योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

Verse 1

सनन्दन उवाच । एतदध्यात्ममानाढ्यं वचः केशिध्वजस्य सः । खाडिक्योऽमृतवच्छ्रुत्वा पुनराह तमीरयन् 1. ॥ १ ॥

စနန္ဒနက ပြောသည်။ အဓိယာတ္မပညာ၏ ဂုဏ်သိက္ခာဖြင့် ပြည့်ဝသော ကေသိဓွဇ၏ စကားကို ခါဍိက്യသည် အမృతကဲ့သို့ ခံယူနားထောင်ပြီး ထပ်မံမေးမြန်းရန် သူ့ထံသို့ ပြန်လည်ပြောကြား하였다။

Verse 2

खाण्डिक्य उवाच । तद् ब्रूहि त्वं महाभाग योगं योगविदुत्तम । विज्ञातयोगशास्त्रार्थस्त्वमस्यां निमिसन्ततौ ॥ २ ॥

ခါဏ္ဍိက്യက ပြောသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာဘဂါ၊ ယောဂကို သိသူတို့အထက်မြတ်ဆုံးအရှင်၊ ထိုယောဂကို ကျွန်ုပ်အား သင်ကြားပေးပါ။ သင်သည် ယောဂ-ရှာစတြာ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပြည့်စုံစွာ သိမြင်ပြီး နိမိ၏ မျိုးဆက်၌ အာဏာရှိသော လမ်းညွှန်ဖြစ်ပါသည်။

Verse 3

केशिध्वज उवाच । योगस्वरूपं खाण्डिक्य श्रूयतां गदतो मम । यत्र स्थितो न च्यवते प्राप्य ब्रह्मलयं मुनिः ॥ ३ ॥

ကေသိဓွဇက ပြောသည်။ အို ခါဏ္ဍိက്യ၊ ယောဂ၏ သဘောသဘာဝကို ငါပြောမည်၊ နားထောင်လော့။ ထိုအခြေအနေ၌ မုနိသည် ဘြဟ္မန်၌ လယ (ပေါင်းစည်း) ကို ရောက်ပြီး တည်မြဲကာ မပြန်လည်ကျဆင်းတော့။

Verse 4

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बंधस्य विषयासङ्गि मुक्तेर्निर्विषयं तथा ॥ ४ ॥

လူတို့အတွက် ချည်နှောင်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ စိတ်တစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်သည်။ အာရုံဝတ္ထုတို့နှင့် ကပ်ငြိလျှင် ချည်နှောင်ခြင်း ဖြစ်စေပြီး၊ အာရုံကင်းလွတ်လျှင် လွတ်မြောက်ခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 5

विषयेभ्यः समाहृत्य विज्ञानात्मा बुधो मनः । चिन्तयेन्मुक्तये तेन ब्रह्मभूतं परेश्वरम् ॥ ५ ॥

အာရုံခံအရာဝတ္ထုတို့မှ စိတ်ကို ပြန်လည်ဆုတ်ခွာ၍ ဉာဏ်ပညာအတ္တသဘောရှိသော ပညာရှိသည် မောက္ခအတွက် ပရမေရှ్వర ဘရဟ္မဘူတ အရှင်ကို ဓ്യာနဖြင့် စဉ်းစားသင့်၏။

Verse 6

आत्मभावं नयेत्तेन तद्ब्रह्माध्यापनं मनः । विकार्यमात्मनः शक्त्या लोहमाकर्षको यथा ॥ ६ ॥

ထိုသင်တန်းဖြင့် စိတ်ကို အတ္တဘောသို့ ဦးတည်စေ၍ ထို့နောက် စိတ်သည် ဘရဟ္မန်၌ လုံးဝစုပ်ယူသွား၏။ ကိုယ်ပိုင်အတွင်းစွမ်းအား၏ အာနုဘော်ကြောင့် ပြောင်းလဲလွယ်ကူလာသည်—မက်ဂနက်က သံကို ဆွဲယူသကဲ့သို့။

Verse 7

आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः । तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्यभिधीते ॥ ७ ॥

ကိုယ်တိုင်ကြိုးပမ်းမှုကို အခြေခံသော စိတ်၏ ထူးခြားသည့် လှုပ်ရှားမှုရှိ၏။ ထိုစိတ်၏ ဘရဟ္မန်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းကို “ယောဂ” ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 8

एवमत्यन्तवैशिष्ट्ययुक्तधर्मोपलक्षणम् । यस्य योगः स वै योगी मुमुक्षुरमिधीयते ॥ ८ ॥

ထို့ကြောင့် အလွန်ထူးမြတ်သော ဓမ္မလက္ခဏာဖြင့် ပြည့်စုံသူ၏ သင်္ကေတမှာ ဤသို့ပင်—ယောဂရှိသူကို တကယ့် ယောဂီဟု ခေါ်ပြီး မောက္ခကို တောင့်တသူ (မုမုက္ရှု) ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 9

योगयुक् प्रथमं योगी युञ्जमानोऽभिधीयते । विनिष्पन्नसमाधिस्तु परब्रह्मोपलब्धिमान् ॥ ९ ॥

ယောဂကို လေ့ကျင့်နေသော ယောဂီကို အစမှာ “ယောဂယုတ်တ” ဟု ခေါ်ကြ၏။ သို့သော် သမာဓိ ပြည့်စုံပြီးသွားလျှင် ပရဘရဟ္မန်ကို သိမြင်ရသူ ဖြစ်လာ၏။

Verse 10

यद्यन्तरायदोषेण दूष्यते नास्य मानसम् । जन्मान्तरैरभ्यसनान्मुक्तिः पूर्वस्य जायते ॥ १० ॥

အတားအဆီးတို့၏အပြစ်ကြောင့် စိတ်သည် မသန့်စင်သော်လည်း ယခင်က လေ့ကျင့်စိုက်ပျိုးထားသော မောက္ခသည် မွေးဖွားမှုအဆက်ဆက် အလေ့အကျင့်ဆက်လက်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 11

विनिष्पन्नसमाधिस्तु मुक्तिस्तत्रैव जन्मनि । प्राप्नोति योगी योगाग्निदग्धकर्मचयोऽचिरात् ॥ ११ ॥

သို့သော် သမာဓိ ပြည့်စုံရင့်ကျက်သော ယောဂီသည် ထိုဘဝတစ်ဘဝတည်း၌ပင် မောက္ခကို ရရှိသည်။ ယောဂမီးကြောင့် စုဆောင်းကမ္မများသည် မကြာခင် လောင်ကျွမ်းပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Verse 12

ब्रह्मचर्यमहिंसां च सत्यास्तेयापरिग्रहान् । सेवेतयोगी निष्कामो योगितां स्वमनो नयन् ॥ १२ ॥

