Sarga 10

Verse 1

विदर्शिता यदा देवी कुब्जया पापया भृशम्।तदा शेते स्म सा भूमौ दिग्धविद्धेव किन्नरी।।।।

Gdy grzeszna garbata kobieta gwałtownie zatruciła umysł królowej, ona leżała na ziemi jak kinnarī ugodzona zatrutą strzałą.

Verse 2

निश्चित्य मनसा कृत्यं सा सम्यगिति भामिनी।मन्थरायै शनैस्सर्वमाचचक्षे विचक्षणा।।।।

Rozstrzygnąwszy w swoim umyśle, że jej plan działania jest właściwie ustalony, namiętna królowa ostrożnie i cicho wyjawiła wszystko Mantharze.

Verse 3

सा दीना निश्चयं कृत्वा मन्थरावाक्यमोहिता।नागकन्येव निश्वस्य दीर्घमुष्णं च भामिनी।।।।मुहूर्तं चिन्तयामास मार्गमात्मसुखावहम्।

Nieszczęsna i omamiona słowami Manthary, ta dumna królowa, podjąwszy swoją decyzję, wzdychała długo i gorąco jak wężowa dziewica; następnie przez chwilę rozważała środki, które zapewniłyby jej własne szczęście.

Verse 4

सा सुहृच्चार्थकामा च तं निशम्य सुनिश्चयम्।।।।बभूव परमप्रीता सिध्दिं प्राप्येव मन्थरा।

Mantharā, jej powiernica, pragnąca, by cel Kaikeyī został spełniony, usłyszawszy stanowczą decyzję Kaikeyī, ogarnęła wielka radość, jakby sukces już został osiągnięty.

Verse 5

अथ सा रुषिता देवी सम्यक्कृत्वा विनिश्चयम्।।।।संविवेशाबला भूमौ निवेश्य भृकुटीं मुखे।

Wtedy królowa, rozgniewana, podjąwszy w pełni swoją decyzję, położyła się na ziemi, kładąc na twarzy mars z niezadowolenia.

Verse 6

ततश्चित्राणि माल्यानि दिव्यान्याभरणानि च।।।।अपविद्धानि कैकेय्या तानि भूमिं प्रपेदिरे।

Następnie Kaikeyī odrzuciła swoje wielobarwne girlandy i wspaniałe ozdoby; one spadły na ziemię.

Verse 7

तया तान्यपविद्धानि माल्यान्याभरणानि च।।।।अशोभयन्त वसुधां नक्षत्राणि यथा नभः।

Te girlandy i ozdoby, odrzucone przez nią, mimo to przyozdobiły ziemię, jak gwiazdy przyozdabiają niebo.

Verse 8

क्रोधागारे निपतिता सा बभौ मलिनाम्बरा।।।।एकवेणीं दृढं बद्वा गतसत्त्वेव किन्नरी।

Poległa w komnacie gniewu, odziana w zabrudzone szaty, z włosami ciasno splecionymi w jeden warkocz, wyglądała jak bez życia kinnarī.

Verse 9

आज्ञाप्य च महाराजो राघवस्याभिषेचनम्।।।।उपस्थानमनुज्ञाप्य प्रविवेश निवेशनम्।

Po rozkazaniu konsekracji Raghavy, wielki król, po pożegnaniu obecnych dostojników, wszedł do swojego pałacu.

Verse 10

अद्य रामाभिषेको वै प्रसिद्ध इति जज्ञिवान्।।।।प्रियार्हां प्रियमाख्यातुं विवेशान्तःपुरं वशी।

Wiedząc, że „dzisiaj odbędzie się konsekracja Rāmy”, i że wieść ta była już szeroko rozgłoszona, panujący nad sobą król wszedł do wewnętrznych komnat, by przekazać radosną nowinę tej, która była godna ją usłyszeć.

