Bharata’s Attachment and the Palanquin Teaching on ‘I’ and ‘Mine’

Verse 1

नारद उवाच । श्रुतं मया महामाग तापत्रयचिकित्सितम् । तथापि मे मनो भ्रांतं न स्थितिं लभतेंऽजसा ॥ १ ॥

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်—“အလွန်ကံကောင်းမြတ်သူရေ၊ သုံးပါးသော ဒုက္ခကို ကုသသော နည်းလမ်းကို ငါကြားနာပြီးပြီ။ သို့သော် ငါ့စိတ်သည် မတည်ငြိမ်သေး၍ လွယ်လွယ်ကူကူ တည်ကြည်မှုကို မရနိုင်သေးပါ။”

Verse 2

आत्मव्यतिक्रमं ब्रह्मन्दुर्जनाचरितं कथम् । सोढुं शक्येत मनुजैस्तन्ममाख्याहि मानद ॥ २ ॥

အို ဗြဟ္မဏ၊ လူတို့သည် မိမိ၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ချိုးဖောက်ခြင်းနှင့် လူဆိုးတို့၏ ရက်စက်သောအကျင့်ကို မည်သို့ သည်းခံနိုင်မည်နည်း။ အို ဂုဏ်ပေးသူ၊ ထိုအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်အား ပြောကြားပါ။

Verse 3

सूत उवाच । तच्छ्रृत्वा नारदेनोक्तं ब्रह्मपुत्रः सनंदनः । उवाच हर्षसंयुक्तः स्मरन्भरतचेष्टितम् ॥ ३ ॥

စူတက ပြောသည်။ နာရဒ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ဗြဟ္မာ၏သား စနန္ဒနသည် ဝမ်းမြောက်လျက်၊ ဘရတ၏ အထူးကောင်းမြတ်သော အကျင့်ကို သတိရကာ ထိုအခါ ပြောဆို하였다။

Verse 4

सनंदन उवाच । अत्र ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यं श्रुत्वा त्वन्मनो भ्रांतमास्थानं लभते भृशम् ॥ ४ ॥

စနန္ဒနက ပြောသည်။ ဤနေရာ၌ သင်အား ရှေးဟောင်း သာသနာတော်သမိုင်းတစ်ပုဒ်ကို ငါ ပြောပြမည်။ ထိုကို ကြားနာလျှင် ယခု ရှုပ်ထွေးနေသော သင်၏စိတ်သည် မိမိ၏ မှန်ကန်သော အခြေတည်ရာကို ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်ရရှိလိမ့်မည်။

Verse 5

आसीत्पुरा मुनिश्रेष्ट भरतो नाम भूपतिः । आर्षभो यस्य नाम्नेदं भारतं खण्डमुच्यते ॥ ५ ॥

အို မုနိတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးရေ၊ ရှေးကာလတုန်းက ဘရတဟူသော မင်းတစ်ပါး ရှိခဲ့သည်။ သူသည် ရ္ဩဘ၏ သားစဉ်မြေးဆက်ဖြစ်၍၊ သူ၏နာမတော်ကြောင့် ဤဒေသကို “ဘာရတခဏ္ဍ” ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 6

स राजा प्राप्तराज्यस्तु पितृपैतामहं क्रमात् । पालयामास धर्मेण पितृवद्रंजयन् प्रजाः ॥ ६ ॥

ထိုမင်းသည် ဖခင်နှင့် အဘိုးတို့၏ အစဉ်အလာအတိုင်း အမွေဆက်ခံ၍ နန်းတက်ပြီး၊ ဓမ္မတရားဖြင့် အုပ်ချုပ်ကာ ဖခင်က သားသမီးကို ပျော်ရွှင်စေသကဲ့သို့ ပြည်သူတို့ကို ရွှင်လန်းစေ하였다။

Verse 7

ईजे च विविधैर्यज्ञैर्भगवंतमधोक्षजम् । सर्वदेवात्मकं ध्यायन्नानाकर्मसु तन्मतिः ॥ ७ ॥

သူသည် အဓိုက္ရှဇ ဘဂဝန်ကို ယဇ္ဉအမျိုးမျိုးဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ဘုရားအား တေဝတားအားလုံး၏ အတ္တမူလအဖြစ် စိတ်ထဲတွင် သမဓိထားကာ အလုပ်အမျိုးမျိုးလုပ်နေစဉ်တွင်ပင် စိတ်သည် ဘုရားပေါ်တွင် တည်မြဲနေ하였다။

Verse 8

ततः समुत्पाद्य सुतान्विरक्तो विषयेषु सः । मुक्त्वा राज्यं ययौ विद्वान्पुलस्त्यपुहाश्रमम् ॥ ८ ॥

ထို့နောက် သားများကို မွေးဖွားပြီးနောက် သူသည် အာရုံခံအရာဝတ္ထုများအပေါ် မကပ်မငြိ ဖြစ်လာ하였다။ နိုင်ငံတော်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ပညာရှိသူသည် ပုလස්တျ၏သား၏ အာရှရမ်သို့ သွားရောက်하였다။

Verse 9

शालग्रामं महाक्षेत्रं मुमुक्षुजनसेवितम् । तत्रासौ तापसो तापसो भूत्वा विष्णोराराधनं मुने ॥ ९ ॥

ရှာလဂြာမသည် မဟာပုဏ္ဏကန့်သတ်မြေဖြစ်၍ မုက္ခကိုလိုလားသူများ လာရောက်ဆည်းကပ်ရာနေရာဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ ထိုတပသသည် တကယ့်တပသကျင့်သူဖြစ်လာကာ၊ အို မုနိ၊ ဗိဿဏုဘုရားကို အာရాధနာပြု하였다။

Verse 10

चकार भक्तिभावेन यथालब्धसपर्यया । नित्यं प्रातः समाप्लुत्य निर्मलेऽभलि नारद ॥ १० ॥

အို နာရဒ၊ သူသည် ဘက္တိစိတ်ဖြင့် ရရှိသမျှ ပူဇော်ပစ္စည်းများအတိုင်း စေဝါပူဇာပြု하였다။ နေ့စဉ် မနက်တိုင်း သန့်ရှင်းကြည်လင်သော ရေ၌ ကောင်းစွာ ရေချိုးပြီးနောက် နေ့စဉ်ဝတ္တရားများကို ဆက်လက်ကျင့်သုံး하였다။

Verse 11

उपतिष्टेद्रविं भक्त्या गृणन्ब्रह्माक्षरं परम् । अथाश्रमे समागत्य वासुदेवं जगत्पतिम् ॥ ११ ॥

ဘက္တိဖြင့် နေမင်းရှေ့တွင် ရပ်တည်ကာ ဗြဟ္မန်၏ အမြင့်ဆုံး မပျက်မယွင်းသော အက္ခရာကို ရွတ်ဆိုရမည်။ ထို့နောက် အာရှရမ်သို့ ပြန်လာ၍ လောက၏ အရှင် ဝါစုဒေဝကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 12

समाहृतैः स्वयं द्रव्यैः समित्कुशमृदादिभिः । फलैः पुष्पैंस्तथा पत्रैस्तुलस्याः स्वच्छवारिभिः ॥ १२ ॥

မိမိကိုယ်တိုင် စုဆောင်းယူလာသော ပူဇော်ပစ္စည်းများ—ယဇ္ဉာမီးဖိုအတွက် သစ်တံ၊ ကုရှမြက်၊ မြေညှိနှင့် အခြားတို့—နှင့်အတူ သစ်သီး၊ ပန်း၊ ရွက်များကိုလည်း ယူ၍၊ သန့်ရှင်းသော ရေနှင့် တူလစီရွက်ကိုပါ ပေါင်းစည်းကာ ပူဇော်ဝတ်ပြုရမည်။

