Dvitiya Pada
Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā
နာရဒသည် စန္ဒနန္ဒနကို စೃષ્ટိ၏ မူလရင်းမြစ်၊ ပရလယ၏ တည်ရာ၊ သတ္တဝါတို့၏ မူလ၊ ဝဏ္ဏခွဲခြားမှု၊ သန့်ရှင်း/မသန့်ရှင်း၊ ဓမ္မ/အဓမ္မ၊ အတ္တ၏ သဘောနှင့် သေပြီးနောက် သွားရာကို မေးမြန်းသည်။ စန္ဒနန္ဒနက ရှေးဟောင်း အိတိဟာသဖြင့် ဖြေကြားရာတွင်— ဘာရဒ္ဝာဇက ဘൃဂုကို သံသရာနှင့် မောက္ခ၊ ထို့ပြင် ဘုရားကိုးကွယ်ခံရသူလည်း ဖြစ်၍ အတွင်းက ကိုးကွယ်သူလည်း ဖြစ်သော နာရာယဏကို သိမြင်ခြင်းကို မေးသည်။ ဘൃဂုက အဝျက်တမန် သခင်က မဟတ်ကို ထုတ်ဖော်ပြီး ဓာတ်များ ပေါ်ထွန်းကာ တောက်ပသော ကြာပန်း ပေါက်ဖွား၍ ဘြဟ္မာ ပေါ်လာသည့် ကမ္ဘာဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ကောသမိက-ကိုယ်ခန္ဓာ ဆက်စပ်ဖော်ပြချက်ကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့နောက် ကမ္ဘာအတိုင်းအတာနှင့် နယ်နိမိတ်— မြေ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ အမှောင်၊ ရေ၊ မီး၊ ရသာတလ— ကို စူးစမ်းကာ သခင်သည် မတိုင်းမတာနိုင်သဖြင့် “အနန္တ” ဟု ခေါ်ကြောင်း၊ သစ္စာမြင်ကွင်းတွင် ဓာတ်ခွဲခြားမှုများ ပျောက်ကွယ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဖန်ဆင်းခြင်းကို စိတ်မွေးဖွားမှု၊ ရေ၏ အဓိကত্বနှင့် ပရာဏ၏ အရေးပါမှုဖြင့် ထပ်မံရှင်းပြပြီး— ရေက လေထက် မူလ၊ ထို့နောက် မီး၊ ထို့နောက် ဖိသိပ်ခြင်းဖြင့် မြေ ဖြစ်လာသည့် အစဉ်ကို ဖော်ပြသည်။ ဓာတ်၅၊ အာရုံ၅ နှင့် အပင်များတွင် အသိဉာဏ်ရှိကြောင်း (သစ်ပင်များ “ကြား” နိုင်၍ ထိတွေ့/အပူကို တုံ့ပြန်ကာ သက်သာ/နာကျင်ကို ခံစား) ကို ကာကွယ်တင်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဓာတ်များကို ကိုယ်ခန္ဓာဓာတုများနှင့် ချိတ်ဆက်၍ ဝါယု၅ (ပရာဏ၊ အပာန၊ ဝျာန၊ ဥဒါန၊ သမာန)၊ နာဍီများ၊ အစာချေ/အဂ္နိ နှင့် ဦးခေါင်းထိပ်သို့ တက်ရောက်သည့် ယောဂလမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
Bharadvāja သည် သံသယဖြင့် စတင်မေးမြန်းသည်—အသက်ရှင်မှုကို prāṇa (vāyu) နှင့် ကိုယ်အပူ (agni/tejas) တို့က ရှင်းပြနိုင်လျှင် သီးခြား jīva မလိုတော့မလားဟု။ Sanandana ၏ ဇာတ်ကြောင်းကူးပြောင်းမှုအပြီး Bhṛgu က prāṇa နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အတ္တမဟုတ်ကြောင်း၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် ပြန်လည်မွေးဖွားသို့ လှည့်လည်သော်လည်း အကြမ်းကိုယ်သည် ဓာတ်များထဲသို့ ပျော်ဝင်သွားကြောင်း ဆိုသည်။ Bharadvāja က ဓာတ်ငါးပါးနှင့် စိတ်–အာရုံတံခါး ဆုံရာတွင် jīva ၏ အမှတ်အသားကို ထပ်မေးသည်။ Bhṛgu က အတွင်းအတ္တကို အာရုံဝတ္ထုများကို သိမြင်သူ၊ ကိုယ်အတွင်းနေထိုင်သူ၊ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုကို တကယ်ခံစားသူဟု ဖော်ပြပြီး Kṣetrajña ဟု ခေါ်ကာ guṇa (sattva/rajas/tamas) များကြောင့် jīva ၏ ချုပ်နှောင်နေသော အခြေအနေများကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့နောက် ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် လူမှုစည်းကမ်းသို့ ပြောင်းကာ varṇa ခွဲခြားမှုသည် မွေးရာပါမဟုတ်ဘဲ karma နှင့် အကျင့်အကြံပေါ် မူတည်ကြောင်း၊ brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra တို့၏ စံနှုန်းသည် သီလနှင့် စည်းကမ်းဖြစ်ကြောင်း သင်ကြားသည်။ လောဘ–ဒေါသ ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ သစ္စာ၊ ကရုဏာ၊ ဝိရာဂျာတို့ကို mokṣa-dharma အထောက်အကူဟု ဆိုသည်။ နောက်ဆုံး āśrama လေးပါး—brahmacarya, gṛhastha, vānaprastha, sannyāsa—၏ တာဝန်များ၊ ဧည့်ဝတ်ပြုမှု၊ အဟിംသာနှင့် စွန့်လွှတ်သူ၏ အတွင်း Agnihotra ကို ဖော်ပြကာ Brahmaloka သို့ ရောက်ခြင်းကို ပြောသည်။
Uttaraloka (Northern Higher World), Dharma–Adharma Viveka, and Adhyatma-Prashna (Prelude)