ဆန္ဒကင်းသော ယောဂီသည် ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းစွာနေထိုင်ခြင်း)၊ အဟിംသာ၊ သစ္စာ၊ မခိုးယူခြင်း၊ မပိုင်ဆိုင်လိုခြင်းတို့ကို ကျင့်သုံးကာ မိမိစိတ်ကို ယောဂ၏ စည်းကမ်းသို့ ဦးတည်စေသင့်သည်။

Verse 13

स्वाध्यायशौचसन्तोषतपांसि नियमान्यमान् । कुर्व्वीत ब्रह्मणि तथा परस्मिन्प्रवणं मनः ॥ १३ ॥

ယမနှင့် နိယမတို့ကို—ကိုယ်တိုင်လေ့လာခြင်း (svādhyāya)၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ကျေနပ်တင်းတိမ်မှု၊ တပ (tapas) တို့ကို—ကျင့်သုံးကာ ထိုနည်းတူ စိတ်ကို အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မန်ထံသို့ ဦးညွှတ်စေသင့်သည်။

Verse 14

एते यमाश्च नियमाः पञ्च पञ्चप्रकीर्तिताः । विशिष्टफलदाः काम्या निष्कामानां विमुक्तिदाः ॥ १४ ॥

ထို့ကြောင့် ယမနှင့် နိယမတို့ကို ငါးပါး ငါးပါးဟု ကြေညာထားသည်။ ဆန္ဒဖြင့် ကျင့်သုံးလျှင် လိုလားသည့် အထူးအကျိုးများကို ပေးတတ်သော်လည်း ဆန္ဒကင်းသူတို့အတွက်တော့ မောက္ခကို ပေးတတ်သည်။

Verse 15

एवं भद्रा सनादीनां समास्थाय गुणैर्युतः । यमाख्यैर्नियमाख्यैश्च युञ्जीत नियतो यतिः ॥ १५ ॥

ထို့ကြောင့် စနကာတို့ သင်ကြားထားသော မင်္ဂလာဝိနယများ၌ မိမိကို တည်မြဲစွာ ထားပြီး လိုအပ်သော ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသော ကိုယ်ထိန်းသိမ်းသည့် သံဃာတော်ရဟန်းသည် ယမဟု ခေါ်သော စည်းကမ်းများနှင့် နိယမဟု ခေါ်သော အကျင့်သဘောတရားများဖြင့် စည်းကမ်းတကျ လေ့ကျင့်အပ်သည်။

Verse 16

प्राणाख्यमवलंबस्थमभ्यासात्कुरुते तु यत् । प्राणायामः स विज्ञेयः सबीजोऽबीज एव च ॥ १६ ॥

ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်ခြင်းအားဖြင့် သင့်လျော်သော အခြေခံအနေအထား၌ အားထားနေစဉ် အသက်ရှုလေ (ပရာဏ) ကို ထိန်းညှိစေသော အကျင့်ကို «ပရာဏာယာမ» ဟု သိရမည်။ ထိုသည်မှာ «မျိုးစေ့ပါသော» (sabīja) နှင့် «မျိုးစေ့မပါသော» (abīja) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။

Verse 17

परस्परेणाभिभवं प्राणापानौ यदानिलौ । कुरुतः सद्विधानेन तृतीयः संयमात्तयोः ॥ १७ ॥

စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိထားသော လေ နှစ်မျိုးဖြစ်သည့် ပရာဏနှင့် အပာဏ တို့သည် အပြန်အလှန် တားဆီး၍ အနိုင်ယူလာသောအခါ၊ ထိုနှစ်ပါးကို စံယမ (ထိန်းချုပ်ခြင်း) ဖြင့် ကျွမ်းကျင်စွာ အုပ်ချုပ်လျှင် တတိယ လေရွေ့လျားမှု တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 18

तस्य चालंबनवत्स्थूलं रूपं द्विषत्पते । आलंबनमनन्तस्य योगिनोऽभ्यसतः स्मृतम् ॥ १८ ॥

အို ရန်သူတို့အပေါ် အရှင်တော်၊ လေ့ကျင့်နေသော ယောဂီအတွက် အနန္တ (အဆုံးမရှိသော) အရှင်၏ ထင်ရှားထိတွေ့နိုင်သော ကြမ်းတမ်းသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်တစ်ရပ်ကို စိတ်တည်ငြိမ်စေသော အားထားရာ (ālambana) အဖြစ် ယူဆောင်ရန် သင်ကြားထားသည်။

Verse 19

शब्दादिष्वनुरक्तानि निगृह्याक्षाणि योगवित् । कुर्य्याच्चित्तानुकारीणि प्रत्याहारपरायणः ॥ १९ ॥

ယောဂကို သိမြင်သူသည် ပရတ်ယာဟာရ (အာရုံများကို ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခြင်း) ကို အဓိကထား၍ အသံစသည့် အာရုံဝတ္ထုများကို ချစ်ခင်ကပ်လှမ်းနေသော အာရုံအင်္ဂါများကို ထိန်းချုပ်ကာ၊ အပြင်အာရုံမလိုက်ဘဲ စိတ်နောက်လိုက်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 20

वश्यता परमा तेन जायते निश्चलात्मनाम् । इन्द्रि याणामवश्यैस्तैर्न योगी योगसाधकः ॥ २० ॥

ထိုသို့သော စည်းကမ်းကျင့်သုံးမှုကြောင့် စိတ်တည်ငြိမ်သူတို့၌ အမြင့်ဆုံး ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်မှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သို့ရာတွင် အင်္ဒြိယများ မထိန်းနိုင်သေးသူသည် ယောဂီမဟုတ်၊ ယောဂကျင့်သူအမှန်လည်း မဟုတ်။

Verse 21

प्राणायामेन पवनैः प्रत्याहरेण चेन्द्रि यैः । वशीकृतैस्ततः कुर्यात्स्थिरं चेतः शुभाश्रये ॥ २१ ॥

ပရာဏာယာမဖြင့် အသက်လေများကို ထိန်းချုပ်၍၊ ပရတ္ယာဟာရဖြင့် အင်္ဒြိယများကို အာဏာအောက်သို့ ယူဆောင်ပြီးနောက်၊ မင်္ဂလာကောင်းသော အားထားရာပေါ်တွင် စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားရမည်။

Verse 22

खाण्डिक्य उवाच । कथ्यतां मे महाभाग चेतसो यः शुभाश्रयः । यदाधारमशेषं तु हन्ति दोषसमुद्भवम् ॥ २२ ॥

