Opening the text

दूतप्रेषणम् — Dispatch of Messengers to Kekaya (Bharata’s Recall)
अयोध्याकाण्ड
Ta sarga odnotowuje szybkie działania dworu po naradzie. Wysłuchawszy ministrów i braminów, Vasiṣṭha upoważnia pilne poselstwo do wezwania Bharaty i Śatrughny z królestwa ich wuja matczynego w Kekaya. Wzywa wybranych posłów - Siddhārthę, Vijayę, Jayantę, Aśokę i Nandanę - i ustala ścisły protokół: spieszyć do Rājagṛhy, ukryć wszelkie oznaki żałoby, przekazać pozdrowienia i życzenia pomyślności od purohity i ministrów, oraz domagać się natychmiastowego powrotu pod pretekstem "pilnej sprawy". Nakładane jest kluczowe ograniczenie: Bharacie nie wolno powiedzieć o wygnaniu Rāmy do lasu, ani o śmierci Daśarathy, ani o szerszym nieszczęściu ciążącym na Rodzie Raghu - co ujawnia politykę kontrolowanej mowy w celu uniknięcia szoku i zabezpieczenia stabilności politycznej. Posłów wyposaża się w zapasy podróżne i dary dyplomatyczne - jedwabne szaty i ozdoby - dla króla Kekai i dla Bharaty. Rozdział śledzi następnie ich trasę przez słynne północne miejsca: przekroczenie Gaṅgā w Hastināpurze, przejście przez Kuru-jāṅgalę do Pāñcāli, przemieszczenie się przez rzeki Mālinī, Śaradandā, Ikṣumatī, Vipāśā i Śālmalī, oraz przejście obok góry Sudāmā, gdzie widoczne są ślady stóp Viṣṇu. Nocą docierają do Girivraja, podkreślając obowiązek, szybkość i precyzyjną geografię.
Verse 1
तेषां हि वचनं श्रुत्वा वसिष्ठः प्रत्युवाच ह।मित्रामात्यगणान्सर्वान्ब्राह्मणांस्तानिदं वचः।।2.68.1।।
Usłyszawszy ich słowa, Wasiṣṭha odpowiedział; i do wszystkich tych grup przyjaciół i ministrów, oraz do braminów również, skierował te słowa.
Verse 2
यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी।भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः।।2.68.2।।तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः।आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम्।।2.68.3।।
Ponieważ Bharata, któremu powierzono królestwo, przebywa w wielkim szczęściu w domu swego wuja matczynego, wraz ze swym bratem Śatrughną
Verse 3
यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी।भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः।।2.68.2।।तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः।आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम्।।2.68.3।।
dlatego niech szybcy posłańcy wyruszą natychmiast na szybkich koniach, by sprowadzić obu dzielnych braci; co więcej pozostaje nam do rozważenia?
Verse 4
गच्छन्त्विति तत स्सर्वे वसिष्ठं वाक्यमब्रुवन्।तेषां तद्वचनं श्रूत्वा वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्।।2.68.4।।
„Niech wyruszą”, tak wszyscy zwrócili się do Vasiṣṭhy. Usłyszawszy ich słowa, Vasiṣṭha odpowiedział.
Verse 5
एहि सिद्धार्थ विजय जयन्ताशोक नन्दन।श्रूयतामिति कर्तव्यं सर्वानेव ब्रवीमि वः।।2.68.5।।
„Przybywajcie, Siddhārtha, Vijaya, Jayanta, Aśoka, Nandana. Słuchajcie: powiem wam wszystkim, co należy uczynić.”
Verse 6
पुरं राजगृहं गत्वा शीघ्रं शीघ्रजवै र्हयैः।त्यक्तशोकैरिदं वाच्य श्शासनाद्भरतो मम।।2.68.6।।
„Udajcie się szybko na szybkich koniach do miasta Rājagṛha; i nie okazując żalu, przekażcie te słowa Bharacie jako moje polecenie.”
Verse 7
पुरोहित स्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया।।2.68.7।।
„Rodzinny kapłan i wszyscy ministrowie przesyłają ci swoje błogosławieństwa i życzenia pomyślności. Wróć natychmiast bez zwłoki; pilna powinność oczekuje na ciebie.”
Verse 8
मा चास्मै प्रोषितं रामं मा चास्मै पितरं मृतम्।भवन्त श्शंसिषुर्गत्वा राघवाणामिमं क्षयम्।।2.68.8।।
Gdy do niego dotrzesz, nie mów mu, że Rama został wygnany, ani że jego ojciec umarł, nie ujawniaj tej katastrofy, która dotknęła dom Ragawów.
Verse 9
कौशेयानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च।क्षिप्रमादय राज्ञश्च भरतस्य च गच्छत।।2.68.9।।
Weź niezwłocznie jedwabne szaty i piękne ozdoby, dary dla króla i dla Bharaty, i wyrusz bez zwłoki.
Verse 10
दत्तपथ्यशना दूता जग्मुस्स्वं स्वं निवेशनम्।केकयां स्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य संमतान्।।2.68.10।।
Posłańcy, zaopatrzeni w zapasy na drogę, udali się każdy do swego własnego mieszkania; i przygotowując się do wyruszenia do krainy Kekaja, wsiedli na doskonałe konie.
Verse 11
ततः प्रास्थानिकं कृत्वा कार्यशेषमनन्तरम्।वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूता स्संत्वरिता ययुः।।2.68.11।।
Wtedy, po dopełnieniu pozostałych przygotowań wymaganych do wyjazdu i otrzymawszy pozwolenie od Wasiṣṭhy, posłańcy wyruszyli w pośpiechu.
