Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

Verse 1

श्रीनारद उवाच । कुतः सृष्टमिदं ब्रह्मञ्जगत्स्थावरजंगमम् । प्रलये च कमभ्येति तन्मे ब्रूहि सनन्दन ॥ १ ॥

သီရိနာရဒက ဆိုသည်— «အို ဘြဟ္မဏ၊ မရွေ့မလျားနှင့် ရွေ့လျားသတ္တဝါတို့ပါဝင်သော ဤလောကတစ်ခုလုံးသည် မည်သည့်အရင်းမြစ်မှ ဖန်ဆင်းလာသနည်း။ ပျက်ကွယ်ချိန်၌လည်း မည်သူထံသို့ လျောဝင်သနည်း။ အို စနန္ဒန၊ ထိုအကြောင်းကို ငါ့အား ပြောပြလော့»။

Verse 2

ससागरः सगगनः सशैलः सबलाहकः । सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ २ ॥

ပင်လယ်များ၊ မိုးကောင်းကင်၊ တောင်တန်းများ၊ မိုးတိမ်များ၊ မြေကြီးနှင့် မီး၊ လေတို့ပါဝင်သော ဤလောကကို မည်သူက ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း။

Verse 3

कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः । शौचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मविधिः कथम् ॥ ३ ॥

အသက်ရှိသတ္တဝါတို့ကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း။ ဝဏ္ဏ (varṇa) ခွဲခြားမှုတို့ကို မည်သို့ ခွဲဝေသနည်း။ သန့်ရှင်းမှုနှင့် မသန့်ရှင်းမှုကို မည်သို့ သတ်မှတ်သနည်း။ ထို့ပြင် ဓမ္မ (dharma) နှင့် အဓမ္မ (adharma) ကို ခွဲခြားသည့် စည်းကမ်းများကို မည်သို့ တည်ထောင်သနည်း။

Verse 4

कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छंति ये मृताः । अस्माल्लोकादमुं लोकं सर्वं शंसतु मे भवान् ॥ ४ ॥

အသက်ရှိသတ္တဝါတို့အတွင်းရှိ ဇီဝ (jīva) ၏ သဘောသဘာဝသည် မည်သို့နည်း။ သေဆုံးသွားသူတို့သည် ဘယ်သို့ သွားကြသနည်း။ ဤလောကမှ အခြားလောကသို့ အကုန်အစင်ကို အရှင်မြတ်က ကျွန်ုပ်အား ရှင်းလင်းပြောကြားပါ။

Verse 5

सनंदन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि चेतिहासं पुरातनम् । भृगुणाभिहितं शास्त्रं भरद्वाजाय पृच्छते ॥ ५ ॥

စနန္ဒနက ပြောသည်။ “နာရဒာရေ၊ နားထောင်ပါ။ ငါသည် ရှေးဟောင်း အိတိဟာသ (itihāsa) ကို ပြန်လည်ဟောကြားမည်။ ဘရိဂု ရှင်မဟာရိရှီက ဘရဒ္ဝာဇ မေးမြန်းသည့်အခါ ပြောကြားခဲ့သော သာသနာတော် (śāstra) ဖြစ်၏။”

Verse 6

कैलासशिखरे दृष्ट्वा दीप्यमानं महौजसम् । भृगुमहर्षिमासीनं भरद्वाजोऽन्वपृच्छत ॥ ६ ॥

ကೈလာသ တောင်ထိပ်၌ တောက်ပ၍ တေဇောဓာတ်ကြီးမားသော မဟာရိရှီ ဘရိဂု ထိုင်နေသည်ကို မြင်ပြီး ဘရဒ္ဝာဇသည် ချဉ်းကပ်ကာ လေးစားစွာ မေးမြန်း하였다။

Verse 7

भरद्वाज उवाच । कथं जीवो विचरति नानायोनिषु संततम् । कथं मुक्तिश्च संसाराज्जायते तस्य मानद ॥ ७ ॥

ဘရဒ္ဝာဇက ပြောသည်။ “ဇီဝ (jīva) သည် မျိုးဖွားရာ (yoni) အမျိုးမျိုးအတွင်း အစဉ်မပြတ် မည်သို့ လှည့်လည်သနည်း။ ထို့ပြင် သံသာရ (saṃsāra) မှ လွတ်မြောက်ခြင်း (mokṣa) သည် သူ့အတွက် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း၊ ဂုဏ်ပေးသူ အမြတ်ဆုံးရေ။”

Verse 8

यश्च नारायणः स्रष्टा स्वयंभूर्भगवन्स्वयम् । सेव्यसेवकभावेन वर्तेते इति तौ सदा ॥ ८ ॥

ထိုနာရာယဏသည်—ဖန်ဆင်းရှင်၊ ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသော အရှင်၊ ဘဂဝန်တော်ကိုယ်တိုင်—အမြဲတမ်း နှစ်မျိုးသော ဆက်နွယ်မှုဖြင့် တည်ရှိသည်။ အဘိဝန္ဒနာခံရသော အရှင်အဖြစ်လည်း၊ သတ္တဝါအတွင်း၌ ကိုးကွယ်သူအဖြစ်လည်း ဖြစ်တည်နေသည်။

Verse 9

प्रविशंति लये सर्वे यमीशं सचराचराः । लोकानां रमणः सोऽयं निर्गुणश्च निरंजनः ॥ ९ ॥

လောကပျက်ကွက်ရာ (လယ) အချိန်၌ လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာ အပါအဝင် သတ္တဝါအားလုံးသည် ထိန်းချုပ်မှု၏ အရှင်ထံသို့ ဝင်ရောက်လျက် ပေါင်းလျက်သွားကြသည်။ ထိုအရှင်သည် လောကတို့၏ ပျော်ရွှင်မှုဖြစ်ပြီး ဂုဏ်လက္ခဏာကင်းကာ အညစ်အကြေးမရှိသူ ဖြစ်သည်။

Verse 10

अनिर्दश्योऽप्रतर्क्यश्च कथं ज्ञायेत कैर्मुने । कथमेनं परात्मानं कालशक्तिदुरन्वयम् ॥ १० ॥

ထိုအရှင်သည် မမြင်နိုင်သူ၊ အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မရောက်နိုင်သူ ဖြစ်သည်—ထို့ကြောင့် မုနိရေ၊ ဘယ်သူက ထိုအရှင်ကို သိနိုင်မည်နည်း။ အချိန်နှင့် ၎င်း၏ အင်အားကို လိုက်မမီသော ထိုပရမాత್ಮာကို မည်သို့ နားလည်နိုင်မည်နည်း။

Verse 11

अतर्क्यचरितं वेदाः स्तुवन्ति कथमादरात् । जीवो जीवत्वमुल्लंघ्य कथं ब्रह्म समन्वयात् ॥ ११ ॥

အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မရောက်နိုင်သော အပြုအမူ/အနေအထားရှိသူကို ဝေဒများက လေးစားစွာ မည်သို့ ချီးမွမ်းနိုင်သနည်း။ ထို့ပြင် ဇီဝသည် ဇီဝဖြစ်မှုကို ကျော်လွန်ကာ စမန်ဝယ (တကယ့်ညီညွတ်ပေါင်းစည်းမှု) ဖြင့် ဘြဟ္မန် ဖြစ်လာနိုင်သည်မှာ မည်သို့နည်း။

Verse 12

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि कृपानिधे । एवं स भगवान्पृष्टो भरद्वाजेन संशयम् ॥ १२ ॥

“ဤအရာကို ကျွန်ုပ် ကြားလိုပါသည်၊ ထို့ကြောင့် ကရုဏာ၏ خزانه ဖြစ်သောအရှင်၊ ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ” ဟုဆို၏။ ထို့သို့ ဘရဒ္ဝာဇ၏ သံသယအကြောင်း မေးမြန်းခြင်းကို ခံရသော ထိုအလေးအမြတ် မုနိသည် ဖြေကြားရန် ပြင်ဆင်လေ၏။

Verse 13

महर्षिर्ब्रह्मसंकाशः सर्वं तस्मै ततोऽब्रवीत् । भृगुरुवाच । मानसो नाम यः पूर्वो विश्रुतो वै महर्षिभिः ॥ १३ ॥

ထို့နောက် ဗြဟ္မာကဲ့သို့ တောက်ပသော မဟာရိရှီသည် အရာအားလုံးကို သူ့အား ပြောကြားလေ၏။ ဘృဂုက ဆိုသည်— «မဟာရိရှီတို့အကြားတွင် အလွန်ကျော်ကြားသော ရှေးဦးရိရှီ ‘မာနသာ’ ဟူသောသူ ရှိ၏»။

