Anuvaka 4
ମଣି ଓ ଔଷଧି-ଆଧାରିତ ରକ୍ଷା ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର: ସମୃଦ୍ଧି, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେଇବା, ଏବଂ କ୍ଷୟ/ଜ୍ୱରର ଚିକିତ୍ସା ସହ ମେଧାର ପୁନର୍ସ୍ଥାପନ। ଉପଥିମ: (1) ପୌଷ୍ଟିକ ଭାବେ ଗୋବୃଦ୍ଧି ଓ ଗୃହସମୃଦ୍ଧି (ସ୍ଫାତି), (2) ଦର୍ଭ/କୁଶକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅପତ୍ରାସକ ଔଷଧି ଭାବେ ଏବଂ ବାନ୍ଧା ତାବିଜ ଭାବେ, (3) ଜାଙ୍ଗିଡ଼-ମଣିକୁ ସର୍ବତ୍ର ରକ୍ଷକ ଓ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ, (4) ଯକ୍ଷ୍ମା, ରାକ୍ଷସ, ଯାତୁଧାନୀ ଓ ଶାପଥ-ବଳର ନିଷ୍କାସନ, (5) ରାଜ/କର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ବର୍ଚସ, ବଳ, ଓଜସ, ସହସ ଦ୍ୱାରା ସଶକ୍ତିକରଣ, (6) ଔଷଧୀୟ ରେସିନ/ଗୁଗ୍ଗୁଳ ଆଦିର ପ୍ରୟୋଗ।
Suktas in Anuvaka 4
Sukta 31
ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ଔଦୁମ୍ବର-କାଠର ମଣି (ଅମୁଲେଟ୍) କୁ ଏମିତି ଶକ୍ତିଦାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରେ—ବିଶେଷକରି ନିଜ ଗୋଷ୍ଠ (ଗୋବାଡ଼ି) ମଧ୍ୟରେ ଗୋଧନର ବୃଦ୍ଧି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଫଳିବା (ସ୍ଫାତି) ପାଇଁ। ବେଧସ୍ (ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଓ ସମୃଦ୍ଧି-ପ୍ରେରକ) ଭାବେ ସାବିତୃଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ପ୍ରଚୁରତାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ‘ସ୍ଥାପନ’ କରନ୍ତୁ; ଏହି ମଣିକୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ-ନାଶକ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ଉପରେ ବିବାଦ ନ ହୁଏ ଓ ଲାଭ ହାରାଇ ନ ଯାଏ।
Sukta 32
AV 19.32 ଦର୍ଭ (କୁଶ) ଉପରେ ଏକ ସୂକ୍ତ; ଏଠାରେ ଏହି ଘାସକୁ ଭୟଙ୍କର, ସାର୍ବଭୌମ ଓଷଧି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ତିନି ଆକାଶ ଓ ତିନି ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ତେଣୁ ଶତ୍ରୁବଳକୁ “ଅଧିନ” କରିବାରେ ଏହା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହାକୁ ରକ୍ଷା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ—ବିଶେଷକରି ଶତ୍ରୁର ଜିଭକୁ ଦବାଇ ରଖି, ଶାପ, ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଅଭିଯୋଗମୂଳକ କଥାକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରିବାରେ। ସୂକ୍ତଟି ଓଷଧି-ତାବିଜ ରକ୍ଷାକୁ ଅଭିଚାରିକ ବାକ୍-ବନ୍ଧନ ସହ ଏକତ୍ର କରି, ଦର୍ଭକୁ ଏକାଧାରେ ଢାଳ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ।
Sukta 33
AV 19.33 ଏକ ମଣି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଦର୍ଭ ଘାସକୁ ଏବଂ ତାହାର ବାନ୍ଧା ତାବିଜ-ରୂପକୁ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ, ଦିବ୍ୟ ଓଜସ୍ (ଜୀବନ-ଶକ୍ତି/ବଳ) ଭାବେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଦର୍ଭକୁ ରାଜସିକ, ଜୀବନ-ଏକତ୍ରକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରିବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯଜ୍ଞଭୂମିରେ ଶୋଧକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ୱସ୍ତି (ମଙ୍ଗଳ/କୁଶଳ) ଓ ଜରାସ୍ (ପକ୍କ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା) ପାଇଁ ବିଷ-ନାଶକ ଓ ରାକ୍ଷସ/ଦେମନ-ନାଶକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବକୁ ତାବିଜ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଦିଏ।
Sukta 34
AV 19.34 ଏକ ‘ଜାଙ୍ଗିଡ଼-ମଣି’ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ଔଷଧ/ତାବିଜକୁ ସର୍ବଦିଗର ସୁରକ୍ଷକ ଓ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ ପବିତ୍ର କରି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଜାଙ୍ଗିଡ଼କୁ ଜୀବନ୍ତ ଅପମାର୍ଜକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ‘ଅପବିତ୍ର କରୁଥିବାକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ’, କୃତ୍ୟା (ଟୋଣା-ମନ୍ତ୍ର), ଅରାତି (ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ) ଓ ନାମୋଲ୍ଲେଖିତ ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରି, ରୋଗୀର ପ୍ରାଣକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବହନ କରେ।
Sukta 35
AV 19.35 ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ଚିକିତ୍ସାମୂଳକ ତାବିଜ-ସୂକ୍ତ; ଏଥିରେ ଜାଙ୍ଗିଡ଼ାକୁ ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥାଳୀର ଚାରିପାଖେ ଜୀବନ୍ତ, ସଚେତନ ପାହାରାଦାର ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ମନ୍ତ୍ରର ଆଧାର ଦିବ୍ୟ ପୂର୍ବଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ—ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମର ଶକ୍ତିରେ ସମର୍ଥିତ—ଏବଂ ପରେ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ-ଆବରଣରେ ପ୍ରସାରିତ କରେ: ଦ୍ୟାଉ, ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ-ସତ୍ତା, ଆଗାମୀ ସମୟ, ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ—ଦୁଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବକୁ ଭାଙ୍ଗି, ପାଠକକୁ ସବୁଦିଗରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାରାରେ ଘେରି ରଖିବା।