Verse 11

स कैकेय्या गृहं श्रेष्ठं प्रविवेश महायशाः।।।।पाण्डुराभ्रमिवाकाशं राहुयुक्तं निशाकरः।

Sławny król wszedł do wspaniałej rezydencji Kaikeyī, jak księżyc wchodzący w niebo zasłonięte bladymi chmurami, połączone z Rāhu, mocą zaćmienia.

Verse 12

शुकबर्हिणसङ्घुष्टं क्रौञ्चहंसरुतायुतम्।।।।वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जा वामनिकायुतम्।लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः।।।।दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभि स्समायुतम्।नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिश्चोपशोभितम्।।।।दान्तरजतसौवर्णैस्संवृतं परमासनैः।विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि।।।।उपपन्नं महार्हैश्च भूषितैस्त्रिदिवोपमम्।तत्प्रविश्य महाराजस्स्वमन्तः पुरमृद्धिमत्।।।।न ददर्श प्रियां राजा कैकेयीं शयनोत्तमे।

Wchodząc do zamożnych wewnętrznych komnat Kaikeyī, wielki król znalazł rezydencję rozbrzmiewającą papugami i pawiami, wypełnioną wołaniem ptaków krauñca i łabędzi; ona dźwięczała muzyką i była obsługiwana przez garbatych kobiety i karłów. Jaśniała altanami z pnączy i salami obrazów, przyozdobiona drzewami campaka i aśoka, oraz platformami z kości słoniowej, srebra i złota; była upiększona stawami oraz drzewami rodzącymi kwiaty i owoce w każdej porze roku. Była wyposażona w wspaniałe siedziska z kości słoniowej, srebra i złota, i zaopatrzona w różnorodne potrawy, napoje i przysmaki, bogato przyozdobiona, niebiańska. Lecz król nie ujrzał swej ukochanej Kaikeyī na jej najwspanialszym łożu.

Verse 13

शुकबर्हिणसङ्घुष्टं क्रौञ्चहंसरुतायुतम्।।2.10.12।।वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जा वामनिकायुतम्।लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः।।2.10.13।।दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभि स्समायुतम्।नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिश्चोपशोभितम्।।2.10.14।।दान्तरजतसौवर्णैस्संवृतं परमासनैः।विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि।।2.10.15।।उपपन्नं महार्हैश्च भूषितैस्त्रिदिवोपमम्।तत्प्रविश्य महाराजस्स्वमन्तः पुरमृद्धिमत्।।2.10.16।।न ददर्श प्रियां राजा कैकेयीं शयनोत्तमे।

Wchodząc do zamożnych wewnętrznych komnat Kaikeyī, wielki król znalazł rezydencję rozbrzmiewającą papugami i pawiami, wypełnioną wołaniem ptaków krauñca i łabędzi; ona dźwięczała muzyką i była obsługiwana przez garbatych kobiety i karłów. Jaśniała altanami z pnączy i salami obrazów, przyozdobiona drzewami campaka i aśoka, oraz platformami z kości słoniowej, srebra i złota; była upiększona stawami oraz drzewami rodzącymi kwiaty i owoce w każdej porze roku. Była wyposażona w wspaniałe siedziska z kości słoniowej, srebra i złota, i zaopatrzona w różnorodne potrawy, napoje i przysmaki, bogato przyozdobiona, niebiańska. Lecz król nie ujrzał swej ukochanej Kaikeyī na jej najwspanialszym łożu.

