Sukta 83

Mantra 1

अच्छा वद तवसं गीर्भिराभिः स्तुहि पर्जन्यं नमसा विवास । कनिक्रदद्वृषभो जीरदानू रेतो दधात्योषधीषु गर्भम् ॥

આ પ્રેરિત ગીરો દ્વારા પરમ તવસ્વી (શક્તિશાળી)ને સંબોધ; નમસ્કારથી પર્જન્યને સ્તુતિ કર, તેને નજીક બોલાવ. ગર્જતો, ઝડપી દાનવાળો વૃષભ, ઔષધિઓમાં રેત (જીવનબીજ) સ્થાપે છે—પૃથ્વી-પ્રકૃતિમાં વૃદ્ધિનો ગુપ્ત ગર્ભ.

Mantra 2

वि वृक्षान्हन्त्युत हन्ति रक्षसो विश्वं बिभाय भुवनं महावधात् । उतानागा ईषते वृष्ण्यावतो यत्पर्जन्यः स्तनयन्हन्ति दुष्कृतः ॥

તે વૃક્ષોને પ્રહાર કરે છે અને રક્ષસોને પણ સંહાર કરે છે; તેના મહા શસ્ત્રથી સમગ્ર ભવન—આ જગત—કંપી ઊઠે છે. જ્યારે ગર્જન કરતો પર્જન્ય દુષ્કૃત્યોને પ્રહાર કરે છે, ત્યારે નિર્દોષ પણ ધ્રુજી ઊઠે છે.

Mantra 3

रथीव कशयाश्वाँ अभिक्षिपन्नाविर्दूतान्कृणुते वर्ष्याँ अह । दूरात्सिंहस्य स्तनथा उदीरते यत्पर्जन्यः कृणुते वर्ष्यं नभः ॥

રથવાહક જેમ ચાબુકથી પોતાના અશ્વોને હાંકે તેમ તે તેમને આગળ ધપાવે છે; સ્પષ્ટ રીતે તે વરસાદના દૂત પ્રગટ કરે છે. દૂરથી સિંહના ગર્જન સમા ગુંજારવ ઊઠે છે, જ્યારે પર્જન્ય વરસાદથી ભરેલું મેઘ રચી ઊભું કરે છે.

Mantra 4

प्र वाता वान्ति पतयन्ति विद्युत उदोषधीर्जिहते पिन्वते स्वः । इरा विश्वस्मै भुवनाय जायते यत्पर्जन्यः पृथिवीं रेतसावति ॥

આગળ પવનો વહેવા લાગે છે; વિદ્યુત્શક્તિઓ કૂદી દોડે છે. ઔષધિઓ ઊગી જાગે છે; સ્વર્ગ પોતાની સમૃદ્ધિથી ફૂલવા લાગે છે. જ્યારે પર્જન્ય પૃથ્વી પર પોતાનું સર્જનબીજ વરસાવે છે, ત્યારે સર્વ ભવન માટે પોષક શક્તિ જન્મે છે.

Mantra 5

यस्य व्रते पृथिवी नन्नमीति यस्य व्रते शफवज्जर्भुरीति । यस्य व्रत ओषधीर्विश्वरूपाः स नः पर्जन्य महि शर्म यच्छ ॥

જેનાં વ્રત (નિયમ) હેઠળ પૃથ્વી નમે છે અને ઉપજ આપે છે; જેના વ્રત હેઠળ કઠોર ખુરાવાળી શક્તિઓ હાંકમાં આગળ ધસી જાય છે; જેના વ્રત હેઠળ સર્વરૂપ ઔષધિઓ (વનસ્પતિઓ) પોતાના-પોતાના સ્વરૂપ ધારણ કરે છે—એ પર્જન્ય અમને મહાન શર્મ (શાંતિ અને આશ્રય) અર્પે.

Mantra 6

दिवो नो वृष्टिं मरुतो ररीध्वं प्र पिन्वत वृष्णो अश्वस्य धाराः । अर्वाङेतेन स्तनयित्नुनेह्यपो निषिञ्चन्नसुरः पिता नः ॥

હે મરુતો, દ્યૌમાંથી અમારે માટે વૃષ્ટિ તૈયાર કરો; વृषણ (બળવાન) અશ્વની ધારા સમી પ્રવાહિત ધારોને વહેવા દો. આ સ્તનયિત્નુ (ગર્જના) સાથે અહીં આવો; અપઃ (જળ) વરસાવતા, હે અસુર, અમારા પિતૃતુલ્ય રક્ષક બનો.

Mantra 7

अभि क्रन्द स्तनय गर्भमा धा उदन्वता परि दीया रथेन । दृतिं सु कर्ष विषितं न्यञ्चं समा भवन्तूद्वतो निपादाः ॥

હે સ્તનય (ગર્જના), ઊંચે ગાજ; કર્મના ગર્ભને અમામાં સ્થાપ. જળવાહક રથમાં પરિભ્રમણ કર. ખુલેલી ચામડાની થેલીને, નીચે વળેલીને, સારી રીતે ખેંચ—ઉચ્ચ ભૂમિ અને નીચાણ સમાન બની, જળથી પરિપૂર્ણ થાય.

Mantra 8

महान्तं कोशमुदचा नि षिञ्च स्यन्दन्तां कुल्या विषिताः पुरस्तात् । घृतेन द्यावापृथिवी व्युन्धि सुप्रपाणं भवत्वघ्न्याभ्यः ॥

મહાન કોશ (પાત્ર)માંથી ઉપરથી ઢોળી દે; પૂર્વ તરફ ખુલ્લી કરાયેલ નહેરો વહેતી નીકળી આવે. ઘૃત (શુદ્ધ રસ) વડે દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને ધરતી)ને અભિષિંચન કર; અઘ્ન્યા—અનહત, પવિત્ર ગાયો સમા શક્તિઓ માટે સુપ્રપાન, ઉત્તમ પેય, થાઓ.

Mantra 9

यत्पर्जन्य कनिक्रदत्स्तनयन्हंसि दुष्कृतः । प्रतीदं विश्वं मोदते यत्किं च पृथिव्यामधि ॥

હે પર્જન્ય, જ્યારે તું વારંવાર ગર્જના કરે છે, વીજળી-ગર્જન સાથે, ત્યારે તું દુષ્કૃત—કુકાર્ય અને અયોગ્યને પ્રહાર કરે છે. તેના પ્રતિઉત્તરમાં આ સમગ્ર જગત આનંદિત થાય છે—પૃથિવી પર જે કંઈ છે તે બધું.

Mantra 10

अवर्षीर्वर्षमुदु षू गृभायाकर्धन्वान्यत्येतवा उ । अजीजन ओषधीर्भोजनाय कमुत प्रजाभ्योऽविदो मनीषाम् ॥

તું વરસ્યો; અને વરસાતને દૃઢપણે ધારણ થવા માટે ઊંચે ઉઠાવી, જેથી શુષ્ક પ્રદેશો પણ પાર કરી શકાય. તું પોષણ માટે ઔષધિઓને જન્મ આપ્યો; અને પેઢીઓ માટે—પ્રજાઓ માટે—સમજની કઈ મનીષા (પ્રેરિત બુદ્ધિ) તું પ્રાપ્ત કરી?