Prakarana 31

Verse 612 (दोहा/सोरठा)

अत्रि कहेउ तब भरत सन सैल समीप सुकूप। राखिअ तीरथ तोय तहँ पावन अमिअ अनूप।।309।।

Wtedy Atri rzekł do Bharaty, blisko góry i pięknej studni: "Zachowaj wodę z tego miejsca pielgrzymki tutaj; jest oczyszczająca, jak nektar i niezrównana."

Verse 613 (चौपाई)

भरत अत्रि अनुसासन पाई। जल भाजन सब दिए चलाई।। सानुज आपु अत्रि मुनि साधू। सहित गए जहँ कूप अगाधू।। पावन पाथ पुन्यथल राखा। प्रमुदित प्रेम अत्रि अस भाषा।। तात अनादि सिद्ध थल एहू। लोपेउ काल बिदित नहिं केहू।। तब सेवकन्ह सरस थलु देखा। किन्ह सुजल हित कूप बिसेषा।। बिधि बस भयउ बिस्व उपकारू। सुगम अगम अति धरम बिचारू।। भरतकूप अब कहिहहिं लोगा। अति पावन तीरथ जल जोगा।। प्रेम सनेम निमज्जत प्रानी। होइहहिं बिमल करम मन बानी।।

Bharata, otrzymawszy polecenie Atriego, rozdał naczynia z wodą wszystkim i ruszył w drogę. Z braćmi, mędrcem Atrim i świętymi udał się tam, gdzie znajdowała się głęboka studnia. Zachował oczyszczającą wodę i świętą ziemię; Atri, pełen radości i miłości, rzekł tak: "Dziecko, to jest pradawne i doskonałe miejsce; czas sprawił, że zostało zapomniane, i nikt o nim nie wie." Wtedy słudzy zobaczyli piękne miejsce i zrobili tam szczególną studnię, napełnioną dobrą wodą. Z woli Brahmy stała się dobroczyńcą świata, łatwa do osiągnięcia, choć trudna do zdobycia, najbardziej prawościowa w swym założeniu. Ludzie będą nazywać ją Studnią Bharaty; jest najbardziej oczyszczająca, miejsce pielgrzymki z wodą odpowiednią do świętych celów. Istoty, które zanurzą się tam z miłością i nabożeństwem, staną się czyste w czynach, myślach i mowie.

Verse 614 (दोहा/सोरठा)

कहत कूप महिमा सकल गए जहाँ रघुराउ। अत्रि सुनायउ रघुबरहि तीरथ पुन्य प्रभाउ।।310।।

Opowiedział chwałę studni; wszyscy poszli tam, gdzie był Król Raghuwów. Atri oznajmił Panu Raghuwów świętą moc miejsca pielgrzymki.

Verse 615 (चौपाई)

कहत धरम इतिहास सप्रीती। भयउ भोरु निसि सो सुख बीती।। नित्य निबाहि भरत दोउ भाई। राम अत्रि गुर आयसु पाई।। सहित समाज साज सब सादें। चले राम बन अटन पयादें।। कोमल चरन चलत बिनु पनहीं। भइ मृदु भूमि सकुचि मन मनहीं।। कुस कंटक काँकरीं कुराईं। कटुक कठोर कुबस्तु दुराईं।। महि मंजुल मृदु मारग कीन्हे। बहत समीर त्रिबिध सुख लीन्हे।। सुमन बरषि सुर घन करि छाहीं। बिटप फूलि फलि तृन मृदुताहीं।। मृग बिलोकि खग बोलि सुबानी। सेवहिं सकल राम प्रिय जानी।।

Opowiadając historię prawości z miłością, noc minęła w szczęściu, i nastał świt. Codziennie służąc obu braciom, Rama i Lakszmana, mędrzec Atri otrzymał ich polecenie. Z całym orszakiem i wyposażeniem w pełni przygotowanym, Rama wyruszył do lasu pieszo. Jego delikatne stopy szły bez sandałów; ziemia stała się miękka, zawstydzona w swym sercu. Trawa kusa, ciernie i kamyki, ostre, szorstkie i trudne do przebycia, stały się łagodne. Ziemia stworzyła piękną, miękką ścieżkę; wiatr wiał, zabierając wszystkie trzy rodzaje smutków. Bogowie zsyłali deszcz kwiatów i rozciągali chmury dla cienia; drzewa kwitły i owocowały, a trawa stawała się delikatna. Widząc jelenie i słysząc śpiew ptaków, wszystkie istoty służyły Ramie, wiedząc, że jest im drogi.

Verse 616 (दोहा/सोरठा)

सुलभ सिद्धि सब प्राकृतहु राम कहत जमुहात। राम प्रान प्रिय भरत कहुँ यह न होइ बड़ि बात।।311।।

Rama mówi, że sukces przychodzi łatwo nawet dla zwykłych ludzi; lecz to nie jest wielka sprawa, gdyż Bharata trzyma Ramę droższego niż własne życie.

Verse 617 (चौपाई)

एहि बिधि भरतु फिरत बन माहीं। नेमु प्रेमु लखि मुनि सकुचाहीं।। पुन्य जलाश्रय भूमि बिभागा। खग मृग तरु तृन गिरि बन बागा।। चारु बिचित्र पबित्र बिसेषी। बूझत भरतु दिब्य सब देखी।। सुनि मन मुदित कहत रिषिराऊ। हेतु नाम गुन पुन्य प्रभाऊ।। कतहुँ निमज्जन कतहुँ प्रनामा। कतहुँ बिलोकत मन अभिरामा।। कतहुँ बैठि मुनि आयसु पाई। सुमिरत सीय सहित दोउ भाई।। देखि सुभाउ सनेहु सुसेवा। देहिं असीस मुदित बनदेवा।। फिरहिं गएँ दिनु पहर अढ़ाई। प्रभु पद कमल बिलोकहिं आई।।

W ten sposób Bharata podróżował przez las; widząc jego ślub i jego miłość, nawet mędrcy czuli skromność. Ziemia była schronieniem zasługi, z różnorodnymi regionami; ptaki, jelenie, drzewa, trawy, góry, lasy i ogrody. Piękna, cudowna i szczególnie święta, Bharata rozmyślał, gdy oglądał każdy boski widok. Słysząc to, jego serce radowało się, powiedział mędrzec; przyczyna, imię, cnoty i moc zasługi. Gdzieś się kąpał, gdzieś się kłaniał, gdzieś patrzył z sercem pełnym zachwytu. Gdzieś usiadł, otrzymawszy polecenie mędrców, i pamiętał Sitę i obu braci. Widząc jego charakter, miłość i oddaną służbę, bogowie lasu dawali mu błogosławieństwa z radością. Ruszyli dalej; minęły dwie i pół warty dnia, gdy przyszli i ujrzeli stopy Lotosu Pana.

Verse 618 (दोहा/सोरठा)

देखे थल तीरथ सकल भरत पाँच दिन माझ। कहत सुनत हरि हर सुजसु गयउ दिवसु भइ साँझ।।312।।

Bharata odwiedził wszystkie święte miejsca po drodze, a minęło pięć dni; spędził dzień, słuchając i opowiadając chwalebną sławę Hariego i Śiwy, i nadszedł wieczór.

Verse 619 (चौपाई)

भोर न्हाइ सबु जुरा समाजू। भरत भूमिसुर तेरहुति राजू।। भल दिन आजु जानि मन माहीं। रामु कृपाल कहत सकुचाहीं।। गुर नृप भरत सभा अवलोकी। सकुचि राम फिरि अवनि बिलोकी।। सील सराहि सभा सब सोची। कहुँ न राम सम स्वामि सँकोची।। भरत सुजान राम रुख देखी। उठि सप्रेम धरि धीर बिसेषी।। करि दंडवत कहत कर जोरी। राखीं नाथ सकल रुचि मोरी।। मोहि लगि सहेउ सबहिं संतापू। बहुत भाँति दुखु पावा आपू।। अब गोसाइँ मोहि देउ रजाई। सेवौं अवध अवधि भरि जाई।।

O świcie całe zgromadzenie się wykąpało; Bharata, król ziemi, rządził trzynastoma królestwami. Wiedząc w sercu, że to był dobry dzień, miłosierny Rama przemówił ze skromnością. Guru, król Bharata i zgromadzenie patrzyli; Rama, nieśmiały, odwrócił się i spoglądał na ziemię. Zgromadzenie chwaliło jego charakter i myślało: nie ma tak skromnego pana jak Rama. Mądry Bharata widział postanowienie Ramy; powstając z miłością, powstrzymał swoją szczególną odwagę. Czyniąc pokłon ze złożonymi rękami, powiedział: Panie, zachowaj wszystkie moje pragnienia przy Tobie. Dla mnie zniosłeś smutek wszystkich; Ty sam cierpiałeś wielki ból na wiele sposobów. Teraz, o Panie, daj mi pozwolenie; będę służył Ajodhji aż do końca mego życia.

