Sukta 22
Sukta 9.22
Soma Pavamāna
ഈ സോമ പവമാന സ്തോത്രം പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമത്തെ വേഗമുള്ള, ഇടിമുഴക്കമുള്ള പ്രവാഹങ്ങളായി പുകഴ്ത്തുന്നു—രഥങ്ങളെപ്പോലെ കുതിച്ചുയർന്ന് യജമാനന് ഊർജവും സമൃദ്ധിയും പ്രചോദിത ദർശനവും നൽകുന്നു. സോമത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണവും വ്യക്തത നൽകുന്ന ശക്തിയും ഇതിൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നു: പവിത്രകത്തിലൂടെ (ഫിൽറ്റർ) ഒഴുകി ‘വ്യക്തദർശി’യായി മാറി, ധീ (പ്രചോദിത ചിന്ത)യെ ഉണർത്തുന്നു. പണികളിൽ നിന്ന് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധനം വീണ്ടെടുക്കുന്നവനായി, കൂടാതെ കർമ്മത്തിന്റെയും സാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെയും തുടർച്ചയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ‘വലിച്ചുനീട്ടിയ നൂൽ’ ഉറപ്പിക്കുന്നവനായി സോമത്തെ സ്തുതിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
एते सोमास आशवो रथा इव प्र वाजिनः । सर्गाः सृष्टा अहेषत ॥
ഈ സോമങ്ങൾ ആശവഃ (വേഗവാന്മാർ)—രഥങ്ങളെപ്പോലെ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു; വാജിനഃ (ബല-സമൃദ്ധിയുടെ വാഹകർ). സർഗാഃ (പ്രവാഹങ്ങൾ) ആയി വിട്ടുവീണു, ഗർജ്ജിച്ചു ഒഴുകുന്നു.
Mantra 2
एते वाता इवोरवः पर्जन्यस्येव वृष्टयः । अग्नेरिव भ्रमा वृथा ॥
ഇവർ കാറ്റുപോലെ വിശാലമായ ഗർജ്ജനത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; പർജന്യന്റെ മഴപോലെ പെയ്യുന്നു; അഗ്നിയുടെ ചുഴിയുന്ന ജ്വാലകളെപ്പോലെ വട്ടംചുറ്റുന്നു—ജഡതയെ ചിതറിച്ച്, അടഞ്ഞതിനെ ഭേദിച്ച് തുറക്കുന്നു.
Mantra 3
एते पूता विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः । विपा व्यानशुर्धियः ॥
ഇവർ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട, വിപശ്ചിത് സോമശക്തികൾ—ദധ്യാശിര (തൈര്-മിശ്രിതം) ആയി—പ്രേരിത ധിയകളെ എല്ലാടവും വ്യാപകമായി പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ദ്രഷ്ടൃ-ശക്തികളായി സഞ്ചരിച്ച് ബുദ്ധിയെ പല ദിക്കുകളിലായി തുറക്കുന്നു.
Mantra 5
एते पृष्ठानि रोदसोर्विप्रयन्तो व्यानशुः । उतेदमुत्तमं रजः ॥
ഇവർ പ്രേരിത വിപ്രന്മാരായി സഞ്ചരിച്ച്, രണ്ട് ലോകങ്ങളായ രോദസീയുടെ പൃഷ്ഠങ്ങൾ (ഉന്നതികൾ) വരെ എല്ലാടവും വ്യാപകമായി എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ഈ ഉത്തമം രജഃ—പരമ തേജോമയ ലോകം—ഈ അത്യുന്നത വ്യാപ്തിയെയും പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 7
त्वं सोम पणिभ्य आ वसु गव्यानि धारयः । ततं तन्तुमचिक्रदः ॥
ഹേ സോമ, നീ പണികളിൽ നിന്ന് ഗവ്യാനി—പ്രകാശമയ കിരണങ്ങളുടെ സമ്പത്ത്—തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന് ദൃഢമായി ധരിക്കുന്നു. നീ വലിച്ചുനീട്ടിയ തന്തുവിനെ ഉറപ്പാക്കി—കർമ്മത്തിന്റെ അവിച്ഛിന്നതയും സിദ്ധി-മാർഗത്തിന്റെ തുടർച്ചയും.
Inside Sukta 22
How it unfolds
- Where it opens
Soma streams burst forth swift and powerful, compared to racing chariots that carry plenitude and force.
- Development
The hymn turns to Soma’s purification and intelligence—clarified Soma becomes clear-seeing and spreads inspired thoughts in many directions.
- Climax
Soma overcomes obstruction: he retrieves wealth and ‘luminous cattle/rays’ from the Paṇis and secures it for the sacrificer.
- Where it settles
He establishes the firm ‘stretched thread’—the stable continuity of rite, order, and the path of realization—leaving the flow secured and purposeful.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma is the pressed and flowing sacred draught, praised as a living power that runs in streams, roars, becomes purified, and invigorates gods and humans; in pavamāna hymns he is repeatedly described as ‘purified’ (pūta), ‘swift’ (āśu), and as moving through the filter (pavitra) as luminous juice.
- Cosmic functionHe mediates between heaven and earth by energizing the gods (especially Indra) and sustaining ṛta through the sacrificial flow; as a cosmic elixir he renews strength, fertility, and victorious power, and restores what is hidden or withheld.
- Inner significanceSoma symbolizes the clarified current of consciousness—ecstatic vitality disciplined by purification—awakening insight (dhī), widening perception, and establishing continuity of the inner ‘thread’ of practice and truth.
Famous verses
एते सोमास आशवो रथा इव प्र वाजिनः । सर्गाः सृष्टा अहेषत ॥एते पूता विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः । विपा व्यानशुर्धियः ॥tataṃ tantum acikradaḥ
Attributes of the deity
- Purified/clarified (pavamāna, pūta)
- Swift, force-bearing, victorious
- Luminous and abundant (vājin, giver of vāja)
- Inspiring (awakener of dhī)
- Roaring/impelling like released waters
- Recoverer of wealth from obstruction (Paṇis)
- Establisher of continuity (‘stretched thread’)
Also by this seer
- Mandala 9 Soma Pavamāna corpus
- Transmission of Soma-pressing and purification hymnody used in Soma sacrifices (Somayajña)
The rite, step by step
- Soma plant is brought and prepared; pressing begins on the pressing stones (adri).
- Juice is mixed/strengthened (often with water; in some contexts with milk/curd—dadhyāśiraḥ) and led toward purification.
- Soma is filtered through the strainer (pavitra), becoming ‘pavamāna’ (self-purifying/flowing purified).
- Purified Soma is collected in vessels and offered into the fire and/or presented to deities, especially Indra.
- Hotṛ/udgātṛ recitations accompany the flow, linking the ‘streams’ to inspiration, victory, and restored wealth.
- Distribution/consumption follows according to rite, sealing strength and clarity for gods and sacrificer.
Offerings
- Purified Soma juice
- Ghee (as accompanying oblation)
- Milk/curd admixture (dadhyāśiraḥ, where ritually applicable)
- Water used in dilution and flow
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is pressed, flows, and becomes purified through the filter, bringing strength and clarity.
It refers to the ritual filtering of Soma juice, and also to the idea that Soma clarifies the mind—spreading inspired thought (dhī) and clear seeing.
The Paṇis symbolize hoarding or obstruction; Soma is praised for retrieving hidden wealth (including ‘gavyāni,’ luminous riches). The “stretched thread” points to firm continuity—of the rite, of right order, and of steady inner progress.
Ask anything about Sukta 22 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
