
ဘာရဒ္ဝါဇ သည် မမြင်နိုင်သော «အလွန်တစ်ဖက်ကမ္ဘာ» ကို မေးမြန်းသည်။ မೃဂု/ဘೃဂု က ဟိမဝန္တတောင်တန်းအလွန်မြောက်ဘက်ရှိ သန့်ရှင်းသောဒေသကို ဖော်ပြပြီး၊ လုံခြုံ၍ ဆန္ဒပြည့်စုံစေကာ အပြစ်ကင်း လောဘကင်းသူများနေထိုင်၍ ရောဂါမကပ်၊ သေခြင်းသည် အချိန်တန်မှသာ ရောက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ သီလလက္ခဏာများအဖြစ် သစ္စာတည်ခြင်း၊ အဟിംသာ၊ ငွေကြေးပစ္စည်းအပေါ် မကပ်မိခြင်းတို့ကို ထင်ရှားစေသည်။ ထို့နောက် လောက၏ မညီမျှမှုနှင့် ဒုက္ခများ (ပင်ပန်းမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဆာလောင်မှု၊ မောဟ) ကို ကမ္မနိယာမနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ ဤလောကသည် လုပ်ရပ်၏ကွင်းဖြစ်၍ ကမ္မသည် သင့်တော်ရာသို့ အကျိုးပေးကြောင်း သင်ကြားသည်။ လိမ်လည်မှု၊ ခိုးမှု၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုမှု၊ မနာလိုမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ မုသာစကားတို့သည် တပစ်ကို လျော့နည်းစေပြီး၊ သီလနှင့် အသီလ ရောနှောခြင်းက စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ ပရာဇာပတိ၊ ဒေဝတားများ၊ ရှိများသည် သန့်စင်သော တပစ်ဖြင့် ဗြဟ္မလောကသို့ ရောက်ကြပြီး၊ ဂုရုကို ဝန်ဆောင်သော စည်းကမ်းရှိ ဗြဟ္မစာရီများသည် လောကများကို ဖြတ်သန်းရာ လမ်းကို သိမြင်ကြသည်။ အဆုံးတွင် ဉာဏ်ပညာကို သီလ–အသီလ ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဘာရဒ္ဝါဇ သည် အဓျာတ္မအကြောင်း မေးခွန်းအသစ်ကို စတင်ကာ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သိမ်းခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော ဗဟုသုတသည် အမြင့်ဆုံး အကျိုးနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးကြောင်း မိတ်ဆက်သည်။
Verse 1
भरद्वाज उवाच । अस्माल्लोकात्परो लोकः श्रूयते नोपलभ्यते । तमहं ज्ञातुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १ ॥
ဘရဒ္ဝါဇက ပြောသည်။ “ဤလောကထက် ကျော်လွန်သော လောကတစ်ခု ရှိကြောင်း ကြားရသော်လည်း တိုက်ရိုက် မမြင်တွေ့ရ။ ထိုအရာကို သိလိုပါသည်၊ ထို့ကြောင့် မိမိအရှင်က မိန့်ကြားပေးပါ။”
Verse 2
मृगुरुवाच । उत्तरे हिमवत्पार्श्वे पुण्ये सर्वगुणान्विते । पुण्यः क्षेम्यश्च काम्यश्च स परो लोक उच्यते ॥ २ ॥
မೃဂုက ပြောသည်။ “ဟိမာလယ၏ မြောက်ဘက်တွင် သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်၍ အကျိုးကောင်းဂုဏ်ရည် အားလုံးနှင့် ပြည့်စုံသော နေရာတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနေရာကို အထက်လောကဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ကုသိုလ်ပြည့်ဝ၍ လုံခြုံကောင်းမွန်ကာ ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော လောကဖြစ်သည်။”
Verse 3
तत्र ह्यपापकर्माणः शुचयोऽत्यंतनिर्मलाः । लोभमोहपरित्यक्ता मानवा निरुपद्रवाः ॥ ३ ॥