Verse 620 (दोहा/सोरठा)

जेहिं उपाय पुनि पाय जनु देखै दीनदयाल। सो सिख देइअ अवधि लगि कोसलपाल कृपाल।।313।।

Jakimkolwiek sposobem mogę ponownie osiągnąć widok Miłosiernego dla pokornych, niech Miłosierny Pan Kosali da mi tę radę, aż do samego końca.

Verse 621 (चौपाई)

पुरजन परिजन प्रजा गोसाई। सब सुचि सरस सनेहँ सगाई।। राउर बदि भल भव दुख दाहू। प्रभु बिनु बादि परम पद लाहू।। स्वामि सुजानु जानि सब ही की। रुचि लालसा रहनि जन जी की।। प्रनतपालु पालिहि सब काहू। देउ दुहू दिसि ओर निबाहू।। अस मोहि सब बिधि भूरि भरोसो। किएँ बिचारु न सोचु खरो सो।। आरति मोर नाथ कर छोहू। दुहुँ मिलि कीन्ह ढीठु हठि मोहू।। यह बड़ दोषु दूरि करि स्वामी। तजि सकोच सिखइअ अनुगामी।। भरत बिनय सुनि सबहिं प्रसंसी। खीर नीर बिबरन गति हंसी।।

Mieszkańcy miasta, krewni, poddani i Pan ludu byli wszyscy połączeni czystą i delikatną miłością. Twoje dobro to najwyższe szczęście; rozłąka z Tobą to palący smutek. Bez Pana nie ma osiągnięcia Najwyższego Siedziby. Mądry Pan zna wszystkie pragnienia mojego serca i tęsknotę duszy swego sługi. Opiekun poddanych ochroni każdego; przyniesie dobry skutek po obu stronach. Tak mam obfite zaufanie na każdy sposób; podjąłem rozważania i nie mam surowej trwogi. Mój niepokój, o Panie, jest tylko drobnostką. Oboje razem działaliśmy w upartej samowoli. Usuwając ten wielki błąd, o Panie, odrzuć wszelkie wahanie i poucz swego wyznawcę. Słysząc pokorną modlitwę Bharaty, wszyscy go chwalili; ich stan był jak łabędzie rozróżniające mleko od wody.

Verse 622 (दोहा/सोरठा)

दीनबंधु सुनि बंधु के बचन दीन छलहीन। देस काल अवसर सरिस बोले रामु प्रबीन।।314।।

Przyjaciel pokornych, słysząc słowa swego brata, pokorne i wolne od oszustwa, przemówił jako Rama, biegły w odpowiedniej mowie według kraju, czasu i okazji.

Verse 623 (चौपाई)

तात तुम्हारि मोरि परिजन की। चिंता गुरहि नृपहि घर बन की।। माथे पर गुर मुनि मिथिलेसू। हमहि तुम्हहि सपनेहुँ न कलेसू।। मोर तुम्हार परम पुरुषारथु। स्वारथु सुजसु धरमु परमारथु।। पितु आयसु पालिहिं दुहु भाई। लोक बेद भल भूप भलाई।। गुर पितु मातु स्वामि सिख पालें। चलेहुँ कुमग पग परहिं न खालें।। अस बिचारि सब सोच बिहाई। पालहु अवध अवधि भरि जाई।। देसु कोसु परिजन परिवारू। गुर पद रजहिं लाग छरुभारू।। तुम्ह मुनि मातु सचिव सिख मानी। पालेहु पुहुमि प्रजा रजधानी।।

Ojcze, troska twoich i moich krewnych, guru, króla, domu i lasu spoczywa na mojej głowie. Guru, mędrcy i Pan Mithili są na mojej głowie; niech ty i ja nigdy nie cierpimy bólu, nawet we śnie. Moim i twoim najwyższym obowiązkiem jest najwyższe dobro; własny interes, dobra sława i prawość to najwyższy cel. Obydwaj bracia będą posłuszni rozkazowi ojca; to jest dobrze według Wed i świata, i dobre dla króla. Szanuj radę guru, ojca, matki i pana; nie podążaj ścieżką głupców, byś nie wpadł w dół. Tak myśląc, odrzuć wszelkie zmartwienia; rządź Ajodhją aż do końca. Kraj, skarbiec, krewni i dom to ciężki ciężar; szukaj schronienia w pyle stóp guru. Ty, o mędrcze, matko, ministrze i doradco, rządź dobrze tym królestwem, jego poddanymi i stolicą.

Verse 624 (दोहा/सोरठा)

मुखिआ मुखु सो चाहिऐ खान पान कहुँ एक। पालइ पोषइ सकल अँग तुलसी सहित बिबेक।।315।।

Potrzebna jest jedna głowa, która jest naczelną wśród głów, jedna głowa do jedzenia i picia; ona karmi i podtrzymuje wszystkie członki, wraz z rozumem, mówi Tulsidas.