Sukta 36
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମଣି-ସୂକ୍ତରେ ଅମୁଲେଟ୍ ‘ଶତ-ନିବାରକ’ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ଯାହା ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟକାରୀ ରୋଗ), ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ପୁନଃପୁନ ଆତ୍ମିକ/ଭୂତାବେଶଜନିତ ପୀଡାକୁ ଦୂର କରେ। ମଣିକୁ ତେଜସ୍ (ଅଗ୍ନିମୟ ପ୍ରଭାବ) ଓ ବର୍ଚସ୍ (ଦୀପ୍ତ ଯଶ-ପ୍ରତାପ) ସହ ଯୋଡ଼ି, ଏହା ପିନ୍ଧୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶାରୀରିକ ବଳ, ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସୁରକ୍ଷାମୟ ଦୀପ୍ତିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ। ସୂକ୍ତର ‘ଶତ’ ପୁନରୁକ୍ତି ରିତୁଆଲ ତୀବ୍ରତା ବଢ଼ାଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବହୁମୁଖୀ ରକ୍ଷାକୁ ଘୋଷଣା କରେ।
Sukta 37
AV 19.37 ହେଉଛି ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଥର୍ବଣିକ ସଶକ୍ତିକରଣ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ (ସାଧାରଣତଃ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜକୀୟ ପ୍ରତିନିଧି) ଏବଂ/କିମ୍ବା ରାଜକୀୟ ଉପକରଣକୁ ବର୍ଚସ୍ (ଦୀପ୍ତି), ବଳ (ଶକ୍ତି), ଓଜସ୍ (ବୀର୍ୟ/ସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି), ସହସ୍ (ପ୍ରବଳ ବଳ), ଓ ଅଭିଭୂତି (ଜୟୀ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ) ସହ “ନିବେଶ” କରେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୀରଶକ୍ତିର ଦାତା ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରି, ସାଧକଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତୀକରଣ ଓ ରିତୁଆଲ “ପରିଧାରଣ/ବହନ” (ପର୍ୟୂହନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତି କରି, “ଶତ ଶରତ୍” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘାୟୁର ସୂତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷାକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ; ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସ୍ଥିର ଶାସନ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର-ଧାରକ ସାମର୍ଥ୍ୟ।
Sukta 38
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଔଷଧୀୟ ରେଜିନ ‘ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ’କୁ ଆଥର୍ବଣିକ ଭେଷଜ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟ/ଶୋଷ)କୁ ଦୂର କରାଯାଏ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶପଥ (ଶାପ/ଅଭିଶାପ)କୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରାଯାଏ। ଗୁଗ୍ଗୁଳୁକୁ ଶୁଦ୍ଧିକାରୀ ଲବଣ ସହ ମିଶାଇ, ଏବଂ ଔଷଧର ‘ନାମ’କୁ ଧରି (ନାମ-ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି), ସୂକ୍ତ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ରୋଗ ଓ ଅମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଭାବ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଆଟକି ପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାର ଶକ୍ତି ସୁଗନ୍ଧ, ମିଶ୍ରଣ ଓ ନାମନ୍ (ନାମ-ଶକ୍ତି) ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରିୟା କରି, ଅରିଷ୍ଟତାତି—ଅହତ ସୁରକ୍ଷା—କୁ ରିତୁଆଲ ମୁଦ୍ରା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Sukta 39
AVŚ 19.39 ଏକ ଚିକିତ୍ସାମୂଳକ ଓ ରାକ୍ଷୋଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ହିମାଳୟୀୟ ଔଷଧି କୁଷ୍ଠକୁ ଜୀବନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ଧାରକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ତକ୍ମାନ୍ (ଜ୍ୱର)କୁ ନାଶ କରିବା ଏବଂ ଯାତୁଧାନୀମାନଙ୍କ (କ୍ଷତିକାରକ ଡାଇନୀ-ସଦୃଶ ସତ୍ତା)କୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ସୂକ୍ତ କୁଷ୍ଠର ପ୍ରଭାବକୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଉତ୍ପତ୍ତି-କଥାରେ ଭିତ୍ତି କରେ—“ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗ”ରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥରୁ ଜନ୍ମିତ, ସୋମ ସହିତ ଏକାସାଥି ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ଏବଂ ପରେ ସେହି ଅଧିକାରକୁ ସିଧା ଆଜ୍ଞାରେ ପରିଣତ କରି ରୋଗକୁ ଦୂରେ, ତଳକୁ, ଏବଂ ରୋଗୀର ପରିସରରୁ ବାହାରକୁ ହଂକାଇ ଦିଏ।
Sukta 40
ଏହି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ମେଧା—ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ-ବାକ୍ଶକ୍ତି—ମନ ଓ କଣ୍ଠ ଉତ୍ତେଜନାରେ ‘ଭଙ୍ଗ’ କିମ୍ବା ଛିଟିଯାଇଥିବାବେଳେ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର-ଚିକିତ୍ସା। ଏହା ସରସ୍ୱତୀ ଓ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ଯାହା ହରାଇ ନିଆଯାଇଛି ତାହାକୁ ପୁନଃ ସଂଯୋଜନ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ସହ, ଅଶ୍ୱିନୀୟ ପୋଷଣ ଦ୍ୱାରା—ଯାହା ‘ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ’—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସିଲ୍ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.