Verse 13

पूजयन्प्रयतो भूत्वा भक्तिप्रसरसंप्लुतः । सचैकदा महाभागः स्नात्वा प्रातः समाहितः ॥ १३ ॥

ပူဇော်ဝတ်ပြုနေစဉ် စည်းကမ်းတကျ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာ၍ ဘက္တိ၏ ပြန့်ပွားမှုဖြင့် လွှမ်းမိုးနေသော ထိုမဟာဘဂ္ဂဝန်သူသည် တစ်ခါတလေ မနက်အရုဏ်တွင် ရေချိုးပြီး စိတ်ကို စုစည်းတည်ငြိမ်စွာ ထိုင်နေ하였다။

Verse 14

चक्रनद्यां जपंस्तस्थौ मुहुर्तत्रयमंबुनि । अथाजगाम तत्तीरं जलं पातुं पिपासिता ॥ १४ ॥

စက္ကရနဒီ မြစ်ထဲတွင် သူမသည် ရေထဲ၌ နစ်မြုပ်နေကာ ဂျပကို မပြတ်မနား ရွတ်ဆို၍ မုဟူရတ သုံးခါကြာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေငတ်လွန်သဖြင့် ထိုကမ်းပါးသို့ လာကာ ရေသောက်လိုက်သည်။

Verse 15

आसन्नप्रसवा ब्रह्मन्नैकैव हिणी वनात् । ततः समभवत्तत्र पीतप्राये जले तया ॥ १५ ॥

အို ဘြာဟ္မဏ၊ မွေးဖွားရန် နီးကပ်နေသော သမင်မတစ်ကောင်သည် တောထဲမှ တစ်ကောင်တည်း ထွက်လာ하였다။ ထို့နောက် သူမက ရေကို သောက်လုနီးပါး ဖြစ်နေသော ထိုနေရာ၌ပင် ကလေးမွေးဖွားခဲ့သည်။

Verse 16

सिंहस्य नादः सुमहान् सर्वप्राणिभयंकरः । ततः सा सिंहसन्नादादुत्प्लुता निम्नगातटम् ॥ १६ ॥

ခြင်္သေ့၏ ဟိန်းသံသည် အလွန်ကြီးမား၍ သတ္တဝါအားလုံးကို ကြောက်ရွံ့စေသည်။ ထိုခြင်္သေ့ဟိန်းသံကြောင့် သူမသည် ထိတ်လန့်ကာ ခုန်ထွက်ပြီး မြစ်ကမ်းနိမ့်သို့ လှမ်းခုန်သွား하였다။

Verse 17

अत्युञ्चारोहणेनास्या नद्यां गर्भः पपात ह । तमुह्यमानं वेगेन वीचिमालापरिप्लुतम् ॥ १७ ॥

သူမ အလွန်အမင်း အမြန်တက်လှမ်းသဖြင့် ဝမ်းထဲရှိ သန္ဓေက မြစ်ထဲသို့ ကျသွား၏။ ရေစီးအားကြီးကြောင့် လှိုင်းတန်းများက ဝိုင်းလုံးဖုံးလွှမ်းကာ ဆွဲယူသွား၏။

Verse 18

जग्राह भरतो गर्भात्पतितं मृगपोतकम् । गर्भप्रच्युतिदुःखेन प्रोत्तुंगाक्रणेन च ॥ १८ ॥

ဘရတသည် မိခင်ဝမ်းမှ ကျသွားသော မျောက်ကလေး (မုဂ္ဂပိုးတက) ကို ကောက်ယူခဲ့၏။ သန္ဓေကျခြင်း၏ ဒုက္ခနှင့် အလွန်အမင်း နာကျင်သံကြီးကြောင့် စိတ်ထိခိုက်လျက်။

Verse 19

मुनीन्द्र सा तु हरिणी निपपात ममार च । हरिणीं तां विलोक्याथ विपन्नां नृपतापसः ॥ १९ ॥

အို မုနိဓိပတိ၊ ထို မျောက်မသည် လဲကျကာ သေဆုံး၏။ သေဆုံးနေသော မျောက်မကို မြင်သော် တပသဖြစ်နေသော မင်းကြီးသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရ၏။

Verse 20

मृगपोतं समागृह्य स्वमाश्रममुपागतः । चकारानुदिनं चासौ मृगपोतस्य वै नृपः ॥ २० ॥

မုဂ္ဂပိုးတကကို ထိန်းသိမ်းကာ မင်းကြီးသည် မိမိ၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်လာ၏။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ထိုကလေးမုဂ္ဂကို စောင့်ရှောက်ပြုစုလေ၏။

Verse 21

पोषणं पुष्यमाणश्च स तेन ववृधे मुने । चचाराश्रमपर्यंतं तृणानि गहनेषु सः ॥ २१ ॥

အာဟာရပေးကာ အမြဲတမ်း ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်သဖြင့်၊ အို မုနိ၊ ထိုကလေးမုဂ္ဂသည် ကြီးထွားလာ၏။ ထို့နောက် အာရှရမ်၏ အစွန်းအထိ လှည့်လည်ကာ ထူထပ်သော တောအုပ်များတွင် မြက်များကို စားလေ၏။

Verse 22

दूरं गत्वा च शार्दूलत्रासादभ्याययौ पुनः । प्रातर्गत्वादिदूरं च सायमायात्यथाश्रमम् ॥ २२ ॥

သူသည် အဝေးသို့သွားပြီး ကျားကြောက်လန့်မှုကြောင့် ထပ်မံပြန်လာ၏။ မနက်ခင်းတွင် ထွက်ခွာ၍ အလွန်အဝေးသို့သွားသော်လည်း ညနေခင်းတွင် အာရှရမ်သို့ ပြန်ရောက်လာ၏။

Verse 23

पुनश्च भरतस्याभूदाश्रमस्योटजांतरे । तस्यतस्मिन्मृगे दूरसमीपपरिवर्तिनि ॥ २३ ॥

ထို့နောက်လည်း ဘရတ၏ အာရှရမ်အတွင်း၊ တဲအိမ်များကြား၌ပင်၊ အဝေးတစ်ခါ နီးတစ်ခါ လှည့်လည်သွားလာနေသော သမင်ကို သူ၏အာရုံသည် ထပ်တလဲလဲ လှည့်ပြောင်းသွား၏။

Verse 24

आसीञ्चेतः समासक्तं न तथा ह्यच्युते मुने । विमुक्तराज्यतनयः प्रोज्झिताशेषबांधवः ॥ २४ ॥

အို မုနိ၊ သူ၏စိတ်သည် ထိုအရာ၌ အလွန်ကပ်လျက်ရှိသော်လည်း အချျုတ (သခင်ဘုရား) ထံ၌ ထိုသို့မဟုတ်။ နိုင်ငံတော်နှင့် သားကို စွန့်လွှတ်ပြီး ကျန်ရှိသမျှ ဆွေမျိုးများကိုလည်း ပယ်ချခဲ့သော်လည်း မဖျက်မပျက်သော သခင်ထံ၌ တူညီသည့် ဘက္တိ မဖြစ်လာခဲ့။

Verse 25

ममत्व स चकारोञ्चैस्तस्मिन्हरिणपोतके । किं वृकैभक्षितो व्याघ्नैः किं सिंहेन निपातितः ॥ २५ ॥

သူသည် ထိုသမင်ကလေးအပေါ် “ငါ့ဟာ” ဟူသော မမတကို အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေကာ၊ “ဝံပုလွေတွေ စားသွားလား၊ ကျားတွေ ဖမ်းသွားလား၊ သို့မဟုတ် ခြင်္သေ့က လဲကျစေသလား” ဟု စိုးရိမ်မေးမြန်း၏။