Verse 14

अनादिनिधनो देवस्तथा तेभ्योऽजरामरः । अव्यक्त इति विख्यातः शाश्वतोऽथाक्षयोऽव्ययः ॥ १४ ॥

ထိုဘုရားသခင်သည် အစမရှိ အဆုံးမရှိ၊ ထိုသတ္တဝါတို့အားလုံးထက်လည်း ကျော်လွန်၍ အိုမင်းခြင်းမရှိ သေခြင်းမရှိ။ ‘အဗျက်တ’ (မထင်ရှားသော) ဟူ၍ ကျော်ကြားပြီး ထာဝရ၊ မပျက်မယွင်း၊ မကုန်ခန်းသောအရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 15

यतः सृष्टानि भूतानि जायंते च म्रियंति च । सोऽमृजत्प्रथमं देवो महांतं नाम नामतः ॥ १५ ॥

သူ့ထံမှ ဖန်ဆင်းထားသော သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားလာကြပြီး သေဆုံးကြလည်း ဖြစ်၏။ ထိုဘုရားသခင်သည် ပထမဦးစွာ ‘မဟတ်’ ဟူသော တတ္တဝါကို အမည်တူတူဖြင့် ထုတ်ဖော်ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

Verse 16

आकाशमिति विख्यातं सर्वभूतधरः प्रभुः । आकाशादभवद्वारि सलिलादग्निमारुतौ ॥ १६ ॥

သတ္တဝါအားလုံးကို ထောက်ပံ့တော်မူသော အရှင်သည် ‘အာကာသ’ (အီသာ) ဟူ၍ ကျော်ကြား၏။ အာကာသမှ ရေ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ရေမှ မီးနှင့် လေ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 17

अग्निमारुतसंयोगात्ततः समभवन्मही । ततस्तेजो मयं दिव्यं पद्मं सृष्टं स्वयंभुवा ॥ १७ ॥

မီးနှင့် လေ ပေါင်းစည်းရာမှ ထို့နောက် မြေကြီး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့နောက် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဖန်ဆင်းရှင် (စွဝမ်ဘူ) သည် တေဇောဓာတ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သည့် ပဒ్మပန်းကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

Verse 18

तस्मात्पद्मात्समभवद्व्रह्मा वेदमयो विधिः । अहंकार इति ख्यातः सर्वभूतात्मभूतकृत् ॥ १८ ॥

ထိုကြာပန်းမှ ဝేదသဘောတရားဖြင့် ပြည့်စုံသော ဗိဓိဟုခေါ်သော ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူသည် “အဟံကာရ” (ငါဟုခံယူမှု) ဟုလည်း ကျော်ကြားပြီး သတ္တဝါအားလုံးကို ဖန်ဆင်းကာ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်းရှိ အတ္တဖြစ်လာ၏။

Verse 19

ब्रह्मा वै स महातेजा य एते पंच धातवः । शैलास्तस्यास्थिसंघास्तु मेदो मांसं च मेदिनी ॥ १९ ॥

အလင်းတောက်ပသော ဘြဟ္မာသည် ဤဓာတ်ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တောင်တန်းများသည် သူ၏ အရိုးစုများဖြစ်၍ မြေကြီးသည် သူ၏ အသားနှင့် အဆီဖြစ်၏။

Verse 20

समुद्रास्तस्य रुधिरमाकाशमुदरं तथा । पवनश्चैव निश्वासस्तेजोऽग्निर्निम्नगाः शिराः ॥ २० ॥

သမုဒ္ဒရာများသည် သူ၏ သွေးဖြစ်၏။ ကောင်းကင်သည်လည်း သူ၏ ဝမ်းဗိုက်ဖြစ်၏။ လေသည် သူ၏ အသက်ရှူဖြစ်၍ မီးသည် သူ၏ တေဇောရောင်ခြည်ဖြစ်ကာ မြစ်ချောင်းများသည် သူ၏ သွေးကြောများဖြစ်၏။

Verse 21

अग्नीषोमौ च चंद्रार्कौ नयने तस्य विश्रुते । नभश्चोर्ध्वशिरस्तस्य क्षितिः पादौ भुजौ दिशः ॥ २१ ॥

ထိုကျော်ကြားသော စကြဝဠာပုရုရှ၌ အဂ္ဂိနှင့် ဆိုမ—အမှန်တကယ် လနှင့် နေ—သည် သူ၏ မျက်စိနှစ်လုံးဖြစ်၏။ ကောင်းကင်သည် သူ၏ မြှောက်ထားသော ခေါင်းဖြစ်၍ မြေကြီးသည် သူ၏ ခြေဖြစ်ကာ အရပ်ဒిశများသည် သူ၏ လက်မောင်းများဖြစ်၏။

Verse 22

दुर्विज्ञेयो ह्यचिन्त्यात्मा सिद्धैरपि न संशयः । स एष भगवान्विष्णुरनन्त इति विश्रुतः ॥ २२ ॥

ထိုအတ္တသည် သိရန်ခက်ခဲ၍ စိတ်ဖြင့် မတွက်မိနိုင်သော အစဉ်မပြတ်သော သဘောတရားဖြစ်သည်။ စိဒ္ဓများအတွက်တောင် ဤအကြောင်း၌ သံသယမရှိ။ ထိုသူသည်ပင် ဘဂဝန် ဗိဿနု ဖြစ်၍ “အနန္တ” (အဆုံးမရှိသူ) ဟု ကျော်ကြား၏။

Verse 23

सर्वभूतात्मभूतस्थो दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः । अहंकारस्य यः स्रष्टा सर्वभूतभवाय वै । ततः समभवद्विश्वं पृष्टोऽहं यदिह त्वया ॥ २३ ॥

သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တမဖြစ်၍ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ တည်ရှိတော်မူသော အရှင်သည် စိတ်အတွင်းမသန့်ရှင်းသေးသူတို့အတွက် သိမြင်ရန် ခက်ခဲ၏။ သတ္တဝါတို့ ပေါ်ထွန်းလာစေရန် အဟင်္ကာရ (ahaṅkāra) ကို ဖန်ဆင်းတော်မူသော အရှင်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအရှင်ထံမှ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး ပေါ်ပေါက်လာသည်—ဤအကြောင်းကို သင်ဤနေရာ၌ မေးမြန်းသဖြင့် ငါကြေညာ၏။

Verse 24

भग्द्वाज उवाच । गगनस्य दिशां चैव भूतलस्यानिलस्य च । कान्यत्र परिमाणानि संशयं छिंधि तत्त्वतः ॥ २४ ॥

ဘဂဒ္ဝာဇာက ပြောသည်—“ကောင်းကင်၊ အရပ်မျက်နှာများ၊ မြေပြင်နှင့် လေတို့၏ သီးသန့်အတိုင်းအတာများသည် မည်သို့နည်း။ အမှန်တရားအတိုင်း ရှင်းလင်းပြ၍ ကျွန်ုပ်၏ သံသယကို ဖြတ်တောက်ပေးပါ”။

Verse 25

भृगुरुवाच । अनंतमेतदाकाशं सिद्धदैवतसेवितम् । रम्यं नानाश्रयाकीर्णं यस्यांतो नाधिगम्यते ॥ २५ ॥

ဘೃဂုက ပြောသည်—ဤ အာကာသ (ākāśa) သည် အဆုံးမရှိ၊ စိဒ္ဓတို့နှင့် ဒေဝတားတို့က ဝတ်ပြုဆည်းကပ်ကြ၏။ အလွန်လှပ၍ နေရာအမျိုးမျိုး၏ အာရုံအိမ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း ၎င်း၏ အဆုံးသတ်ကို မည်သူမျှ မရောက်နိုင်။

Verse 26

ऊर्ध्वं गतेरधस्तात्तु चंद्रादित्यौ न पश्यतः । तत्र देवाः स्वयं दीप्ता भास्कराभाग्निवर्चसः ॥ २६ ॥

ထိုလမ်းကြောင်း၏ အထက်၌လည်း အောက်၌လည်း လနှင့် နေကို မမြင်ရ။ ထိုနေရာ၌ ဒေဝတားတို့သည် ကိုယ်တိုင်တောက်ပ၍ နေကဲ့သို့ ရောင်လင်းကာ မီး၏ တောက်လောင်သည့် အလင်းရောင်ဖြင့် ပြည့်ဝကြ၏။

Verse 27

ते चाप्यन्तं न पश्यंति नभसः प्रथितौजसः । दुर्गमत्वादनंतत्वादिति मे वद मानद ॥ २७ ॥