ခဏ္ဍိက്യက ပြောသည်—အို မဟာဘဂ္ဂ၊ စိတ်အတွက် မင်္ဂလာကောင်းသော အားထားရာကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။ ထိုအရာကို အခြေခံအဖြစ် ယူသော် အပြစ်အနာအဆာတို့၏ ပေါ်ပေါက်မှု အလုံးစုံ ပျက်စီးသွားသည်။

Verse 23

केशिध्वज उवाच । आश्रयश्चेतसो ज्ञानिन् द्विधा तच्च स्वरूपतः । रूपं मूर्तममूर्तं च परं चापरमेव च ॥ २३ ॥

ကေသိဓွဇက ပြောသည်—အို သစ္စာကို သိမြင်သူ၊ စိတ်၏ အားထားရာသည် သဘာဝအရ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ၎င်းသည် “ရုပ်” အဖြစ်လည်း ဖြစ်၍ ရုပ်ကာယရှိသောနှင့် ရုပ်ကာယမရှိသော နှစ်ပါးရှိသကဲ့သို့၊ ထို့ပြင် အမြင့်နှင့် အနိမ့် ဟူ၍လည်း ရှိသည်။

Verse 24

त्रिविधा भावना रूपं विश्वमेतत्त्रिधोच्यते । ब्रह्माख्या कर्मसंज्ञा च तथा चैवोभयात्मिका ॥ २४ ॥

ဤလောကကြီးသည် ဘာဝနာ (သဘောထား-သိမြင်မှု) ကြောင့် ပုံသဏ္ဍာန်ရရှိသဖြင့် သုံးမျိုးဟု ဆိုကြသည်—(၁) ဗြဟ္မန် ဟု ခေါ်သောအရာ၊ (၂) ကမ္မ ဟု ခေါ်သော အလုပ်/ကရိယာ၊ (၃) နှစ်မျိုးသဘော ပါဝင်သော အရာ၊ နှစ်ဖက်လုံးကို ထမ်းဆောင်သော အရာ။

Verse 25

कर्मभावात्मिका ह्येका ब्रह्मभावात्मिका परा । उभयात्मिका तथैवान्या त्रिविधा भावभावना ॥ २५ ॥

အမှန်တကယ်ပင် ဘာဝနာ (bhāvanā) ဟူသော စိတ်တည်မြဲပျိုးထောင်ခြင်းတွင် ကမ္မဘောဝ (karma-bhāva) အပေါ်အခြေခံသည့် တစ်မျိုးရှိပြီး၊ ပိုမြင့်သော ဘြဟ္မဘောဝ (brahma-bhāva) အပေါ်အခြေခံသည့် တစ်မျိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် နှစ်မျိုးရောနှောသည့် တစ်မျိုးလည်းရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဘာဝနာသည် သုံးမျိုးဖြစ်သည်။

Verse 26

सनकाद्यासदा ज्ञानिन् ब्रह्मभावनया युताः । कर्मभावनया चान्ये देवाद्याः स्थावराश्चराः ॥ २६ ॥

သနကာတို့နှင့် အခြားရိရှီများသည် အမြဲတမ်း ဉာဏ်၌တည်ကာ ဘြဟ္မဘာဝနာ (brahma-bhāvanā) ဖြင့်ပြည့်စုံကြသည်။ အခြားသတ္တဝါများမှာမူ—ဒေဝတို့မှစ၍ လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာအထိ—ကမ္မဘာဝနာ (karma-bhāvanā) အပေါ်မူတည်၍ လှည့်ပတ်နေကြ၏။

Verse 27

हिरण्यगर्भादिषु च ब्रह्मकर्मात्मिका द्विधा । अधिकारबोधयुक्तेषु विद्यते भावभावना ॥ २७ ॥

ဟိရဏ္ယဂರ್ಭတို့နှင့် အခြားသူများအတွင်း၌ပင် ဤဦးတည်မှုသည် နှစ်မျိုးရှိသည်—ဘြဟ္မအခြေပြုသောအရာနှင့် ကမ္မ/ယဇ္ဈပူဇာအခြေပြုသောအရာ။ ဝိညာဉ်ရေး အရည်အချင်းကို သိမြင်သောသူတို့၌ သင့်လျော်သော အတွင်းသဘောထားကို ပျိုးထောင်ခြင်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 28

अक्षीणेषु समस्तेषु विशेषज्ञानकर्मसु । विश्वमेतत्परं चान्यद्भेदभिन्नदृशां नृप ॥ २८ ॥

အို မင်းကြီး၊ အထူးသဖြင့် ဉာဏ်နှင့် ကမ္မတို့ အားလုံး မကုန်ခန်းသေးသရွေ့ (ကန့်သတ်သဘောထားများအဖြစ် ကျန်နေသရွေ့) ကွဲပြားမှုကြောင့် မြင်ကွင်းကွဲနေသူတို့အတွက် ဤလောကသည် တစ်ခု၊ အမြင့်ဆုံးအရာသည် အခြားတစ်ခုဟု ထင်မြင်ရ၏။

Verse 29

प्रत्यस्तमितभेदं यत्सत्तामात्रमगोचरम् । वचसामात्मसन्तोद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्मसंज्ञितम् ॥ २९ ॥

ကွဲပြားမှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွား၍ သက်ရှိဖြစ်တည်မှုသာ ကျန်နေကာ အာရုံခံအင်္ဂါတို့ မရောက်နိုင်သည့်၊ စကားဖြင့် မဖော်ပြနိုင်သည့်၊ အတ္တ၏ အတွင်းတိုးတက်နိုးကြားမှုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသော ဉာဏ်ကို «ဘြဟ္မ» ဟု ခေါ်သည်။

Verse 30

तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजनस्य च । विश्वस्वरूपवैरूप्यलक्षणं परमात्मनः ॥ ३० ॥

ထိုသည်ပင် ရုပ်မဲ့၍ မမွေးဖွားသော အရှင် ဗိဿဏု၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ရုပ်တော် ဖြစ်သည်။ စကြဝဠာကိုယ်တိုင် အဖြစ်တည်သော ပရမာတ္မာ၏ လက္ခဏာတော်ဖြစ်၍ အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် ပုံပေါ်မှုများဖြင့် ထင်ရှားတော်မူသည်။

Verse 31

न तद्योगयुजा शक्यं नृप चिन्तयितुं यतः । ततः स्थूलं हरे रूपं चिन्त्यं यच्चक्षुगोचरम् ॥ ३१ ॥

အို မင်းကြီး၊ ယောဂကျင့်စဉ်ဖြင့် မသင့်တော်သေးသူအတွက် ထိုသိမ်မွေ့၍ ရုပ်မဲ့သော သတ္တဝါတရားကို စိတ်ဖြင့် မတွေးခေါ်နိုင်သဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သော ဟရီ၏ ထင်ရှားသော ရုပ်တော်ကိုသာ သမาธိဖြင့် စဉ်းစားရမည်။