Verse 14

शुकबर्हिणसङ्घुष्टं क्रौञ्चहंसरुतायुतम्।।2.10.12।।वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जा वामनिकायुतम्।लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः।।2.10.13।।दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभि स्समायुतम्।नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिश्चोपशोभितम्।।2.10.14।।दान्तरजतसौवर्णैस्संवृतं परमासनैः।विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि।।2.10.15।।उपपन्नं महार्हैश्च भूषितैस्त्रिदिवोपमम्।तत्प्रविश्य महाराजस्स्वमन्तः पुरमृद्धिमत्।।2.10.16।।न ददर्श प्रियां राजा कैकेयीं शयनोत्तमे।

Wchodząc do zamożnych wewnętrznych komnat Kaikeyī, wielki król znalazł rezydencję rozbrzmiewającą papugami i pawiami, wypełnioną wołaniem ptaków krauñca i łabędzi; ona dźwięczała muzyką i była obsługiwana przez garbatych kobiety i karłów. Jaśniała altanami z pnączy i salami obrazów, przyozdobiona drzewami campaka i aśoka, oraz platformami z kości słoniowej, srebra i złota; była upiększona stawami oraz drzewami rodzącymi kwiaty i owoce w każdej porze roku. Była wyposażona w wspaniałe siedziska z kości słoniowej, srebra i złota, i zaopatrzona w różnorodne potrawy, napoje i przysmaki, bogato przyozdobiona, niebiańska. Lecz król nie ujrzał swej ukochanej Kaikeyī na jej najwspanialszym łożu.

Verse 15

शुकबर्हिणसङ्घुष्टं क्रौञ्चहंसरुतायुतम्।।2.10.12।।वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जा वामनिकायुतम्।लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः।।2.10.13।।दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभि स्समायुतम्।नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिश्चोपशोभितम्।।2.10.14।।दान्तरजतसौवर्णैस्संवृतं परमासनैः।विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि।।2.10.15।।उपपन्नं महार्हैश्च भूषितैस्त्रिदिवोपमम्।तत्प्रविश्य महाराजस्स्वमन्तः पुरमृद्धिमत्।।2.10.16।।न ददर्श प्रियां राजा कैकेयीं शयनोत्तमे।

Wchodząc do zamożnych wewnętrznych komnat Kaikeyī, wielki król znalazł rezydencję rozbrzmiewającą papugami i pawiami, wypełnioną wołaniem ptaków krauñca i łabędzi; ona dźwięczała muzyką i była obsługiwana przez garbatych kobiety i karłów. Jaśniała altanami z pnączy i salami obrazów, przyozdobiona drzewami campaka i aśoka, oraz platformami z kości słoniowej, srebra i złota; była upiększona stawami oraz drzewami rodzącymi kwiaty i owoce w każdej porze roku. Była wyposażona w wspaniałe siedziska z kości słoniowej, srebra i złota, i zaopatrzona w różnorodne potrawy, napoje i przysmaki, bogato przyozdobiona, niebiańska. Lecz król nie ujrzał swej ukochanej Kaikeyī na jej najwspanialszym łożu.

Verse 16

शुकबर्हिणसङ्घुष्टं क्रौञ्चहंसरुतायुतम्।।2.10.12।।वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जा वामनिकायुतम्।लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः।।2.10.13।।दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभि स्समायुतम्।नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिश्चोपशोभितम्।।2.10.14।।दान्तरजतसौवर्णैस्संवृतं परमासनैः।विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि।।2.10.15।।उपपन्नं महार्हैश्च भूषितैस्त्रिदिवोपमम्।तत्प्रविश्य महाराजस्स्वमन्तः पुरमृद्धिमत्।।2.10.16।।न ददर्श प्रियां राजा कैकेयीं शयनोत्तमे।

Wchodząc do zamożnych wewnętrznych komnat Kaikeyī, wielki król znalazł rezydencję rozbrzmiewającą papugami i pawiami, wypełnioną wołaniem ptaków krauñca i łabędzi; ona dźwięczała muzyką i była obsługiwana przez garbatych kobiety i karłów. Jaśniała altanami z pnączy i salami obrazów, przyozdobiona drzewami campaka i aśoka, oraz platformami z kości słoniowej, srebra i złota; była upiększona stawami oraz drzewami rodzącymi kwiaty i owoce w każdej porze roku. Była wyposażona w wspaniałe siedziska z kości słoniowej, srebra i złota, i zaopatrzona w różnorodne potrawy, napoje i przysmaki, bogato przyozdobiona, niebiańska. Lecz król nie ujrzał swej ukochanej Kaikeyī na jej najwspanialszym łożu.