Verse 625 (चौपाई)

बिदा कीन्ह सनमानि निषादू। चलेउ हृदयँ बड़ बिरह बिषादू।। कोल किरात भिल्ल बनचारी। फेरे फिरे जोहारि जोहारी।। प्रभु सिय लखन बैठि बट छाहीं। प्रिय परिजन बियोग बिलखाहीं।। भरत सनेह सुभाउ सुबानी। प्रिया अनुज सन कहत बखानी।। प्रीति प्रतीति बचन मन करनी। श्रीमुख राम प्रेम बस बरनी।। तेहि अवसर खग मृग जल मीना। चित्रकूट चर अचर मलीना।। बिबुध बिलोकि दसा रघुबर की। बरषि सुमन कहि गति घर घर की।। प्रभु प्रनामु करि दीन्ह भरोसो। चले मुदित मन डर न खरो सो।।

Uczcił Niszadę i pożegnał się; a w jego sercu powstała wielka i bolesna tęsknota. Kol, Kirata, Bhil i mieszkańcy lasu zawrócili, wielokrotnie salutując złożonymi rękami. Pan, Sita i Lakszmana siedzieli w cieniu drzewa banian, płacząc z powodu rozłąki z drogimi bliskimi. Bharata, kochający z natury i łagodny w mowie, mówił słowa pochwały o swoim umiłowanym bracie i jego młodszym bracie. Z miłością, zaufaniem i słowami, umysłem i czynami, opisał miłość Ramy, jak została opowiedziana przez usta samego Pana. W tym czasie ptaki, jelenie, woda i ryby Czitrakut, zarówno ruchome jak i nieruchome, stały się blade i przygnębione. Bogowie, widząc stan pana Raghu, sypali kwiaty i opowiadali o jego stanie w każdym domu. Skłonili się przed Panem, złożyli w nim swą ufność i odeszli z radosnymi sercami, nie mając strachu ani wątpliwości.

Verse 626 (दोहा/सोरठा)

सानुज सीय समेत प्रभु राजत परन कुटीर। भगति ग्यानु बैराग्य जनु सोहत धरें सरीर।।321।।

Wraz z bratem i Sitą, Pan jaśniał wspaniale w liściastej chacie. Bhakti, mądrość i wyrzeczenie zdawały się przyozdabiać jego samo ciało.

Verse 627 (चौपाई)

मुनि महिसुर गुर भरत भुआलू। राम बिरहँ सबु साजु बिहालू।। प्रभु गुन ग्राम गनत मन माहीं। सब चुपचाप चले मग जाहीं।। जमुना उतरि पार सबु भयऊ। सो बासरु बिनु भोजन गयऊ।। उतरि देवसरि दूसर बासू। रामसखाँ सब कीन्ह सुपासू।। सई उतरि गोमतीं नहाए। चौथें दिवस अवधपुर आए।। जनकु रहे पुर बासर चारी। राज काज सब साज सँभारी।। सौंपि सचिव गुर भरतहि राजू। तेरहुति चले साजि सबु साजू।। नगर नारि नर गुर सिख मानी। बसे सुखेन राम रजधानी।।

Mędrcy, wielcy władcy, nauczyciele i dom Bharaty byli wszyscy poruszeni tęsknotą za Ramą. Rozmyślając o wiosce cnót Pana w swoich umysłach, wszyscy szli w milczeniu swoją drogą. Przekroczyli Jamunę i dotarli na drugi brzeg; ten dzień minął bez przyjmowania jakiegokolwiek pożywienia. Przekroczywszy boską rzekę, spędzili noc; a przyjaciele Ramy wszyscy czuli się dobrze. Kobiety przeszły i kąpały się w Gomati; czwartego dnia dotarły do miasta Ajodhja. Dżanaka pozostał w mieście przez cztery dni, załatwiając wszystkie sprawy królestwa. Powierzył ministrów i nauczycieli Bharacie i mając wszystko w porządku, udał się do Tirhut. Mężczyźni i kobiety miasta, nauczyciele i uczniowie przyjęli jego radę; i mieszkali w pokoju w stolicy Ramy.

Verse 628 (दोहा/सोरठा)

राम दरस लगि लोग सब करत नेम उपबास। तजि तजि भूषन भोग सुख जिअत अवधि कीं आस।।322।।

Wszyscy ludzie, pragnąc ujrzeć Ramę, zachowywali śluby i posty. Porzucając ozdoby, przyjemności i rozkosze, żyli tylko w nadziei na Ajodhję.