Verse 32

हिरण्यगर्भो भगवान्वासवोऽथ प्रजापतिः । मरुतो वसवो रुद्रा भास्करास्तारका ग्रहाः ॥ ३२ ॥

ဘုရားသခင် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (ဗြဟ္မာ)၊ ထို့နောက် ဝါသဝ (အိန္ဒြ) နှင့် ပရဇာပတိ၊ မရုတ်တို့၊ ဝသုတို့၊ ရုဒြတို့၊ နေများ၊ ကြယ်များနှင့် ဂြိုဟ်များ—ဤအရာအားလုံးသည် သာသနာတော်၏ စကြဝဠာတရားစဉ်ကို ဖွဲ့စည်းသည်။

Verse 33

गन्धार्वा यक्षदैत्याश्च सकला देवयोनयः । मनुष्याः पशवः शैला समुद्रा ः सरितो द्रुमाः ॥ ३३ ॥

ဂန္ဓာဗ္ဗ၊ ယက္ခ၊ ဒိုင်တျာတို့နှင့် တကယ်တမ်းအားဖြင့် နတ်ဘဝမှ မွေးဖွားသော အမျိုးအစားအားလုံး၊ ထို့ပြင် လူသားများနှင့် တိရစ္ဆာန်များ၊ တောင်တန်းများ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ မြစ်များနှင့် သစ်ပင်များ—ဤအရာအားလုံးသည် စကြဝဠာစီမံကိန်းအတွင်း ပါဝင်နေသည်။

Verse 34

भूप भूतान्यशेषाणि भूतानां ये च हेतवः । प्रधानादिविशेषान्ताश्चेतनाचेतनात्मकम् ॥ ३४ ॥

အို မင်းကြီး၊ သတ္တဝါအားလုံးကို မလွတ်မကျန်နှင့် သတ္တဝါတို့၏ အကြောင်းရင်းများပါဝင်၍၊ ပရဓာန (Pradhāna) မှ စ၍ ဗိသေသ (Viśeṣa) ဟူသော သီးခြားခွဲခြားသည့် သဘောတရားများအထိ၊ အာရုံရှိသော (စေတနာ) နှင့် အာရုံမရှိသော (အစေတနာ) သဘောနှစ်မျိုးလုံးကို ထမ်းဆောင်နေသည်။

Verse 35

एकपादं द्विपादं च बहुपादमपादकम् । मूर्त्तमेतद्धरे रूपं भावनात्रितयात्मकम् ॥ ३५ ॥

ခြေတစ်ချောင်း၊ ခြေနှစ်ချောင်း၊ ခြေများစွာ၊ ခြေမရှိသော်လည်း—ဤသည်ဟာ ဟရိ (Hari) ၏ ထင်ရှားသော မူရတိရূপ ဖြစ်ပြီး၊ သုံးမျိုးသော ဘာဝနာ (စိတ်တည်မြဲစွာ ဆင်ခြင်ခြင်း) အဖြစ်တည်ရှိသည်။

Verse 36

एतत्सर्वमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । परब्रह्मस्वरूपस्य विष्णोः शक्तिसमन्वितम् ॥ ३६ ॥

ဤကမ္ဘာလောကတစ်လုံးလုံး—လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့ပါဝင်သည့် ဤလောက—သည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်၏ သဘောတရားဖြစ်သော ဗိဿဏု၏ သက္တိ (Śakti) အားဖြင့် ပြည့်နှံ့ကာ ထောက်ပံ့ထားသည်။

Verse 37

विष्णुशक्तिः परा प्रोक्ता क्षेत्रज्ञाख्या तथापरा । अविद्याकर्मसंज्ञान्या तृतीया शक्तिरिष्यते ॥ ३७ ॥

ဗိဿဏု၏ သက္တိကို အမြင့်ဆုံး (parā) ဟု ကြေညာကြသည်။ အခြားတစ်ခုကို က్షೇತ್ರज्ञ (kṣetrajña) — “ကွင်း၏ သိသူ” ၏ သက္တိဟု ခေါ်သည်။ တတိယသက္တိကို အဝိဒ္ယာနှင့် ကမ္မ (avidyā, karma) ဟု သိကြသော သက္တိဟု လက်ခံကြသည်။

Verse 38

येयं क्षेत्रज्ञशक्तिः सा चेष्टिता नृप कर्मजा । असारभूते संसारे प्रोक्ता तत्र महामते ॥ ३८ ॥

ဤကွင်း၏ သိသူ (kṣetrajña) ၏ သက္တိကို ‘စေဋ္ဌာ’ (ceṣṭā) — လှုပ်ရှားမှု/လုပ်ဆောင်မှု ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အို မင်းကြီး၊ ၎င်းသည် ကမ္မမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အနှစ်သာရမရှိသော သံသရာလောက၌ ထိုသို့ သင်ကြားထားသည်၊ အို ဉာဏ်ကြီးသူ။

Verse 39

संसारतापानखिलानवाप्नोत्यनुसंज्ञितान् । तया तिरोहितत्वात्तु शक्तिः क्षेत्रज्ञसंज्ञिता ॥ ३९ ॥

အတွေ့အကြုံဖြင့် သိမြင်ရသော သံသရာ၏ အမျိုးမျိုးသော ပူလောင်ဒုက္ခအပေါင်းတို့သည် ၎င်းကို မထိခိုက်နိုင်။ သို့ရာတွင် ထိုသက္တိကြောင့် ဖုံးကွယ်ခံရသဖြင့်၊ ဤသက္တိကို ‘ကွင်း၏ သိသူ’ (kṣetrajña) ဟု အမည်ပေးကြသည်။

Verse 40

सर्वभूतेषु भूपाल तारतम्येन लक्ष्यते । अप्राणवत्सु खल्वल्पा स्थावरेषु ततोऽधिका ॥ ४० ॥

အို မင်းကြီး၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် အဆင့်အတန်းလိုက် ကွာခြားမှုကို တွေ့ရ၏။ အသက်မရှိသောအရာများတွင် အလွန်နည်းပါးပြီး၊ အရွေ့မရှိသော သတ္တဝါများ (အပင်နှင့် တည်ငြိမ်သောအရာများ) တွင် ထိုထက် ပို၍ ကြီးမား၏။

Verse 41

सरीसृपेषु तेभ्योऽन्याप्यतिशक्त्या पतत्त्रिषु । पतत्त्रिभ्यो मृगास्तेभ्यः स्वशक्त्या पशवोऽधिकाः ॥ ४१ ॥