ဘာရဒ္ဝါဇ သည် မမြင်နိုင်သော «အလွန်တစ်ဖက်ကမ္ဘာ» ကို မေးမြန်းသည်။ မೃဂု/ဘೃဂု က ဟိမဝန္တတောင်တန်းအလွန်မြောက်ဘက်ရှိ သန့်ရှင်းသောဒေသကို ဖော်ပြပြီး၊ လုံခြုံ၍ ဆန္ဒပြည့်စုံစေကာ အပြစ်ကင်း လောဘကင်းသူများနေထိုင်၍ ရောဂါမကပ်၊ သေခြင်းသည် အချိန်တန်မှသာ ရောက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ သီလလက္ခဏာများအဖြစ် သစ္စာတည်ခြင်း၊ အဟിംသာ၊ ငွေကြေးပစ္စည်းအပေါ် မကပ်မိခြင်းတို့ကို ထင်ရှားစေသည်။ ထို့နောက် လောက၏ မညီမျှမှုနှင့် ဒုက္ခများ (ပင်ပန်းမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဆာလောင်မှု၊ မောဟ) ကို ကမ္မနိယာမနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ ဤလောကသည် လုပ်ရပ်၏ကွင်းဖြစ်၍ ကမ္မသည် သင့်တော်ရာသို့ အကျိုးပေးကြောင်း သင်ကြားသည်။ လိမ်လည်မှု၊ ခိုးမှု၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုမှု၊ မနာလိုမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ မုသာစကားတို့သည် တပစ်ကို လျော့နည်းစေပြီး၊ သီလနှင့် အသီလ ရောနှောခြင်းက စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ ပရာဇာပတိ၊ ဒေဝတားများ၊ ရှိများသည် သန့်စင်သော တပစ်ဖြင့် ဗြဟ္မလောကသို့ ရောက်ကြပြီး၊ ဂုရုကို ဝန်ဆောင်သော စည်းကမ်းရှိ ဗြဟ္မစာရီများသည် လောကများကို ဖြတ်သန်းရာ လမ်းကို သိမြင်ကြသည်။ အဆုံးတွင် ဉာဏ်ပညာကို သီလ–အသီလ ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဘာရဒ္ဝါဇ သည် အဓျာတ္မအကြောင်း မေးခွန်းအသစ်ကို စတင်ကာ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သိမ်းခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော ဗဟုသုတသည် အမြင့်ဆုံး အကျိုးနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးကြောင်း မိတ်ဆက်သည်။
Janaka’s Quest for Liberation; Pañcaśikha’s Sāṅkhya on Renunciation, Elements, Guṇas, and the Deathless State
သုတက နာရဒသည် စနန္ဒန၏ မောက္ခဓမ္မကို နားထောင်ပြီးနောက် အဓျာတ္မ သင်ကြားမှုကို ထပ်မံမေးကြောင်း ပြောသည်။ စနန္ဒနက ရှေးဟောင်းဇာတ်ကြောင်းကို ထုတ်ဖော်၍ မိထိလာ၏ မင်းကြီး ဇနကသည် ဆရာအမျိုးမျိုးနှင့် သေပြီးနောက် အကျိုးပေးပွဲများအကြားတွင်ပင် အတ္တမန်၏ သစ္စာကိုသာ ရှာဖွေကြောင်း ဆိုသည်။ ကပိလ မျိုးရိုး (အာစုရီမှတဆင့်) ဆက်သွယ်သော စာင်ခယာ ရှင် ပဉ္စသိခက လာရောက်၍ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို စာင်ခယာမောက္ခဟု သင်ကြားကာ ဇာတိအတ္တမှ ကမ္မအပေါ်ကပ်လှုပ်မှုအထိ၊ ထို့နောက် အပြည့်အဝ ဝိုင်ရာဂျာသို့ တဖြည်းဖြည်း လွတ်မြောက်စေသည်။ ရိတုဝါဒ အကျိုးလိုမှု၏ မတည်ငြိမ်မှုကို ဝေဖန်ပြီး သိမြင်မှုအခြေခံများ (မြင်တွေ့မှု၊ သမ္မာကျမ်း၊ အဆုံးသတ်သဘောတရား) ကို ရှင်းလင်းကာ ဝတ္ထုဝါဒ ငြင်းဆိုမှုနှင့် အတ္တ-ပြန်လည်မွေးဖွားမှု ရှုပ်ထွေးမှုကို ဖြေရှင်းသည်။ ဇနကက သေပြီးနောက် အသိပျောက်လျှင် ဗဟုသုတအကျိုးမရှိမလားဟု မေးရာ ပဉ္စသိခက ကိုယ်ခန္ဓာစုစည်းမှု—ဓာတ်၅၊ သိမြင်သုံးစု၊ အင်္ဂါရပ်များ၊ ဗုဒ္ဓိနှင့် ဂုဏ်၃—ကို ခွဲခြမ်းပြီး လွတ်လပ်စွန့်လွှတ်မှုသည် ဓမ္မကမ္မ၏ အနှစ်သာရဖြစ်ကာ အမှတ်အသားမဲ့၊ ဝမ်းနည်းမှုမဲ့ “မသေသောအခြေအနေ” သို့ ရောက်ကြောင်း ပြောသည်။ နောက်ဆုံး ဇနကသည် မြို့မီးလောင်ချိန် “ငါ့အရာတစ်စုံတစ်ရာ မလောင်” ဟု ကြေညာ၍ သင်ကြားမှု၌ တည်ငြိမ်သည်။
Threefold Suffering, Twofold Knowledge, and the Definition of Bhagavān (Vāsudeva); Prelude to Keśidhvaja–Janaka Yoga
သုတက နာရဒ၏ မေတ္တာပါသော မေးမြန်းမှုကို မိုင်သီလာ၌ အတ္တသင်ကြားမှုအပြီး သနန္ဒနထံ မေးမြန်းသည့်အကြောင်းကို ပြောပြသည်။ နာရဒက သုံးမျိုးသော ဒုက္ခများကို မည်သို့ ရှောင်ရှားရမည်နည်းဟု မေးသည်။ သနန္ဒနက ကိုယ်ခန္ဓာရှိသမျှ ဘဝသည် မိခင်ဝမ်းမှ အိုမင်းအထိ သုံးမျိုးဒုက္ခဖြင့် အမြဲမှတ်သားထားပြီး အဆုံးစွန်သော ဆေးကောင်းသည် လှုပ်ရှားမှုကင်းသော သန့်ရှင်းသုခဖြစ်သည့် ဘဂဝန်ကို ရရှိခြင်းဟု ဖြေသည်။ ထို့နောက် နည်းလမ်းကို ဉာဏ်နှင့် အကျင့်ဖြင့် ဖော်ပြပြီး ဉာဏ်သည် နှစ်မျိုး—အာဂမမှ ဆဗ္ဒ-ဗြဟ္မန်နှင့် ဝိဝေကမှ ပရ-ဗြဟ္မန်—ဟု အထာဝဏ သြတိ၏ အမြင့်/အနိမ့် ဝိဒျာ မော်ဒယ်ဖြင့် ထောက်ခံသည်။ “ဘဂဝန်” သည် မပျက်မယွင်း အမြင့်ဆုံးကို ဆိုလိုပြီး “ဘဂ” သည် အာဏာ၊ ခွန်အား၊ ကျော်ကြားမှု၊ စည်းစိမ်၊ ဉာဏ်၊ ဝိရာဂျ (မကပ်ငြိ) ဟူသော အင်အားခြောက်ပါးဟု သတ်မှတ်ကာ ဗာစုဒေဝကိုသာ မှန်ကန်စွာ ရည်ညွှန်းကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ယောဂကို ကလေရှာများကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော နည်းဟု ကြေညာပြီး ကေသိဓွဇ–ခာဏ္ဍိက്യ (ဇနက) ပုံပြင်ကို မိတ်ဆက်ကာ ရာဇပလ္လင်အပေါ် ပဋိပက္ခသည် ပရာယශ්စိတ္တ၊ ဂုရု-ဒက္ခိဏာနှင့် “ငါ/ငါ့” ကို အနတ္တ၌ တင်ထားသော အဝိဒျာအကြောင်း သင်ကြားရာကနေ ယောဂနှင့် အတ္တဉာဏ်သို့ လှည့်သွားစေသည်။
योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)