Verse 26

चिरायमाणे निष्कांते तस्यासीदिति मानसम् । प्रीतिप्रसन्नवदनः पार्श्वस्थे चाभवन्मृगे ॥ २६ ॥

သူသည် ကြာမြင့်စွာ နှောင့်နှေး၍ မထွက်လာသဖြင့်၊ သူမ၏စိတ်၌ “သူ့အပေါ် တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်သွားပြီလား” ဟူသော အတွေး ပေါ်လာ၏။ ထိုသမင်သည် ချစ်ခင်ပျော်ရွှင်မှုကြောင့် မျက်နှာတောက်ပလျက် သူမ၏ဘေးနား၌ ရပ်နေ၏။

Verse 27

समाधिभंगस्तस्यासीन्ममत्वाकृष्टमानसः । कालेन गच्छता सोऽथ कालं चक्रे महीपतिः ॥ २७ ॥

“ငါ့ဟာ” ဟူသော ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်က စိတ်ကို ဆွဲယူသဖြင့် သူ၏ သမာဓိ ပျက်ကွက်သွား၏။ အချိန်က လှုပ်ရှားသွားသကဲ့သို့ ထိုဘုရင်သည် နောက်ဆုံးတွင် ကာလ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်ကာ အဆုံးသတ်သို့ ရောက်၏။

Verse 28

पितेव सास्त्रं पुत्रेण मृगपोतेन वीक्षितः । मृगमेव तदाद्राक्षीत्त्यजन्प्राणानसावपि ॥ २८ ॥

အဖေက သားကို ကြည့်သကဲ့သို့ သူသည် သမင်ကလေးကို ကြည့်၏။ ထိုခဏ၌ သူမြင်သမျှမှာ သမင်သာဖြစ်ပြီး အသက်ရှူနောက်ဆုံးချိန်တွင်ပင် စိတ်သည် ထိုသမင်ပေါ်တွင် တည်နေ၏။

Verse 29

मृगो बभूव स मुने तादृशीं भावनां गतः । जाति स्मरत्वादुद्विग्नः संसारस्य द्विजोत्तम ॥ २९ ॥

အို မုနိ၊ ထိုသို့သော စိတ်အခြေအနေသို့ ကျရောက်သဖြင့် သူသည် သမင်ဖြစ်လာ၏။ အို ဒွိဇောတ္တမ၊ မိမိအရင်ဘဝကို မှတ်မိသောကြောင့် သံသရာလောကကို စိတ်ပူပန်၍ တုန်လှုပ်နေ၏။

Verse 30

विहाय मातरं भूयः शालग्राममुपाययौ । शुष्कैस्तृणैस्तथा पर्णैः स कुर्वन्नात्मपोषणम् ॥ ३० ॥

မိခင်ကို ထပ်မံထားခဲ့ပြီး သူသည် ရှာလဂြာမသို့ သွားရောက်၏။ ထိုနေရာတွင် ခြောက်သွေ့သော မြက်နှင့် ရွက်များဖြင့် မိမိကိုယ်ကို အာဟာရဖြည့်ကာ အသက်ရှင်နေ၏။

Verse 31

मृगत्वहेतुभूतस्य कर्मणो निष्कृतिं ययौ । तत्र चोत्सृष्टदेहोऽसौ जज्ञे जातिस्मरो द्विजः ॥ ३१ ॥

သမင်ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကర్మအတွက် သူသည် ပရాయశ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေ) ကို ပြုလုပ်၍ ကင်းစင်သွား၏။ ထိုနေရာတွင် ထိုကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပြီးနောက် အရင်ဘဝများကို မှတ်မိသော ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) အဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွား၏။

Verse 32

सदाचारवतां शुद्धे यागिनां प्रवरे कुले । सर्वविज्ञान संपन्नः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित् ॥ ३२ ॥

သဒ္ဓါစရိယာရှိသူများနှင့် ယဇ္ဉပြုသူအထူးကောင်းမြတ်သော သန့်ရှင်းသည့် မျိုးရိုးကောင်းတွင် မွေးဖွား၍၊ ဗဟုသုတပြည့်စုံကာ သာස්တရားအားလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်နှင့် တတ္တဝကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူဖြစ်သည်။

Verse 33

अपश्यत्स मुनिश्रेष्टः स्वात्मानं प्रकृतेः परम् । आत्मनोधिगतज्ञानाद्द्वेवादीनि महामुने ॥ ३३ ॥

ထို့နောက် မုနိအထူးမြတ်သူသည် မိမိအတ္တကို ပရကృతိကို ကျော်လွန်သောအဖြစ် မြင်တွေ့၏။ အို မဟာမုနိ၊ အတ္တအတွင်း၌ သိမြင်ရသော ဉာဏ်ကြောင့် မုန်းတီးမှုနှင့် အခြားကိလေသာများ ပျောက်ကင်းသွား၏။

Verse 34

सर्वभूतान्यभे देन ददर्श स महामतिः । न पपाठ गुरुप्रोक्तं कृतोपनयनः श्रुतम् ॥ ३४ ॥

စိတ်ကြီးမြတ်သောသူသည် သတ္တဝါအားလုံးကို တစ်တည်းသော သတ္တဝအဖြစ် မကွဲပြားဟု မြင်၏။ သို့သော် ဥပနယန (အဝင်ပွဲ) ကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်တောင် ဆရာက သင်ကြားထားသော ရှရုတိ (သန့်ရှင်းသော ဝေဒသင်ကြားမှု) ကို မလေ့လာခဲ့။

Verse 35

न ददर्श च कर्माणि शास्त्राणि जगृहे न च । उक्तोऽपि बहुशः किंचिज्जंड वाक्यमभाषत ॥ ३५ ॥

သူသည် သတ်မှတ်ထားသော ကర్మများကို မကြည့်မရှု၊ သာස්တရားများကိုလည်း မယူမလေ့လာ။ အကြိမ်ကြိမ် သင်ကြားပြောဆိုသော်လည်း အဓိပ္ပါယ်မဲ့သော မိုက်မဲသည့် စကားအနည်းငယ်သာ ပြောလေ၏။

Verse 36

तदप्यसंस्कारगुणं ग्रामभाषोक्तिसंयुतम् । अपद्धस्तवपुः सोऽपि मलिनांबरधृङ् मुने ॥ ३६ ॥

ထိုစကားပြောပင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သင်ကြားပျိုးထောင်မှုကင်းမဲ့ကာ ကျေးလက်သုံး စကားပြောပုံများနှင့် ရောနှောနေ၏။ အို မုနိ၊ ထိုသူလည်း ကိုယ်ရုပ်မသန့်မပြေ၊ ဆံပင်ရှုပ်ထွေး၍ အဝတ်အစားညစ်ပတ်ကို ဝတ်ဆင်ထား၏။

Verse 37

क्लिन्नदंतांतरः सर्वैः परिभूतः स नागरैः । संमानेन परां हानिं योगर्द्धेः कुरुते यतः ॥ ३७ ॥

သွားကြားများ အညစ်အကြေးကပ်၍ မသန့်ရှင်းသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသဖြင့် မြို့သူမြို့သားအားလုံးက မထီမဲ့မြင်ပြုကြသည်။ ထိုသို့ အရှက်ခွဲခြင်းကြောင့် ယောဂသိဒ္ဓိနှင့် အောင်မြင်ချမ်းသာမှု ကြီးစွာ လျော့နည်းဆုံးရှုံးရသည်။