Verse 629 (चौपाई)

सचिव सुसेवक भरत प्रबोधे। निज निज काज पाइ पाइ सिख ओधे।। पुनि सिख दीन्ह बोलि लघु भाई। सौंपी सकल मातु सेवकाई।। भूसुर बोलि भरत कर जोरे। करि प्रनाम बय बिनय निहोरे।। ऊँच नीच कारजु भल पोचू। आयसु देब न करब सँकोचू।। परिजन पुरजन प्रजा बोलाए। समाधानु करि सुबस बसाए।। सानुज गे गुर गेहँ बहोरी। करि दंडवत कहत कर जोरी।। आयसु होइ त रहौं सनेमा। बोले मुनि तन पुलकि सपेमा।। समुझव कहब करब तुम्ह जोई। धरम सारु जग होइहि सोई।।

Ministrowie i słudzy pouczali Bharatę, każdy ucząc go własnych obowiązków i zadań. Następnie udzielił rady swoim młodszym braciom i powierzył całą służbę swoim matkom. Bramini, ze złożonymi dłońmi przed Bharatą, składali pokłony i wypowiadali pokorne prośby. Czy sprawa jest wielka czy mała, dobra czy zła, damy nasze polecenie i nie będziemy czuć wahania. Wezwał swoich krewnych, mieszkańców i lud, i uspokoiwszy ich, osadził ich w dobrej nadziei. Z braćmi udał się ponownie do domu nauczyciela; czyniąc pokłon ze złożonymi dłońmi, przemówił. Jeśli to wasza wola, pozostanę tutaj. Mędrzec odpowiedział, jego ciało drżące z miłości. Będę wyjaśniał, mówił i czynił wszystko, czego pragniecie; to będzie istotą prawości na świecie.

Verse 630 (दोहा/सोरठा)

सुनि सिख पाइ असीस बड़ि गनक बोलि दिनु साधि। सिंघासन प्रभु पादुका बैठारे निरुपाधि।।323।।

Słysząc pouczenie i otrzymując wielkie błogosławieństwo, astrolog, ustaliwszy pomyślny dzień, przemówił: sandały Pana zostały umieszczone na tronie bezwarunkowo.

Verse 631 (चौपाई)

राम मातु गुर पद सिरु नाई। प्रभु पद पीठ रजायसु पाई।। नंदिगावँ करि परन कुटीरा। कीन्ह निवासु धरम धुर धीरा।। जटाजूट सिर मुनिपट धारी। महि खनि कुस साँथरी सँवारी।। असन बसन बासन ब्रत नेमा। करत कठिन रिषिधरम सप्रेमा।। भूषन बसन भोग सुख भूरी। मन तन बचन तजे तिन तूरी।। अवध राजु सुर राजु सिहाई। दसरथ धनु सुनि धनदु लजाई।। तेहिं पुर बसत भरत बिनु रागा। चंचरीक जिमि चंपक बागा।। रमा बिलासु राम अनुरागी। तजत बमन जिमि जन बड़भागी।।

Rama skłonił głowę u stóp swojej matki i guru, i otrzymał pozwolenie na udanie się do lasu. Budując chatę z liści w Nandigramie, niezłomny Bharata zamieszkał tam, stając się mocnym w prawości. Z splecionymi włosami na głowie i odziany w szaty mędrca, rozłożył trawę kusha na ziemi i przygotował swoje posłanie. W jedzeniu, ubraniu, mieszkaniu, ślubach i praktykach, wypełniał surową dharmę mędrców z oddaniem. Ozdoby, piękne szaty, przyjemności i rozkosze w obfitości, całkowicie porzucił w myśli, słowie i czynie. Chwała Ajodhji jaśniała jak chwała bogów; słysząc o bogactwie Dasarathy, nawet Kubera czuł się zawstydzony. W tym mieście mieszkał Bharata, wolny od przywiązania, jak pszczoła w ogrodzie kwiatów czampaka. Porzucił rozkosze Lakszmi, będąc oddanym Ramie, jak szczęśliwy człowiek, który odrzuca dary niegodnej kobiety.

Verse 632 (दोहा/सोरठा)

राम पेम भाजन भरतु बड़े न एहिं करतूति। चातक हंस सराहिअत टेंक बिबेक बिभूति।।324।।

Bharata jest naczyniem miłości do Ramy; nie ma nikogo większego od niego w takim postępowaniu. Czataka i łabędź są wychwalani; ale to jest prawdziwa chwała rozeznania.