သနန္ဒနက နိမိဝంశ၏ အာဏာပိုင်ပညာရှင်ဟု ချီးမွမ်းခံရသော မင်း ကေသိဓွဇာက မင်း ခာဏ္ဍိက്യအား ယောဂ၏ သဘောတရားကို သင်ကြားသည့် ဆွေးနွေးပွဲကို ရှင်းပြသည်။ ယောဂဟူသည် စိတ်ကို ဗြဟ္မန်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ ပေါင်းစည်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စိတ်သည် အာရုံဝတ္ထုများနှင့် ကပ်လျက်နေလျှင် ချုပ်နှောင်မှု ဖြစ်စေကာ၊ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာလျှင် လွတ်မြောက်မှု ဖြစ်စေသည်။ လမ်းစဉ်မှာ ယမ၊ နိယမ (တစ်ခုချင်း ၅) ကို သီလအခြေခံအဖြစ်ထားပြီး၊ ပြာဏာယာမ (သဗီဇ/အဗီဇ) နှင့် ပရတျာဟာရဖြင့် ပြာဏနှင့် အာရုံများကို ထိန်းချုပ်ကာ၊ ထို့နောက် မင်္ဂလာအထောက်အထားပေါ်တွင် ဓာရဏာ ပြုသည်။ အထောက်အထားကို အမြင့်/အနိမ့်၊ ရုပ်ရှိ/ရုပ်မဲ့ ဟူ၍ ခွဲကာ၊ ဘာဝနာ ၃ မျိုး (ဗြဟ္မန်အာရုံပြု၊ ကမ္မအာရုံပြု၊ ရောနှော) ကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ ရုပ်မဲ့ကို ယောဂစည်းကမ်းမရှိဘဲ မဖမ်းဆုပ်နိုင်သဖြင့် ယောဂီသည် ဟရီ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်နှင့် သတ္တဝါအားလုံး၊ ကမ္ဘာလောကအဆင့်ဆင့် ပါဝင်သည့် ဝိශ්ဝရူပကို သမားတော်တင် စိတ်ကူးတည်စေသည်။ ဓာရဏာသည် စမాధိသို့ ရင့်ကျက်ကာ ခွဲခြားသိမြင်မှု ပျောက်ကွယ်သည့်အခါ ပရမာတ်မန်နှင့် မကွာခြားသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်သည်။ မင်းနှစ်ပါးလုံး မောက္ခကို လိုက်လံကြပြီး၊ ခာဏ္ဍိက്യသည် သားကို ထီးနန်းတင်ကာ လောကကို စွန့်၍ ဗိဿဏု၌ စုပ်ယူဝင်ရောက်သည်။ ကေသိဓွဇာသည် အလိုမရှိဘဲ တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ကာ ကမ္မကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး ဒုက္ခသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်သည်။
Bharata’s Attachment and the Palanquin Teaching on ‘I’ and ‘Mine’
နာရဒသည် သုံးမျိုးသောဒုက္ခများကို သက်သာစေမည့်နည်းများကို ကြားခဲ့သော်လည်း စိတ်မတည်ငြိမ်သေးကြောင်း ဝန်ခံကာ အရှက်ခွဲခြင်းနှင့် မကောင်းသူတို့၏ ရက်စက်မှုကို မည်သို့ခံနိုင်မည်နည်းဟု မေးသည်။ စူတက စနန္ဒနကို မိတ်ဆက်ပြီး စိတ်ကို အခြေခံသို့ ပြန်တည်စေမည့် ရှေးဟောင်းအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ပြောစေသည်။ ရိෂဘ၏ မျိုးဆက် ဘာရတမင်းသည် ဓမ္မတရားဖြင့် အုပ်ချုပ်ကာ အဓောက္ရှဇ (ဗိဿနု) ကို ပူဇော်ပြီး နန်းစွန့်၍ သာလဂြာမ၌ တပသ်ကျင့်ကာ နေ့စဉ် ဝါစုဒေဝကို ပူဇော်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင် သမင်မသည် ကြောက်လန့်၍ ကလေးပျက်သွားရာ ဘာရတက သမင်ကလေးကို ကယ်တင်ပြီး ချစ်တွယ်မိသဖြင့် သေချိန်တွင် စိတ်က အဲဒီသမင်ပေါ်တင်ကာ သမင်အဖြစ် ပြန်မွေးသည်။ ယခင်ဘဝများကို မှတ်မိသဖြင့် သာလဂြာမသို့ ပြန်လာကာ ပြစ်လွှတ်အကျင့်များ ပြုလုပ်ပြီး ဉာဏ်ရှိသော ဗြာဟ္မဏအဖြစ် ပြန်မွေးသည်။ သူသည် မိုက်မဲသကဲ့သို့ ဟန်ဆောင်ကာ လူထု၏ အပြစ်တင်နှိမ့်ချမှုကို ခံပြီး ဆော်ဝီရ မင်းအတွက် ပလန်ကင် ထမ်းရသည်။ မင်းက ထမ်းပုံမညီဟု တိုင်ကြားသော် ဗြာဟ္မဏက အတ္တနှင့် အလုပ်လုပ်သူဟူသော အယူကို ထိုးဖောက်ရှင်းလင်းသည်—အလေးချိန်သည် ကိုယ်အင်္ဂါနှင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သာ တည်; အားကောင်း/အားနည်းသည် အပြင်ပန်း; သတ္တဝါတို့သည် ကမ္မအလိုက် ဂုဏ်သုံးပါး၏ စီးကြောင်းတွင် လှုပ်ရှား; အာတ္မန်သည် သန့်ရှင်း မပြောင်းလဲ ပရကృతိကို ကျော်လွန်; “မင်း” “ထမ်းသူ” ဟူသည် အမည်တပ်သတ်မှတ်ခြင်းသာဖြစ်၍ တတ္တဝိစာရဖြင့် “ငါ” “ငါ့ဟာ” အယူတို့ ပျက်ကွက်သွားသည်။
Śreyas and Paramārtha: The Ribhu–Nidāgha Teaching on Non-Dual Self (Advaita)
သနန္ဒနက မင်းတစ်ပါးသည် ကမ္မကြောင့် လှုပ်ရှားသည့် ဂုဏ်သုံးပါးကသာ လုပ်ဆောင်သူဖြစ်ပြီး အတ္တမန်သည် မလုပ်ဆောင်သူဟု ခွဲခြားသင်ကြားချက်ကို ကြားပြီးနောက် «အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုး» ကို ထပ်မံမေးမြန်းလာသည်ဟု ပြောပြသည်။ ဗြာဟ္မဏဆရာက śreyas ကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ကာ ဥစ္စာ၊ သားသမီး၊ အာဏာတို့သည် ဒုတိယဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် śreyas သည် ပရမတ္တမန်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း၊ အတ္တမန်ကို တည်ကြည်စွာ သမားဓိပြုခြင်းဟု ဆိုသည်။ ယဇ်ပူဇော်ကမ္မများသည် မတည်မြဲသော ပစ္စည်းများ (မြေခဲ-အိုး ဥပမာ; မီးဖိုသစ်၊ ဂျီ၊ ကုရှ) ပေါ်မူတည်သဖြင့် ပျက်စီးနိုင်ကြောင်း ခွဲခြမ်းပြသည်။ paramārtha သည် မပျက်မယွင်း၍ ဖန်တီးထုတ်လုပ်သော အကျိုးမဟုတ်ဘဲ အတ္တဗေဒသည်ပင် လမ်းလည်းဖြစ်၊ ပန်းတိုင်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရိဘု–နိဒါဃ ပုံပြင်ကို ဖော်ပြကာ ဧည့်ခံမှုနှင့် အစားအစာမေးခွန်းများမှ ဆာလောင်ခြင်း/ရေငတ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ကို မညီညွတ်စေရန် သင်ကြားသည်။ နေရာထိုင်ခင်း၊ ခရီးသွားခြင်း မေးခွန်းများသည် အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော ပုရုရှအပေါ် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ပြသည်။ ဒုတိယတွေ့ဆုံမှုတွင် မင်း/ဆင် အဆင့်အတန်းကို အသုံးပြု၍ «အပေါ်/အောက်» ခွဲခြားမှုသည် စိတ်က တည်ဆောက်ထားခြင်းဟု ဖော်ထုတ်သည်။ နိဒါဃက ရိဘုကို ဂုရုဟု သိမြင်ပြီး သင်ကြားချက်သည် စကြဝဠာသည် မခွဲမခြား၊ ဝါစုဒေဝ၏ သဘာဝတည်းဟု ကြေညာခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ မင်းသည် bheda-buddhi ကို စွန့်ကာ သတိပွင့်လင်းသော အမှတ်ရမှုနှင့် အဒွైతမြင်ကွင်းဖြင့် ဇီဝန်မုက္တိကို ရရှိသည်။
Anūcāna (True Learning), the Vedāṅgas, and Śikṣā: Svara, Sāmavedic Chant, and Gandharva Theory
သုတက နာရဒမုနိသည် စနန္ဒနကို နားထောင်ပြီးနောက်တောင် မကျေနပ်သေးကြောင်း ပြောပြီး၊ အရွယ်မရောက်သေးသလို ကလေးသဘောရှိသော်လည်း ဝိရာဂျနှင့် ဉာဏ်ကို ထူးကဲစွာ ရရှိသည့် သုက၏ အခြေအနေကို မေးမြန်းသည်။ အထူးသဖြင့် အကြီးအကဲများကို မိမိကာလရှည် ဝန်ဆောင်ရမည့် အစဉ်အလာမရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသဖြင့် နာရဒက အကြောင်းရင်းကို စူးစမ်းသည်။ စနန္ဒနက “အကြီးမြတ်မှု” သည် အသက်အရွယ် သို့မဟုတ် လူမှုအမှတ်အသားမဟုတ်ဘဲ အနုစာန (အမှန်တကယ် သင်ယူမှု) ဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်သတ်မှတ်ကာ၊ တကယ်တမ်း ပညာရှိဖြစ်ရန် နည်းလမ်းကို ရှင်းပြသည်။ ဝေဒအင်္ဂ ၆ ပါးနှင့် ဝေဒ ၄ ပါးကို ရေတွက်ပြပြီး၊ စာအုပ်များစွာ ဖတ်ရုံမက၊ ဂုရုအောက်တွင် စည်းကမ်းတကျ လေ့လာခြင်းမှသာ စစ်မှန်သော ပညာ ပေါ်ထွန်းကြောင်း အလေးပေးသည်။ ထို့နောက် Śikṣā ကို အဓိကထား၍ svara (အသံအတက်အကျ) ၏ အရေးကြီးမှု၊ သီချင်းပုံစံများနှင့် သံပြောင်းလဲမှုများ၊ အသံအတက်အကျ သို့မဟုတ် စာလုံးခွဲခြားမှု မှားယွင်းလျှင် ဖြစ်ပေါ်မည့် အန္တရာယ်ကို “အိန္ဒြ-သတ်ရု” ဖြစ်ရပ်ဖြင့် ဥပမာပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် စာမဝေဒ သီဆိုပညာနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗ တေးဂီတ သီအိုရီ—သံများ၊ grāma၊ mūrcchanā၊ rāga၊ အသံအရည်အသွေးနှင့် ချို့ယွင်းချက်များ၊ အလှအပဆိုင်ရာ နှစ်သက်မှုများ၊ သံနှင့် အရောင်ဆက်နွယ်မှု၊ စာမဝေဒ သံအမည်များနှင့် တေးဂီတအမည်ခေါ်ပုံ တိုက်ဆိုင်မှုများကို ဖော်ပြကာ၊ သံများကို သဘာဝရှိ တိရစ္ဆာန်အသံများနှင့် ချိတ်ဆက်သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
Kalpa-Lakṣaṇa and Gṛhya-Kalpa: Classifications, Purifications, Implements, and Spatial Rite-Design
နာရဒ မုနိသည် ရှင်တော်များအား ကလ္ပကို ဝေဒ၏ “လုပ်ထုံးလုပ်နည်းစာအုပ်” ဟူ၍ စနစ်တကျရှင်းပြပြီး နက္ခတ်ရ-ကလ္ပ (လမင်းအိမ်တော်နတ်များ), အာင်္ဂိရသ-ကလ္ပ (ṣaṭkarman/abhicāra လုပ်ငန်းများ), နှင့် ရှာန္တိ-ကလ္ပ (ကောင်းကင်၊ မြေပြင်၊ လေထုအတွင်း အနိမိတ်ဆိုးများကို သက်သာစေသော ပူဇော်ပွဲများ) ဟူ၍ ခွဲခြားပြသည်။ ထို့နောက် အိမ်တွင်းပူဇော်ရေးအတွက် ဂೃಹ்ய-ကလ္ပကို သင်ကြားကာ အိုံကာရနှင့် သဗ္ဒ၏ မင်္ဂလာဦးစားပေးမှု၊ kuśa/darbha မြက်ကို မှန်ကန်စွာ စုဆောင်းအသုံးပြုခြင်း၊ အဟിംသာကာကွယ်ရေး (pari-samūhana)၊ နွားချေးလိမ်းခြင်းနှင့် ရေဖျန်းခြင်းဖြင့် သန့်စင်ခြင်း၊ မီးကို ယူဆောင်တပ်ဆင်ခြင်း၊ နေရာချထားမှုကာကွယ်ရေး (တောင်ဘက်အန္တရာယ်၊ ဘြဟ္မာတပ်ဆင်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများကို မြောက်/အနောက်တွင်ထားခြင်း၊ ယဇမာနာ အရှေ့မျက်နှာပြုခြင်း) ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် တူညီသော śākhā မှ ဗြဟ္မစာရီ ၂ ယောက်ရွေးချယ်ခြင်း၊ ပုရောဟိတ်ရရှိမှုအပေါ် မျှတစွာ ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်းနှင့် အင်္ဂုလာအတိုင်းအတာဖြင့် လက်စွပ်၊ လောင်းလှော်၊ ခွက်၊ အကွာအဝေး၊ “ပြည့်ဝသောအိုး” စံနှုန်းတို့ကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် sruva အတွင်း နတ် ၆ ပါးနှင့် ပူဇော်အရာများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ ကိုက်ညီမှုတို့ဖြင့် ကိရိယာများ၏ သင်္ကေတသဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ကာ ပူဇော်ရေးအင်ဂျင်နီယာနှင့် ကောသမစ်အဓိပ္ပါယ်ကို ပေါင်းစည်းသည်။