လှုပ်ရှားလျှောလျှောသတ္တဝါများအနက် အင်အားပိုမိုကြီးသောအရာမှာ ငှက်တို့ဖြစ်၏။ ငှက်တို့ထက် မြင့်သည်မှာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ပြီး၊ ထိုတို့ထက်လည်း မိမိ၏ သဘာဝအင်အားကြောင့် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ (နွားစသည့်) က ပို၍ မြင့်၏။

Verse 42

पशुभ्यो मनुजाश्चातिशक्त्या पुंसः प्रभाविताः । तेभ्योऽपि नागगन्धर्वयक्षाद्या देवता नृप ॥ ४२ ॥

အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များထက် လူသားတို့သည် အင်အားနှင့် စွမ်းရည်အလွန်ကြီးမား၍ ထင်ရှား၏။ လူသားတို့ထက်တောင်၊ အို မင်းကြီး၊ နာဂ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ယက္ခ စသည့် ဒေဝတားအုပ်စုများ ရှိကြ၏။

Verse 43

शक्रः समस्तदेवेभ्यस्ततश्चातिप्रजापतिः । हिरण्यगर्भोऽपि ततः पुंसः शक्त्युपलक्षितः ॥ ४३ ॥

ဒေဝတားအပေါင်းတို့အနက် သူသည် သက္ကရ (အိန္ဒြ) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထိုဒေဝတားတို့ထက်လည်း သူသည် ပရာဇာပတိ ဖြစ်၏။ ထိုထက်တောင် ထပ်မံ၍ သူသည် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ ဟု သိကြ၏—ထိုသို့ အမြင့်ဆုံး ပုရုෂသည် မိမိ၏ အင်အားနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်တို့ဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်ရ၏။

Verse 44

एतान्यशेषरूपाणि तस्य रूपाणि पार्थिव । यतस्तच्छक्तियोगेन युक्तानि नभसा यथा ॥ ४४ ॥

အို မြေပြင်သား၊ ဤအဆုံးမရှိသော ရုပ်သဏ္ဍာန်အပေါင်းတို့သည် အမှန်တကယ် သူ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်များပင် ဖြစ်၏။ အကြောင်းမူကား သူ၏ ကိုယ်ပိုင် သက္တိ၏ ယောဂဖြင့် ထိုတို့သည် သူနှင့် ဆက်စပ်နေသကဲ့သို့၊ အရာဝတ္ထုတို့သည် အာကာသကြောင့် ထိန်းထားခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 45

द्वितीयं विष्णुसंज्ञस्य योगिध्येयं महामते । अमूर्तं ब्रह्मणो रूपं यत्सदित्युच्यते बुधैः ॥ ४५ ॥

အကြံဉာဏ်ကြီးသူရေ၊ ဗိဿနုဟုခေါ်သော အရှင်တော်ကို ယောဂီတို့ သမాధိပြုရန် ဒုတိယအာရုံမှာ ဗြဟ္မ၏ အရုပ်မဲ့သော ရုပ်—ပညာရှိတို့က «သတ်» (သန့်ရှင်းသော ဖြစ်တည်မှု) ဟုခေါ်သည်။

Verse 46

समस्ताः शक्तयश्चैता नृप यत्र प्रतिष्ठिताः । नहि स्वरूपरूपं वै रूपमन्यद्धरेर्महत् ॥ ४६ ॥

အို မင်းကြီး၊ ဤရှက္တိအင်အားအားလုံးသည် ထိုအရှင်တော်၌ တည်မြဲစွာ အခြေချထားသည်။ အမှန်တကယ် ဟရီ၏ မဟာရုပ်သည် မိမိ၏ အနှစ်သာရရုပ်မှတပါး အခြားမရှိ။

Verse 47

समस्तशक्तिरूपाणि तत्करोति जनेश्वर । देवतिर्यङ्मनुष्यादिचेष्टावन्ति स्वलीलया ॥ ४७ ॥

အို သတ္တဝါတို့၏ အရှင်၊ ထိုအရှင်တော်သည် အင်အားအားလုံး၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်များအဖြစ် ထင်ရှားလာ၍ ထိုကမ္ဘာလောကလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်သည်။ မိမိ၏ လီလာတော်ကြောင့် နတ်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ လူသားများ စသည်တို့သည် မိမိတို့၏ တာဝန်အလိုက် လှုပ်ရှားကြသည်။

Verse 48

जगतामुपकाराय तस्य कर्मनिमित्तजा । चेष्टा तस्याप्रमेयस्य व्यापिन्यविहितात्मिका ॥ ४८ ॥

လောကအားလုံး၏ ကောင်းကျိုးအတွက် မတိုင်းတာနိုင်သော အရှင်တော်၏ လှုပ်ရှားမှုသည် ကမ္မနှင့် ဆက်နွယ်၍ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း၊ အလုံးစုံပြန့်နှံ့တော်မူသောကြောင့် အခြေအနေကန့်သတ်မှုမရှိသော သဘာဝဖြစ်သည်။

Verse 49

तद्रू पं विश्वरूपस्य चिन्त्यं योगयुजा नृप । तस्य ह्यात्मविशुर्द्ध्य्थं सर्वकिल्बिषनाशनम् ॥ ४९ ॥

အို မင်းကြီး၊ ယောဂီသည် ဗိශ්ဝရူပ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရုပ်) ၏ ထိုရုပ်ကို သမాధိဖြင့် စဉ်းစားရမည်။ အကြောင်းမှာ ထိုရုပ်သည် အတ္တကို သန့်စင်စေပြီး အပြစ်နှင့် အညစ်အကြေးအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 50

यथाग्निरुद्धतशिखः कक्षं दहति सानिलः । तथा चित्तस्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्बिषम् ॥ ५० ॥

လေတိုက်၍ မီးလျှံမြင့်တက်သကဲ့သို့ မီးသည် ခြောက်သွေ့သော တောမြက်ကို လောင်ကျွမ်းစေသကဲ့သို့၊ စိတ်၌ တည်နေသော ဗိဿနုသည် ယောဂီတို့၏ အပြစ်နှင့် အညစ်အကြေးအားလုံးကို လောင်ကျွမ်းဖျက်ဆီးတတ်သည်။

Verse 51

तस्मात्समस्तशक्तीनामाद्यान्ते तत्र चेतसः । कुर्वीत संस्थितं साधु विज्ञेया शुद्धलक्षणा ॥ ५१ ॥

ထို့ကြောင့် အစနှင့် အဆုံး၌ စိတ်ကို ထိုနေရာ—အင်အားအားလုံး၏ မူလအင်အား—ပေါ်တွင် ကောင်းစွာ တည်မြဲစေသင့်သည်။ ထိုသို့ တည်ငြိမ်စွာ စူးစိုက်နေခြင်းကို သန့်ရှင်းမှု၏ လက္ခဏာဟု သိမှတ်ရမည်။