Verse 38

जनेनावमतो योगी योगसिद्धिं च विंदति । तस्माञ्चरेत वै योगी सतां धर्ममदूषयन् ॥ ३८ ॥

လူတို့က မထီမဲ့မြင်ပြုသော်လည်း ယောဂီသည် ယောဂသိဒ္ဓိကို ရရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယောဂီသည် သတ္တဝါကောင်းတို့ ထိန်းသိမ်းသော သာသနာတရားကို မညစ်ညမ်းစေဘဲ အကျင့်သီလဖြင့် နေထိုင်စေ။

Verse 39

जना यथावमन्येयुर्गच्छेयुर्नैव संगतिम् । हिरण्यगर्भवचनं विचिंत्येत्थं महामतिः ॥ ३९ ॥

လူတို့က မထီမဲ့မြင်ပြု၍ မပေါင်းသင်းလိုကြသော်လည်း မဟာဉာဏ်ရှိသူသည် ဟိရဏ္ယဂర్భ (ဗြဟ္မာ) ပြောကြားသော သင်ခန်းစာကို ဤသို့ စဉ်းစားဆင်ခြင်ရမည်။

Verse 40

आत्मानं दर्शयामास जडोन्मत्ताकृतिं जने । भुंक्ते कुल्माषवटकान् शाकं त्रन्यफलं कणान् ॥ ४० ॥

သူသည် လူအများရှေ့တွင် မသိနားမလည်သူ သို့မဟုတ် ရူးသွပ်သူကဲ့သို့ ပုံစံဖြင့် ကိုယ်ကို ပြသ하였다။ ထို့ပြင် အကြမ်းစားအစာ—ပြုတ်ထားသော စပါးနှံလုံးများ၊ ဟင်းရွက်၊ တောသီးနှံများနှင့် ပြန့်ကျဲနေသော အစာအနည်းငယ်တို့ကိုသာ စားသောက်၍ နေထိုင်하였다။

Verse 41

यद्यदाप्नोति स बहूनत्ति वै कालसंभवम् । पितर्युपरते सोऽथ भ्रातृभ्रातृव्यबांधवैः ॥ ४१ ॥

လူတစ်ယောက် ရရှိသမျှ ဥစ္စာသည် အချိန်၏ ဖန်တီးမှုဖြစ်သဖြင့် အများက စားသုံးကုန်ခမ်းစေကြသည်။ ထို့ပြင် ဖခင် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ထိုဥစ္စာကို ညီအစ်ကိုများ၊ ဆွေမျိုးညီအစ်ကိုများနှင့် အခြားဆွေမျိုးများက ယူ၍ သုံးစွဲကြသည်။

Verse 42

कारितः क्षेत्रकर्मादि कदन्नाहारपोषितः । सरूक्षपीनावयवो जडकारी च कर्मणि ॥ ४२ ॥

လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အလားတူပင်ပန်းမှုများသို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရ၍ အကြမ်းအနံ့ အနိမ့်အစားအစာဖြင့်သာ အသက်မွေးရသည်။ ကိုယ်အင်္ဂါများ ခြောက်သွေ့ပိန်လှီကာ အလုပ်တွင် မောင့်မိုက်နှေးကွေးလာသည်။

Verse 43

सर्वलोकोपकरणं बभूवाहारवेतनः । तं तादृशमसंस्कारं विप्राकृतिविचेष्टितम् ॥ ४३ ॥

သူသည် လူအများအတွက် အသုံးဝင်သော အလုပ်သမား/ကျွန်တစ်ယောက်ဖြစ်လာ၍ လုပ်အားခအဖြစ် အစားအစာသာ ရခဲ့သည်။ သို့သော် စံသင်္ကာရမရှိသေးသော မယဉ်ကျေးသူအဖြစ်ပင် နေပြီး၊ မွေးရာပါ ဗြာဟ္မဏသဘာဝနှင့် မလျော်ကန်သည့် အပြုအမူများကို ပြုလေ၏။

Verse 44

क्षत्ता सौवीरराज्यस्य विष्टियोग्यममन्यत । स राजा शिबिकारूढो गंतुं कृतमतिर्द्विज ॥ ४४ ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဆော်ဝီရနိုင်ငံ၏ နန်းတော်အမှုထမ်း (ခတ္တာ) သည် ထိုသူကို အတင်းအကျပ်လုပ်အား (ဝိဋ္ဌိ) အတွက် သင့်တော်သူဟု ထင်မြင်하였다။ ဘုရင်သည် ပလန်ကင်ပေါ် ထိုင်လျက် ခရီးထွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီးသားဖြစ်၏။

Verse 45

बभूवेक्षुमतीतीरे कपिलर्षेर्वराश्रमम् । श्रेयः किमत्र संसारे दुःखप्राये नृणामिति ॥ ४५ ॥

ဣက္ခုမတီမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ကပိလမဟာရ္ဩ၏ အထူးကောင်းမြတ်သော အာရှရမ်ရှိ၏။ ထိုသူက စဉ်းစားလေသည်—“ဒုက္ခများပြားသော ဤသံသရာလောက၌ လူတို့အတွက် အမှန်တကယ် ကောင်းကျိုးဟူသည် အဘယ်နည်း?”

Verse 46

प्रष्टुं तं मोक्षधर्मज्ञं कपिलाख्यं महामुनिम् । उवाह शिबिकामस्य क्षत्तुर्वचनचोदितः ॥ ४६ ॥

မောက္ခဓမ္မကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သော “ကပိလ” အမည်ရှိ မဟာမုနိကို မေးမြန်းလို၍၊ ခတ္တာ၏ အမိန့်ကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံကာ သူသည် ပလန်ကင်ကို ထမ်းယူသွားလေ၏။

Verse 47

नृणां विष्टिगृहीतानामन्येषां सोऽपि मध्यगः । गृहीतो विष्टिना विप्र सर्वज्ञानैकभाजनम् ॥ ४७ ॥

ဗိဿ္ဋိ ဟူသော မကောင်းသက်ရောက်မှုကြောင့် လူတို့ ဖမ်းဆီးခံရသကဲ့သို့ အခြားသူတို့အကြား၌ပင် အလယ်၌ ရပ်နေသော်လည်း ထိုရိရှီသည်လည်း ဗိဿ္ဋိ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရ၏၊ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဗဟုသိဒ္ဓိ အားလုံး၏ တစ်ခုတည်းသော ဘဏ္ဍာဖြစ်သူ။

Verse 48

जातिस्मरोऽसौ पापस्य क्षयकाम उवाह ताम् । ययौ जडगतिस्तत्र युगमात्रावलोकनम् ॥ ४८ ॥

သူသည် အတိတ်ဘဝများကို မှတ်မိသူ (जातिस्मर) ဖြစ်၍ မိမိ၏ အပြစ်များ ပျက်စီးကုန်စေလိုသဖြင့် ထိုမိန်းမကို လက်ထပ်ယူ하였다။ ထို့နောက် မောင့်မဲ၍ မသိမသာကဲ့သို့ လှုပ်ရှားကာ ထိုနေရာ၌ ယုဂတစ်ခေတ်ကြာသကဲ့သို့ မျက်စိတစ်စုံဖြင့်သာ ကြည့်နေခဲ့၏။

Verse 49

कुर्वन्मतिमतां श्रेष्टस्ते त्वन्ये त्वरितं ययुः । विलोक्य नृपतिः सोऽथ विषमं शिबिकागतम् ॥ ४९ ॥

ပညာရှိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူသည် စဉ်းစားနေစဉ် အခြားသူတို့က အလျင်အမြန် ဆက်လက်သွားကြ၏။ ထိုအခါ ဘုရင်သည် စင်္ကြံ (palanquin) ၏ လှုပ်ရှားမှု မညီမညာဖြစ်လာသည်ကို မြင်၍ သတိပြုလေ၏။

Verse 50

किमेतदित्याह समं गम्यतां शिबिकावहाः । पुनस्तथैव शिबिकां विलोक्य विषमां हसन् ॥ ५० ॥