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
သနန္ဒနသည် နာရဒအား ဝေဒကိုဖွင့်ဆိုရာ “ပါးစပ်” ဟုခေါ်သည့် ဝျာကရဏကို အကျဉ်းချုပ် သင်ရိုးအဖြစ် ဟောကြားသည်။ pada ကို sup/tiṅ ပစ္စည်းအဆုံးသတ်သော စကားလုံးဟု သတ်မှတ်ပြီး prātipadika ကိုရှင်းလင်းကာ vibhakti ၇ မျိုးကို kāraka (karma, karaṇa, sampradāna, apādāna, sambandha/ṣaṣṭhī, adhikaraṇa) နှင့် ချိတ်ဆက်၍ အထူးခြွင်းချက်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ upasarga အဓိပ္ပါယ်များ (အထူးသဖြင့် “upa”) နှင့် namaḥ, svasti, svāhā စသည့် စကားလုံးများ၏ ဒတ္တိဗ်အုပ်ချုပ်မှုကိုလည်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ကြိယာစနစ်သို့ ပြောင်းကာ ပုဂ္ဂိုလ်၊ parasmaipada/ātmanepada၊ lakāra ၁၀ မျိုးနှင့် အသုံးပြုနည်း (mā sma + aorist၊ loṭ/liṅ ကောင်းချီး၊ liṭ အဝေးအတိတ်၊ lṛṭ/lṛṅ အနာဂတ်)၊ gaṇa များနှင့် causative၊ desiderative၊ intensive၊ yaṅ-luk စသည့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ရှင်းပြပြီး အာဂျင်စီနှင့် သက်ရောက်/မသက်ရောက်ကိုလည်း ဆင်ခြင်စေသည်။ အဆုံးတွင် သမားသ (avyayībhāva, tatpuruṣa, karmadhāraya, bahuvrīhi)၊ taddhita မျိုးရိုးပစ္စည်းများနှင့် စကားလုံးစာရင်းများကို ဥပမာပြကာ “ရာမ–ကృష్ణ” ကဲ့သို့ ပေါင်းစပ်သည့် ဘုရားနာမများတွင်လည်း ဘြဟ္မန်တစ်ပါးတည်းကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ခြင်းတည်းဟု သတ်မှတ်သည်။
Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
သနန္ဒနသည် နာရဒအား နိရုတ်တ (Nirukta) ကို ဝေဒအကူအညီဗေဒအဖြစ် သင်ကြားပြီး dhātu (အမြစ်) နှင့် စကားလုံးဖွဲ့စည်းပုံအပေါ် အခြေခံကြောင်း ရှင်းပြသည်။ အက္ခရာပြောင်းပြန်ခြင်း၊ စာလုံးပေါင်းပျက်ယွင်းခြင်း၊ ပျောက်ကွယ်ခြင်း၊ အပိုသရ/အပိုအက္ခရာ စသည့် မမှန်ကန်သကဲ့သို့ ထင်ရသောပုံစံများကို သဒ္ဒါဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြင့် ချိန်ညှိနိုင်ကြောင်း haṃsa/siṃha ကဲ့သို့ ဥပမာပြသည်။ saṃyoga (အက္ခရာဆက်စပ်ပေါင်းစည်းမှု) နှင့် pluta သရ၊ နာဇယ်အသံ၊ မီတာအထောက်အထား စသည့် ရွတ်ဆိုပုံများကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ bāhulaka (အသုံးများသောထုံးစံ) ဖြင့် မညီညာမှုအချို့ကို အတည်ပြုပြီး Vājasaneyin ထုံးစံပုံစံများကို ကိုးကားသည်။ ထို့နောက် parasmaipada/ātmanepada ခွဲခြားမှု၊ gaṇa အတန်းအစားများ၊ udātta–anudātta–svarita သံအလေးအနက် စည်းကမ်းများနှင့် it, kiṭ, ṇi, ṭoṅ စသည့် အမှတ်အသားများပါသော နည်းပညာစာရင်းကြီးသို့ ဝင်ရောက်သည်။ အဆုံးတွင် prakṛti–pratyaya, ādeśa, lopa, āgama ဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ရွတ်ဆိုမှုအပေါ် မူတည်ကာ စကားလုံးအဓိပ္ပါယ်နှင့် ပုံစံမှန်ကန်မှုကို သတ်မှတ်ရကြောင်း၊ လက်တွေ့တွင် အကန့်အသတ်မရှိကျယ်ပြန့်ကြောင်း အလေးပေးသည်။
Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning
သနန္ဒနသည် နာရဒအား ဂျျောတိဿကို ဘြဟ္မာတော် သင်ကြားပေးသော ဓမ္မအောင်မြင်မှုကို အထောက်အကူပြုသည့် ဗေဒပညာဟု ဖော်ပြသည်။ ဂျျောတိဿကို ဂဏိတ (Gaṇita)၊ ဇာတက (Jātaka)၊ သံဟိတာ (Saṃhitā) ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲပြီး ဂဏိတအကြောင်းအရာများ—တွက်ချက်မှုများ၊ ဂြိုဟ်တည်နေရာမှန်ကန်မှု၊ ဂြိုဟ်ကြတ်/နေကြတ်၊ အမြစ်တွက်ချက်၊ အပိုင်းကိန်း၊ အချိုးအစားစည်းကမ်း၊ မြေကွက်နှင့် စက်ဝိုင်းဂျီဩမေတြီ၊ jyā/trijyā (sine) တွက်နည်း၊ śaṅku (gnomon) ဖြင့် ဦးတည်ရာသတ်မှတ်နည်း—တို့ကို စုစည်းတင်ပြသည်။ ထို့နောက် ယုဂ/မနွန္တရ အချိန်အတိုင်းအတာများ၊ လနှင့် အပတ်နေ့များ၊ အဓိမాస၊ တိထိလျော့/တိုး (kṣaya/āyāma) နှင့် ယောဂတွက်ချက်မှုတို့ဖြင့် ပြက္ခဒိန်နှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ သံဟိတာနှင့် မုဟူရတတွင် နိမိတ်များ၊ garbhādhāna မှ upanayana အထိ သံစကာရများ၊ ခရီး/အိမ်နိမိတ်များနှင့် saṅkrānti, gocara, လအင်အား၊ ရာဟု စသည့် အချိန်ရွေးချယ်ချက်များ ပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် sine၊ krānti (declination)၊ pāta/နုတ်များ၊ ဆုံချက်အချိန်နှင့် ကြတ်မှုဆိုင်ရာ တိုင်းတာနည်းများကို ဖော်ပြပြီး rāśi-saṃjñā နှင့် ဇာတကအပြည့်အစုံသို့ ကူးပြောင်းသည်။
Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
