Sukta 83
Sukta 5.83
Parjanya
अयं सूक्तः पर्जन्यं वैदिकं वृष्टिशक्तिं तीव्रया प्रार्थनया आह्वयति—स गर्जतु, आपो विमुञ्चतु, पृथिवीं च गर्भिणीं करोतु, येन ओषधयः अन्नं च प्रजायेरन्। वृष्टिं स जीवनबीजवत् वनस्पतिषु भूमौ च निक्षिप्तं चित्रयति; रक्षणं, उर्वरता, तथा दुष्काल-वन्ध्यत्वयोः पारं सुरक्षितं गमनं च याचते।
Mantras
Mantra 1
अच्छा वद तवसं गीर्भिराभिः स्तुहि पर्जन्यं नमसा विवास । कनिक्रदद्वृषभो जीरदानू रेतो दधात्योषधीषु गर्भम् ॥
अच्छा वद तवसं गीर्भिराभिः, स्तुहि पर्जन्यं नमसा विवास; कनिक्रदद्वृषभो जीरदानू रेतो दधात्योषधीषु गर्भम्।
Mantra 2
वि वृक्षान्हन्त्युत हन्ति रक्षसो विश्वं बिभाय भुवनं महावधात् । उतानागा ईषते वृष्ण्यावतो यत्पर्जन्यः स्तनयन्हन्ति दुष्कृतः ॥
स वृक्षान् हन्ति, रक्षांसि च हन्ति; तस्य महावधात् सर्वं भुवनं बिभेति। यदा पार्जन्यः स्तनयन् दुष्कृतः निघ्नाति, तदा निर्दोषा अपि कम्पन्ते।
Mantra 3
रथीव कशयाश्वाँ अभिक्षिपन्नाविर्दूतान्कृणुते वर्ष्याँ अह । दूरात्सिंहस्य स्तनथा उदीरते यत्पर्जन्यः कृणुते वर्ष्यं नभः ॥
रथीव कशया अश्वान् अभिक्षिपन् स तान् प्रचोदयति; आविर्भूतान् वर्ष्याः दूतान् करोति। दूरात् सिंहस्येव स्तनथाः उदीरन्ते, यदा पार्जन्यः वर्ष्यं नभः निर्माति।
Mantra 4
प्र वाता वान्ति पतयन्ति विद्युत उदोषधीर्जिहते पिन्वते स्वः । इरा विश्वस्मै भुवनाय जायते यत्पर्जन्यः पृथिवीं रेतसावति ॥
प्र वाताः वान्ति, विद्युतः पतन्ति; ओषधयः उद्-जिहते, स्वः पिन्वते। सर्वस्मै भुवनाय इरा जायते, यदा पार्जन्यः पृथिवीं रेतसा अवति।
Mantra 5
यस्य व्रते पृथिवी नन्नमीति यस्य व्रते शफवज्जर्भुरीति । यस्य व्रत ओषधीर्विश्वरूपाः स नः पर्जन्य महि शर्म यच्छ ॥
यस्य व्रते पृथिवी नन्नमीति यस्य व्रते शफवज्जर्भुरीति । यस्य व्रत ओषधीर्विश्वरूपाः स नः पर्जन्य महि शर्म यच्छ ॥
Mantra 6
दिवो नो वृष्टिं मरुतो ररीध्वं प्र पिन्वत वृष्णो अश्वस्य धाराः । अर्वाङेतेन स्तनयित्नुनेह्यपो निषिञ्चन्नसुरः पिता नः ॥
दिवो नो वृष्टिं मरुतो ररीध्वं प्र पिन्वत वृष्णो अश्वस्य धाराः । अर्वाङेतेन स्तनयित्नुनेह्यपो निषिञ्चन्नसुरः पिता नः ॥
Mantra 7
अभि क्रन्द स्तनय गर्भमा धा उदन्वता परि दीया रथेन । दृतिं सु कर्ष विषितं न्यञ्चं समा भवन्तूद्वतो निपादाः ॥
अभि क्रन्द स्तनय गर्भमा धा उदन्वता परि दीया रथेन । दृतिं सु कर्ष विषितं न्यञ्चं समा भवन्तूद्वतो निपादाः ॥
Mantra 8
महान्तं कोशमुदचा नि षिञ्च स्यन्दन्तां कुल्या विषिताः पुरस्तात् । घृतेन द्यावापृथिवी व्युन्धि सुप्रपाणं भवत्वघ्न्याभ्यः ॥
महान्तं कोशम् उदचा नि षिञ्च; स्यन्दन्तां कुल्या विशिताः पुरस्तात्। घृतेन द्यावापृथिवी व्युन्धि; सुप्रपाणं भवत्व् अघ्न्याभ्यः॥
Mantra 9
यत्पर्जन्य कनिक्रदत्स्तनयन्हंसि दुष्कृतः । प्रतीदं विश्वं मोदते यत्किं च पृथिव्यामधि ॥
यत् पर्जन्य कनिक्रदत् स्तनयन् हंसि दुष्कृतः। प्रतीदं विश्वं मोदते यत् किं च पृथिव्याम् अधि॥
Mantra 10
अवर्षीर्वर्षमुदु षू गृभायाकर्धन्वान्यत्येतवा उ । अजीजन ओषधीर्भोजनाय कमुत प्रजाभ्योऽविदो मनीषाम् ॥
अवर्षीर् वर्षम् उदु षु गृभायाकर्धन्वान्य् अतीतवा उ। अजीजन ओषधीर्भोजनाय; कमुत प्रजाभ्योऽविदो मनीषाम्॥
Frequently Asked Questions
Parjanya is the Vedic power of rain and thunder—praised as a roaring bull who releases the waters and makes the earth fertile so plants and food can grow.
The Maruts are storm-companions who help drive and organize the rain-clouds; the hymn asks them to ‘prepare’ the rainfall while Parjanya pours it down.
Life-sustaining rain: water that arrives with thunder, overcomes drought, and produces herbs and nourishment—along with protection and well-being for the community and future generations.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.