Sukta 24

Mantra 1

का सुष्टुतिः शवसः सूनुमिन्द्रमर्वाचीनं राधस आ ववर्तत् । ददिर्हि वीरो गृणते वसूनि स गोपतिर्निष्षिधां नो जनासः ॥

કઈ સુષ્ટુતિ—પરિપૂર્ણ સ્તુતિ—શવસના સૂનુ, ઇન્દ્રને, દાન માટે અમારી તરફ વાળશે? કારણ કે વીરો ગાયકને વસુ—ધન-વૈભવ—અર્પે છે; તે ગોપતિ—પ્રકાશમય ગાયોનો સ્વામી—હે જનાસો, અમારા ઉપર દબાવતી નિષ્ષિધાઓ (અવરોધો/બંધનો)ને હંકારી દૂર કરે છે.

Mantra 2

स वृत्रहत्ये हव्यः स ईड्यः स सुष्टुत इन्द्रः सत्यराधाः । स यामन्ना मघवा मर्त्याय ब्रह्मण्यते सुष्वये वरिवो धात् ॥

વૃત્રવધના યજ્ઞકર્મમાં તે જ હવ્ય (અર્પણ) છે; તે જ આહ્વેય છે, તે જ સ્તુત્ય છે—સુસ્તુત ઇન્દ્ર, સત્ય-રાધા (સાચી દાનશક્તિવાળો). યાત્રામાં તે મઘવાન્ (દાનવીર) બ્રહ્મ-પ્રાર્થક અને સોમ પિષનાર મર્ત્ય પાસે આવે છે; અને તેના માટે વિશાળ અવકાશ—નિર્વિઘ્ન ગતિ માટેનું વરિવસ્—સ્થાપે છે.

Mantra 3

तमिन्नरो वि ह्वयन्ते समीके रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत त्राम् । मिथो यत्त्यागमुभयासो अग्मन्नरस्तोकस्य तनयस्य सातौ ॥

તેને જ પુરુષો સંઘર્ષના સમીપે (મુખામુખી ભેળામાં) આહ્વાન કરે છે; દૃઢ પ્રયત્નશીલ યોદ્ધાઓ પોતાના શરીરોને રક્ષા-કવચ સમા બનાવે છે. જ્યારે સામસામે બંને પક્ષો ત્યાગ-ક્ષણ—જોખમ અને સમર્પણની કસોટી—સુધી આવી પહોંચે છે, ત્યારે પુરુષો સંતાન અને વંશની જીત માટે (અવિચ્છિન્ન પરંપરાના રક્ષણ માટે) તેને પુકારે છે.

Mantra 4

क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके ॥

હે ઉગ્ર (મહાબલી), જોડાણના યોગમાં પ્રજાઓ પોતાની ક્રતુ (ઇચ્છા-શક્તિ)ને કાર્યમાં મૂકે છે, પરસ્પર ઉત્સુક પ્રયત્નથી અર્ણસ્ (પ્રવાહ/પૂર્તિ)ની જીત માટે. જ્યારે યુદ્ધમાં વિશો (કુલો/જનસમૂહો) એકસાથે ઘેરાઈ જાય છે, ત્યારે જ, અતિ સમીપે, તેઓ ઇન્દ્રને આહ્વાન કરે છે અને તેની તરફ દબાણ કરે છે (તેની શક્તિ પ્રેરિત કરે છે).

Mantra 5

आदिद्ध नेम इन्द्रियं यजन्त आदित्पक्तिः पुरोळाशं रिरिच्यात् । आदित्सोमो वि पपृच्यादसुष्वीनादिज्जुजोष वृषभं यजध्यै ॥

ત્યારે જ નજીકથી તેઓ ઇન્દ્રિય (ઇન્દ્રની શક્તિ)ને યજ્ઞ અર્પે છે; ત્યારે પક્તિ પુરોળાશ (અર્પણ-પિંડ) તૈયાર કરે છે. ત્યારે સોમ અપૂરતા-પીડન કરનારાઓ માટે વિસ્તરે છે; ત્યારે યજ્ઞ માટે વૃષભ (ઇન્દ્ર)ને પ્રસન્ન કરવા તે પ્રયત્ન કરે છે.

Mantra 7

य इन्द्राय सुनवत्सोममद्य पचात्पक्तीरुत भृज्जाति धानाः । प्रति मनायोरुचथानि हर्यन्तस्मिन्दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्रः ॥

જે કોઈ આજે ઇન્દ્ર માટે સોમ પીડે છે, અને પક્તિ પક્વ અન્ન-ફળો રાંધે છે તથા ધાન્યોને ભુને છે—તેના મનના બે ઉત્સાહો તરફ, સ્તુતિગીતોના પ્રતિઉત્તરમાં, ઇન્દ્ર દોડી આવે છે; અને તેમાં વૃષભસમાન બળ, વિજયી શૌર્ય સ્થાપે છે.

Mantra 8

यदा समर्यं व्यचेदृघावा दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः । अचिक्रदद्वृषणं पत्न्यच्छा दुरोण आ निशितं सोमसुद्भिः ॥

જ્યારે ઝડપી વીરએ દીર્ઘ માર્ગમાં સાથીને ઓળખ્યો, જ્યારે આર્ય (ઉદાર)એ સ્પર્ધાને સીધી સામે જોયી, ત્યારે તેણે પત્ની તરફ વૃષભને પોકાર્યું: ‘સોમ-પીડકો દ્વારા તીક્ષ્ણ (પ્રખર) બનેલા, ઘર તરફ આવો.’

Mantra 9

भूयसा वस्नमचरत्कनीयोऽविक्रीतो अकानिषं पुनर्यन् । स भूयसा कनीयो नारिरेचीद्दीना दक्षा वि दुहन्ति प्र वाणम् ॥

વધારે મૂલ્ય માટે નાનો ફરતો રહ્યો; અવિક્રિત રહી, કશું ન મળ્યું એમ ફરી પાછો વળ્યો. વધારે આપતાં પણ નાનો સમૃદ્ધ ન થયો; ક્ષીણ દક્ષતાઓ વાણી-બળનું માત્ર પાતળું પ્રમાણ જ દોહે છે.

Mantra 10

क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनदथैनं मे पुनर्ददत् ॥

દસ દૂધાળ ગાયોથી મારા માટે આ ઇન્દ્રને કોણ ખરીદશે? જ્યારે તે વૃત્રો—અવરોધોને—ચૂરી નાખે, ત્યારે તેને ફરી મને પરત આપી દે.

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

હવે સ્તુત થયેલા, હે ઇન્દ્ર, હવે ગવાયેલા, તું જરિત્રને આપેલી ઇષને નદીઓની જેમ ફુલાવ. હે હરિવો, તારા માટે નવું બ્રહ્મ રચાયું છે; જાગૃત ધિયાથી અમે રથયોગ્ય બનીએ—સદા સાથી બની રહીએ.