ကောင်းကင်တွင် တန်ခိုးတောက်ပမှုကြောင့် နာမည်ကြီးသော ထိုဒေဝတားတို့ပင်လျှင် ၎င်း၏ အဆုံးကို မမြင်နိုင်ကြ။ ၎င်းသည် ရောက်ရန်ခက်ခဲသောကြောင့်လား၊ သို့မဟုတ် အမှန်တကယ် အဆုံးမရှိသောကြောင့်လား။ အို မာနဒ (ဂုဏ်ပေးတော်မူသူ) အရှင်၊ ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။

Verse 28

उपरिष्टोपरिष्टात्तु प्रज्वलद्भिः स्वयंप्रभैः । निरुद्धमेतदाकाशं ह्यप्रमेयं सुरैरपि ॥ २८ ॥

သို့သော် အထက်အထက်သို့ တက်လျှင်၊ ကိုယ်တိုင်တောက်ပ၍ မီးလောင်သကဲ့သို့ ထွန်းလင်းသော လောကများကြောင့် ဤအာကာသသည် ကန့်သတ်ခံရ၏။ ဤမိုးကောင်းကင်သည် တိုင်းတာမရ၊ နတ်တို့တောင် မမီနိုင်။

Verse 29

पृथिव्यंते समुद्रास्तु समुद्रांते तमः स्मृतम् । तमसोंऽते जलं प्राहुर्जलस्यांतेऽग्निरेव च ॥ २९ ॥

မြေ၏အဆုံးတွင် သမုဒ္ဒရာများရှိ၏။ သမုဒ္ဒရာ၏အဆုံးတွင် တမသ်ဟုခေါ်သော အမှောင်ရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုအမှောင်ကို ကျော်လွန်လျှင် ရေရှိသည်ဟု ကြေညာကြပြီး၊ ထိုရေ၏အဆုံးတွင် မီးရှိ၏။

Verse 30

रसातलांते सलिलं जलांते पन्नगाधिपाः । तदंते पुनराकाशमाकाशांते पुनर्जलम् ॥ ३० ॥

ရသာတလ၏အဆုံးတွင် ရေရှိ၏။ ထိုရေ၏အဆုံးတွင် နဂါးအရှင်များရှိ၏။ ထိုတို့ကို ကျော်လွန်လျှင် ထပ်မံ၍ အာကာသရှိပြီး၊ အာကာသ၏အဆုံးတွင်လည်း ရေသည် ထပ်မံရှိ၏။

Verse 31

एवमंतं भगवतः प्रमाणं सलिलस्य च । अग्निमारुततोयेभ्यो दुर्ज्ञेयं दैवतैरपि ॥ ३१ ॥

ဤသို့ဖြစ်၍ ဘဂဝန်၏ အမှန်တကယ်သော အတိုင်းအတာနှင့် အဆုံးသတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကောစမစ်ရေ၏ အကန့်အသတ်ကိုလည်းကောင်း၊ မီး၊ လေ၊ ရေနှင့် ဆက်နွယ်နေသော နတ်တို့တောင် ပြည့်စုံစွာ မသိနိုင်။

Verse 32

अग्निमारुततोयानां वर्णा क्षितितलस्य च । आकाशसदृशा ह्येते भिद्यंते तत्त्वदर्शनात् ॥ ३२ ॥

မီး၊ လေ၊ ရေ နှင့် မြေပြင်၏ အရည်အသွေးများဟူသမျှသည် အမှန်အားဖြင့် အာကာသကဲ့သို့ နူးညံ့၍ အရာဝတ္ထုမရှိသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ တတ္တဝဒർശန မရသေးသရွေ့သာ ကွဲပြားသကဲ့သို့ မြင်ရပြီး၊ သစ္စာ၏ မြင်ကွင်းဖြင့် ထိုကွဲပြားမှုတို့ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Verse 33

पठंति चैव मुनयः शास्त्रेषु विविधेषु च । त्रैलोक्ये सागरे चैव प्रमाणं विहितं यथा ॥ ३३ ॥

မုနိတို့သည်လည်း ရှာස්တရမျိုးစုံ၌ ရွတ်ဆိုကြ၏—ထရိုင်လောကနှင့် သမုဒ္ဒရာအတွက်ပါ မှန်ကန်သော “ပရမာဏ” (အတိုင်းအတာ) ကို သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ဟူ၍။

Verse 34

अदृश्यो यस्त्वगम्यो यः कः प्रमाणमुदीरयेत् । सिद्धानां देवतानां च परिमीता यदा गतिः ॥ ३४ ॥

မမြင်နိုင်သူ၊ မရောက်နိုင်သူ—သူ့အတွက် အတိုင်းအတာကို မည်သူက ပြောနိုင်မည်နည်း? စိဒ္ဓတို့နှင့် ဒေဝတားတို့၏ လှုပ်ရှားရာအကွာအဝေးနှင့် အောင်မြင်မှုတို့တောင် အဆုံးသတ်ကန့်သတ်ရှိနေသေးသည်။

Verse 35

तदागण्यमनंतस्य नामानंतेति विश्रुतम् । नामधेयानुरूपस्य मानसस्य महात्मनः ॥ ३५ ॥

ထို့ကြောင့် မတွက်မရသော အနန္တကို “အနန္တ” (Ananta—အဆုံးမရှိ) ဟု ကျော်ကြားကြသည်။ ထိုမဟာအတ္တမန်သည် မိမိအမည်နှင့်ကိုက်ညီသကဲ့သို့ “မာနသ” (Mānasa) ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။

Verse 36

यदा तु दिव्यं यद्रूपं ह्रसते वर्द्धते पुनः । कोऽन्यस्तद्वेदितुं शक्यो योऽपि स्यात्तद्विधोऽपरः ॥ ३६ ॥

သို့သော် ထိုဒိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဌာန်သည်—မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ—ကျုံ့သွားပြီး ပြန်လည်ချဲ့ထွင်လာသောအခါ၊ အခြားမည်သူက အမှန်တကယ် သိနိုင်မည်နည်း? ထိုကဲ့သို့တူညီသော အခြားတစ်ဦးရှိနေသော်လည်း။

Verse 37

ततः पुष्करतः सृष्टः सर्वज्ञो मूर्तिमान्प्रभुः । ब्रह्मा धर्ममयः पूर्वः प्रजापतिरनुत्तमः ॥ ३७ ॥

ထို့နောက် ကြာပန်းမှ စကြဝဠာသိမြင်သူ၊ ရုပ်ကာယရှိသော အရှင်—ဗြဟ္မာ—ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သူသည် အရင်ဦးဖြစ်၍ ဓမ္မဖြင့်ပြည့်စုံသော အမြင့်ဆုံး ပရဇာပတိ ဖြစ်၏။

Verse 38

भरद्वाज उवाच । पुष्करो यदि संभूतो ज्येष्ठं भवति पुष्करम् । ब्रह्माणं पूर्वजं चाह भवान्संदेह एव मे ॥ ३८ ॥

ဘရဒ္ဝါဇ မိန့်တော်မူသည်။ ပုရှ္ကရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လျှင် ပုရှ္ကရကို အကြီးဆုံးဟု မည်သို့ခေါ်နိုင်သနည်း။ ထို့ပြင် သင်သည် ဘြဟ္မာကိုလည်း အရင်မွေးဖွားသူဟု ခေါ်သည်—ဤသည်က ကျွန်ုပ်၏ သံသယဖြစ်သည်။

Verse 39

भृगुरुवाच । मानसस्येह या मूर्तिर्ब्रह्मत्वं समुपागता । तस्यासनविधानार्थं पृथिवी पद्ममुच्यते ॥ ३९ ॥

ဘೃဂု မိန့်တော်မူသည်။ ဤနေရာ၌ စိတ်မှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဘြဟ္မန်၏ အဆင့်သို့ ရောက်သော ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်အတွက် အာသနကို စီမံရန် မြေကြီးကို “ပဒ္မ” (ကြာပန်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 40

कर्णिका तस्य पद्मस्य मेरुर्गगनमुच्छ्रितः । तस्य मध्ये स्थितो लोकान्सृजत्येष जगद्विधिः ॥ ४० ॥

ထိုကြာပန်း၏ အလယ်ခေါင်း (ကဏ္ဏိကာ) သည် မိုးထိမြင့်တက်သော မေရုတောင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အလယ်ဗဟို၌ ထိုင်နေသော ဤကမ္ဘာကို စီမံသူ ဘြဟ္မာသည် လောကများကို ဖန်ဆင်းသည်။

Verse 41

भरद्वाज उवाच । प्रजाविसर्गं विविधं कथं स सृजति प्रभुः । मेरुमध्ये स्थितो ब्रह्मा तद्बहिर्द्विजसत्तम ॥ ४१ ॥