သနန္ဒနသည် နာရဒအား ဂျ्योတိသ စုစည်းကျမ်းကို ထူထဲစွာ သင်ကြားသည်။ အချိန်၏ “အင်္ဂါ” များကို ကောသမိုလောဂျီအရ ချိတ်ဆက်ဖော်ပြပြီး ရာသီအုပ်စိုးမှုနှင့် အဓိက ဝါဂ္ဂခွဲခြားမှုများ (horā, dreṣkāṇa, pañcāṁśa, triṁśāṁśa, navāṁśa, dvādaśāṁśa) ကို ရှင်းလင်းကာ ṣaḍvarga ကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်ထုတ်ရာ အခြေခံအဖြစ် တည်ထောင်သည်။ ရာသီများကို နေ့/ည ထွန်းတက်မှု၊ လိင်၊ မုဒ်နှင့် ဦးတည်ရာအလိုက် ခွဲကာ အိမ်များကို kendra, paṇaphara, āpoklima; trika; riḥpha ဟူ၍ အုပ်စုဖွဲ့ပြီး တည်နေရာအလိုက် အာဏာ၊ အားကိုးမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုကို ချိတ်ဆက်ပြသည်။ ဂြိုဟ်များ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို အရောင်၊ သဘောထား၊ လူတန်းစားအုပ်စိုးမှုနှင့် နန်းတော်ရာထူးများဖြင့် ဖော်ပြပြီး bala (sthāna, dig, ceṣṭā, kāla) သဘောတရားများဖြင့် ခိုင်မာစေသည်။ ထို့နောက် ကိုယ်ဝန်တင်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမိနိမိတ်များ၊ လိင်နှင့် အမွှာညွှန်ပြချက်များ၊ သန္ဓေချို့ယွင်းမှုနှင့် မိခင်အန္တရာယ် ယောဂများကို လက်တွေ့ကျကျ ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အသက်ရှည်မှု (yogaja, paiṇḍa, nisarga) ကို နှစ်/လ/နေ့ တွက်ချက်နည်းအဆင့်ဆင့်ဖြင့် ပြပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိလျှင် ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော saṃskāra ဖြင့် ကာကွယ်ကုသရန်ကိုလည်း ဖော်ပြသည်။
Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules
သနန္ဒနသည် ရာဇာ/ရဟန်းသို့ နေ၊ လ၊ ဂြိုဟ်များနှင့် ကေတု (ကြယ်တံခွန်/မီးတောက်ကြယ်) တို့ဖြင့် အချိန်နှင့် နိမိတ်များကို ဖတ်ရှုနည်းကို သင်ကြားသည်။ စာတမ်းသည် စೈတြလမှ စတင်သော နေစင်္ကရန္တီ အစဉ်နှင့် စဲတြ-ရှုကလ-ပရတိပဒာ၏ အပတ်နေ့ကို အဓိကထားပြီး၊ ထို့နောက် ဂြိုဟ်များ၏ မင်္ဂလာအဆင့်ကို စီစဉ်ဖော်ပြသည်။ နေ၏ နိမိတ်များ—စက်ဝိုင်းပုံ၊ မီးခိုးတိမ်၊ ဟာလိုဝိုင်း၊ ရာသီအလိုက် အရောင်မမှန်ခြင်း—ကို နိုင်ငံရေးနှင့် သဘာဝအကျိုးဆက်များ (စစ်ပွဲ၊ မင်းသေ၊ မိုးခေါင်၊ အစာခေါင်းပါး၊ ကပ်ရောဂါ) နှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ လ၏ နိမိတ်များတွင် “ချို” တည်နေရာ၊ ပြောင်းပြန်ထွက်ပေါ်ခြင်း၊ တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း နက္ခတ်ရာ အန္တရာယ်များနှင့် အမှတ်အသားများကို ရာသီခွင်နှင့် လက်နက်များနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြသည်။ အင်္ဂါနှင့် ဗုဒ္ဓ၏ နောက်ပြန်/ထွက်ပေါ် အခြေအနေများကို နက္ခတ်ရာအလိုက် ရှင်းလင်းပြီး မိုးရွာမှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုကို ဆိုသည်။ ဂုရု၏ နောက်ပြန်အရောင်နှင့် နေ့ခင်းမြင်ရခြင်းကို အရေးပေါ်ကပ်ဘေးနိမိတ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ သုကြကို ကောင်းကင်လမ်းကြောင်း (ဝီသိကာ) နှင့် ဆုံစည်းစည်းကမ်းများဖြင့် ချိန်ညှိပြီး၊ စနိ၏ နက္ခတ်ရာအချို့ ဖြတ်သန်းမှုကို ကောင်းကျိုးဖြစ်စေသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ကေတုအမျိုးအစားများ (တံရှည်၊ အရောင်၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ ပေါ်လာသည့်ဦးတည်ရာ) နှင့် အကျိုးဆက်များကို စနစ်တကျ ပြောသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အချိန်တိုင်းတာ ၉ မျိုး၊ ပူဇော်ပွဲ/ခရီး/မင်္ဂလာ/ဝရတ အတွက် ရွေးချယ်စည်းကမ်းများ၊ ဂုရု ၆၀ နှစ်စက်ဝန်းနှင့် ယုဂအုပ်စိုးရှင်များ၊ ဥတ္တရာယဏ/ဒက္ခိဏာယဏ အခမ်းအနားသင့်တော်မှု၊ လအမည်များ၊ တိထိအမျိုးအစား (နန္ဒာ/ဘဒြာ/ဇယာ/ရိက္တာ/ပူရ္ဏာ)၊ ဒೋಷဖြေ (ဒွိပုရှ္ကရ) နှင့် နက္ခတ်ရာခွဲခြားမှုကို သံစကားနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် သတ်မှတ်ပေးသည်။
Chandas: Varṇa-gaṇas, Guru-Laghu, Vṛtta-bheda, and Prastāra Procedures
