അഗ്നേ, അങ്ഗിരസതമാ! ജനങ്ങൾ മനുഷ്യർപോലെ നിന്നെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; നീ എന്റെ വചനത്തോടു ജാഗരൂകനായി അതിനെ സഫലമാക്കുക.

Mantra 28

यदग्ने दिविजा अस्यप्सुजा वा सहस्कृत । तं त्वा गीर्भिर्हवामहे ॥

അഗ്നേ, നീ ദിവിജനനായാലും അപ്സുജനായാലും—സഹസ്കൃതാ (ബലത്താൽ രൂപപ്പെട്ട ശക്തിയേ)! ഞങ്ങൾ ഗീർഭിഃ, പ്രചോദിത സ്തുതിഗാനങ്ങളാൽ നിന്നെ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 29

तुभ्यं घेत्ते जना इमे विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । धासिं हिन्वन्त्यत्तवे ॥

അഗ്നേ, നിനക്കുതന്നെ ഈ ജനങ്ങൾ—വിശ്വാഃ സുക്ഷിതയഃ, നന്നായി സ്ഥാപിതമായ സമൃദ്ധികൾ, ഓരോന്നും തത്തത് സ്ഥാനത്ത്—നിന്റെ ഭോജനത്തിനായി പോഷണഭാഗം മുന്നോട്ടയക്കുന്നു.

Mantra 30

ते घेदग्ने स्वाध्योऽहा विश्वा नृचक्षसः । तरन्तः स्याम दुर्गहा ॥

ഹേ അഗ്നേ, അപ്പോൾ തീർച്ചയായും—മനുഷ്യർക്കു യോജിച്ച ദൃഷ്ടിയുള്ള ഞങ്ങൾ—ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ ദിവസങ്ങളുടെയും സ്വാധീനികൾ (സ്വാമികൾ) ആകട്ടെ; പിന്നെ കടന്നുപോകുന്നവരായി, ദുർഗമമായതിനെ അതിക്രമിച്ച് പാരാകട്ടെ.

Mantra 31

अग्निं मन्द्रं पुरुप्रियं शीरं पावकशोचिषम् । हृद्भिर्मन्द्रेभिरीमहे ॥

ഞങ്ങൾ അഗ്നിയെ—മന്ദ്രൻ, പുരുപ്രിയൻ, ശൂരൻ, പാവകശോചിഷ്മാൻ—മന്ദ്രഹൃദയങ്ങളാൽ ഇമഹേ (ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു).

Mantra 32

स त्वमग्ने विभावसुः सृजन्त्सूर्यो न रश्मिभिः । शर्धन्तमांसि जिघ्नसे ॥

ഹേ അഗ്നേ, നീ വിഭാവസു—പ്രകാശധനത്തിന്റെ ദീപ്തമായ സമൃദ്ധി; സൂര്യൻ കിരണങ്ങൾ വിടർത്തുന്നതുപോലെ നീ അന്ധകാരത്തിന്റെ കൂട്ടങ്ങളെ തകർത്തു വീഴ്ത്തുന്നു.

Mantra 33

तत्ते सहस्व ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति । त्वदग्ने वार्यं वसु ॥

ഹേ സഹസ്വൻ (പരാക്രമശാലി) അഗ്നേ, നിന്റെ ആ ദാത്രം (ദാനം) ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു—ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാത്തതും വഴുതിപ്പോകാത്തതുമായ ദാനം. ഹേ അഗ്നേ, നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ വര്യം (ആഗ്രഹനീയമായ) വസു—സത്യസമ്പത്ത്—ലഭിക്കുന്നു.