
Sārvabhauma-vrata tathā Tithi-vratāni
Ritual-Manual
Osadzony w ramach nauczania Waraha, Prithiwi, ten rozdział stanowi zwięzły podręcznik rytualny dotyczący ślubów (wrata) związanych z datami księżycowymi (tithi) i określonymi miesiącami. Opisuje sārvabhauma-vratę, rozpoczynaną w jasnej dziesiątej dni miesiąca Kārttika: post w ciągu dnia, składanie oczyszczonych ofiar bali w kierunkach świata, honorowanie uczonych brāhmanów kwiatami oraz recytowanie modlitwy kierunkowej o pomyślność przez narodziny, a następnie spożywanie w nocy przygotowanego posiłku, w szczególności ryżu z jogurtem. Następnie przedstawia kalendarz tithi-vrat, Ekādaśī, Trayodaśī, Caturdaśī, Paurṇamāsī i Amāvāsyā, łącząc je z dobrobytem, oczyszczeniem i królewskim „digvijaya”. Zasługa ma się mnożyć przez długotrwałą praktykę, co prowadzi do twierdzeń o równoważności z głównymi ofiarami wedyjskimi i ideału moralno-rytualnej czystości wspierającego uporządkowane rządy i ziemską stabilność poprzez regulowaną konsumpcję i ofiary.
Within the Varāha-Pṛthivī didactic frame, the discourse shifts into a compact vrata-manual: how sovereignty, prosperity, and purification are pursued through disciplined, repeatable observances synchronized to lunar tithis and specific months.
Enumeration and instruction of the sārvabhauma-vrata beginning on Kārttika śukla-daśamī: daytime fasting, dik-bali (purified offerings to the directions), honoring learned brāhmaṇas with flowers, reciting a directional prayer for success across births, and naktāśana (night-only eating), with a noted meal pattern such as curd-rice.
The teaching expands into a calendrical cycle of tithi-vratas, Ekādaśī, Trayodaśī, Caturdaśī, Paurṇamāsī, and Amāvāsyā, each mapped to distinct fruits (pāpa-kṣaya, dhana, śuddhi, pitṛ-prīti, and royal digvijaya). The cumulative logic is that long-term, correctly timed restraint and offerings generate a moral-ritual authority that stabilizes rule and life across births.
Verse 1
अगस्त्य उवाच । सार्वभौमव्रतं चान्यत् कथयामि समासतः । येन सम्यक्कृतेनाशु सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ६५.१ ॥
Agastja rzekł: "Opowiem również krótko o innym ślubowaniu zwanym Sārvabhauma-vrata; gdy zostanie ono właściwie wykonane, król może szybko stać się władcą powszechnym (cakravartin)."
Verse 2
कार्तिकस्य तु मासस्य दशमी शुक्लपक्षिका । तस्यां नक्ताशनो नित्यं दिक्षु शुद्धबलिं हरेत् ॥ ६५.२ ॥
W dziesiąty dzień księżycowy (daśamī) jasnej połowy miesiąca Kārtika, należy regularnie spożywać posiłek tylko w nocy; a w kierunkach świata należy składać czystą ofiarę bali.
Verse 3
विचित्रैः कुसुमैर्भक्त्या पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । दिशां तु प्रार्थनां कुर्यान् मन्त्रेणानेन सुव्रतः । सर्वा भवन्त्यः सिद्ध्यन्तु मम जन्मनि जन्मनि ॥ ६५.३ ॥
Po oddaniu czci najznakomitszym z dwukrotnie urodzonych różnorodnymi kwiatami z pobożnością, zdyscyplinowany strażnik ślubów powinien zanosić prośbę do kierunków świata tą mantrą: "Niech wszystko to spełni się dla mnie, narodzenie po narodzeniu, o czcigodni."
Verse 4
एवमुक्त्वा बलिं तासु दत्त्वा शुद्धेन चेतसा । ततो रात्रौ तु भुञ्जीत दध्यन्नं तु सुसंस्कृतम् ॥ ६५.४ ॥
Po wypowiedzeniu tych słów i złożeniu ofiary bali im z oczyszczonym umysłem, należy wtedy spożywać w nocy dobrze przygotowany ryż zmieszany z jogurtem (dadhi).
Verse 5
पूर्वं पश्चाद्यथेष्टं तु एवं संवत्सरं नृप । यः करोति नरो नित्यं तस्य दिग्विजयो भवेत् ॥ ६५.५ ॥
O królu, kto regularnie przestrzega tego przez rok w ten sposób, udając się najpierw na wschód, a potem na zachód, jak pragnie, ten osiągnie podbój kierunków świata (digvijaya), powodzenie we wszystkich stronach.
Verse 6
एकादश्यां तु यत्नेन नरः कुर्याद् यथाविधि । मार्गशीर्षे शुक्लपक्षादारभ्याब्दं विचक्षणः । तद् व्रतं धनदस्येष्टं कृतं वित्तं प्रयच्छति ॥ ६५.६ ॥
Lecz w Ekādaśī człowiek powinien z starannością wykonać ślubowanie zgodnie z przepisaną regułą. Rozpoczynając od jasnej połowy Mārgaśīrṣa, roztropny powinien utrzymywać je przez rok. To ślubowanie, drogie Dhanadzie (Kuberze), gdy zostanie podjęte, obdarza bogactwem.