Verse 52

शुभाश्रयः सचित्तस्य सर्वगस्य तथात्मनः । त्रिभावभावनातीतो मुक्तये योगिनां नृप ॥ ५२ ॥

အို မင်းကြီး၊ ထိုတရားသဘောသည် စိတ်၏ မင်္ဂလာအမီခံရာဖြစ်၍ အရာအားလုံးကို လွှမ်းမိုးကာ ကိုယ်တိုင်အတ္တဖြစ်သည်။ အခြေအနေသုံးပါးကို စဉ်းစားခြင်းထက် လွန်ကဲသဖြင့် ယောဂီတို့၏ မုတ်တိလမ်းဖြစ်လာသည်။

Verse 53

अन्ये तु पुरुषव्याघ्र चेतसो ये व्यपाश्रयाः । अशुद्धास्ते समस्तास्तु देवाद्याः कर्मयोनयः ॥ ५३ ॥

သို့သော် အခြားသူတို့၊ အို လူတို့အနက် ကျားတော်၊ စိတ်ကူးယဉ်တည်ဆောက်မှုများကိုသာ အားကိုးသူတို့သည် အားလုံး မသန့်ရှင်းကြသည်။ နတ်တို့နှင့် အခြားသူတို့ပင်လျှင် ကမ္မမှ ပေါက်ဖွားသော မွေးဖွားခြင်းများသာ ဖြစ်သည်။

Verse 54

मूर्त्तं भगवतो रूपं सर्वापाश्रयनिस्पृहः । एषा वै धारणा ज्ञेया यच्चित्तं तत्र धार्यते ॥ ५४ ॥

ဤသည်ကို အမှန်တကယ်သော ဓာရဏာ (စူးစိုက်ခြင်း) ဟု သိမှတ်ပါ—အခြားအမီခံရာ သို့မဟုတ် အထောက်အပံ့တို့ကို မလိုလားမတပ်မက်ဘဲ၊ ဘဂဝန်၏ ထင်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ပေါ်တွင် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထိန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 55

तत्र मूर्त्तं हरे रूपं यादृक् चिन्त्यं नराधिप । तच्छ्रूयतामनाधारे धारणा नोपपद्यते ॥ ५५ ॥

ထိုနေရာ၌ အို မင်းမြတ်၊ ဟရီ၏ ရုပ်ကာယပုံသဏ္ဍာန်ကို မည်သို့ စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ရမည်ကို နားထောင်လော့။ အားထားရာ (အာလမ္ဗန) မရှိလျှင် ဓာရဏာ သမာဓိသည် မှန်ကန်စွာ မဖြစ်ပေါ်နိုင်။

Verse 56

प्रसन्नचारुवदनं पद्मपत्रायतेक्षणम् । सुकपोलं सुविस्तीर्णं ललाटफलकोज्ज्वलम् ॥ ५६ ॥

အေးချမ်းလှပသော မျက်နှာတော်ရှိ၍ ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ ရှည်လျားသော မျက်စိတော်၊ လှပညီညာသော ပါးတော်နှင့် ကျယ်ဝန်းတောက်ပသော နဖူးတော်ရှိ၏။

Verse 57

समकर्णांसविन्यस्तचारुकर्णोपभूषणम् । कम्बुग्रीवं सुविस्तीर्णश्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ ५७ ॥

နားနှင့် ပခုံးတန်းတစ်လျှောက် ညီညာသဟဇာတစွာ တပ်ဆင်ထားသော လှပသည့် နားကပ်အလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။ လည်ပင်းသည် ခရုခွံကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဍာန်ရှိပြီး၊ ကျယ်ဝန်းသော ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် သန့်ရှင်းသော ශ්ရီဝတ္စ အမှတ်တံဆိပ် တင်ရှိ၏။

Verse 58

बलित्रिभङ्गिना भुग्ननाभिना चोदरेण वै । प्रलम्बाष्टभुजं विष्णुमथवापि चतुर्भुजम् ॥ ५८ ॥

သုံးခေါက်ကွေးသည့် သဘောလှပသော တြိဘင်္ဂ အနေအထားဖြင့်၊ နာဘီအနည်းငယ်ကွေး၍ ဝမ်းဗိုက်ဝိုင်းဝိုင်းရှိသော ဗိဿဏုကို စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်နိုင်သည်—အာဏာတော်ကြီးသော လက်ရှစ်ဖက်ရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် လက်လေးဖက်ရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း။

Verse 59

समस्थितोरुजघनं सुस्थिराङिघ्रकराम्बुजम् । चिन्तयेद्ब्रह्मभूतं तं पीतनिर्मलवाससम् ॥ ५९ ॥

ထို ဗြဟ္မဘူတ သခင်တော်ကို စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ရမည်—တင်ပါးနှင့် ပေါင်တော် ကျယ်ဝန်း၍ ညီညာတည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်ကာ၊ ကြာပန်းကဲ့သို့ လက်တော်နှင့် ခြေတော်တို့ တည်ကြည်အေးငြိမ်ပြီး၊ သန့်ရှင်းသော အဝါရောင် ဝတ်စုံတော်ကို ဆင်မြန်းထား၏။

Verse 60

किरीटचारुकेयूरकटकादिविभूषितम् । शार्ङ्गशङ्खगदाखड्गप्रकाशवलयाञ्चितम् ॥ ६० ॥

တောက်ပသော မကူဋ်၊ လက်မောင်းကွင်း၊ လက်ကောက်နှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းမျိုးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ရောင်ခြည်ထွန်းလင်းသော သင်္ကေတများ—Śārṅga (မြားတံ)၊ သင်္ခါ၊ ဂဒါ၊ ဓား—တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။

Verse 61

चिन्तयेत्तन्मयो योगी समाधायात्ममानसम् । तावद्यावद् दृढीभूता तत्रैव नृप धारणा ॥ ६१ ॥

ယောဂီသည် သမာဓိ၌ အတွင်းစိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး၊ ထိုအမြင့်မြတ်တော်ကို စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် ဆင်ခြင်ရမည်။ ထိုအရာ၌ လုံးဝပေါင်းစည်းသွားသည်အထိ ဆင်ခြင်လျက်နေပါ။ အို မင်းကြီး၊ ထိုကဲ့သို့ အဲဒီမှာပင် တည်မြဲလာသည်အထိ စိတ်ကို ချုပ်တည်းထားခြင်းကို ဓာရဏာဟု ခေါ်သည်။

Verse 62

वदतस्तिष्ठतो यद्वा स्वेच्छया कर्म कुर्वतः । नापयाति यदा चित्तात्सिद्धां मन्येत तां तदा ॥ ६२ ॥

