Sukta 63
Sukta 8.63
Indra (probable continuation of Indra praise across the sequence; verse uses pronominal style)
ଏହି ସୂକ୍ତ ମଣ୍ଡଳ ୮ର ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତିର ଧାରାକୁ ଅଗ୍ରସର କରେ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁରାତନ “ଅନ୍ୱେଷକ” ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହାଙ୍କୁ ସଚେତନ ସଙ୍କଳ୍ପଶକ୍ତି (କ୍ରତୁ) ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ; ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଭଳି, ଯାହା ମାନବ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଓ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାକୁ ଦେବଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରାଏ। ଏହା ପଞ୍ଚବିଧ ମାନବ ସମୁଦାୟର ସାମୂହିକ ଆହ୍ୱାନକୁ ବର୍ହିସ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପ୍ରସାରଣର ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ସହ ଯୋଡ଼େ; ଏବଂ ଶେଷରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପହଞ୍ଚେ—ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କରି, ଉପାସକଙ୍କୁ ବୃତ୍ର-ବଧ ସଂଘର୍ଷରେ ସହାୟ କରନ୍ତି—ବାହ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ବାଧା, ଉଭୟରେ।
Mantras
Mantra 1
स पूर्व्यो महानां वेनः क्रतुभिरानजे । यस्य द्वारा मनुष्पिता देवेषु धिय आनजे ॥
ସେ ମହାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରାତନ, ମହା ୱେନ (ଅନ୍ୱେଷକ), କ୍ରତୁ—ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ସମୀପିତ ହୋଇଛି। ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାର ମାଧ୍ୟମରେ ମନୁ-ପିତା ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଇ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମ ଧିୟଃ (ଚିନ୍ତା) ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
Mantra 2
दिवो मानं नोत्सदन्त्सोमपृष्ठासो अद्रयः । उक्था ब्रह्म च शंस्या ॥
ଦିବର ମାପରୁ କମ୍ ନ ପଡ଼ି, ସୋମକୁ ପିଠି ଉପରେ ବହନ କରୁଥିବା ଅଦ୍ରି (ପଥର) ଗତିଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି; ଉନ୍ନତ ଉକ୍ଥ ଓ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ବଚନ) ଘୋଷଣୀୟ।
Mantra 3
स विद्वाँ अङ्गिरोभ्य इन्द्रो गा अवृणोदप । स्तुषे तदस्य पौंस्यम् ॥
ସେ ବିଦ୍ୱାନ—ଇନ୍ଦ୍ର—ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଃ (ପ୍ରକାଶର କିରଣ)କୁ ଖୋଲିଦେଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୌଂସ୍ୟ—ପୁରୁଷବଳ, ବିଜୟୀ ଆତ୍ମଶକ୍ତି—କୁ ସ୍ତୁତି କରେ।
Mantra 4
स प्रत्नथा कविवृध इन्द्रो वाकस्य वक्षणिः । शिवो अर्कस्य होमन्यस्मत्रा गन्त्ववसे ॥
ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ କବିମାନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ବାକ୍ (ବାଣୀ)ର ବାହକ। ଅର୍କ (ସ୍ତୁତିଗୀତ)ର ହୋମସ୍ଥାନକୁ, ଶିବସ୍ୱରୂପେ, ସେ ଏଠାକୁ ଆମ ପାଖକୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆସୁନ୍ତୁ।
Mantra 5
आदू नु ते अनु क्रतुं स्वाहा वरस्य यज्यवः । श्वात्रमर्का अनूषतेन्द्र गोत्रस्य दावने ॥
ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ କ୍ରତୁ (ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଙ୍କଳ୍ପ)କୁ ଅନୁସରି ଯଜ୍ୟବ ଉପାସକମାନେ ‘ସ୍ୱାହା’ ସହିତ ବର (ବାଛିତ) ଆନନ୍ଦ/ବରଦାନ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଅର୍କ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ତୁମ ଶ୍ୱାତ୍ର (ମହାଶକ୍ତି)କୁ ଧ୍ୱନିତ କରେ—ଗୋତ୍ର (ପ୍ରକାଶମୟ ଧନ-ଗୋ) ଦାନ ପାଇଁ।
Mantra 6
इन्द्रे विश्वानि वीर्या कृतानि कर्त्वानि च । यमर्का अध्वरं विदुः ॥
ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସମସ୍ତ ବୀର୍ୟ (ବୀରଶକ୍ତି) ସଂଗୃହୀତ—ଯାହା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ଏଯାବତ୍ କରିବାକୁ ଅଛି। ତାଙ୍କୁ ଅର୍କ (ପ୍ରକାଶିତ ସ୍ତୁତି) ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ)ର ସତ୍ୟ ଗତି/ଯାତ୍ରା ଭାବେ ଜାଣେ।
Mantra 7
यत्पाञ्चजन्यया विशेन्द्रे घोषा असृक्षत । अस्तृणाद्बर्हणा विपोऽर्यो मानस्य स क्षयः ॥
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ (ପଞ୍ଚବିଧ-ଜନ୍ମ ମାନବ ସମୁଦାୟ) ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆକାଂକ୍ଷାର ଘୋଷ ମୁକ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ବିପ (ପ୍ରେରିତ ଦର୍ଶନର ଋଷି) ବର୍ହଣା (ଉନ୍ନତିକର ଆସନ/ବର୍ହିସ୍) ପସାରିଲେ। ସେହିଟି ହେଉଛି ଆର୍ୟ (ଅନ୍ତର୍-ଆରୋହଣରେ ଉଦାତ୍ତ) ହେଉଥିବା ମନର ନିବାସସ୍ଥାନ।
Mantra 8
इयमु ते अनुष्टुतिश्चकृषे तानि पौंस्या । प्रावश्चक्रस्य वर्तनिम् ॥
ଏହି ମୋର ଅନୁଷ୍ଟୁତି—ହେ ତୁମ ପାଇଁ ଗଢ଼ା ଏହି ସ୍ତୁତି—ମୁଁ ରଚିଛି; ଏହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେହି ପୌଂସ୍ୟ, ପୁରୁଷାର୍ଥମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏବଂ ମୁଁ ଚକ୍ରର ପଥକୁ ବିସ୍ତାର କରେ—ଆମ ଭିତରେ ତୁମ ବଳର ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ମାର୍ଗ ଖୋଲେ।
Mantra 9
अस्य वृष्णो व्योदन उरु क्रमिष्ट जीवसे । यवं न पश्व आ ददे ॥
ଏହି ବୃଷଣ, ମହାବଳବାନଙ୍କର ବିଶାଳ ବ୍ୟୋଦନରେ ତୁମେ ଜୀବନ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ବାହାରିଲ। ଏବଂ ତୁମେ ଯବ—ଧାନ୍ୟ—ଆଣିଲ, ଯେପରି ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୋବୃନ୍ଦମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବଢ଼ିବାକୁ ଥିବା ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ପୋଷଣରୂପେ।
Mantra 10
तद्दधाना अवस्यवो युष्माभिर्दक्षपितरः । स्याम मरुत्वतो वृधे ॥
ତାହାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ସହାୟତା ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଏବଂ ତୁମେ—ଦକ୍ଷପିତର, ବିବେକର ପିତୃମାନେ—ତୁମ ସହିତ, ଆମେ ମରୁତ୍ୱତଙ୍କ ବୃଦ୍ଧିରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ। ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବିସ୍ତାର କରୁ।
Mantra 11
बळृत्वियाय धाम्न ऋक्वभिः शूर नोनुमः । जेषामेन्द्र त्वया युजा ॥
ହେ ଶୂର ଇନ୍ଦ୍ର! ତୋର ଋତୁ-ଯୋଗ୍ୟ ଧାମ ଓ ବଳ ପାଇଁ ଆମେ ପ୍ରକାଶମୟ ଋକ୍ଗୀତରେ ତୋତେ ଆଗେଇ ନେଉଛୁ; ତୋ ସହ ଯୁଗ୍ମ ହୋଇ, ତୋତେ ସହଚର-ଶକ୍ତି ଭାବେ ନେଇ, ଆମେ ବିଜୟ ପାଉ।
Mantra 12
अस्मे रुद्रा मेहना पर्वतासो वृत्रहत्ये भरहूतौ सजोषाः । यः शंसते स्तुवते धायि पज्र इन्द्रज्येष्ठा अस्माँ अवन्तु देवाः ॥
ଆମ ପାଇଁ ରୁଦ୍ରମାନେ—ବଳବାନ, ପର୍ବତସଦୃଶ—ବୃତ୍ରବଧରେ, ଯୁଦ୍ଧ-ଆହ୍ୱାନର ଘୋଷରେ, ଆନନ୍ଦରେ ସଜୋଷ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତୁ। ଯେ ଶଂସ କରେ ଓ ଯେ ସ୍ତୁତି କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ତେଜ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କରି ଦେବମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
Indra is the main deity. The final verse also brings in the Rudras and the “all gods,” with Indra described as the foremost leader among them.
It portrays Indra as the power that opens access to the divine realm. In simple terms, focused intention and prayer become effective and ‘reach the gods’ when supported by Indra’s force.
Vṛtra represents obstruction—something that blocks flow and progress. The hymn uses Indra’s victory as a model for removing outer dangers and inner blocks (fear, inertia, confusion) through ritual, praise, and steady will.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.