Verse 7
एकादश्यां निराहारो यो भुङ्क्ते द्वादशीदिने । शुक्ले वाऽप्यथवा कृष्णे तद्व्रतं वैष्णवं महत् ॥ ६५.७ ॥
Kto pości w Ekādaśī i spożywa posiłek w dniu Dvādaśī, czy to w jasnej połowie, czy w ciemnej połowie księżyca, to ślubowanie jest nazywane wielkim ślubowaniem wisznuickim.
Verse 8
एवं चीर्णसुघोराणि हन्ति पापानि रपार्थिव । त्रयोदश्यां तु नक्तेन धर्मव्रतमथोच्यते ॥ ६५.८ ॥
Tak więc, gdy takie nadzwyczaj trudne ślubowania zostaną podjęte, niszczą one grzechy, o Ziemio. A w trzynastym dniu księżycowym ślubowanie spożywania posiłku tylko w nocy jest nazywane dharma-vrata, dyscypliną zgodną z dharmą.
Verse 9
शुक्लपक्षे फाल्गुनस्य तथारभ्य विचक्षणः । रौद्रं व्रतं चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे विशेषतः । माघमासादथारभ्य पूर्णं संवत्सरं नृप ॥ ६५.९ ॥
O roztropny królu, rozpoczynając w jasnej połowie Phālguny, należy podjąć ślubowanie Raudra, szczególnie w czternastym dniu ciemnej połowy. Zaczynając od miesiąca Māgha, należy dopełnić je przez pełny rok.
Verse 10
इन्दुव्रतं पञ्चदश्यां शुक्लायां नक्तभोजनम् । पितृव्रतममावास्यामिति राजन् तथेरितम् ॥ ६५.१० ॥
"Ślubowanie Indu ma być przestrzegane w piętnastym dniu jasnej połowy, ze spożywaniem posiłku tylko w nocy; a ślubowanie Pitṛ w Amāvāsyā, w dniu nowiu" - tak, o królu, zostało to ogłoszone.
Verse 11
दश पञ्च च वर्षाणि य एवṃ कुरुते नृप । तिथिव्रतानि कस्तस्य फलं व्रतप्रमाणतः ॥ ६५.११ ॥
O królu, kto praktykuje w ten sposób przez dziesięć i pięć lat, kto mógłby w pełni opisać owoc tych ślubów tithi, czyli praktyk związanych z dniami księżycowymi, zgodnie z miarą ślubu?
Verse 12
अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । यष्टानि तेन राजेन्द्र कल्पोक्ताः क्रतवस्तथा ॥ ६५.१२ ॥
O królu, przez niego zostały wykonane tysiące ofiar Aśvamedha i setki rytuałów Rājasūya; podobnie inne kratu, czyli ceremonie ofiarne przepisane w ordynacjach rytualnych kalpy, również zostały odprawione.
Verse 13
एकमेव कृतं हन्ति व्रतं पापानि नित्यशः । यः पुनः सर्वमेतद्धि कुर्यान्नरवरात्मज । स शुद्धो विरजो लोकानाप्नोति सकलं नृप ॥ ६५.१३ ॥
Nawet jeden jedyny ślub, gdy zostanie podjęty, nieustannie niszczy grzechy. Lecz ten, kto, o synu najlepszych z ludzi, prawdziwie wykonuje wszystkie te praktyki, oczyszczony i wolny od skażenia, osiąga wszystkie światy, o królu.
No explicit terrestrial toponyms (cities, rivers, forests) are named in this passage. Spatial framing occurs through ritual geography: the eight directions (dik) as loci for offerings (bali) and prayer, indicating a cosmographic orientation rather than a specific regional landscape.
Merit is amplified by sustained observance (often framed as year-long cycles), with claims of equivalence to major Vedic sacrifices and the attainment of prosperity, purification, and sovereign success; the ideal outcome is orderly governance grounded in self-regulation and ritual purity.
The text foregrounds disciplined, repeatable ritual conduct—fasting regulations, purified offerings, honoring learned persons, and calendrical consistency—as a means to cultivate personal purity (pāpa-kṣaya) and social order. Within the narrative’s didactic frame, sovereignty and prosperity are presented as outcomes of self-regulation and correct ritual timing rather than mere force, implying that stable governance is rooted in restrained consumption and structured obligations.
The sārvabhauma-vrata begins on Kārttika śukla-daśamī (bright tenth of Kārttika) with naktāśana and directional bali. Additional tithi-vratas are assigned to Ekādaśī (with observance patterns spanning śukla and kṛṣṇa pakṣa), Trayodaśī (naktāśana as “dharma-vrata”), Caturdaśī (raudra-vrata, emphasized in kṛṣṇa pakṣa, described as beginning from Māgha and continuing for a year), Paurṇamāsī (indu-vrata with night eating on the bright fifteenth), and Amāvāsyā (pitṛ-vrata). A separate instruction mentions commencing from Mārgaśīrṣa śukla pakṣa and continuing for a year for a wealth-yielding observance.
Although explicit ecological sites are not named, the chapter’s practices imply an ethic of terrestrial balance through restraint and regularization: naktāśana limits consumption, and offerings to the directions acknowledge a spatially distributed cosmology in which humans interact with the environment through measured, purified exchanges. In the Varāha–Pṛthivī frame, such disciplined cycles can be read as supporting orderly human–Earth relations by reducing excess and embedding conduct in seasonal-lunar rhythms.
The passage is voiced by the sage Agastya (Agastya uvāca) as the immediate instructor within the transmitted narration. It also addresses a royal recipient (nṛpa/rājendra), but no specific dynastic lineage or named king is identified here. Learned brāhmaṇas (dvijottama) appear as recipients of honor within the ritual procedure.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.