ဘုရင်က “ဒါဘာလဲ” ဟု မေး၍ “စင်္ကြံကို ထမ်းသူတို့၊ ညီညီညာညာ လျှောက်ကြ” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ထပ်မံကြည့်ရာ စင်္ကြံသည် အရင်ကဲ့သို့ မညီမညာ ဖြစ်နေသဖြင့် သူက ရယ်မောလေ၏။

Verse 51

नृपः किमेऽतदित्याह भवद्भिर्गम्यतेऽन्यथा । भूपतेर्वदतस्तस्य श्रुत्वेत्थं बहुशो वचः । शिबिकावाहकाः प्रोचुरयं यातीत्यसत्वरम् ॥ ५१ ॥

ဘုရင်က “ဒါဘာလဲ? မင်းတို့ သွားတာ မမှန်ဘူး” ဟု ဆို၏။ မြေရှင်ဘုရင်၏ စကားကို အကြိမ်ကြိမ် ကြားရသဖြင့် စင်္ကြံထမ်းသူတို့က “သူ သွားနေပါတယ်” ဟု ပြန်ဆိုကာ အလျင်မပြုဘဲ ဆက်လက်သွားကြ၏။

Verse 52

राजोवाच । किं श्रांतोऽस्यल्पमध्वानं त्वयोढा शिबिका मम । किमायाससहो न त्वं पीवा नासि निरीक्ष्यसे ॥ ५२ ॥

မင်းကြီးက မေးတော်မူသည်။ «လမ်းက တိုတောင်းသေးသော်လည်း ငါ့ပလင်ကင်ကို ထမ်းရင်း ပင်ပန်းသွားပြီလား။ အားထုတ်မှုကို မခံနိုင်သလား။ သန်မာဝလုံးမဟုတ်သလား။ ငါကြည့်လိုက်သော် သင်သည် ဝလုံးသန်မာသူမဟုတ်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်»။

Verse 53

ब्राह्मण उवाच । नाहं पीवा न चैवोढा शिबिका भवतो मया । न श्रांतोऽस्मि न चायासो वोढान्योऽस्ति महीपते ॥ ५३ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်။ «ကျွန်ုပ်သည် သောက်စားသူမဟုတ်၊ သင်၏ ပလင်ကင်ကို ထမ်းသူလည်း မဟုတ်ပါ။ ကျွန်ုပ် မပင်ပန်း၊ အားထုတ်ရသည့် ဒုက္ခလည်း မရှိပါ။ အို မင်းကြီး၊ ထမ်းသူသည် အခြားသူ ဖြစ်၏»။

Verse 54

राजोवाच । प्रत्यक्षं दृश्यते पीवात्वद्यापि शिबिका त्वयि । श्रमश्च भारो द्वहने भवत्येव हि देहिनाम् ॥ ५४ ॥

မင်းကြီးက မိန့်တော်မူသည်။ «ယနေ့တိုင်တိုင်ပင် သင်ပေါ်မှာ ပလင်ကင်၏ အလေးချိန် ရှိနေသည်ကို မျက်မြင်မြင်ရသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့အတွက် ထမ်းသယ်ရာတွင် ပင်ပန်းမှုနှင့် အလေးပင် တကယ်ပေါ်ပေါက်တတ်သည်»။

Verse 55

ब्राह्मण उवाच । प्रत्यक्षं भवता भूप यद्दृष्टं मम तद्वद । बलवानबलश्चेति वाच्यं पश्चाद्विशेषणम् ॥ ५५ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်။ «အို ဘုရင်၊ သင်ကိုယ်တိုင် မျက်မြင်မြင်သည့် အရာကိုသာ ပြောပါ။ ‘သန်မာ’ ‘အားနည်း’ ဟူသော အထူးပြုစကားများကို နောက်မှသာ ဒုတိယအဖြစ် ထည့်ပြောရမည်»။

Verse 56

त्वयोढा शिबिका चेति त्वय्यद्यापि च संस्थिता । मिथ्या तदप्यत्र भवान् श्रृणोतु वचनं मम ॥ ५६ ॥

«‘သင်က ပလင်ကင်ကို ထမ်းခဲ့သည်’ ဟူသော အယူအဆသည် ယနေ့တိုင်တိုင် သင်၏စိတ်၌ တည်နေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုအရာသည် မမှန်ကန်။ ဤကိစ္စ၌ ကျွန်ုပ်၏စကားကို နားထောင်ပါ»။

Verse 57

भूमौ पादयुगं चाथ जंघे पादद्वये स्थिते । ऊरु जंघाद्वयावस्थौ तदाधारं तथोदरम् ॥ ५७ ॥

မြေပြင်ပေါ်တွင် ခြေတစ်စုံကို ချထား၏။ ခြေတစ်စုံပေါ်တွင် ခြေထောက်အောက်ပိုင်းတို့ တည်၏။ ပေါင်တို့သည် ထိုအောက်ပိုင်းနှစ်ဖက်ပေါ်တွင် တည်ပြီး၊ ထိုအားလုံး၏ အထောက်အကူမှာ ဝမ်းဗိုက် (ကိုယ်ခန္ဓာတံခွန်) ဖြစ်၏။

Verse 58

वक्षस्थलं तथा बाहू स्कंधौ चोदरसंस्थितौ । स्कंधाश्रितयें शिबिका ममाधारोऽत्र किंकृतः ॥ ५८ ॥

ရင်ဘတ်နှင့် လက်နှစ်ဖက်၊ ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် တည်သော ပခုံးတို့ရှိ၏။ ဤပလင်ကင် (သီဗိကာ) သည် ပခုံးပေါ်တွင် အားထား၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ဤနေရာ၌ “ငါ” ကို အဘယ်အရာက ထောက်ပံ့သနည်း၊ အမှန်တကယ် သယ်ဆောင်နေသည်မှာ အဘယ်နည်း။

Verse 59

शिबिकायां स्थितं चेदं देहं त्वदुपलक्षितम् । तत्र त्वमहमप्यत्रेत्युच्यते चेदमन्यथा ॥ ५९ ॥

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် သီဗိကာ (ပလင်ကင်) ထဲ၌ ထိုင်နေပြီး “သင်” ဟု သတ်မှတ်လျှင်၊ ထိုနေရာ၌လည်း “သင်က အဲဒီမှာ၊ ငါက ဒီမှာ” ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တော့ အကြောင်းအရာသည် ထိုသို့ မဟုတ်။

Verse 60

अहं त्वं च तथान्ये च भूतैरुह्याश्च पार्थिव । गुणप्रवाहपतितो भूतवर्गोऽपि यात्ययम् ॥ ६० ॥

အို မင်းကြီး၊ ငါနှင့် သင်၊ အခြားသူတို့လည်းကောင်း—အပင်တို့ကဲ့သို့ သတ္တဝါအစုအဝေးတောင်—ဤသတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ဂုဏ်သုံးပါး၏ စီးဆင်းမှုထဲသို့ ကျရောက်ပြီး ပြောင်းလဲပျက်စီးရာသို့ ဆက်လက် လွန်သွားကြ၏။

Verse 61

कर्मवश्या गुणश्चैते सत्त्वाद्याः पृथिवीपते । अविद्यासंचितं कर्मतश्चाशेषेषु जंतुषु ॥ ६१ ॥

အို မြေရှင်မင်း၊ စတ္တဝ (sattva) စသည့် ဂုဏ်တို့သည်ပင် ကမ္မ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိ၏။ အဝိဒ္ဓာ (avidyā) ကြောင့် ကမ္မ စုဆောင်းတိုးပွားလာပြီး၊ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါအားလုံး၌ မလွဲမသွေ အကျိုးသက်ရောက်လျက်ရှိ၏။