ဘရဒ္ဝါဇ မိန့်တော်မူသည်။ အို နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူတို့အထဲမှ အမြတ်ဆုံး၊ အရှင်သည် သတ္တဝါတို့၏ မျိုးစုံသော ဖန်ဆင်းမှုကို မည်သို့ ပြုလုပ်သနည်း။ ထို့ပြင် ဘြဟ္မာသည် မေရုတောင်အတွင်း၌ တည်ရှိသော်လည်း အပြင်ဘက်၌လည်း ရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ အဘယ်နည်း။

Verse 42

भृगुरुवाच । प्रजाविसर्गं विविधं मानसो मनसाऽसृजत् । संरक्षणार्थं भूतानां सृष्टं प्रथमतो जलम् ॥ ४२ ॥

ဘೃဂု မိန့်တော်မူသည်။ စိတ်မှ မွေးဖွားသော ဖန်ဆင်းရှင်သည် စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် သတ္တဝါတို့၏ မျိုးစုံသော ဖန်ဆင်းမှုကို ပြုလုပ်하였다။ သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ရေကို အရင်ဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့သည်။

Verse 43

यत्प्राणाः सर्वभूतानां सृष्टं प्रथमतो जलम् । यत्प्राणाः सर्वभूतानां वर्द्धंते येन च प्रजाः ॥ ४३ ॥

ပရာဏသည် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ဖန်ဆင်းခြင်းအစတွင် ရေကို ပထမဦးစွာ ပေါ်ထွန်းစေသော အင်အားဖြစ်၏။ ထိုပရာဏကြောင့်ပင် သတ္တဝါတို့ ကြီးထွား၍ မျိုးဆက်ပွားများ တိုးပွားလာ၏။

Verse 44

परित्यक्ताश्च नश्यंति तेनेदं सर्वमावृत्तम् । पृथिवी पर्वता मेघा मूर्तिमंतश्च ये परे । सर्वं तद्वारुणं ज्ञेयमापस्तस्तंभिरे पुनः ॥ ४४ ॥

ရေကို စွန့်ပစ်လျှင် အရာအားလုံး ပျက်စီးသွား၏။ ထိုရေဓာတ်ကြောင့် ဤလောကတစ်ခုလုံး ဖုံးလွှမ်းထား၏။ မြေကြီး၊ တောင်တန်း၊ မိုးတိမ်နှင့် အခြားကိုယ်ထည်ရှိသမျှ—အကုန်လုံးကို ဝရုဏ (ရေ၏ အရှင်) အောက်ရှိသည်ဟု သိကြလော့၊ အာပစ် (ရေ) ကပင် ထပ်မံ ထိန်းသိမ်း၍ ချည်နှောင်ထားသဖြင့်။

Verse 45

भरद्वाज उवाच । कथं सलिलमुत्पन्नं कथं चैवाग्निमारुतौ । कथं वा मेदिनी सृष्टेत्यत्र मे संशयो महान् ॥ ४५ ॥

ဘရဒ္ဝါဇက ပြောသည်—“ရေသည် မည်သို့ ပေါ်ထွန်းလာသနည်း။ မီးနှင့် လေသည်လည်း မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။ ထို့ပြင် မြေကြီးကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း။ ဤအကြောင်း၌ ကျွန်ုပ်၏ သံသယသည် အလွန်ကြီးမား၏။”

Verse 46

भृगुरुवाच । ब्रह्मकल्पे पुरा ब्रह्मन् ब्रह्मर्षीणां समागमे । लोकसंभवसंदेहः समुत्पन्नो महात्मनाम् ॥ ४६ ॥

ဘೃဂုက ပြောသည်—“အို ဘြာဟ္မဏ၊ ရှေးက ဘြဟ္မာ-ကလ္ပတစ်ခါ၌ ဘြဟ္မရ္ရှိတို့ စုဝေးရာတွင်၊ လောကတို့၏ အစပေါ်ပေါက်မှုအကြောင်း သံသယသည် မဟာသတ္တိရှိသော ရှင်တို့၏ စိတ်၌ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့၏။”

Verse 47

तेऽतिष्ठन्ध्यानमालंब्य मौनमास्थाय निश्चलाः । त्यक्ताहाराः स्पर्द्धमाना दिव्यं वर्षशतं द्विजाः ॥ ४७ ॥

သူတို့သည် ဓ్యာနကို အားကိုး၍ တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်ကာ၊ မောနဖြင့် တိတ်ဆိတ်၍ မလှုပ်မယှက်နေကြ၏။ အစာကို စွန့်လွှတ်ပြီး တပသ်ပြိုင်ဆိုင်သကဲ့သို့ ကြိုးပမ်းကာ၊ ထို ဒွိဇ ရှင်တို့သည် ဒိဗ္ဗနှစ်တစ်ရာကို ခံနိုင်ရည်ရှိခဲ့၏။

Verse 48

तेषां ब्रह्ममयी वाणी सर्वेषां श्रोत्रमागमत् । दिव्या सरस्वती तत्र संबभूव नभस्तलात् ॥ ४८ ॥

ထို့နောက် ဗြဟ္မတရား (ဝေဒ) ဖြင့်ပြည့်ဝသော အသံတော်သည် သူတို့အားလုံး၏ နားထဲသို့ ဝင်ရောက်လာ၍ ထိုနေရာ၌ ကောင်းကင်မိုးခေါင်မှ ဒေဝီ စရஸဝတီ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 49

पुरास्तिमितमाकाशमनंतमचलोपमम् । नष्टचंद्रार्कपवनं प्रसुप्तमिव संबभौ ॥ ४९ ॥

ထို့နောက် ကောင်းကင်သည် လုံးဝတိတ်ဆိတ်၍ မလှုပ်မယှက်—အဆုံးမရှိသကဲ့သို့၊ တောင်တန်းကဲ့သို့ တည်ငြိမ်လေ၏။ လ၊ နေ နှင့် လေတောင် ပျောက်ကွယ်သဖြင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အိပ်ပျော်သကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 50

ततः सलिलमुत्पन्नं तमसीव तमः परम् । तस्माच्च सलिलोत्पीडादुदतिष्ठत मारुतः ॥ ५० ॥

ထို့နောက် ရေသည် ပေါ်ပေါက်လာ၏—အမှောင်ထဲမှ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော အမှောင် ပေါ်ထွန်းသကဲ့သို့။ ထိုရေထဲရှိ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဖိအားကြောင့် မာရုတ (လေ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 51

यथाभवनमच्छिद्रं निःशब्दमिव लक्ष्यते । तच्चांभसा पूर्यमाणं सशब्दं कुरुतेऽनिलः ॥ ५१ ॥

အပေါက်အဖွင့်မရှိသော အိမ်တစ်လုံးသည် တိတ်ဆိတ်သကဲ့သို့ မြင်ရသကဲ့သို့ပင်၊ ရေဖြင့် ပြည့်လာသောအခါ လေသည် အသံဖြင့် ထိုအိမ်ကို မြည်ဟည်းစေ၏။

Verse 52

तथा सलिलसंरुद्धे नभसोंऽतं निरंतरे । भित्त्वार्णवतलं वायुः समुत्पतति घोषवान् ॥ ५२ ॥

ထိုနည်းတူပင် ရေကြောင့် ကောင်းကင်အကျယ်အဝန်းကို အဆက်မပြတ် ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း၊ အသံမြည်ဟည်းသော လေသည် သမုဒ္ဒရာအောက်ပြင်ကို ခွဲဖောက်၍ အပေါ်သို့ တက်လှန်ပျံတက်၏။

Verse 53

एषु वा चरते वायुरर्णवोत्पीडसंभवः । आकाशस्थानमासाद्य प्रशांतिं नाधिगच्छति ॥ ५३ ॥

သို့မဟုတ် ဤအရာတို့အတွင်း၌ ပင်လယ်၏လှုပ်ရှားမှုမှ ပေါ်ပေါက်လာသော လေသည် လှည့်လည်သွားလာ၏။ အာကာသ၏အလယ်သို့ ရောက်သော်လည်း ငြိမ်းချမ်းမှုကို မရနိုင်သေး။

Verse 54

तस्मिन्वाय्वम्बुसंघर्षे दीप्ततेजा महाबलः । प्रादुरासीदूर्ध्वशिखः कृत्वा निस्तिमिरं तमः ॥ ५४ ॥