စကားပြောနေစဉ်ဖြစ်စေ၊ ရပ်နေစဉ်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက် အလုပ်လုပ်နေစဉ်ဖြစ်စေ—ထိုအတွင်းသိမြင်မှု/ရရှိမှုသည် စိတ်မှ မခွာတော့သည့်အခါ၊ ထိုအရာကို ပြည့်စုံပြီး (စိဒ္ဓာ) ဟု သိမှတ်ရမည်။

Verse 63

ततः शङ्खगदाचक्रशार्ङ्गादिरहितं बुधः । चिन्तयेद्भगवद्रू पं प्रशान्तं साक्षसूत्रकम् ॥ ६३ ॥

ထို့နောက် ပညာရှိသည် သင်္ခါ၊ ဂဒါ၊ စက္ကရ၊ Śārṅga မြားတံ စသည့် အရာများမပါဘဲ၊ အလွန်ငြိမ်းချမ်း၍ သန့်ရှင်းသော ယဇ္ဈနာကြိုး (ယဇ္ဈနာသုတ်) ကို တိုက်ရိုက် ဝတ်ဆင်ထားသည့် ဘဂဝန်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆင်ခြင်ရမည်။

Verse 64

सा यदा धारणा तद्वदवस्थानवती ततः । किरीटकेयूरमुखैर्भूषणैः रहितं स्मरेत् ॥ ६४ ॥

ထိုဓာရဏာသည် ထိုနည်းအတိုင်း တည်ငြိမ်၍ အခြေတည်လာသောအခါ၊ မကူဋ်၊ လက်မောင်းကွင်း စသည့် အလှဆင်ပစ္စည်းများမပါသော သခင်ဘုရားကို သတိရဆင်ခြင်ရမည်။

Verse 65

तदेकावयवं चैवं चेतसा हि पुनर्बुधः । कुर्यात्ततोऽवयविनि प्रणिधानपरो भवेत् ॥ ६५ ॥

ဤသို့ပင် ပညာရှိသည် စိတ်ဖြင့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ထပ်မံယူဆောင်ကာ၊ ထိုအစိတ်မှ အစိတ်များပါဝင်သည့် အလုံးစုံသို့ တဖြည်းဖြည်း ရောက်စေသင့်၏။ ထို့နောက် ထိုအလုံးစုံအပေါ် ပရဏိဓာန (အနက်ရှိုင်းစွာ အာရုံစိုက်ခြင်း) တွင် အလုံးစုံနှလုံးသားဖြင့် တည်မြဲလာ၏။

Verse 66

तद्रू पप्रत्यये चैकसंनतिश्चान्यनिःस्पृहा । तद्ध्य्नां प्रथमैरङ्गैः षड्भिर्निष्पाद्यते नृप ॥ ६६ ॥

အို မင်းကြီး၊ သူ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို တိတိကျကျ သိမြင်ခြင်းအပေါ် တည်မြဲခြင်း၊ တစ်ချက်တည်းသို့ စိတ်စူးစိုက်ဝင်ရောက်ခြင်း၊ အခြားအရာအားလုံးကို မလိုလားမတောင့်တခြင်း—ဤသို့သော သူ့အပေါ် ဓျာနသည် ပထမ အင်္ဂခြောက်ပါးဖြင့် ပြည့်စုံလာ၏။

Verse 67

तस्यैवं कल्पनाहीनं स्वरूपग्रहणं हि यत् । मनसा ध्याननिष्पाद्यं समाधिः सोऽभिधीयते ॥ ६७ ॥

ဤသို့ပင် စိတ်သည် အတွေးတည်ဆောက်မှုများကင်းသော ထိုတတ္တဝါ၏ အရင်းအမြစ်သဘာဝကို ဓျာနအားဖြင့် သိမြင်ဖမ်းယူနိုင်သော်၊ ထိုအခြေအနေကို «သမာဓိ» ဟု ခေါ်၏။

Verse 68

विज्ञानं प्रापकं प्राप्ये परे ब्रह्मणि पार्थिव । प्रापणीयस्तथैवात्मा प्रक्षीणाशेषभावनः ॥ ६८ ॥

အို မင်းကြီး၊ ရောက်ရမည့် ပရမ ဘြဟ္မန်အပေါ်၌ ရောက်စေသော အရာမှာ ဝိဇ္ဉာန (ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်) ဖြစ်၏။ အကျန်ရှိသမျှ ဘာဝနာ (စိတ်အလေ့အထ) များ ပျောက်ကွယ်ကုန်သော်၊ ရောက်ရမည့်အရာသည် အတ္တမ (အတ္မာ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်၏။

Verse 69

क्षेत्रज्ञकरणीज्ञानं करणं तेन तस्य तत् । निष्पाद्य मुक्तिकार्यं वै कृतकृत्यो निवर्तते ॥ ६९ ॥

ကွင်းကိုသိသူ (က்ஷೇತ್ರဇ္ဉ) အပေါ်၌ ပြုစုပျိုးထောင်ရမည့် ဉာဏ်သည် ရှာဖွေသူအတွက် ကိရိယာဖြစ်လာ၏။ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ ကိစ္စကို ပြီးစီးစေသော်၊ ရည်ရွယ်ချက်ပြည့်စုံသူဖြစ်ကာ ထပ်မံကြိုးပမ်းခြင်းမှ ပြန်လည်နုတ်ထွက်၏။

Verse 70

तद्भावभावनापन्नस्ततोऽसौ परमात्मनः । भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत् ॥ ७० ॥

ထိုအမြင့်မြတ်သော အဖြစ်တော်ကို စိတ်ဖြင့် အမြဲတမ်း ဆင်ခြင်တည်မြဲသဖြင့်၊ ထိုသူသည် ပရမာတ္မန်နှင့် မခွဲမခြား ဖြစ်လာ၏။ ထိုအရှင်နှင့် ကွဲပြားသည်ဟု ထင်မြင်ခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာကြောင့်သာ ဖြစ်၏။

Verse 71

विभेदजनके ज्ञाने नाशमात्यन्तिकं गते । आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति ॥ ७१ ॥

ကွဲပြားမှုကို ဖြစ်စေသော ဉာဏ်သည် အဆုံးစွန် ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ၊ အတ္တနှင့် ဘြဟ္မန် မခွဲမခြားဟု လက်ခံထားသည့် အမြင်ကို မည်သူက ထိန်းထားမည်နည်း။

Verse 72

इत्युक्तस्ते मया योगः खाण्डिक्य परिपृच्छतः । संक्षेपविस्तराभ्यां तु किमन्यत्क्रियतां तव ॥ ७२ ॥

ထို့ကြောင့် ခါဏ္ဍိက్యာရေ၊ မေးမြန်းသဖြင့် ယောဂ၏ အကြောင်းကို ငါသည် သင်အား အကျဉ်းချုပ်နှင့် အသေးစိတ် နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ရှင်းပြပြီးပြီ။ သင်အတွက် အခြား မည်သို့ ပြုလုပ်ပေးရမည်နည်း။