Verse 62

आत्मा शुद्धोऽक्षरः शांतो निर्गुणः प्रकृते परः । प्रवृद्ध्यपचयौ न स्त एकस्याखिलजंतुषु ॥ ६२ ॥

အတ္တမန်သည် သန့်ရှင်း၍ မပျက်စီး၊ ငြိမ်းချမ်းကာ ဂုဏ်မရှိ၊ ပရကృతိကို ကျော်လွန်သည်။ သတ္တဝါအားလုံး၌ တည်ရှိသော တစ်ပါးတည်းသော အတ္တမန်၌ တိုးပွားခြင်းလည်း မရှိ၊ လျော့နည်းခြင်းလည်း မရှိ။

Verse 63

यदा नोपचयस्तस्य नचैवापचयो नृप । तदापि बालिशोऽसि त्वं कया युक्त्या त्वयेरितम् ॥ ६३ ॥

အို မင်းကြီး၊ သူ့အတွက် တိုးပွားခြင်းလည်း မရှိ၊ လျော့နည်းခြင်းလည်း မရှိသော်လည်း သင်သည် မိုက်မဲသောကလေးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်နေသေးသည်။ မည်သို့သော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် သင်သည် ထိုသို့ ပြောခဲ့သနည်း။

Verse 64

भूपादजंघाकट्यूरुजठरादिषु संस्थिता । शिबिकेयं यदा स्कंधे तदा भारः समस्त्वया ॥ ६४ ॥

ဤ ပလန်ကင်သည် မြေပြင်ပေါ်၌—ခြေထောက်၊ ခြေခေါင်း၊ ခါး၊ ပေါင်၊ ဝမ်းဗိုက် စသည်တို့ပေါ်၌ တည်နေသရွေ့ အများက ထောက်ပံ့ထားသည်။ သို့သော် ဤပလန်ကင်ကို သင်၏ ပခုံးပေါ် တင်သောအခါ အလေးချိန်အားလုံးကို သင်တစ်ဦးတည်း ခံရသည်။

Verse 65

तथान्यजंतुभिर्भूप शिबिकोढान केवलम् । शैलद्रुमगृहोत्थोऽपि पृथिवीसंभवोऽपि च ॥ ६५ ॥

ထိုနည်းတူပင် မင်းကြီး၊ ပလန်ကင်နှင့် ၎င်းကို ထမ်းပိုးခြင်းသည် အခြားသတ္တဝါတို့၏ လုပ်ဆောင်မှုသာ ဖြစ်သည်။ တောင်တန်း၊ သစ်ပင်၊ အိမ်အဆောက်အဦးတို့မှ ထွက်ပေါ်လာသမျှလည်း မြေကြီးမှပင် မွေးဖွားလာသည်။

Verse 66

यथा पुंसः पृथग्भावः प्राकृतैः करणैर्नृप । सोढव्यः सुमहान्भारः कतमो नृप ते मया ॥ ६६ ॥

အို မင်းကြီး၊ လူ၏ ခွဲခြားသဘောထားသည် ပစ္စည်းဆိုင်ရာ အင်္ဂါရပ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့၊ အလွန်ကြီးမားသော အလေးချိန်ကိုလည်း ထမ်းပိုးရသည်။ မင်းကြီး၊ သင်၏ ဘယ်အလေးချိန်ကို ကျွန်ုပ်က ထမ်းရမည်နည်း ဟောပြပါ။

Verse 67

यद्द्रव्यो शिबिका चेयं तद्द्रव्यो भूतसंग्रहः । भवतो मेऽखिलस्यास्य समत्वेनोपबृंहितः ॥ ६७ ॥

ဤပလင်ကင်ကို ဖွဲ့စည်းထားသော အရာဝတ္ထုသည် သက်ရှိအပေါင်းတို့၏ စုပေါင်းအရာဝတ္ထုနှင့် တူညီ၏။ သင်၏ သင်ကြားပေးမှုကြောင့် ဤလောကအလုံးစုံကို စမတား (တန်းတူမြင်ခြင်း) ဖြင့် မြင်နိုင်သော ဉာဏ်အမြင်သည် ငါ့အတွင်း၌ ပိုမိုခိုင်မာလာ၏။

Verse 68

सनंदन उवाच । एवमुक्त्वाऽभवंन्मौनी स वहञ्शिबिकां द्विजः । सोऽपि राजाऽवतीर्योर्व्यां तत्पादौ जगृहे त्वरन् ॥ ६८ ॥

စနန္ဒနက ပြော၏—ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ထိုဗြာဟ္မဏသည် မောနဖြစ်ကာ ပလင်ကင်ကို ဆက်လက်ထမ်းသယ်လေ၏။ ရာဇာလည်း မြေပြင်သို့ အမြန်ဆင်း၍ သူ၏ ခြေတော်တို့ကို အလျင်အမြန် ဆုပ်ကိုင်ကာ ဂါရဝပြုလေ၏။

Verse 69

राजोवाच । भो भो विसृज्य शिबिकां प्रसादं कुरु मे द्विज । कथ्यतां को भवानत्र जाल्मरुपधरः स्थितः ॥ ६९ ॥

ရာဇာက ပြော၏—“ဟေ့ ဟေ့! ပလင်ကင်ကို ချထားပါ၊ အို ဒွိဇာ၊ ငါ့အား ကရုဏာပြုပါ။ ဤနေရာ၌ ရပ်နေ၍ ဤအညံ့အတုအယောင်ကို ဝတ်ဆင်ထားသူ သင်သည် မည်သူနည်း၊ ပြောပါ။”

Verse 70

यो भवान्यदपत्यं वा यदागमनकारणम् । तत्सर्वं कथ्यतां विद्वन्मह्यं शुश्रूषवे त्वया ॥ ७० ॥

အို ပညာရှိရေ၊ ဘဝါနီ၏ သားသမီးနှင့် ပတ်သက်သော်လည်းကောင်း၊ သင်လာရောက်သည့် အကြောင်းရင်းနှင့် ပတ်သက်သော်လည်းကောင်း—အရာအားလုံးကို ငါ့အား ပြောပြပါ။ ငါသည် သင်၏ စကားကို နားထောင်လိုစိတ် ပြင်းပြနေ၏။

Verse 71

ब्राह्मण उवाच । श्रूयतां कोऽहमित्येतद्वक्तुं भूप न शक्यते । उपयोगनिमित्तं च सर्वत्रागमनक्रिया ॥ ७१ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြော၏—“နားထောင်ပါ၊ အို ဘုရင်။ ‘ငါသည် မည်သူ’ ဟူ၍ ထိုသို့ပင် ပြောဆိုရန် မဖြစ်နိုင်။ နေရာတိုင်း၌ လူတစ်ယောက်၏ လာခြင်းသွားခြင်းသည် အကျိုးရည်ရွယ်ချက် (အသုံးချမှု) တစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။”

Verse 72

सुखदुःखोपभोगौ तु तौ देहाद्युपपादकौ । धर्माधर्मोद्भवौ भोक्तुं जंतुर्देहादिमृच्छति ॥ ७२ ॥

ချမ်းသာခြင်းနှင့်ဒုက္ခခံစားခြင်းတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အခြားသော ကိုယ်တည်ရှိမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းတရားပင် ဖြစ်သည်။ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မမှ ပေါက်ဖွားသောကြောင့် သတ္တဝါသည် ထိုအကျိုးဖလကို ခံစားရန် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အခြေအနေများကို ရရှိလာသည်။

Verse 73

सर्वस्यैव हि भूपाल जंतोः सर्वत्र कारणम् । धर्माधर्मौ यतस्तस्मात्कारणं पृच्छ्यते कुतः ॥ ७३ ॥