Verse 17

कामबलसंयुक्तो रत्यर्थं मनुजाधिपः।।।।अपश्यन्दयितां भार्यां पप्रच्छ विषसाद च।

Poruszony siłą pożądania i szukając intymnej rozkoszy, władca ludzi, nie widząc ukochanej żony, stał się przygnębiony i pytał o nią.

Verse 18

न हि तस्य पुरा देवी तां वेलामत्यवर्तत।।।।न च राजा गृहं शून्यं प्रविवेश कदाचन।

Nigdy wcześniej królowa Kaikeji nie przekroczyła wyznaczonego czasu, by przyjąć króla; ani król nigdy nie wszedł do jej komnat, gdy były puste.

Verse 19

ततो गृहगतो राजा कैकेयीं पर्यपृच्छत।।।।यथा पूर्वमविज्ञाय स्वार्थलिप्सुमपण्डिताम्।

Wtedy, przybywszy do jej apartamentów, król zapytał o Kaikeji tak jak wcześniej, nieświadomy, że nierozsądna królowa była teraz pchnięta przez samolubny cel.

Verse 20

प्रतीहारी त्वथोवाच सन्त्रस्ता सुकृताञ्जलिः।।।।देव देवी भृशं कृद्धा क्रोधागारमभिदृता।

Wtedy przerażony odźwierny, z dłońmi złożonymi w geście szacunku, rzekł: O Królu, królowa, wściekle rozgniewana, rzuciła się do komnaty gniewu.

Verse 21

प्रतीहार्या वचश्शृत्वा राजा परमदुर्मनाः।।।।विषसाद पुनर्भूयो लुलितव्याकुलेन्द्रियः।।

Usłyszawszy słowa odźwiernego, król stał się głęboko przygnębiony; raz po raz pogrążał się w żalu, jego zmysły wstrząśnięte i chwiejne.

Verse 22

तत्र तां पतितां भूमौ शयानामतथोचिताम्।।।।प्रतप्त इव दुःखेन सोऽपश्यज्जगतीपतिः।

Tam władca ziemi ujrzał ją leżącą na podłodze, w postawie nieprzystojnej dla jej pozycji, i czuł się jakby oparzony przez żal.

Verse 23

स वृद्धस्तरुणीं भार्यां प्राणेभ्योपि गरीयसीम्।।।।अपापः पापसङ्कल्पां ददर्श धरणीतले।लतामिव विनिष्कृत्तां पतितां देवतामिव।।।।किन्नरीमिव निर्धूतां च्युतामप्सरसं यथा।मायामिव परिभ्रष्टां हरिणीमिव संयताम्।।।।

Stary król, niewinny w sercu, ujrzał swoją młodą żonę, droższą mu niż samo życie, leżącą na ziemi, choć jej intencje były grzeszne. Wyglądała jak zerwana pnącz, jak upadła bogini, jak kinnara strącona w dół, jak apsara, która spadła z nieba, jak iluzja, która zboczyła z drogi, jak zatrzymana łania.

Verse 24

स वृद्धस्तरुणीं भार्यां प्राणेभ्योपि गरीयसीम्।।2.10.23।।अपापः पापसङ्कल्पां ददर्श धरणीतले।लतामिव विनिष्कृत्तां पतितां देवतामिव।।2.10.24।।किन्नरीमिव निर्धूतां च्युतामप्सरसं यथा।मायामिव परिभ्रष्टां हरिणीमिव संयताम्।।2.10.25।।

W numeracji tego wydania to samo opisowe porównanie trwa: niewinny stary król ujrzał swoją ukochaną młodą królową na ziemi, wyglądającą jak zerwane pnącze i jak bogini upadła ze swego miejsca.

