Anuvaka 1
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ: ਰੋਹਿਤ–ਸੂਰਜ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸਰਵਭੌਮ—ਸੌਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵਿਚਾਰ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੰਡਾਤਮਕ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: (1) ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ: ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ। (2) ਰਾਜ-ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ: ਜਿੱਤ, ਗੋ-ਧਨ, ਵੈਧਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚਤਾ। (3) ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਸੌਰ ਤੇਜ: ਰਾਤ-ਜਨਿਤ ਖਤਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣਾ। (4) ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਨੂੰਨ: ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ। (5) ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ (ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ, ਯਮ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਏਕਤਾ—ਇਕ-ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਢੰਗ ਦੀ ਪਛਾਣ।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AV 13.1 ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੋਹਿਤ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵਰਨਨ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਸੂਰਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੋਹਿਤ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਧੁਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ, ਧਨ, ਪਸ਼ੂ-ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲਾਭ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਰੋਹਿਤ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ‘ਜਨਮਾਂ’ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੇ ਸਥਿਰਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਯਜਮਾਨ/ਰਾਜੇ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀਤਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਨ੍ਹਤ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 2
AV 13.2 ਇੱਕ ਸੂਰਯ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵ-ਦਰਸ਼ੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਮਈ ਜੋਤ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕਦਾ ਹੈ—ਰੋਗ-ਕਾਰਕ, ਚੋਰ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਅਭਿਚਾਰ/ਟੋਣਾ-ਟੋਟਕਾ—ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਹਟਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੂਰਯ/ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੀ “ਮਹਾਨਤਾ” ਦੀ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕੋਸਮਿਕ ਚੱਕਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਮਰਤਬਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਮ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।
Sukta 3
ਅਥਰਵਵੇਦ 13.3 ਇੱਕ ਦੰਡਾਤਮਕ–ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸੂਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਈ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ–ਸੂਰਜੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇ… ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦੇ… ਫਾਹੇ ਢੀਲੇ ਕਰ” ਵਰਗੀਆਂ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਧ੍ਰੁਵ-ਪੰਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਲੋਕ-ਆਵਰਨ, ਕਾਲ-ਚੱਕਰ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਪੈਰ-ਪਸਾਰ ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ–ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਲਾਗੂਅਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ-ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 4
AVŚ 13.4 ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਦੀ ਇਕ ਲਿਤਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ, ਯਮ, ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਅਤੇ ਆਰਯਮਨ, ਵਰੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਆਦਿ ਸਹ-ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਇਕਠਾ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਣ–ਆਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰੁਵ-ਵਾਕ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਗਗਨਮੰਡਲ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਥਿਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਉਸਨੂੰ ਭਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਤ/ਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ‘ਉਹ ਹੀ ਹੈ…’ ਵਾਲੀ ਸਮੂਹਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਘੇਰੇ/ਬੰਦਿਸ਼ ਦੀ ਛਵੀ (ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪੱਟੀਆਂ/ਬੰਧਾਂ ਵਾਂਗ) ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ–ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਢਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