လေနှင့် ရေ တိုက်ခိုက်ထိတွေ့သည့်အခါ တောက်ပသော တေဇာနှင့် အင်အားကြီးမားသည့် အာနုဘော်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ မီးလျှံသည် အပေါ်သို့ မြင့်တက်ကာ အမှောင်ကို မိုးမိန်ကင်းစေ၏။

Verse 55

अग्निः पवनसंयुक्तः खं समाक्षिपते जलम् । तदग्निवायुसंपर्काद्धनत्वमुपपद्यते ॥ ५५ ॥

လေနှင့် ပေါင်းစည်းသော မီးသည် ရေကို အာကာသထဲသို့ ဆွဲတင်၏။ ထိုမီးနှင့် လေ ထိတွေ့မှုကြောင့် ထူထဲကပ်ညီသော သဘော (သိပ်သည်းမှု) ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 56

तस्याकाशं निपतितः स्नेहात्तिष्ठति योऽपरः । स संघातत्वमापन्नो भूमित्वमनुगच्छति ॥ ५६ ॥

အာကာသထဲသို့ ကျသွားသော်လည်း စည်းကပ်ညီညွတ်မှု (စနേഹ) ကြောင့် အတူတကွ တည်နေသော အခြားအပိုင်းသည် စုထည်သဘောကို ရယူကာ နောက်ဆုံးတွင် မြေဓာတ်၏ အခြေအနေသို့ ရောက်လေ၏။

Verse 57

रसानां सर्वगंधानां स्नेहानां प्राणिनां तथा । भूमिर्योनिरियं ज्ञेया यस्याः सर्वं प्रसूयते ॥ ५७ ॥

မြေသည် အရသာအမျိုးမျိုး၊ အနံ့အရသာအားလုံး၊ ဆီနှင့် အနှစ်သာရချောမွေ့မှုများ၊ ထို့ပြင် သတ္တဝါအသက်ရှိတို့၏ မိခင်အိမ် (ယိုးနိ) ဟူ၍ သိမှတ်ရမည်။ အရာအားလုံးသည် သူမထံမှ မွေးဖွားလာသည်။

Verse 58

भरद्वाज उवाच । य एते धातवः पंच रक्ष्या यानसृजत्प्रभुः । आवृता यैरिमे लोका महाभूताभिसंज्ञितैः ॥ ५८ ॥

ဘရဒ္ဝါဇာက ပြောသည်— «သခင်ဘုရားက ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ၍ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရမည့် ဓာတ်ကြီးငါးပါးသည် မည်သည့်အရာများနည်း။ ထို ‘မဟာဘူတ’ များကြောင့် လောကအားလုံး ပျံ့နှံ့၍ ဖုံးလွှမ်းနေသည်ဟု ဆိုသည်မဟုတ်လား?»

Verse 59

यदाऽसृजत्सहस्त्राणि भूतानां स महामतिः । पश्चात्तेष्वेव भूतत्वं कथं समुपपद्यते ॥ ५९ ॥

ဉာဏ်ကြီးမားသော ထိုအရှင်သည် သတ္တဝါထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖန်ဆင်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်တဖန် ထိုသတ္တဝါတို့အတွင်း၌ပင် ‘သတ္တဝါဖြစ်ခြင်း’ (ကိုယ်ခန္ဓာရှိတည်မှု) သည် မည်သို့ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သနည်း။

Verse 60

भृगुरुवाच । अमितानि महाष्टानि यांति भूतानि संभवम् । अतस्तेषां महाभूतशब्दोऽयमुपपद्यते ॥ ६० ॥

ဘೃဂုက ပြောသည်— မဟာသဘောတရားကြီး ရှစ်ပါးသည် အတိုင်းအတာမရှိလောက်အောင် အနန္တဖြစ်၍၊ ထိုသဘောတရားတို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုတို့ကို ‘မဟာဘူတ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းသည် သင့်လျော်သည်။

Verse 61

चेष्टा वायुः खमाकाशमूष्माग्निः सलिलं द्रवः । पृथिवी चात्र संघातः शरीरं पांचभौतिकम् ॥ ६१ ॥

လှုပ်ရှားမှုသည် ဝါယု၏ သဘောတရားဖြစ်၍၊ အာကာသသည် ခမ/အာကာသပင်ဖြစ်သည်။ အပူသည် အဂ္နိ၊ ရေသည် အရည်ပျော်မှုဖြစ်ပြီး၊ မြေသည် ဤနေရာ၌ တင်းကျပ်သော စုပေါင်းမှုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဓာတ်ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပဉ္စဘောတိက ဖြစ်သည်။

Verse 62

इत्यतः पंचभिर्युक्तैर्युक्तं स्थावरजंगमम् । श्रोत्रे घ्राणो रसः स्पर्शो दृष्टिश्चेंद्रियसंज्ञिताः ॥ ६२ ॥

ထို့ကြောင့် အတည်တံ့သောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးသည် ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသည်။ နားကြားခြင်း၊ နံ့ခံခြင်း၊ အရသာခံခြင်း၊ ထိတွေ့ခံခြင်း၊ မြင်ခြင်းတို့ကို အင်ဒြိယ (အာရုံအင်အား) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 63

भरद्वाज उवाच । पंचभिर्यदि भूतैस्तु युक्ताः स्थावरजंगमाः । स्थावराणां न दृश्यंते शरीरे पंच धातवः ॥ ६३ ॥

ဘရဒ္ဝါဇ မုနိက ပြောသည်။ အကယ်၍ တည်ငြိမ်သော သတ္တဝါများနှင့် လှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများသည် ဓာတ်ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ဆိုလျှင်၊ အပင်နှင့် သစ်ပင်ကဲ့သို့ တည်ငြိမ်သော ကိုယ်ခန္ဓာများတွင် ကိုယ်ဓာတ်ငါးပါးကို အဘယ်ကြောင့် မမြင်ရသနည်း။

Verse 64

अनूष्मणामचेष्टानां घनानां चैव तत्त्वतः । वृक्षाणां नोपलभ्यंते शरीरे पंच धातवः ॥ ६४ ॥

အမှန်တကယ်အားဖြင့် ကိုယ်အပူမရှိ၊ လှုပ်ရှားသွားလာမှုမရှိ၊ ထူထဲသိပ်သည်းသော သစ်ပင်များ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် သတ္တဝါကိုယ်ကဲ့သို့ ကိုယ်ဓာတ်ငါးပါးကို ထင်ရှားစွာ မတွေ့ရပါ။

Verse 65

न श्रृण्वंति न पश्यंति न गंधरसवेदिनः । न च स्पर्शं हि जानंति ते कथं पंच धातवः ॥ ६५ ॥

သူတို့သည် မကြား၊ မမြင်၊ အနံ့နှင့် အရသာကို မသိ၊ ထိတွေ့မှုကိုတောင် မသိကြ။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သူတို့၌ ဓာတ်ငါးပါး မည်သို့ရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 66

अद्रवत्वादनग्नित्वादभूमित्वादवायुतः । आकाशस्याप्रमेयत्वाद्वृक्षाणां नास्ति भौतिकम् ॥ ६६ ॥

အရည်မဟုတ်ခြင်း၊ မီးမဟုတ်ခြင်း၊ မြေမဟုတ်ခြင်း၊ လေမဟုတ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အာကာသသည် တိုင်းတာမရသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်တို့အတွက် အဆုံးစွန်အခြေခံအဖြစ် “သက်သက်ရုပ်ဓာတ်” ဟူသော အရာ မရှိဟု ဆိုရသည်။

Verse 67

भृगुरुवाच । घनानामपि वृक्षणामाकाशोऽस्ति न संशयः । तेषां पुष्पपलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते ॥ ६७ ॥

ဘೃဂု မုနိက ပြောသည်။ ထူထဲသိပ်သည်းသော သစ်ပင်များအတွင်း၌ပင် အာကာသရှိသည်မှာ သံသယမရှိ။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ ပန်းပွင့်ခြင်းနှင့် နုရွက်နုခက် ပေါ်ထွန်းခြင်းသည် အစဉ်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

Verse 68

ऊष्मतो म्लायते पर्णं त्वक्फलं पुष्पमेव च । म्लायते शीर्यते चापि स्पर्शस्तेनात्र विद्यते ॥ ६८ ॥

အပူကြောင့် ရွက်သည် ခြောက်သွေ့ညှိုးနွမ်း၏။ အခေါက်၊ အသီး၊ ပန်းတို့လည်း ထိုနည်းတူ ညှိုးနွမ်းကြ၏။ ညှိုးပြီး ကျွတ်ကျသဖြင့် ဤနေရာ၌ «ထိတွေ့မှု» (sparśa) ကို အကြောင်းရင်းဟု သိရ၏။