Verse 25

स वृद्धस्तरुणीं भार्यां प्राणेभ्योपि गरीयसीम्।।2.10.23।।अपापः पापसङ्कल्पां ददर्श धरणीतले।लतामिव विनिष्कृत्तां पतितां देवतामिव।।2.10.24।।किन्नरीमिव निर्धूतां च्युतामप्सरसं यथा।मायामिव परिभ्रष्टां हरिणीमिव संयताम्।।2.10.25।।

Kontynuując ten sam ciąg porównań w numeracji Południowej Recenzji: wyglądała jak kinnara strącona w dół, jak apsara spadła z nieba, jak iluzja zakłócona i jak związana łania, obrazy które nasilały litość króla, ukrywając jej motyw.

Verse 26

करेणुमिव दिग्धेन विद्धां मृगयुना वने।महागज इवारण्ये स्नेहात्परिममर्श ताम्।।।।

Jak wielki słoń w lesie czule dotyka i łagodzi słonicę zranioną zatrutą strzałą wystrzeloną przez myśliwego, tak on, z miłości, delikatnie głaskał ją.

Verse 27

परिमृश्य च पाणिभ्यामभिसन्त्रस्तचेतनः।कामी कमलपत्राक्षीमुवाच वनितामिदम्।।।।

Przerażony w sercu, lecz pędzony pożądaniem, delikatnie głaskał obiema dłońmi swoją żonę o oczach jak płatki lotosu i przemówił do niej tymi słowami.

Verse 28

न तेऽहमभिजानामि क्रोधमात्मनि संश्रितम्।देवि केनाभिशप्ताऽसि केन वाऽसि विमानिता।।।।यदिदं मम दुःखाय शेषे कल्याणि पांसुषु।

Nie potrafię ocenić, o królowo, czy gniew zagnieździł się w tobie przeciwko mnie. Przez kogo zostałaś przeklęta, lub przez kogo zostałaś zhańbiona, że, o pomyślna, leżysz w pyle, ku mojemu smutkowi?

Verse 29

भूमौ शेषे किमर्थं त्वं मयि कल्याणचेतसि।।।।भूतोपहतचित्तेव मम चित्तप्रमाथिनी।

Dlaczego leżysz na ziemi, gdy moje serce jest życzliwie nastawione ku tobie, jak ta, której umysł został opętany przez duchy, dręcząc moje serce?

Verse 30

सन्ति मे कुशला वैद्यास्त्वभितुष्टाश्च सर्वशः।।।।सुखितां त्वां करिष्यन्ति व्याधिमाचक्ष्व भामिनी।

Mam biegłych lekarzy, w pełni zaufanych pod każdym względem; przywrócą ci twoje zdrowie. Powiedz mi, o ukochana pani, jaki masz rodzaj choroby.

Verse 31

कस्य वा ते प्रियं कार्यं केन वा विप्रियं कृतम्।।।।कः प्रियं लभतामद्य को वा सुमहदप्रियम्।

Komu chciałabyś okazać łaskę, lub przez kogo zostałaś skrzywdzona? Kto ma dziś otrzymać dobroć, a kto ma spotkać bardzo wielkie niezadowolenie?

Verse 32

मा रोदीर्मा च कार्षीस्त्वं देवि संपरिशोषणम्।।।।अवध्यो वध्यतां को वा को वा वध्यो विमुच्यताम्।दरिद्रः को भवत्वाढ्यो द्रव्यवान्वाऽप्यकिञ्चनः।।।।

Nie płacz, o królowo, ani nie niszcz swojego ciała. Ktokolwiek nie powinien być zabity, niech będzie zabity; a ktokolwiek zasługuje na śmierć, niech będzie uwolniony. Niech biedny stanie się bogaty, a bogaty niech stanie się ubogi.