ထိုနေရာ၌ အမှန်တကယ် အပြစ်ကင်းသော ကုသိုလ်ကမ္မပြုသူများ ရှိကြသည်။ သူတို့သည် သန့်ရှင်း၍ အလွန်စင်ကြယ်ကာ လောဘနှင့် မောဟကို စွန့်လွှတ်ပြီး အနှောင့်အယှက်မရှိ သတ္တဝါမထိခိုက်ဘဲ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 4
स स्वर्गसदृशो देशः तत्र ह्युक्ताः शुभा गुणाः । काले मृत्युः प्रभवति स्पृशंति व्याधयो न च ॥ ४ ॥
ထိုဒေသသည် ကောင်းကင်ဘုံနှင့်တူ၏။ ထိုနေရာ၌ မင်္ဂလာကောင်းသော ဂုဏ်သတ္တိများ ပေါ်လွင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ သေခြင်းသည် သတ်မှတ်ချိန်ရောက်မှသာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ရောဂါများ မထိမခိုက်နိုင်။
Verse 5
न लोभः परदारेषु स्वदारनिरतो जनः । नान्यो हि वध्यते तत्र द्रव्येषु च न विस्मयः ॥ ५ ॥
ထိုနေရာ၌ အခြားသူ၏ ဇနီးမယားအပေါ် လောဘမရှိ၊ ကိုယ့်ဇနီးမယားအပေါ်သာ သစ္စာရှိ၍ အာရုံစိုက်နေသည်။ ထိုသူ၌ မည်သူမျှ မထိခိုက်ရ၊ ဥစ္စာဓနအပေါ်လည်း အံ့သြလွန်ကဲသော စွဲလမ်းမှု မရှိ။
Verse 6
परो ह्यधर्मो नैवास्ति संदेहो नापि जायते । कृतस्य तु फलं तत्र प्रत्यक्षमुपलभ्यते ॥ ६ ॥
အမှန်တကယ် ဤထက်မြင့်သော အဓမ္မ မရှိ၊ သံသယလည်း မပေါ်ပေါက်။ အကြောင်းမှာ ထိုနေရာ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ကမ္မ၏ အကျိုးကို တိုက်ရိုက် မြင်တွေ့ခံစားရသည်။
Verse 7
यानासनाशनोपेता प्रसादभवनाश्रयाः । सर्वकामैर्वृताः केचिद्धेमाभरणभूषिताः ॥ ७ ॥
အချို့သူတို့သည် ယာဉ်များ၊ ထိုင်ခုံများနှင့် အာဟာရအလွန်ကောင်းမွန်သော အစားအစာများဖြင့် ပြည့်စုံကြပြီး၊ ခမ်းနားသော မဟာမဏ္ဍပအိမ်တော်များ၌ နေထိုင်ကြသည်။ ဆန္ဒအမျိုးမျိုးဖြင့် ဝန်းရံခံရကာ ရွှေအလှဆင်အဆင်တန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။
Verse 8
प्राणधारणमात्रं तु केषांचिदुपपद्यते । श्रमेण महता केचित्कुर्वंति प्राणधारणम् ॥ ८ ॥
အချို့သူတို့အတွက် အသက်ရှုကို ထိန်းထားခြင်းသာမက သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ အချို့သူတို့သည် အလွန်ကြီးမားသော အားထုတ်ပင်ပန်းမှုဖြင့်သာ အသက်ရှုထိန်းနိုင်ကြသည်။
Verse 9
इह धर्मपराः केचित्केचिन्नैष्कृतिका नराः । सुखिता दुःखिताः केचिन्निर्धना धनिनो परे ॥ ९ ॥
ဤလောက၌ အချို့သူတို့သည် ဓမ္မကို အလေးထားကြသော်လည်း၊ အချို့သူတို့သည် စည်းကမ်းသီလမဲ့ကြသည်။ အချို့သည် ပျော်ရွှင်၍ အချို့သည် ဒုက္ခရောက်ကြသည်။ အချို့သည် ဆင်းရဲ၍ အချို့သည် ချမ်းသာကြသည်။
Verse 10
इह श्रमो भयं मोहः क्षुधा तीव्रा च जायते । लोभश्चार्थकृतो तॄणां येन मुह्यंत्यपंडिताः ॥ १० ॥
ဤလောကီဘဝ၌ ပင်ပန်းမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ မောဟနှင့် အလွန်ပြင်းထန်သော ဆာလောင်မှုတို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့ပြင် ဥစ္စာရှာဖွေခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော လောဘလည်း ရှိ၍ မပညာရှိတို့ကို မူးမောလှည့်လည်စေသည်။
Verse 11
यस्तद्वेदो भयं प्राज्ञः पाप्मना न स लिप्यते । सोपधे निकृतिः स्तेयं परिवादोऽभ्यसूयता ॥ ११ ॥
