
Sukta 4.24
Indra
Triṣṭubh (probable; verse-level verification needed)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ “ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ଉପାସକମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁହଁ ଫେରାଇବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଗାୟକଙ୍କୁ ଧନ, ଗୋଧନ ଓ ଦମନକାରୀ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇ ପୁରସ୍କୃତ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦାନକୁ ଯଥାଯଥ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା (ସୋମ ପିଷଣ, ଆହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି) ଓ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ସହ ଯୋଡ଼େ; ଶେଷରେ “ନୂତନ ବ୍ରହ୍ମ” (ତାଜା ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ) ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି ଫୁଲିଉଠୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥବଳ ସହ ଦୃଢ଼ ସାଥିତ୍ୱ ମିଳୁ—ଏହି ଆକାଙ୍କ୍ଷା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
Mantra 1
का सुष्टुतिः शवसः सूनुमिन्द्रमर्वाचीनं राधस आ ववर्तत् । ददिर्हि वीरो गृणते वसूनि स गोपतिर्निष्षिधां नो जनासः ॥
କେଉଁ ସୁଷ୍ଟୁତି—ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି—ଶବସ (ବଳ)ର ସୂନୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ ପାଇଁ ଆମ ଦିଗକୁ ଫେରାଇବ? କାରଣ ବୀର ଗୃଣତେ (ସ୍ତୁତିକାର)କୁ ବସୁ—ଧନ-ସମ୍ପଦ—ଦିଅନ୍ତି; ସେ ଗୋପତି—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତି—ହେ ଜନାସଃ, ଆମକୁ ଦବାଉଥିବା ନିଷ୍ଷିଧା (ବାଧା/ବନ୍ଧନ)କୁ ହଂକାଇ ଦୂର କରନ୍ତି।
Mantra 2
स वृत्रहत्ये हव्यः स ईड्यः स सुष्टुत इन्द्रः सत्यराधाः । स यामन्ना मघवा मर्त्याय ब्रह्मण्यते सुष्वये वरिवो धात् ॥
ବୃତ୍ରହତ୍ୟାର ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ସେଇ ହବ୍ୟ (ଅର୍ପଣ) ଅଟେ; ସେଇ ଆହ୍ୱାନ୍ୟ, ସେଇ ସ୍ତୁତ୍ୟ—ସୁଷ୍ଟୁତ ଇନ୍ଦ୍ର, ସତ୍ୟରାଧା (ସତ୍ୟ ଦାନଶକ୍ତିବାନ୍)। ଯାତ୍ରାରେ ସେ ମଘବାନ୍ (ଦାନବୀର) ବ୍ରହ୍ମକୁ ଆରାଧନା କରୁଥିବା ଏବଂ ସୋମ ପିଷୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ‘ୱରିୱୋ’—ନିର୍ବାଧ ଗତି ପାଇଁ ଖୋଲା ଅବକାଶ—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
तमिन्नरो वि ह्वयन्ते समीके रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत त्राम् । मिथो यत्त्यागमुभयासो अग्मन्नरस्तोकस्य तनयस्य सातौ ॥
ସମୀକରେ—ମୁହାଁମୁହିଁ ସଂଘର୍ଷରେ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଡାକନ୍ତି; ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସୀମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ରକ୍ଷାର ଆବରଣ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିମୁଖ ହୋଇ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ତ୍ୟାଗ-କ୍ଷଣକୁ—ଜୋଖିମ ଓ ଆତ୍ମସମର୍ପଣର ସଙ୍କଟକୁ—ଆସି ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶର ଜୟ ପାଇଁ (ପରମ୍ପରାର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ପାଇଁ) ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି।
Mantra 4
क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके ॥
ହେ ଉଗ୍ର (ମହାବଳୀ), ଯୋଗରେ—ସଂଯୋଗରେ—ଜନମାନେ ନିଜ କ୍ରତୁ (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି)କୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗାନ୍ତି; ପରସ୍ପର ଉତ୍ସୁକ ପ୍ରୟାସରେ ଅର୍ଣସ୍ (ପ୍ରବାହ/ପୂର୍ଣ୍ଣତା)ର ଜୟ ପାଇଁ। ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଶଃ (କୁଳ/ଜନସମୂହ) ଏକାଠି ହୋଇ ଘେରି ଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ, ଅତି ସମୀପରେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାପ ଦେଇ ଆଗେଇଯାଆନ୍ତି (ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି)।