အို မင်းမြတ်၊ ကိုယ်တည်ရှိသော သတ္တဝါတိုင်းအတွက် အခြေအနေတိုင်း၌ အကြောင်းတရားမှာ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် “အခြားအကြောင်းတရား” ကို ဘယ်ကနေ မေးမြန်းရမည်နည်း။

Verse 74

राजोवाच । धर्माधर्मौ न संदेहः सर्वकार्येषु कारणम् । उपभोगनिमित्तं च देहाद्देहांतरागमः ॥ ७४ ॥

မင်းကြီးက မိန့်တော်မူသည်—ဓမ္မနှင့် အဓမ္မတို့သည် လုပ်ရပ်အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့၏ အကျိုးဖလတို့၏ အကြောင်းတရားဖြစ်ကြောင်း မသံသယရှိပါ။ ကမ္မဖလကို ခံစားရန်အတွက်ပင် သတ္တဝါသည် ကိုယ်တစ်ခုမှ ကိုယ်တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းလာသည်။

Verse 75

यत्त्वेतद्भवता प्रोक्तं कोऽहमित्येतदात्मनः । वक्तुं न शक्यते श्रोतुं तन्ममेच्चा प्रवर्तते ॥ ७५ ॥

သင်ပြောကြားခဲ့သော အတ္တမေးခွန်း “ငါကား မည်သူနည်း” ဟူသည်ကို အမှန်တကယ် ပြောဆိုဖော်ပြရန်လည်း မဖြစ်နိုင်၊ ပြည့်စုံစွာ နားထောင်သိမြင်ရန်လည်း မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့သော် ထိုအရာကို လိုက်လံရှာဖွေလိုသော ဆန္ဒသည် ငါ့အတွင်း ပေါ်ထွန်းလာပြီ။

Verse 76

योऽस्ति योऽहमिति ब्रह्मन्कथं वक्तुं न शक्यते । आत्मन्येव न दोषाय शब्दोऽहमिति यो द्विजा ॥ ७६ ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ တကယ်တမ်း “ရှိနေသူသည် မည်သူနည်း၊ ‘ငါ’ ဟု ခေါ်သူသည် မည်သူနည်း” ကို စကားဖြင့် မဖော်ပြနိုင်ပါ။ သို့ရာတွင် အတ္တမန်တည်းဟူသော ကိုယ်တော်အပေါ်တွင်သာ “ငါ” ဟူသော စကားကို သုံးလျှင် အပြစ်မဟုတ်ပါ၊ အို နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူတို့။

Verse 77

ब्राह्मण उवाच । शब्दोऽहमिति दोषाय नात्मन्येवं तथैव तत् । अनात्मन्यात्मविज्ञानं शब्दो वा श्रुतिलक्षणः ॥ ७७ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်။ “‘ငါသည် စကား’ ဟု ဆိုခြင်းသည် အမှားသို့ ဦးတည်စေ၏။ အတ္တမန် (အာත්မာ) အပေါ်တွင် ထိုသို့ မဟုတ်။ အတ္တမန်မဟုတ်သည့်အရာ၌ အတ္တဗိညာဏကို တင်မြှောက်ခြင်းသည် ဒုஷ ဖြစ်၏။ ‘စကား’ သည် သြတိ (Śruti) တွင် သတ်မှတ်ထားသော အမည်ပေးခြင်းသာ ဖြစ်သည်။”

Verse 78

जिह्वा ब्रवीत्यहमिति दंतौष्टतालुक नृप । एतेनाहं यतः सर्वे वाङ्निष्पादनहेतवः ॥ ७८ ॥

“အို မင်းကြီး၊ လျှာက ‘ငါ (ပြောသည်)’ ဟု ဆိုသော်လည်း သွား၊ နှုတ်ခမ်း၊ အာခေါင်တို့လည်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ‘ငါ’ ဟူသော အဆိုသည် လျှာအားဖြင့်သာ ထင်ရှားလာသည်၊ အခြားအရာများသည် စကားထွက်ပေါ်စေသော အကူအညီဖြစ်သည့် အကြောင်းရင်းများသာ ဖြစ်ကြ၏။”

Verse 79

किं हेतुभिर्वदूत्येषा वागेवाहमिति स्वयम् । तथापि वागहमेद्वक्तुमित्थं न युज्यते ॥ ७९ ॥

“အကြောင်းရင်းများကို အားကိုးပြီး မည်သို့ကြောင့် စကားက ပြောရမည်နည်း။ စကား (ဝါဂ်) ကိုယ်တိုင်က ‘ငါသည် စကား’ ဟု ကိုယ်တိုင်ကြေညာသည်။ သို့သော်လည်း ‘ငါသည် စကား’ ဟု ထိုသို့ ပြောဆိုခြင်းသည် မသင့်တော်ပေ။”

Verse 80

पिंडः पृथग्यतः पुंसः शिरःपाण्यादिलक्षणः । ततोऽहमिति कुत्रैनां संज्ञां राजन्करोम्यहम् ॥ ८० ॥

“အို မင်းကြီး၊ ခေါင်း၊ လက် စသည်တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ရသော ကိုယ်ခန္ဓာအစု (ပိဏ္ဍ) သည် ပုရုෂ (အာත්မာ) နှင့် သီးခြားဖြစ်နေသဖြင့်၊ ထိုအပေါ် ‘ငါ’ ဟူသော အမည်ကို ငါ ဘယ်နေရာတွင်မှ မှန်ကန်စွာ တင်နိုင်မည်နည်း။”

Verse 81

यद्यन्योऽस्ति परः कोऽपि मत्तः पार्थिवसत्तम् । न देहोऽहमयं चान्ये वक्तुमेवमपीष्यते ॥ ८१ ॥

“အို မင်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ငါထက် မြင့်မြတ်သူ တစ်ဦးဦး ရှိလျှင် အခြားသူတို့က ထိုသို့ ပြောနိုင်မည်။ သို့သော် ‘ငါသည် ဤကိုယ်မဟုတ်’ ဟူသော အဆိုကို အခြားသူ မည်သူမျှ ထိုသို့ ပြောဆိုရန် မသင့်တော်။”

Verse 82

यदा समस्तदेहेषु पुमानेको व्यवस्थितः । तददा हि को भवान्कोऽहमित्येतद्विफलं वचः ॥ ८२ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာအားလုံးအတွင်း၌ ပုရုရှ—အတ္တတစ်ပါးတည်း—တည်ရှိနေသည်ဟု သိမြင်လာသောအခါ «သင်ဘယ်သူ၊ ငါဘယ်သူ» ဟူသောစကားသည် အဓိပ္ပါယ်မရှိတော့သည်။

Verse 83

त्वं राजा शिबिका चेयं वयं वाहाः पुरः सराः । अयं च भवतो लोको न सदेतन्नृपोच्यते ॥ ८३ ॥

«သင်သည် မင်းဖြစ်၏၊ ဤသည် စီးပလင်ကင်ဖြစ်၏၊ ငါတို့သည် ရှေ့ကသွား၍ ထမ်းဆောင်သူများဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် သင်၏ ‘မင်းဖြစ်ခြင်း’ သည် အမှန်တကယ် မတည်မြဲသဖြင့် အမြင့်ဆုံးအဓိပ္ပါယ်၌ သင်ကို မင်းဟု မခေါ်နိုင်» ဟူ၏။

Verse 84

वृक्षाद्दारु ततश्चेयं शिबिका त्वदधिष्टिता । क्व वृक्षसंज्ञा वै तस्या दारुसंज्ञाथवा नृप ॥ ८४ ॥