Verse 33

मा रोदीर्मा च कार्षीस्त्वं देवि संपरिशोषणम्।।2.10.32।।अवध्यो वध्यतां को वा को वा वध्यो विमुच्यताम्।दरिद्रः को भवत्वाढ्यो द्रव्यवान्वाऽप्यकिञ्चनः।।2.10.33।।

Ten wiersz powtarza tę samą przysięgę: "Nie płacz, o królowo, ani nie niszcz swojego ciała. Ktokolwiek nie powinien być zabity, niech będzie zabity; a ktokolwiek zasługuje na śmierć, niech będzie uwolniony. Niech biedny stanie się bogaty, a bogaty niech stanie się ubogi."

Verse 34

अहं चैव मदीयाश्च सर्वे तव वशानुगाः।न ते किञ्चिदभिप्रायं व्याहन्तुमहमुत्सहे।।।।

Ja, i wszyscy, którzy są moi, jesteśmy posłuszni twojej woli; nie odważyłbym się nawet sprzeciwić żadnej części twojego zamiaru.

Verse 35

आत्मनो जीवितेनापि ब्रूहि यन्मनसेच्छसि।बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि।।।।करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे।

Powiedz, czego pragnie twoje serce, nawet gdyby miało to kosztować moje własne życie. Znając moją siłę, nie przystoi ci wątpić o mnie. Uczynię to, co przyniesie ci radość; przysięgam ci to nawet na zasługę moich dobrych czynów.

Verse 36

यावदावर्तते चक्रं तावती मे वसुन्धरा।।।।प्राचीनास्सिन्धुसौवीरा स्सौराष्ट्रा दक्षिणापथाः।वङ्गाङ्गमगधाः मत्स्याः समृद्धा काशिकोसलाः।।।।

Jak daleko toczy się koło rydwanu, tak daleko rozciąga się moja królewska ziemia, obejmując wschodnie krainy, Sindhu, Sauvīrę, Saurāṣṭrę, południową drogę oraz kwitnące kraje Vaṅgi, Aṅgi, Magadhy, Matsyi oraz Kāśi, Kosalę.

Verse 37

यावदावर्तते चक्रं तावती मे वसुन्धरा।।2.10.36।।प्राचीनास्सिन्धुसौवीरा स्सौराष्ट्रा दक्षिणापथाः।वङ्गाङ्गमगधाः मत्स्याः समृद्धा काशिकोसलाः।।2.10.37।।

Jak daleko zasięga koło rydwanu, tak daleko sięga moje królestwo, obejmując wschodnie ziemie, Sindhu, Sauvīrę, Saurāṣṭrę, południowe regiony oraz kwitnące kraje Vaṅgi, Aṅgi, Magadhy, Matsyi oraz Kāśi, Kosalę.

Verse 38

तत्र जातं बहु द्रव्यं धनधान्यमजाविकम्।ततो वृणीष्व कैकेयि यद्यत्त्वं मनसेच्छसि।।।।

Tam powstaje obficie wiele bogactw, skarby, zboże oraz stada kóz i owiec. Dlatego więc, o Kaikeyī, wybierz spośród nich wszystko, czego pragnie twoje serce.

Verse 39

किमायासेन ते भीरु उत्तिष्ठोत्तिष्ठ शोभने।तत्त्वं मे ब्रूहि कैकेयि यतस्ते भयमागतम्।।।।तत्ते व्यपनयिष्यामि नीहारमिव रश्मिवान्।

Czemu ten trud, lękliwa? Wstań, wstań, o piękna Kaikeyī. Powiedz mi prawdziwie, jaki lęk cię nawiedził; odpędzę go, jak promieniste słońce rozprasza poranną mgłę.

Verse 40

तथोक्ता सा समाश्वस्ता वक्तुकामा तदप्रियम्।।।।परिपीडयितुं भूयो भर्तारमुपचक्रमे।

Tak zwrócona, poczuła się uspokojona; jednak pragnąc wypowiedzieć tę niepożądaną prośbę, zaczęła jeszcze bardziej dręczyć swego męża.