ထိုအမှန်တရားကို တကယ်သိမြင်သော ပညာရှိသည် ကြောက်ရွံ့မှုမှ လွတ်ကင်း၍ အပြစ်က မကပ်လျက်ရှိသည်။ အကြောင်းပြကာ လှည့်စားခြင်း၊ လိမ်လည်မှု၊ ခိုးယူမှု၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်းနှင့် မနာလိုမုန်းတီးခြင်းတို့သည် ထိုသိမြင်သူ၌ မကပ်တတ်။
Verse 12
परोपघातो हिंसा च पैशुन्यनृतं तथा । एतान्संसेवते यस्तु तपस्तस्य प्रहीयते ॥ १२ ॥
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ ဟింసာ၊ မကောင်းသတင်းသယ်ဆောင်၍ ရန်စကားဖြန့်ခြင်းနှင့် မုသာစကား—ဤအရာတို့ကို လိုက်လံကျင့်သုံးသူ၏ တပစ် (tapas) သည် လျော့နည်းပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 13
यस्त्वेतानाचरेद्विद्वान्न तपस्तस्य वर्द्धते । इह चिंता बहुविधा धर्माधर्मस्य कर्मणः ॥ १३ ॥
ဤသတ်မှတ်ထားသော အကျင့်များကို မကျင့်သုံးသော ပညာရှိ၏ တပဿာ မတိုးပွား။ ဤဘဝ၌ပင် ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ ရောနှောသော ကမ္မကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု မျိုးစုံ ပေါ်ပေါက်၏။
Verse 14
कर्मभूमिरियं लोके इह कृत्वा शुभाशुभम् । शुभैः शुभमवाप्नोति तथाशुभमथान्यथा ॥ १४ ॥
ဤလောကသည် ကမ္မ၏ မြေပြင်ဖြစ်၏။ ဤနေရာ၌ ကောင်းမှု မကောင်းမှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကောင်းမှုဖြင့် ကောင်းလဒ်ကို ရရှိသကဲ့သို့ မကောင်းမှုဖြင့်လည်း မကောင်းလဒ်ကို ရရှိ၏။
Verse 15
इह प्रजापतिः पूर्वं देवाः सर्षिगणास्तथा । इष्टेष्टतपसः पूता ब्रह्मलोकमुपाश्रिताः ॥ १५ ॥
ဤလောက၌ ရှေးကာလတုန်းက ပရာဇာပတိနှင့် ဒေဝတားတို့၊ ထို့ပြင် ရှိဂဏများပါဝင်၍ မိမိတို့ရွေးချယ်ကာ ကောင်းစွာကျင့်သုံးသော တပဿာကြောင့် သန့်စင်လာပြီး ဘြဟ္မာလောက (Brahmaloka) ကို အားကိုး၍ ရောက်ရှိကြ၏။
Verse 16
उत्तरः पृथिवीभागः सर्वपुण्यतमः शुभः । इहस्थास्तत्र जायंते ये वै पुण्यकृतो जनाः ॥ १६ ॥
မြေကြီး၏ မြောက်ဘက်ဒေသသည် အလွန်ပုဏ္ဏမယ့် အကောင်းမြတ်ဆုံး၊ မင်္ဂလာအရှိဆုံး ဖြစ်၏။ ဤနေရာ၌ ကုသိုလ်ကမ္မ ပြုသောသူတို့သည် အမှန်တကယ် ထိုနေရာ—မြောက်ဘက်သုခဒေသ၌ မွေးဖွားကြ၏။
Verse 17
यदि सत्कारमिच्छंति तिर्यग्योनिषु चापरे । क्षीणायुषस्तथा चान्ये नश्यन्ति पृथिवीतले ॥ १७ ॥
အချို့သည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ချီးမြှောက်မှုကို လိုလား၍ တိရစ္ဆာန်ယိုးနီများသို့ ကျရောက်ကြ၏။ အခြားအချို့သည် အသက်တာ လျော့နည်းသဖြင့် မြေပြင်ပေါ်၌ပင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးကြ၏။
Verse 18
अन्योन्यभक्षणासक्ता लोभमोहसमन्विताः । इहैव परिवर्त्तन्ते न च यान्त्युत्तरां दिशम् ॥ १८ ॥
အချင်းချင်းကို စားသောက်ဖျက်ဆီးလိုစိတ်တွင် စွဲလမ်း၍ လောဘနှင့် မောဟတို့က လွှမ်းမိုးနေသူတို့သည် ဤလောကသံသရာ၌ပင် လည်ပတ်နေကြပြီး မောက္ခသို့ ဦးတည်သော အထက်လမ်းကို မရောက်နိုင်ကြ။
Verse 19
गुरूनुपासते ये तु नियता ब्रह्मचारिणः । पंथानं सर्वालोकानां विजानंति मनीषिणः ॥ १९ ॥