Verse 12
न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरं प्रति।निषेवमाणा स्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम्।।2.68.12।।
Tamci posłańcy ruszyli dalej, trzymając się na zachód od Aparatāli i na północ od Pralamby, podróżując wzdłuż rzeki Mālinī, która płynie między nimi.
Verse 13
ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः।पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम्।।2.68.13।।सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः।निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम्।।2.68.14।।
Przekroczywszy Gangę w Hastināpurze, udali się na zachód; i przechodząc przez serce krainy Kuru-jāṅgala, dotarli do ziemi Pāñcāla.
Verse 14
ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः।पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम्।।2.68.13।।सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः।निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम्।।2.68.14।।
Obserwując jeziora pełne wody i rzeki, których nurty były czyste i przejrzyste, tamci posłańcy pospieszali dalej, pędzeni pilnością swego zadania.
Verse 15
ते प्रसन्नोदकां दिव्यां नानाविहगसेविताम्।उपातिजग्मुर्वेगेन शरदण्डां जनाकुलाम्।।2.68.15।।
Szybko minęli boską rzekę Śaradaṇḍā, której wody były spokojne, odwiedzana przez wiele rodzajów ptaków i pełna ludzi.
Verse 16
निकूलवृक्षमासाद्य दिव्यं सत्योपयाचनम्।अभिगम्याभिवाद्यं तं कुलिङ्गां प्राविशन्पुरीम्।।2.68.16।।
Dotarłszy do boskiego drzewa na brzegu rzeki zwanego Satyopayācana, godnego czci, podeszli do niego, oddali hołność, a następnie weszli do miasta Kuliṅgā.
Verse 17
आभिकालं ततः प्राप्य ते बोधिभवनाच्च्युताम्।पितृपैतामहीं पुण्यां तेरुरिक्षुमतीं नदीम्।।2.68.17।।
Stamtąd dotarli do Ābhikāla i przekroczyli świętą rzekę Ikṣumatī, spływającą z Bodhibhavana, błogosławionej krainy, którą od dawna czcili ojcowie i przodkowie Daśarathy.
Verse 18
अवेक्ष्याञ्जलिपानांश्च ब्राह्मणान्वेदपारगान्।ययुर्मध्येन बाह्लीकान् सुदामानं च पर्वतम्।।2.68.18।।
Widząc brāhmaṇów, mistrzów Wedów, którzy pili wodę złożonymi dłońmi, wędrowali dalej przez serce Bāhlīki w stronę góry Sudāmān.
Verse 19
विष्णोः पदं प्रेक्षमाणा विपाशांचापि शाल्मलीम्।नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च।।2.68.19।।पश्यन्तो विविधांश्चापि सिंहाव्याघ्रमृग द्विपान्।ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः।।2.68.20।।
Obserwując ślady stóp Viṣṇu, a także widząc rzeki Vipāśā i Śālmalī, wraz z rzekami, studniami, zbiornikami, oczkami wodnymi i jeziorami, oraz dostrzegając różnorodne lwy, tygrysy, jelenie i słonie, podążali bardzo długą drogą, zdecydowani wypełnić rozkaz swego pana.
Verse 20
विष्णोः पदं प्रेक्षमाणा विपाशांचापि शाल्मलीम्।नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च।।2.68.19।।पश्यन्तो विविधांश्चापि सिंहाव्याघ्रमृग द्विपान्।ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः।।2.68.20।।
Obserwując ślady stóp Viṣṇu, a także widząc rzeki Vipāśā i Śālmalī, wraz z rzekami, studniami, zbiornikami, oczkami wodnymi i jeziorami, oraz dostrzegając różnorodne lwy, tygrysy, jelenie i słonie, podążali bardzo długą drogą, zdecydowani wypełnić rozkaz swego pana.
Verse 21
ते श्रान्तवाहना दूता विकृष्णेन पथा ततः।गिरिव्रजं पुरवरं शीघ्रमासेदुरञ्जसा।।2.68.21।।
Po tej długiej i wyczerpującej trasie posłańcy, których wierzchowce były zmęczeni, wkrótce dotarli, bez zwłoki, do Girivraja, najwspanialszego z miast.
Verse 22
भर्तुः प्रियार्थं कुलरक्षणार्थं भर्तुश्च वंशस्य परिग्रहार्थम्।अहेडमाना स्त्वरया स्म दूता रात्र्यान्तु ते तत्पुरमेव याताः।।2.68.22।।
Aby zadowolić swego pana, aby chronić ród królewski i aby podtrzymać cześć oraz ciągłość dynastii króla, posłańcy, bez zaniedbania, pośpieszyli się i dotarli do tego samego miasta jeszcze przed nocą.
The pivotal action is Vasiṣṭha’s decision to recall Bharata urgently while instructing the envoys to withhold traumatic truths (Rāma’s exile and Daśaratha’s death), balancing compassion, political stability, and dynastic continuity.
The sarga frames governance as disciplined execution: dharma is upheld not only by ideals but by timely action, proper delegation, and prudent speech that prevents harm while enabling rightful responsibility.
Key landmarks include Gaṅgā at Hastināpura; regions Kuru-jāṅgala and Pāñcāla; rivers Mālinī, Śaradandā, Ikṣumatī, Vipāśā, Śālmalī; Sudāmā mountain with Viṣṇu’s footprints; and the destination cities Rājagṛha/Girivraja in Kekaya.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.