Verse 69

वाय्वग्न्यशनिनिर्घोषैः फलं पुष्पं विशीर्यते । श्रोत्रेण गृह्यते शब्दस्तस्माच्छृण्वंति पादपाः ॥ ६९ ॥

လေ၊ မီး၊ မိုးကြိုးတို့၏ ဟုန်းဟုန်းမြည်သံကြောင့် အသီးနှင့် ပန်းတို့ ကျွတ်ကျပျက်စီး၏။ အသံကို နားဖြင့် ဖမ်းယူသဖြင့် သစ်ပင်တို့လည်း «ကြား» သည်ဟု ဆိုရ၏။

Verse 70

वल्ली वेष्टयते वृक्षान्सर्वतश्चैव गच्छति । नह्यदृष्टश्च मार्गोऽस्ति तस्मात्पश्यंति पादपाः ॥ ७० ॥

နွယ်ပင်သည် သစ်ပင်တို့ကို ပတ်လည်ချည်နှောင်ကာ အရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွား၏။ သို့သော် ၎င်း၏ လမ်းကြောင်းကို မမြင်ရ; ထို့ကြောင့် သစ်ပင်တို့သည် (ကဲ့သို့) ၎င်းကို သိမြင်ကြသည်ဟု ဆိုရ၏။

Verse 71

पुण्यापुण्यैस्तथा गंधैर्धूपैश्च विविधैरपि । अरोगाः पुष्पिताः संति तस्माज्जिघ्रंति पादपाः ॥ ७१ ॥

ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော အနံ့ရနံ့များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ဓూపမီးခိုးတို့ကြောင့် အပင်တို့သည် ရောဂါကင်းကာ ပန်းပွင့်လာကြ၏။ ထို့ကြောင့် သစ်ပင်တို့သည် အနံ့ကို «ရှူရှိုက်» သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 72

सुखदुःखयोर्ग्रहणाच्छिन्नस्य च विरोहणात् । जीवं पश्यामि वृक्षाणामचैतन्यं न विद्यते ॥ ७२ ॥

သူတို့သည် သုခဒုက္ခကို ခံယူသိရှိကြသဖြင့်၊ ထို့ပြင် ဖြတ်တောက်ထားသည့်အရာက ပြန်လည်ပေါက်ဖွားလာသဖြင့်၊ သစ်ပင်တို့၌လည်း အသက်နှင့် သတိဉာဏ်ရှိသည်ဟု ငါမြင်၏။ ၎င်းတို့တွင် အာရုံမဲ့မှု မရှိ။

Verse 73

तेन तज्जलमादत्ते जरयत्यग्निमारुतौ । आहारपरिणामाच्च स्नहो वृद्धिश्च जायते ॥ ७३ ॥

ထိုအတွင်းရှိ ကိုယ်ခန္ဓာသဘောတရားကြောင့် စိုဓာတ်(ရေဓာတ်)ကို ဆွဲယူ၍ အစာချေမီးနှင့် အသက်လေကို ရင့်ကျက်စေသည်။ အစာ၏ ပြောင်းလဲမှုမှ အာဟာရဆီဓာတ်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကြီးထွားမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 74

जंगमानां च सर्वेषां शरीरे पंञ्च धातवः । प्रत्येकशः प्रभिद्यंते यैः शरीरं विचेष्टते ॥ ७४ ॥

လှုပ်ရှားသတ္တဝါအားလုံး၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ဓာတ်အစု ငါးပါး ရှိသည်။ ဓာတ်တစ်ပါးချင်းစီ သီးခြားစွာ လုပ်ဆောင်သဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် လှုပ်ရှား၍ လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။

Verse 75

त्वक् च मांसं तथास्थीनि मज्जा स्नायुश्च पंचमः । इत्येतदिह संघातं शरीरे पृथिवीमये ॥ ७५ ॥

အရေပြား၊ အသား၊ အရိုး၊ အရိုးမြစ်(မဇ္ဇာ) နှင့်—ငါးမြောက်—ကြော(စနာယု) တို့သည် မြေဓာတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရှိသော အစုအဝေး ဖြစ်သည်။

Verse 76

तेजो ह्यग्निस्तथा क्रोधश्चक्षुरुष्मा तथैव च । अग्निर्जनयते यच्च पंचाग्नेयाः शरीरिणः ॥ ७६ ॥

တောက်ပမှုသည် မီးဓာတ်ပင် ဖြစ်၏။ ထို့အတူ ဒေါသ၊ မျက်စိနှင့် ကိုယ်အပူလည်း ဖြစ်၏။ မီးက ပေါ်ပေါက်စေသမျှ အခြားအရာတို့နှင့်တကွ၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့သည် မီးဆန်သော ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

Verse 77

श्रोत्रं घ्राणं तथास्यं च हृदयं कोष्ठमेव च । आकाशात्प्राणिनामेते शरीरे पंच धातवः ॥ ७७ ॥

နား၊ နှာခေါင်း၊ ပါးစပ်၊ နှလုံးနှင့် ကိုယ်အတွင်းအခေါင်း(ကောဋ္ဌ) တို့သည် အာကာသဓာတ်မှ ပေါ်ပေါက်လာသော သက်ရှိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာဓာတ် ငါးပါး ဖြစ်သည်။

Verse 78

श्लेष्मा पित्तमथ स्वेदो वसा शोणितमेव च । इत्यापः पंचधा देहे भवंति प्राणिनां सदा ॥ ७८ ॥

ချွဲ၊ သည်းရည်၊ ချွေး၊ အဆီနှင့် သွေး—ဤသို့ ရေဓာတ် (အာပ) သည် သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အမြဲတမ်း ငါးမျိုးဖြင့် တည်ရှိ၏။

Verse 79

प्राणात्प्रीणयते प्राणी व्यानाव्द्यायच्छते तथा ॥ ७९ ॥

ပရာဏအားဖြင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် အာဟာရရ၍ စိတ်ပျော်ရွှင်လာ၏။ ထိုနည်းတူ ဗျာနအားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ချိတ်ဆက်တည်ငြိမ်ကာ သင့်လျော်စွာ ထိန်းသိမ်းခံရ၏။

Verse 80

गच्छत्यपानोऽधश्चैव समानो ह्यद्यवस्थितः । उदानादुच्छ्वसितीति पञ्च भेदाच्च भाषते । इत्येते वायवः पंच वेष्टयंतीहदेहिनम् ॥ ८० ॥

အပာနသည် အောက်သို့ သွား၏။ သမာနသည် အလယ်၌ တည်ရှိသည်ဟု ဆို၏။ ဥဒါနမှ အသက်ရှူထုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်၏။ ထို့ကြောင့် ငါးမျိုးခွဲခြား၍ ဤတို့ကို အသက်လေ ငါးပါးဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ဤဝါယု ငါးပါးသည် ဤလောက၌ ကိုယ်ရှိသူကို ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။

Verse 81

भूमेर्गंधगुणान्वेत्ति रसं चाद्भ्यः शरीरवान् । तस्य गंधस्य वक्ष्यामि विस्तराभिहितान्गुणान् ॥ ८१ ॥

ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် မြေဓာတ်မှ အနံ့၏ ဂုဏ်သတ္တိကို သိမြင်၍ ရေဓာတ်မှ အရသာကို သိမြင်၏။ ယခု ငါသည် ထုံးတမ်းအရ ဖော်ပြထားသော ထိုအနံ့၏ လက္ခဏာဂုဏ်များကို အသေးစိတ် ပြောကြားမည်။

Verse 82

इष्टश्चानुष्टगंधश्च मधुरः कटुरेव च । निर्हारी संहतः स्निग्धो रुक्षो विशद एव च ॥ ८२ ॥

အနံ့သည် နှစ်သက်ဖွယ်လည်း ဖြစ်နိုင်၊ မနှစ်သက်ဖွယ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ချိုလည်း ဖြစ်နိုင်၊ စပ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ သန့်စင်ပေးသောလည်း ဖြစ်နိုင်၊ ထူထဲကျစ်လစ်သောလည်း ဖြစ်နိုင်၊ ဆီပြန်ချောမွေ့သောလည်း ဖြစ်နိုင်၊ ခြောက်သွေ့သောလည်း ဖြစ်နိုင်၊ သို့မဟုတ် ကြည်လင်သန့်ရှင်းသောလည်း ဖြစ်နိုင်၏။

Verse 83

एवं नवविधो ज्ञेयः पार्थिवो गंधविस्तरः । ज्योतिः पश्यति चक्षुर्भ्यः स्पर्शं वेत्ति च वायुना ॥ ८३ ॥