Mantra 5
आदिद्ध नेम इन्द्रियं यजन्त आदित्पक्तिः पुरोळाशं रिरिच्यात् । आदित्सोमो वि पपृच्यादसुष्वीनादिज्जुजोष वृषभं यजध्यै ॥
ତେବେ ନିକଟରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି)କୁ ଯଜନ କରନ୍ତି; ତେବେ ପକ୍ତି ପୁରୋଡାଶ (ଅର୍ପଣ-ପିଣ୍ଡ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ତେବେ ସୋମ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପୀଡନ କରିଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ; ତେବେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବୃଷଭ (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ସେ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
Mantra 7
य इन्द्राय सुनवत्सोममद्य पचात्पक्तीरुत भृज्जाति धानाः । प्रति मनायोरुचथानि हर्यन्तस्मिन्दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्रः ॥
ଯେ କେହି ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ପୀଡନ କରେ, ଏବଂ ପକ୍ତି ପକ୍କ ଅନ୍ନ-ଫଳ ରାନ୍ଧେ ଓ ଧାନ୍ୟ ଭୁନେ—ତାହାର ମନର ଦୁଇ ଉତ୍ସାହ ପ୍ରତି, ସ୍ତୁତିଗୀତର ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରୁତ ଆସନ୍ତି; ଏବଂ ତାହାରେ ବୃଷଭସଦୃଶ ବଳ, ବିଜୟୀ ଶୌର୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 8
यदा समर्यं व्यचेदृघावा दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः । अचिक्रदद्वृषणं पत्न्यच्छा दुरोण आ निशितं सोमसुद्भिः ॥
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୁତବାନ ଦୀର୍ଘ ପଥରେ ସହଚରକୁ ଚିହ୍ନିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆର୍ୟ (ଉଦାତ୍ତ) ସମରକୁ ସିଧା ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଲା, ସେ ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ବୃଷଭକୁ ଡାକିଲା: ‘ସୋମ-ପୀଡକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ (ପ୍ରଖର) ହୋଇ, ଗୃହକୁ ଆସ।’
Mantra 9
भूयसा वस्नमचरत्कनीयोऽविक्रीतो अकानिषं पुनर्यन् । स भूयसा कनीयो नारिरेचीद्दीना दक्षा वि दुहन्ति प्र वाणम् ॥
ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ କନିଷ୍ଠ ଘୁରିଲା; ଅବିକ୍ରୀତ ରହି, କିଛି ନ ପାଇ ପୁଣି ଫେରିଲା। ଅଧିକ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ କନିଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ; ଦୀନ ଦକ୍ଷତାମାନେ ବାକ୍-ବଳର କେବଳ ପତଳା ପରିମାଣକୁ ଦୋହନ କରନ୍ତି।
Mantra 10
क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनदथैनं मे पुनर्ददत् ॥
ଦଶଟି ଦୁଧାଳ ଗାଈର ବଦଳରେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରକୁ କିଏ କିଣିବ? ସେ ଯେତେବେଳେ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କୁ—ବାଧାମାନଙ୍କୁ—ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ମୋତେ ଫେରାଇ ଦିଅ।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ଏବେ ସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ଗୀତ ହୋଇଥିବା, ଜରିତ୍ର ପାଇଁ ଇଷକୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରବଳ କର। ହେ ହରିବୋ, ତୋ ପାଇଁ ନବ ବ୍ରହ୍ମ ରଚିତ ହୋଇଛି; ଜାଗ୍ରତ ଧିୟାରେ ଆମେ ରଥଯୋଗ୍ୟ ହେବା—ସଦା ସହଚର ରହିବା।
It teaches that sincere, well-shaped praise joined with correct offering—especially Soma—draws Indra near, and Indra then grants wealth, protection, and empowering strength.
It highlights complete ritual hospitality: along with Soma pressing, prepared foods and grains symbolize proper sacrifice, which makes the worshipper fit to receive Indra’s force and gifts.
It is an image for overflowing increase—resources, inspiration, and life-energy expanding naturally and continuously, as rivers swell and fill their channels.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.