Verse 73

खाण्डिक्य उवाच । कथितो योगसद्भावः सर्वमेव कृतं मम । तवोपदेशात्सकलो नष्टश्चित्तमलो मम ॥ ७३ ॥

ခါဏ္ဍိက്യာက ပြော၏— “ယောဂ၏ အမှန်တရားကို သင်ရှင်းပြပြီးပြီ။ ငါ့အတွက် အရာအားလုံး ပြီးစီးသွားပြီ။ သင်၏ ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် ငါ့စိတ်၏ အညစ်အကြေး အားလုံး ပျက်စီးသွားပြီ။”

Verse 74

ममेति यन्मया प्रोक्तमसदेतन्न चान्यथा । नरेन्द्र गदितुं शक्यमपि विज्ञेयवेदिभिः ॥ ७४ ॥

“ငါ့၏” ဟူ၍ ငါပြောခဲ့သမျှသည် မဟုတ်မမှန်သောအရာပင် ဖြစ်၍ အခြားသို့ မဖြစ်နိုင်။ လူတို့၏ ဘုရင်တော်၊ သိသင့်သိထိုက်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူတို့တောင် ထိုအရာကို အဆုံးစွန် အမှန်တရားဟု မဆိုနိုင်ကြ။

Verse 75

अहं ममेत्यविद्येयं व्यवहारस्तथानयोः । परमार्थस्त्वसंलाप्यो वचसां गोचरो न यः ॥ ७५ ॥

«ငါ» «ငါ့ဟာ» ဟူသော လောကီအပြုအမူသည် အဝိဇ္ဇာမှ ပေါက်ဖွား၍ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့၏ ဆက်ဆံရေးများသည် ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ပရမာර්ထ (အမြင့်ဆုံးသစ္စာ) သည် စကားဖြင့် မညှိနှိုင်းနိုင်၊ ဝါစ၏ အကွာအဝေးအတွင်း မဝင်။

Verse 76

तद्गच्छ श्रेयसे सर्वं ममैतद्भवता कृतम् । यद्विमुक्तिपरो योगः प्रोक्तः केशिध्वजाव्ययः ॥ ७६ ॥

ထို့ကြောင့် အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးအတွက် ဆက်လက်သွားပါ; ဤအရာအားလုံးကို သင်က ငါ့အတွက် ပြီးမြောက်စေခဲ့ပြီ—အကြောင်းမူကား အပြည့်အဝလွတ်မြောက်ခြင်းကို ရည်ရွယ်သော မပျက်မယွင်း ယောဂကို သင်ဟောကြားခဲ့သဖြင့် ဖြစ်သည်၊ အို ကေသိဓွဇ။

Verse 77

सनन्दन उवाच । यथार्हपूजया तेन खाण्डिक्येन स पूजितः । आजगाम पुरं ब्रह्मंस्ततः केशिध्वजो नृपः ॥ ७७ ॥

စနန္ဒနက ပြောသည်—ထို ခာဏ္ဍိက្យက သင့်လျော်သော ဧည့်ခံပူဇော်မှုဖြင့် သူ့ကို ဂုဏ်ပြုကာ ပူဇော်ပြီးနောက်၊ ဘုရင် ကေသိဓွဇသည် မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်လာခဲ့သည်၊ အို ဗြာဟ္မဏ။

Verse 78

खाण्डिक्योऽपि सुतं कृत्वा राजानं योगसिद्धये । विशालामगमत्कृष्णे समावेशितमानसः ॥ ७८ ॥

ခာဏ္ဍိက្យလည်း ယောဂသိဒ္ဓိရရန်အတွက် မိမိသားကို ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ပြီး၊ ဗိသာလာသို့ သွားလေ၏—သူ၏စိတ်သည် ကృష్ణ၌ အပြည့်အဝ စူးစိုက်ဝင်ရောက်နေ၏။

Verse 79

स तत्रैकान्तिको भूत्वा यमादिगुणसंयुतः । विष्ण्वाख्ये निर्मले ब्रह्मण्यवाप नृपतिर्लयम् ॥ ७९ ॥

ထိုနေရာ၌ ဘုရင်သည် တစ်စိတ်တစ်သဘောဖြစ်ကာ ယမတို့မှ စတင်သော ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ ဗိෂ္ဏုဟု ခေါ်သော အညစ်အကြေးကင်းသည့် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မ၌ လယ (နောက်ဆုံးပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ရောက်လေ၏။

Verse 80

केशिध्वजोऽपि मुक्त्यर्थं स्वकर्मक्षपणोन्मुखः । बुभुजे विषयान्कर्म चक्रे चानभिसन्धितम् ॥ ८० ॥

ကေသိဓွဇာသည်လည်း မုက္ခတိအတွက် ရည်ရွယ်ကာ အတိတ်ကံအကျန်ကို ချေဖျက်ရန် စိတ်ထား၍၊ လောကီအာရုံအရာများကို ခံစားသော်လည်း အကျိုးရလဒ်ကို မျှော်လင့်ခြင်းမရှိဘဲ မကွယ်မဝှက် ကံကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Verse 81

स कल्याणोपभोगैश्च क्षीणपापोऽमलस्ततः । अवाप सिद्धिमत्यन्तत्रितापक्षपणीं मुने ॥ ८१ ॥

ထို့နောက် သူသည် အပြစ်များ ကုန်ခမ်း၍ သန့်ရှင်းမလွဲသောသူ ဖြစ်လာကာ၊ ကောင်းမြတ်သော အပျော်အပါးများကို ခံစားပြီး၊ မုနိရေ၊ သုံးပါးသော ဒုက္ခကို အလုံးစုံ ချေဖျက်ပေးသော အမြင့်ဆုံး စိဒ္ဓိကို ရရှိ하였다။

Verse 82

एतत्ते कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । तापत्रयचिकित्सार्थं किमन्यत्कथयामि ते ॥ ८२ ॥

သင်က မေးမြန်းခဲ့သမျှ အရာအားလုံးကို ငါသည် သင့်အား ပြည့်စုံစွာ ပြောကြားပြီးပြီ။ သုံးပါးသော ဒုက္ခကို ကုသရန်အတွက် ငါက သင့်အား ထပ်မံ ဘာကို ပြောရမည်နည်း။

Verse 83

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४७ ॥

ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်သော ဘೃಹန္နာရဒီယ ပုရာဏ၏ ပထမပိုင်း (ပူర్వဘာဂ) ဒုတိယပိုဒ် (ဒွိတီယ-ပါဒ) အတွင်းရှိ အခန်း ၄၇ သည် ပြီးဆုံး၏။