ထို့ကြောင့် မြေဓာတ်သည် အနံ့၏အကျယ်အဝန်းအရ ကိုးမျိုးရှိသည်ဟု သိမှတ်ရမည်။ အလင်းကို မျက်စိဖြင့် မြင်ရပြီး ထိတွေ့မှုကို လေ၏အာနိသင်ဖြင့် သိရသည်။

Verse 84

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसश्चापि गुणाः स्मृताः । रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु ॥ ८४ ॥

အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အရသာတို့ကို အာရုံဂုဏ်များဟု မှတ်သားကြသည်။ ယခု အရသာကို သိမြင်ခြင်းကို ငါရှင်းပြမည်၊ ငါပြောသမျှကို နားထောင်လော့။

Verse 85

रसो बहुविधः प्रोक्त ऋषिभिः प्रथितात्मभिः । मधुरो लवणस्तिक्तः कषायोऽम्लः कटुस्तथा ॥ ८५ ॥

အရသာ (ရသ) သည် စိတ်ဝိညာဉ်ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသော ရှင်ရသီများက မျိုးစုံရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်—ချို၊ ငန်၊ ခါး၊ ချဉ်တင်း (အဆိပ်သီးကဲ့သို့)၊ ချဉ်၊ နှင့် စပ်။

Verse 86

एष षडिधविस्तारो रसो वारिमयः स्मृतः । शब्दः स्पर्शश्च रूपश्च त्रिगुणं ज्योतिरुच्यते ॥ ८६ ॥

ဤ «အရသာ» သည် ရေသဘာဝရှိသည်ဟု သိမှတ်ရပြီး မျိုးခြောက်ပါးအဖြစ် ကျယ်ပြန့်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်—ဤဂုဏ်သုံးပါးကို မီးဓာတ် (jyotis) ၏ဂုဏ်ဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 87

ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूपं च बहुधा स्मृतम् । ह्रस्वो दीर्धस्तथा स्थूलश्चतुरस्रोऽणुवृत्तवान् ॥ ८७ ॥

အလင်း (jyotis) သည် ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်တို့ကို မြင်သည်။ «ရုပ်» သည် မျိုးစုံရှိသည်ဟု မှတ်သားကြသည်—တို၊ ရှည်၊ ထူ၊ စတုရန်း၊ အလွန်သေးငယ်၊ သို့မဟုတ် ဝိုင်းဝန်း။

Verse 88

शुक्लः कृष्णस्तथा रक्तो नीलः पीतोऽरुणस्तथा । कठिनश्चिक्कणः श्लक्ष्णः पिच्छिलो मृदु दारुणः ॥ ८८ ॥

(၎င်းတို့သည်) အဖြူ၊ အမည်း၊ ထို့ပြင် အနီ; အပြာ၊ အဝါ၊ ထို့အတူ အနီညို။ (၎င်းတို့သည်) ခက်မာ၊ တောက်ပ၊ ချောမွေ့၊ စေးကပ်၊ နူးညံ့၊ ကြမ်းတမ်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

Verse 89

एवं षोडशविस्तारो ज्योतीरुपगुणः स्मृतः । तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव तत्स्मृतम् ॥ ८९ ॥

ဤသို့ပင် တေဇ (အလင်းရောင်သဘော) ၏ ဂုဏ်သတ္တိသည် ဆယ့်ခြောက်မျိုးအထိ ကျယ်ပြန့်ကြောင်း မှတ်ယူကြသည်။ ထိုအထဲတွင် အာကာသ (ākāśa) သည် ဂုဏ်တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ထိုသည်မှာ “အသံ” (śabda) ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 90

तस्य शब्दस्य वक्ष्यामि विस्तरं विविधात्मकम् । षड्जो ऋषभगांधारौ मध्यमोधैवतस्तथा ॥ ९० ॥

ယခု ငါသည် ထိုအသံ၏ အမျိုးမျိုးသော အရုပ်အဆင်းကို အသေးစိတ် ပြောမည်။ အမည်အားဖြင့် Ṣaḍja, Ṛṣabha, Gāndhāra, Madhyama နှင့် Dhaivata တို့ ဖြစ်သည်။

Verse 91

पंचमश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादवान् । एष सप्तविधः प्रोक्तो गुण आकाशसंभवः ॥ ९१ ॥

ပဉ္စမ (Pañcama) ကိုလည်း သိမှတ်ရမည်၊ ထို့အတူ နိသာဒ (Niṣāda) ပါဝင်သည်။ ဤသို့ အာကာသ (ākāśa) မှ ပေါ်ပေါက်သော ဂုဏ်သည် ခုနစ်မျိုးဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 92

ऐश्वर्य्येण तु सर्वत्र स्थितोऽपि पयहादिषु । मृदंगभेरीशंखानां स्तनयित्नो रथस्य च ॥ ९२ ॥

အရှင်၏ အာဏာတော်ကြောင့်၊ အရာရာ၌ တည်ရှိနေသော်လည်း—နို့နှင့် အခြားအရာဝတ္ထုများအတွင်း၌ပင်—မృဒင်္ဂ (mṛdaṅga)၊ ဘေရီ (bherī)၊ သင်္ခ (śaṅkha) တို့၏ အသံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မိုးကြိုးသံနှင့် ရထားလှည်း၏ ဂုဏ်ဂုဏ်မြည်သံအဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိတော်မူသည်။

Verse 93

एवं बहुविधाकारः शब्द आकाशसंभवः । वायव्यस्तु गुणः स्पर्शः स्पर्शश्च बहुधा स्मृतः ॥ ९३ ॥

ဤသို့ပင် အာကာသ (ākāśa) မှ စကားသံသည် အမျိုးမျိုးသောပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သို့ရာတွင် လေ (vāyu) ၏ ထူးခြားသောဂုဏ်သည် “ထိတွေ့မှု” ဖြစ်ပြီး ထိတွေ့မှုလည်း အမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 94

उष्णः शीतः सुखं दुःखं स्निग्धो विशद एव च । तथा खरो मृदुः श्लक्ष्णो लवुर्गुरुतरोऽपि च ॥ ९४ ॥

ထိတွေ့မှုသည် ပူ၍ အေး၍ ဖြစ်လာတတ်၏။ သက်သာခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းလည်း ဖြစ်၏။ ဆီပြန်သကဲ့သို့ စိုပြေခြင်းနှင့် ထင်ရှားသန့်စင်ခြင်း (မစို) လည်းရှိ၏။ ထို့အပြင် ကြမ်းတမ်းခြင်းနှင့် နူးညံ့ခြင်း၊ ချောမွေ့ခြင်း၊ ပေါ့ပါးခြင်း၊ ထူထဲလေးလံခြင်းတို့လည်း ဖြစ်၏။

Verse 95

शब्दस्पर्शौ तु विज्ञेयौ द्विगुणौ वायुरित्युत । एवमेकादशविधो वायव्यो गुण उच्यते ॥ ९५ ॥

လေ (vāyu) ၏ ဂုဏ်နှစ်ပါးဟူသည် စကားသံနှင့် ထိတွေ့မှုဟု သိမှတ်ရ၏ဟု ဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် လေ၏ဂုဏ်သည် ဆယ့်တစ်မျိုးရှိသည်ဟု ကြေညာထား၏။

Verse 96

आकाशजं शब्दमाहुरेभिर्वायुगुणैः सह । अव्याहतैश्चेतयते नवेति विषमा गतिः ॥ ९६ ॥

သူတို့က စကားသံသည် အာကာသ (ākāśa) မှ မွေးဖွားလာပြီး လေ၏ ဂုဏ်များနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ကြေညာကြ၏။ အတားအဆီးမရှိလျှင် ၎င်းသည် သိမြင်နိုင်လာသော်လည်း တစ်ပြေးညီမဟုတ်—၎င်း၏ လှုပ်ရှားမှုသည် မညီမညာ ဖြစ်၏။

Verse 97

आप्यायंते च ते नित्यं धातवस्तैस्तु धातुभिः । आपोऽग्निर्मारुस्चैव नित्यं जाग्रति देहिषु ॥ ९७ ॥

ထို့ပြင် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ဓာတုများ (dhātu) သည် အခြားဓာတုများကြောင့် အစဉ်အမြဲ အာဟာရပြည့်ဝစေခံရ၏။ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အတွင်း၌ ရေ၊ မီး၊ လေ တို့၏ သဘောတရားများသည် အစဉ်တစိုက် လှုပ်ရှား၍ နိုးကြားနေ၏။

Verse 98

मूलमेते शरीरस्य व्याप्य प्राणानिह स्थिताः । पार्थिवं धातुमासाद्य यथा चेष्टयते बली ॥ ९८ ॥

ဤတရားသဘောတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အမြစ်ရင်းဖြစ်၍ အသက်လေများကို အနှံ့ပျံ့နှံ့ကာ ဤနေရာ၌ တည်ရှိကြသည်။ ကိုယ်အတွင်းရှိ မြေဓာတ်ကို ရောက်သော် အင်အားကြီးသူသည် သင့်လျော်သလို လှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

Verse 99

श्रितो मूर्द्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयेत् । प्राणो मूर्द्धनि वाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टते ॥ ९९ ॥

အတွင်းမီးသည် ခေါင်း၌ တည်နေသော် ကိုယ်ခန္ဓာကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ ပြုစုစောင့်ရှောက်သည်။ ထို့ပြင် အသက်လေသည် ခေါင်းနှင့် စကား၏မီးတွင် လှုပ်ရှားနေသဖြင့် သက်ဝင်လှုပ်ရှားကာ လုပ်ဆောင်သည်။

Verse 100

स जंतुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः । मनो बुद्धिरहंकारो भूतानि विषयश्च सः ॥ १०० ॥

ထိုသတ္တဝါတည်းဟူသော အရာသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တဖြစ်သော နိစ္စတည်သော ပုရုရှဖြစ်သည်။ သူသည် စိတ်၊ ဉာဏ်၊ အဟံကာရ ဖြစ်သကဲ့သို့ ဓာတ်များနှင့် အာရုံအရာဝတ္ထုများလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 101

एवं त्विह स सर्वत्र प्राणैस्तु परिपाल्यते । पृष्ठतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः ॥ १०१ ॥

ထို့ကြောင့် ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ အရာအားလုံးကို အသက်လေများက အနှံ့အပြား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည်။ ထို့ပြင် နောက်ဘက်မှ စမာန (samāna) သည် တန်းညီစေသောအသက်လေဖြစ်၍ လုပ်ငန်းတစ်ခုချင်းစီကို မိမိသင့်လျော်ရာ လမ်းကြောင်းနှင့် ဦးတည်ရာသို့ ချဉ်းကပ်စေသည်။

Verse 102

वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं समुपाश्रितः । वहन्मूत्रं पुरीषं वाप्यपानः परिवर्तते ॥ १०२ ॥

အပာနဝါယုသည် ဆီးအိမ်အမြစ်၊ အနူနှင့် အစာချေမီးအနီး၌ အားထားတည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆီးနှင့် မစင်ကို သယ်ထုတ်ခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်လှုပ်ရှားသည်။

Verse 103

प्रयत्ने कर्मनियमे य एकस्त्रिषु वर्तते । उदान इति तं प्राहुरध्यात्मज्ञानकोविदाः ॥ १०३ ॥

အတွင်းအတ္တဗေဒကို ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှင်တို့က၊ ကြိုးပမ်းမှု၊ ကမ္မပြုမှု၊ ကမ္မစည်းကမ်းထိန်းချုပ်မှု ဟူသော သုံးမျိုးသော အခြေအနေတို့၌ လည်ပတ်နေသော တစ်ခုတည်းသော အသက်ဓာတ်ကို «ဥဒါန» ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 104

संधिष्वपि च सर्वेषु संनिविष्टस्तथानिलः । शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १०४ ॥

လူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အဆစ်အမြစ် အားလုံးတွင်ပါ တည်နေသော အသက်လေ (ဝါယု) ကို «ဗျာန» ဟု သင်ကြားထားသည်။

Verse 105

बाहुष्वग्निस्तु विततः समानेन समीरितः । रसान्वारु दोषांश्च वर्तयन्नति चेष्टते ॥ १०५ ॥

လက်မောင်းတို့၌ ကိုယ်တွင်းမီးဓာတ်သည် ပျံ့နှံ့နေပြီး «သမာန» ဟုခေါ်သော အသက်လေစီးကြောင်းက လှုံ့ဆော်သည်။ ၎င်းသည် အာဟာရရည်များကို လှုပ်ရှားစေကာ ဝါယုသဘောနှင့် ဒို့ရှ (doṣa) များကိုလည်း ပြင်းပြစွာ စီမံညှိနှိုင်းပေးသည်။

Verse 106

अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमीहितः । समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक् पचति पावकः ॥ १०६ ॥

အပာနနှင့် ပရာဏ အကြား၌ ပရာဏနှင့် အပာနကို မှန်ကန်စွာ ညှိနှိုင်းထားသောအခါ၊ မိမိနေရာ၌ သင့်တော်စွာ ထောက်ပံ့ထားသော အတွင်းမီးသည် အာဟာရကို မှန်ကန်စွာ ချက်ပျက် (အစာချေ) ပေးသည်။

Verse 107

आस्पंहि पायुपर्यंतमंते स्याद्गुदसंज्ञिते । रेतस्तस्मात्प्रजायंते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥ १०७ ॥

အဆုံးပိုင်းဖြစ်၍ အနောက်ပေါက် (anus) အထိ ဆန့်ကျင့်နေသော နေရာကို «ဂုဒ» (guda) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာမှ သုက်ရည် ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ထိုသုက်ရည်မှ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ စရိုတစ် (srotas) လမ်းကြောင်းများ အားလုံး ပေါက်ဖွားလာသည်။

Verse 108

प्राणानां सन्निपाताश्च सन्निपातः प्रजायते । ऊष्मा चाग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम् ॥ १०८ ॥

ပရာဏများ ပေါင်းစည်းလာခြင်းမှ ပေါင်းစည်းညီညွတ်မှု ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုအပူသည် ကိုယ်အတွင်းရှိ အဂ္နိ (ကိုယ်မီး) ဟူ၍ သိရမည်၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အစာကို ချက်လက်ပျော်စေသူ ဖြစ်၏။

Verse 109

अग्निवेगवहः प्राणो गुदांते प्रतिहन्यते । स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम् ॥ १०९ ॥

အဂ္နိ၏ အားအရှိန်ဖြင့် တွန်းပို့ခံရသော ပရာဏသည် အနောက်ပေါက်အဆုံး၌ ထိခိုက်တားဆီးခံရ၏။ ထို့နောက် အထက်သို့ ပြန်တက်လာကာ အတွင်းမီးကို ထပ်မံ လှုံ့ဆော်၍ မြှောက်တင်၏။

Verse 110

पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः । नाभिमूले शरीरस्य सर्वे प्राणाश्च संस्थिताः ॥ ११० ॥

ပက်ဝာရှယ (အူကြီး) သည် နာဘီအောက်၌ ရှိသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ အာမာရှယ (အစာအိမ်) သည် နာဘီအထက်၌ ရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ နာဘီအမြစ်၌ ပရာဏအားလုံး တည်ရှိနေ၏။

Verse 111

प्रस्थिता हृदयात्सर्वे तिर्यगूर्ध्दमधस्तथा । वहंत्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः ॥ १११ ॥

နှလုံးမှ ထွက်ပေါ်လာသော နာဒီများအားလုံးသည် ဘေးဘက်သို့လည်း၊ အထက်သို့လည်း၊ အောက်သို့လည်း စီးဆင်းကြ၏။ ပရာဏဆယ်ပါး၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် အစာ၏ အနှစ်ရသာကို သယ်ဆောင်ကြ၏။

Verse 112

एष मार्गोऽपि योगानां येन गच्छंति तत्पदम् । जितक्लमाः समा धीरा मूर्द्धन्यात्मानमादधन् ॥ ११२ ॥

ဤသည်လည်း ယောဂီတို့၏ လမ်းဖြစ်၍ ထိုလမ်းဖြင့် သူတို့သည် အမြင့်မြတ်သော နေရာတော်သို့ ရောက်ကြ၏။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို အနိုင်ယူကာ စိတ်တည်ငြိမ်ညီမျှ၍ မတုန်မလှုပ်သော ပညာရှိတို့သည် အတ္တကို ခေါင်းထိပ်၌ တင်ထားကြ၏။

Verse 113

एवं सर्वेषु विहितप्राणापानेषु देहिनाम् । तस्मिन्समिध्यते नित्यमग्निः स्थाल्यामिवाहितः ॥ ११३ ॥

ထို့ကြောင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့တွင် အသက်ရှူဝင်ထွက် (ပရာဏ–အပာန) ကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိထားလျှင် အတွင်းမီးသည် အစဉ်မပြတ် လောင်ကျွမ်းတောက်ပနေ၏—ယဇ္ဈမီးကို အိုးတစ်လုံးအတွင်း သေချာစွာ တည်ထောင်ထားသကဲ့သို့။