သနန္ဒနသည် နာရဒအား ခန္ဒဿ-ရှာစတြ (prosody) ကို သင်ကြားသည်။ မီတာကို ဝေဒိက နှင့် လောကိက ဟူ၍ ခွဲကာ mātrā (အချိန်အလျား) နှင့် varṇa (သရ-ဗျည်းပုံစံ) အလိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပုံကို ဖော်ပြသည်။ gaṇa အမှတ်အသားများ (ma, ya, ra, sa, ta, ja, bha, na) နှင့် guru/laghu စည်းကမ်းများကို သတ်မှတ်ပြီး ဗျည်းစု၊ visarga၊ anusvāra တို့ကြောင့် သရအလေးချိန် ပြောင်းလဲပုံကို ရှင်းလင်းသည်။ pāda နှင့် yati ကို ဖော်ပြကာ pāda တူညီမှုအပေါ်မူတည်၍ sama, ardhasama, viṣama ဟူသော ဝృတ္တ အမျိုးအစားသုံးမျိုးကို ပြသည်။ ထို့နောက် ၁ မှ ၂၆ သရအထိ pāda များကို ရေတွက်နည်း၊ daṇḍaka အမျိုးအစားများနှင့် Gāyatrī မှ Atijagatī အထိ ဝေဒိက မီတာများကို စာရင်းပြုသည်။ နောက်ဆုံး prastāra၊ naṣṭāṅka ပြန်လည်ရယူနည်း၊ uddiṣṭa လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် saṃkhyā/adhvan ရေတွက်အယူအဆတို့ကို မိတ်ဆက်ကာ ဤအရာများသည် ဝေဒိက မီတာ၏ လက္ခဏာများဟု ဆိုပြီး နောက်ထပ် အမည်ခွဲခြားမှုကို ဆက်လက်ပြမည်ဟု ကတိပြုသည်။
Śuka’s Origin, Mastery of Śāstra, and Testing at Janaka’s Court
နာရဒသည် စနန္ဒနအား သုက၏ မူလဇာတိကို ရှင်းပြရန် မေးမြန်းသည်။ စနန္ဒနက ဗျာသသည် မေရုတောင်ပေါ် ကဏ္ဏိကာရ သစ်တော၌ တပဿာပြုစဉ် မဟာဒေဝ (ရှီဝ) သည် ဒေဝတော်အဖွဲ့နှင့် ပေါ်ထွန်း၍ သန့်ရှင်းမှုနှင့် ဓမ္မတေဇကို ပေးသနားကြောင်း ပြောသည်။ အရဏိဖြင့် မီးထွန်းရာတွင် အပ္စရာ ဂှရတാചီ သည် ကြက်တူရွေးပုံစံယူကာ ခဏတာ စိတ်လှုပ်ရှားစေသဖြင့် အရဏိအကြောင်းအရာမှ သုက ပေါ်ဖွားလာပြီး တောက်ပကာ ဝေဒဗဟုသုတကို မွေးကတည်းက ပြည့်စုံသည်။ ဒေဝတော်များ ချီးမွမ်းပွဲကျင်းပပြီး သုကသည် ဥပနယနနှင့် ဒိဗ္ဗဒർശနကို ရရှိသည်။ ထို့နောက် ဝေဒ၊ ဝေဒင်္ဂ၊ အိတိဟာသ၊ ယောဂ၊ စာင်ခယကို လေ့လာကာ မောက္ခအဆုံးသတ် အဓိပ္ပါယ်ကို သေချာရန် ဗျာသက မိသီလာ၏ ဘုရင် ဇနကထံ သွားရန် ညွှန်ကြားသည်။ လမ်းခရီးတွင် အာဏာပြခြင်းနှင့် အဟင်္ကာရကို ရှောင်ရန် သင်ကြားခံရသည်။ မိသီလာတွင် နန်းတော်ဧည့်ခံမှုနှင့် ကန့်ကွက်မိန်းမများဖြင့် စမ်းသပ်သော်လည်း သုကသည် သမాధိ၌ တည်မြဲကာ စန္ဓျာကర్మကို ပြုလုပ်ပြီး စိတ်ညီမျှမှုကို ထိန်းထားသည်။
Janaka Instructs Śuka: Āśrama-Sequence, Guru-Dependence, and Marks of Liberation
သနန္ဒနက မင်းကြီးသင်ကြားမှုကို ပြောပြသည်။ မင်းကြီး ဇနကသည် ဝျာသ၏သား သုကကို အရဃျ၊ ပါဒျ၊ အာသနပေးခြင်း၊ နွားလှူဒါန်းခြင်းနှင့် မန္တရဖြင့် ပူဇော်ကာ အပြည့်အဝဂုဏ်ပြု၍ ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးသည်။ သုကက ဝျာသ၏ အမိန့်ဖြင့် လာပြီး pravṛtti/ nivṛtti၊ ဗြာဟ္မဏ၏ တာဝန်၊ မောက္ခ၏ သဘောနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ဉာဏ်နှင့်/သို့မဟုတ် တပစ်ဖြင့် ဖြစ်သလားကို ဖြေရှင်းလိုကြောင်း ဆိုသည်။ ဇနကက အာရှရမ အစဉ်ကို ရှင်းပြသည်—upanayana နောက် ဗြဟ္မစရိယာတွင် ဝေဒသင်ယူ၊ တပစ်ကျင့်၊ စည်းကမ်းတကျနေ; samāvartana နှင့် ဂုရုခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဂೃಹသ္ထဝင်ကာ သန့်ရှင်းမီးများကို ထိန်းသိမ်း; ထို့နောက် vānaprastha; နောက်ဆုံး မီးကို အတွင်းသို့ သွင်းကာ brahma-āśrama တွင် အလွတ်သဘော၊ ဒွိသဘောကင်းစွာ တည်သည်။ သုကက ဂုရုဆက်ဆံမှု၏ မဖြစ်မနေကို မေးရာ ဇနကက ဉာဏ်သည် ကူးသန်းရာ လှေ၊ ဂုရုသည် ကူးနိုင်အောင် ပြုစေသူဟု အတည်ပြုပြီး ရောက်ပြီးနောက် နည်းလမ်းကို လွှတ်ထားရမည်ဟု ဆိုသည်။ အခန်းတွင် မျိုးဆက်များစွာ၏ ကုသိုလ်နှင့် အရွယ်မတိုင်မီ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်းကို ထည့်သွင်းကာ ယယာတိ၏ မောက္ခကဗျာများ—အတွင်းအလင်း၊ မကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အဟിംသာ၊ ညီမျှစိတ်၊ အာရုံထိန်းချုပ်မှု၊ သန့်စင်ဉာဏ်—ကို ဖော်ပြသည်။ ဇနကက သုက၏ အလွန်ကင်းလွတ်မှုကို အသိအမှတ်ပြု၍ သုကသည် အတ္တမြင်ကွင်း၌ တည်ငြိမ်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ဝျာသထံ ပြန်သွားပြီး ဆွေးနွေးချက်ကို ပြန်လည်ပြောကြားကာ ဝေဒသင်သားများက သင်ကြားမှုနှင့် ယဇ္ဉာဝန်ဆောင်မှုကို ဆက်လက်ပြုလုပ်သည်။
Anadhyaya and the Winds: From Vedic Recitation Protocol to Sanatkumara’s Moksha-Upadesha
သနန္ဒနက ဗျာသနှင့် ရှုကာတို့ သမာဓိထိုင်နေစဉ် ကိုယ်မဲ့အသံက ဗြဟ္မ-သဗ္ဒကို ဝေဒပညာသင်ယူခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရန် တိုက်တွန်းကြောင်း ပြောသည်။ ဝေဒရွတ်ဆိုမှုကြာလာသဖြင့် ပြင်းထန်သောလေထန်လာကာ ဗျာသက အနဓျာယ (ဝေဒရွတ်ဆိုခြင်း ရပ်နားကာလ) ကို ကြေညာသည်။ ရှုကာက လေ၏အရင်းအမြစ်ကို မေးသဖြင့် ဗျာသက ဒေဝ-ပထနှင့် ပိတೃ-ပထ သဘောထားကွာခြားမှုများကို ရှင်းပြပြီး လေ/ပရာဏများ၏ အမည်နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ (မိုးတိမ်ဖွဲ့ခြင်း၊ မိုးရေသယ်ဆောင်ခြင်း၊ နေကြယ်တက်ခြင်းကို ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အသက်ရှူကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ပရိဝဟ လေက သေခြင်းသို့ တွန်းပို့ခြင်း) ကို ဖော်ပြသည်။ ပြင်းလေကြောင့် ဝေဒရွတ်ဆိုခြင်း မသင့်ကြောင်း ရှင်းကာ ကောင်းကင်ဂင်္ဂါသို့ ထွက်ခွာပြီး ရှုကာအား စွာဓျာယ ဆက်လက်လုပ်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ရှုကာ ဆက်လက်သင်ယူနေစဉ် သနတ်ကုမာရက လျှို့ဝှက်လာရောက်၍ မောက္ခ-ဓမ္မ သင်ကြားပေးသည်—ဉာဏ်သည် အမြင့်ဆုံး၊ စွဲလမ်းမှုထက် စွန့်လွှတ်ခြင်း၊ အဟിംသာ၊ ကရုဏာ၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်း စသည့် သီလနှင့် ကာမ၊ ဒေါသ ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ချည်နှောင်မှုကို ပိုးကောင်အိမ်နှင့် ဗိဝေကတော်တင်လှေဖြင့် ဥပမာပြသည်။ နောက်ဆုံး ကမ္မ-သံသရာကို ခွဲခြမ်းကာ သမယမနှင့် နိဝෘတ္တိဖြင့် လွတ်မြောက်ကြောင်း နိဂုံးချုပ်သည်။
Śokanivāraṇa: Non-brooding, Impermanence, Contentment, and Śuka’s Renunciation
သနတ်ကုမာရသည် မောက္ခဓမ္မအရ ဝမ်းနည်းမှုကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် အသုံးချနိုင်သော စိတ်ပညာကို သင်ကြားသည်။ မိုက်မဲသူတို့သည် နေ့စဉ် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုတို့က ဖမ်းဆီးထားသော်လည်း ပညာရှိတို့သည် မလှုပ်မရှား တည်ငြိမ်နေသည်။ ဝမ်းနည်းမှု၏ အမြစ်မှာ အလွန်ကပ်လျက်မှုဖြစ်ပြီး—အတိတ်အရာဝတ္ထုများကို ထပ်ခါတလဲလဲ စဉ်းစားခြင်း၊ ကပ်လျက်ရာတွင် အပြစ်ရှာခြင်း၊ ဆုံးရှုံးမှုနှင့် သေခြင်းအပေါ် အမြဲတမ်း ငိုကြွေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကုထုံးမှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ မပြန်လည်တွေးတောခြင်း၊ စိတ်ဝမ်းနည်းမှု (ပညာဖြင့် ဖယ်ရှားရမည်) နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာရောဂါ (ဆေးဖြင့် ကုသရမည်) ကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်း၊ အသက်၊ လူငယ်ဘဝ၊ ဥစ္စာ၊ ကျန်းမာရေး၊ မိတ်သဟာယတို့၏ အနိစ္စကို ထင်ရှားစွာ ဆင်ခြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ကမ္မ၏ အမှန်တရားကို ဖော်ပြ၍ အကျိုးရလဒ် မညီမျှခြင်း၊ ကြိုးစားမှု၏ ကန့်သတ်ချက်ရှိခြင်း၊ သတ္တဝါတို့သည် အချိန်၊ ရောဂါ၊ သေခြင်းတို့ကြောင့် လှိုင်းထိုးခံရခြင်းကို ပြောပြီး စိတ်ကျေနပ်မှုသာ အမှန်တကယ် ဥစ္စာဟု ကြေညာသည်။ အကျင့်သီလအဖြစ် အာရုံထိန်းချုပ်ခြင်း၊ စွဲလမ်းမှုကင်းခြင်း၊ ချီးမွမ်းနှင့် အပြစ်တင်မှုအပေါ် ညီမျှစိတ်ထားခြင်း၊ ကိုယ့်သဘာဝနှင့် ကိုက်ညီသော ကြိုးစားမှုကို တည်တံ့စေခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် သနတ်ကုမာရ ထွက်ခွာပြီး၊ သုကာသည် နားလည်ကာ ဗျာသထံ သွားပြီး ကိုင်လာသသို့ ထွက်ခွာသည်။ ဗျာသ၏ ဝမ်းနည်းမှုက သင်ခန်းစာကို ထင်ဟပ်စေပြီး သုကာ၏ လွတ်လပ်တည်မြဲမှုက မောက္ခကို မော်ဒယ်ပြသည်။
Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision
သုတက နာရဒသည် စိတ်ကျေနပ်သော်လည်း မောက္ခကိုလိုလားနေသဖြင့်၊ သုကကဲ့သို့ သိမြင်မှုရရှိသော ဗြဟ္မဏ ရှင်သန့်ကို “မောက္ခကိုအလေးထားသော လွတ်မြောက်သူများ ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း” ဟု မေးကြောင်း ပြောသည်။ အဖြေမှာ သုကဒေဝ၏ လွတ်မြောက်ခြင်းကို စံနမူနာအဖြစ် ဖော်ပြသည်—သတ်တရားအမိန့်အတိုင်း ကိုယ်ကိုတည်ငြိမ်စေ၍ က్రమယောဂ (အတွင်းစိတ်ကို အဆင့်လိုက် တင်ထားခြင်း) ကို ပြုလုပ်ကာ အလွန်တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်ပြီး ချည်နှောင်မှုများမှ ဆုတ်ခွာကာ ယောဂအာဏာဖြင့် မြင့်တက်သည်။ ဒေဝတများက ဂုဏ်ပြုကြပြီး၊ ဗျာသက “သုက” ဟု ခေါ်ရာ သုကက “bhoḥ” တစ်လုံးတည်းဖြင့် အလုံးစုံပြန့်နှံ့သကဲ့သို့ ပြန်လည်ဖြေကာ တောင်ချိုင့်များတွင် အမြဲတမ်း အက်ခိုးသံ ထွက်ပေါ်စေသည်။ သုကသည် ဂုဏသုံးပါးကို ကျော်လွန်၍ ရဇစ်၊ တမစ်ကို စွန့်ပြီး နောက်ဆုံး သတ္တဝကိုပါ စွန့်ကာ နိရ္ဂုဏ အခြေအနေသို့ ရောက်သည်။ ထို့နောက် သွေတဒွီပနှင့် ဝိုင်ကుంఠသို့ ရောက်ကာ လက်လေးလက်ရှိ နာရာယဏကို မြင်၍ အဝတာရနှင့် ဗျူဟာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော စတုတ္တရကို ဆုတောင်းတင်ပြသည်။ ဘုရားရှင်က သုက၏ ပြည့်စုံမှုကို အတည်ပြု၍ ရှားပါးသော ဘက္တိကို ချီးမွမ်းကာ ဗျာသကို သက်သာစေရန် ပြန်သွားရန် အမိန့်ပေးပြီး၊ နရ-နာရာယဏ၏ သင်ကြားမှုကို ဗျာသ၏ ဘာဂဝတ ရေးသားမှုနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ အဆုံးတွင် ဤလွတ်မြောက်ရေး အကျင့်များကို ရွတ်ဖတ်နားထောင်ခြင်းက ဟရီအပေါ် ဘက္တိကို တိုးပွားစေကြောင်း အတည်ပြုသည်။