သစ်ပင်မှ သစ်သားဖြစ်လာ၍ ထိုသစ်သားမှ ဤစီးပလင်ကင်ကို ပြုလုပ်ထားပြီး သင်သည် ထိုပေါ်၌ ထိုင်နေ၏။ ထို့ကြောင့် မင်းကြီး၊ ယခု၌ ၎င်းကို “သစ်ပင်” ဟု ခေါ်ရာ ဘယ်မှာရှိသနည်း၊ သို့မဟုတ် “သစ်သား” ဟု ခေါ်ရာပင် ဘယ်မှာရှိသနည်း။

Verse 85

वृक्षारूढो महाराजो नायं वदति ते जनः । न च दारुणि सर्वस्त्वां ब्रवीति शिबिकागतम् ॥ ८५ ॥

မဟာမင်းကြီး၊ သင်သည် သစ်ပင်ပေါ်တက်နေစဉ် လူတို့သည် သင့်အား မပြောဆိုကြ; ထို့ပြင် သင်သည် စီးပလင်ကင်ပေါ် ထိုင်နေစဉ်၌လည်း မည်သူမျှ သင့်အား မြေပြင်ပေါ်ရှိသကဲ့သို့ မခေါ်ကြ။

Verse 86

शिबिकादारुसंघातो स्वनामस्थितिसंस्थितः । अन्विष्यतां नृपश्रेष्टानन्ददाशिबिका त्वया ॥ ८६ ॥

ဤစီးပလင်ကင်သည် သစ်သားအစိတ်အပိုင်းများကို စုပေါင်းတပ်ဆင်ထား၍ “စီးပလင်ကင်” ဟူသော အမည်သာ ရရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်၏။ မင်းတို့အထဲ အကောင်းဆုံးသော မင်းကြီး၊ ၎င်း၏ အမှန်တရားကို စိစစ်ရှာဖွေပါက သဘောပေါက်မှုနှင့် ပီတိကို ပေးစွမ်းမည်။

Verse 87

एवं छत्रं शलाकाभ्यः पृथग्भावो विमृश्यताम् । क्व जातं छत्रमित्येष न्यायस्त्वयि तथा मयि ॥ ८७ ॥

ထိုနည်းတူပင်၊ ထီးနှင့် ထီးအရိုးများကို သီးခြားဟု ထင်မြင်ခြင်းကို သေချာစွာ စိစစ်ပါ။ «ထီးသည် ဘယ်က မွေးဖွားလာသနည်း» ဟူသော အကြောင်းပြချက်သည် သင်နှင့် ကျွန်ုပ်အပေါ် တူညီစွာ သက်ရောက်သည်။

Verse 88

पुमान्स्त्री गौरजा बाजी कुंजरो विहगस्तरुः । देहेषु लोकसंज्ञेयं विज्ञेया कर्महेतुषु ॥ ८८ ॥

ယောက်ျား မိန်းမ၊ နွား ဆိတ် မြင်း၊ ဆင် ငှက် သစ်ပင်—ဤလောကအမည်ခေါ်ဆိုမှုတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာများနှင့်သာ ဆိုင်ကြောင်း နားလည်ရမည်၊ ထို့ပြင် ကမ္မဟేతုများမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု သိရမည်။

Verse 89

पुमान्न देवो न नरो न पशुर्न च पादपः । शरीराकृतिभेदास्तु भूपैते कर्मयोनयः ॥ ८९ ॥

အတ္တမန်သည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် နတ်မဟုတ်၊ လူမဟုတ်၊ တိရစ္ဆာန်မဟုတ်၊ အပင်ပန်းမဟုတ်။ အရှင်ဘုရင်၊ ဤတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာပုံသဏ္ဍာန်ကွဲပြားမှုသာဖြစ်ပြီး ကမ္မ၏ မူလအရင်းအမြစ်မှ ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 90

वस्तु राजेति यल्लेके यञ्च राजभटात्मकम् । तथान्यश्च नृपेत्थं तन्न सत्यं कल्पनामयम् ॥ ९० ॥

လောက၌ လူတို့က «ဘုရင်» ဟု အမှန်တကယ်ရှိသကဲ့သို့ ခေါ်ဆိုသည့်အရာနှင့် «ဘုရင်နှင့် အမှုထမ်းအစုအဝေး» ဟု ဖွဲ့စည်းထားသည့်အရာ၊ ထို့အပြင် ဤသဘောတရားအတိုင်း «အုပ်ချုပ်သူ» ဟု ထင်မြင်သမျှတို့သည် အဆုံးစွန်သော အမှန်တရားမဟုတ်၊ စိတ်ကူးကာ တည်ဆောက်ထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

Verse 91

यस्तु कालांतरेणापि नाशसंज्ञामुपैति वै । परिणामादिसंभूतं तद्वस्तु नृप तञ्च किम् ॥ ९१ ॥

သို့သော် အချိန်ကာလတစ်ခုကြာပြီးနောက်တွင်ပင် «ပျက်စီးသွားသည်» ဟု အမည်တပ်ခံရသောအရာ—ပြောင်းလဲမှု စသည့်အရာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောအရာ—အရှင်ဘုရင်၊ ထိုအရာသည် အမှန်တကယ် ဘာဖြစ်သနည်း။

Verse 92

त्वं राजा सर्वसोकस्य पितुः पुत्रो रिपो रिपुः । पत्न्याः पतिः पिता सूनोः कस्त्वं भूप वदाम्यहम् ॥ ९२ ॥

သင်သည် ဝမ်းနည်းမှုအားလုံး၏ ဘုရင်ဖြစ်၏။ ဖခင်အတွက် သင်သည် သား၊ ရန်သူအတွက် သင်သည် ရန်သူ၊ ဇနီးအတွက် သင်သည် ခင်ပွန်း၊ သားသမီးအတွက် သင်သည် ဖခင်။ ထို့ကြောင့် အို မင်းကြီး၊ သင်သည် မည်သူနည်း—ငါ ပြောမည်။

Verse 93

त्वं किमेतच्चिरः किं तु शिरस्तव तथो दरम् । किमु पादादिकं त्वेतन्नैव किं ते महीपते ॥ ९३ ॥

ဤခေါင်းသည် သင်၏အရာဟုတ်သလော။ ထို့ပြင် သင်၏ခေါင်းဟူသည် အမှန်တကယ် ဘာနည်း၊ ထိုနည်းတူ ဝမ်းဗိုက်သည် ဘာနည်း။ ခြေထောက်နှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့သည် ဘာနည်း။ အို မြေကြီး၏အရှင်၊ သင်၌ “ငါ့ဟာ” ဟုဆိုနိုင်သည့်အရာ တကယ်ရှိသလော။

Verse 94

समस्तावयवेभ्यस्त्वं पृथग्भूतो व्यवस्थितः । कोऽहमित्यत्र निपुणं भूत्वा चिंतय पार्थिव ॥ ९४ ॥

သင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်းဖွဲ့စည်းမှုတို့မှ ခွဲခြား၍ သီးခြားတည်ရှိနေ၏။ ထို့ကြောင့် အို မင်းကြီး၊ ဤမေးခွန်း၌ ကျွမ်းကျင်လာကာ “ငါသည် မည်သူနည်း” ဟု နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စဉ်းစားပါ။

Verse 95

एवं व्यवस्थिते तत्त्वे मयाहमिति भावितुम् । पृथकूचरणनिष्पाद्यं शक्यं तु नृपते कथम् ॥ ९५ ॥

ဤသို့ တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို တည်မြဲစွာ သတ်မှတ်ပြီးနောက်၊ အို မင်းကြီး၊ “ငါ” နှင့် “ငါ့ဟာ” ဟူသော အယူကို သီးခြားကိုယ်ပိုင်အားထုတ်မှုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထိန်းသိမ်းရမည့်အရာကဲ့သို့ မည်သို့ ဆက်လက်ထားနိုင်မည်နည်း။