Rig Veda 5.83.9: Mandala 5, Sukta 83, Mantra 9
Sukta 5.83
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Parjanya
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्पर्जन्य कनिक्रदत्स्तनयन्हंसि दुष्कृतः । प्रतीदं विश्वं मोदते यत्किं च पृथिव्यामधि ॥
Transliteration
yát párjanya kaníkradat stanáyan háṃsi duṣ-kṛ́taḥ | pratī́daṃ víśvaṃ modate yát kíṃ ca pṛthivyā́m ádhi ||
Translation
यत् पर्जन्य कनिक्रदत् स्तनयन् हंसि दुष्कृतः। प्रतीदं विश्वं मोदते यत् किं च पृथिव्याम् अधि॥
Word by Word
यत्when; that which
यत्:
सम्बन्ध/अव्ययीभाव-प्राय (वाक्यसम्बन्धकः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
पर्जन्यO Parjanya (rain-god)
पर्जन्य:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
कनिक्रदत्roars repeatedly; thunders
कनिक्रदत्:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया; कर्ता = पर्जन्यः)
TypeVerb
Root√क्रन्द् (क्रन्दते/क्रन्दति) + नि (उपसर्ग) ; पुनरुक्ति-आवृत्त्यर्थे ‘कनि-’ (intensive/reduplicated present stem)
स्तनयन्thundering
स्तनयन्:
कर्तृविशेषणम् (पर्जन्यस्य)
TypeVerb (participle)
Root√स्तन्/स्तनय् (स्तनयति) (ध्वन्यर्थः ‘to thunder’)
हंसिyou strike down; you destroy
हंसि:
क्रिया (कर्तृ = त्वम्/पर्जन्यः)
TypeVerb
Root√हन् (हन्ति) (वध/नाश) — वैदिके ‘हंसि’ इति 2nd sg. रूपम्
दुष्कृतःevil-doers; wrongdoers
दुष्कृतः:
कर्म
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक) < दुष्- + कृत (√कृ) ‘evil-doing’
प्रतिtowards; in response
प्रति:
उपपद-सम्बन्धक (दिशा/प्रत्यभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
इदम्this
इदम्:
कर्ता (मोदते इत्यस्य)
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वम्all; the whole
विश्वम्:
कर्ता (इदम्-कर्तुः विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
मोदतेrejoices; is glad
मोदते:
क्रिया (कर्तृ = इदं विश्वम्)
TypeVerb
Root√मुद् (मोदते) ‘to rejoice’
यत्when; because
यत्:
सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्धकः
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
किम्what; anything
किम्:
सम्बन्ध (यत्-सापेक्ष)
TypePronoun (interrog./indef. in correlative)
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अधिupon; over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
