Sukta 38
Rishi: Atharvanic healer tradition (specific r̥ṣi uncertain without Anukramaṇī).
Devata: Bheṣaja (medicine) embodied in guggulu; anti-yákṣma power.
Chandas: Predominantly anuṣṭubh-like (late Atharvanic prose-verse mixture at opening).
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଔଷଧୀୟ ରେଜିନ ‘ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ’କୁ ଆଥର୍ବଣିକ ଭେଷଜ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟ/ଶୋଷ)କୁ ଦୂର କରାଯାଏ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶପଥ (ଶାପ/ଅଭିଶାପ)କୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରାଯାଏ। ଗୁଗ୍ଗୁଳୁକୁ ଶୁଦ୍ଧିକାରୀ ଲବଣ ସହ ମିଶାଇ, ଏବଂ ଔଷଧର ‘ନାମ’କୁ ଧରି (ନାମ-ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି), ସୂକ୍ତ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ରୋଗ ଓ ଅମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଭାବ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଆଟକି ପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାର ଶକ୍ତି ସୁଗନ୍ଧ, ମିଶ୍ରଣ ଓ ନାମନ୍ (ନାମ-ଶକ୍ତି) ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରିୟା କରି, ଅରିଷ୍ଟତାତି—ଅହତ ସୁରକ୍ଷା—କୁ ରିତୁଆଲ ମୁଦ୍ରା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Mantras
Mantra 1
यक्षमनाशनम्। न तं यक्ष्मा॒ अरु॑न्धते॒ नैनं॑ श॒पथो॑ अश्नुते । यं भे॑ष॒जस्य॑ गुल्गु॒लोः सु॑र॒भिर्ग॒न्धो अ॑श्नु॒ते
କ୍ଷୟ (ୟକ୍ଷ୍ମା) ନାଶକ: ତାକୁ ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋକିପାରେ ନାହିଁ, ଶପଥ/ଶାପ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ନାହିଁ—ଯାହାକୁ ଔଷଧିର, ଗୁଗ୍ଗୁଲୁ (guggulu) ର ସୁରଭି ଗନ୍ଧ ପହଞ୍ଚି ବ୍ୟାପିଯାଏ।
Mantra 2
विष्व॑ञ्च॒स्तस्मा॒द् यक्ष्मा॑ मृ॒गा अश्वा॑ इवेरते । यद् गु॑ल्गु॒लु सै॑न्ध॒वं यद् वाप्यासि॑ समु॒द्रिय॑म्
ତାହାଠାରୁ ସବୁ ଦିଗରେ ଯକ୍ଷ୍ମା ପଳାଇଯାଏ—ଯେପରି ମୃଗମାନେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦୌଡ଼ି ପଳାନ୍ତି—ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁ, ସୈନ୍ଧବ (ସିନ୍ଧୁ-ଲବଣ), କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରଜ ଲବଣ ତାହାରେ ମିଶାଅ।
Mantra 3
उ॒भयो॑रग्रभं॒ नामा॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ଉଭୟଙ୍କ ନାମକୁ ମୁଁ ଧରିଛି; ତାହା ପାଇଁ—ଅରିଷ୍ଟତା, ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷାର ନିମିତ୍ତେ।
Frequently Asked Questions
Yákṣma is a wasting, consumptive affliction—often understood as chronic weakening illness—treated here as something that can ‘seize’ a person unless driven off by medicine and mantra.
Guggulu is presented as bheṣaja embodied: its fragrant gandha pervades the patient and space, functioning apotropically to prevent yákṣma and even curse-effects from taking hold.
It refers to a ritual sealing act: the healer verbally fixes the remedy by naming the paired components/variants (such as the two salts, or medicine plus additive), ensuring ariṣṭatāti—unharmed safety—for the patient.
Ask anything about Sukta 38 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.