သို့ရာတွင် စည်းကမ်းတကျနေထိုင်သော ဘြဟ္မစာရီတို့က ဂုရုကို ဘက္တိဖြင့် အမြဲတမ်း ဝတ်ပြုစောင့်ရှောက်ကြလျှင်၊ ထိုပညာရှိတို့သည် လောကအားလုံးကို ဖြတ်ကျော်သည့် လမ်းကြောင်းကို အမှန်တကယ် သိမြင်ကြသည်။
Verse 20
इत्युक्तोऽयं मया धर्मः संक्षिप्तो ब्रह्मनिर्मितः । धर्माधर्मौ हि लोकस्य यो वै वेत्ति स बुद्धिमान् ॥ २० ॥
ဤသို့ ငါသည် ဗြဟ္မာက ချမှတ်ထားသော ဓမ္မကို အကျဉ်းချုပ်၍ ရှင်းပြခဲ့သည်။ လောက၌ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မကို အမှန်တကယ် ခွဲခြားသိမြင်သူသည် ပညာရှိဖြစ်၏။
Verse 21
भरद्वाज उवाच । अध्यात्मं नाम यदिदं पुरुषस्येह चिन्त्यते । यदध्यात्मं यथा चैतत्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ २१ ॥
ဘာရဒ္ဝါဇက ပြောသည်—“တပဓန၊ တပဿ၏ ရတနာတော်၊ ဤနေရာ၌ လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဆက်စပ်၍ စဉ်းစားသည့် ‘အဓျာတ္မ’ ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ထိုအဓျာတ္မကို မည်သို့ နားလည်ရမည်ကို ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြပါ။”
Verse 22
भृगुरुवाच । अध्यात्ममिति विप्रर्षे यदेतदनुपृच्छसि । तद्व्याख्यांस्यामि ते तात श्रेयस्करतमं सुखम् ॥ २२ ॥
ဘೃဂုက ပြောသည်—“ဗိပရရှေ၊ ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အကောင်းဆုံး၊ သင်သည် ‘အဓျာတ္မ’ ဟု ခေါ်သော အတွင်းဝိညာဉ်အမှန်တရားကို မေးမြန်းသဖြင့်၊ ချစ်သား၊ အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးနှင့် စစ်မှန်သော သုခကို ပေးသော ထိုသိမြင်မှုကို ငါ သင့်အား ရှင်းပြမည်။”
Verse 23
सृष्टिप्रलयसंयुक्तमाचार्यैः परिदर्शितम् । यज्ज्ञात्वा पुरुषो लोके प्रीतिं सौख्यं च विंदति ॥ २३ ॥
ဤသင်ခန်းစာသည် ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်ကွယ်ခြင်း (သೃષ્ટိ–ပရလယ) နှင့် ဆက်စပ်၍ အာචာရျများက ရှင်းလင်းပြသထားသည်။ ထိုအရာကို သိမြင်သူသည် ဤလောက၌ ပီတိနှင့် သုခကို ရရှိသည်။
It functions as a moral-cosmological exemplum: a realm characterized by purity, non-injury, restraint, and freedom from greed—illustrating how refined dharma correlates with a secure, auspicious destination and clarifying the karmic logic behind differing conditions across births.
Harming others, violence, malicious tale-bearing, and falsehood are named as causes of tapas-kṣaya; the chapter also lists deceit with pretext, fraud, theft, slander, and malice as stains associated with ignorance and fear, contrasted with the wise knower’s purity.
After establishing dharma–adharma discernment and karmic fruition, it pivots to Bhāradvāja’s question on adhyātma, framing inner knowledge—linked to creation and dissolution—as the next step beyond moral discipline, aimed at highest good and lasting happiness.