Threefold Suffering, Twofold Knowledge, and the Definition of Bhagavān (Vāsudeva); Prelude to Keśidhvaja–Janaka Yoga

Verse 1

सूत उवाच । तच्छृत्वा नारदो विप्रा मैथिलाध्यात्ममुत्तमम् । पुनः पप्रच्छ तं प्रीत्या सनंदनमुदारधीः ॥ १ ॥

စူတက ပြောသည်—အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ မိထိလာ၏ အတ္တသဘော အမြင့်ဆုံး သင်ကြားချက်ကို ကြားနာပြီးနောက် စိတ်ကျယ်ဝန်း၍ ဝမ်းမြောက်သော နာရဒသည် ချစ်ခင်လေးစားစွာ စနန္ဒနကို ထပ်မံ မေးမြန်းလေ၏။

Verse 2

नारद उवाच । आध्यात्मिकादित्रिविधं तापं नानुभवेद्यथा । प्रब्रूहि तन्मुने मह्यं प्रपन्नाय दयानिधे ॥ २ ॥

နာရဒက ပြောသည်—အို မုနိ၊ အတွင်းပိုင်း (အာဓျာတ္မိက) မှ စတင်သော သုံးမျိုးသော ဒုက္ခကို မခံစားရအောင် မည်သို့ ဖြစ်နိုင်သည်ကို ကျွန်ုပ်အား ဟောကြားပါ။ ကရုဏာ၏ خزانہ ဖြစ်သောအရှင်၊ ကျွန်ုပ်သည် အရှင်ထံ ခိုလှုံလာပါပြီ။

Verse 3

सनंदन उवाच । तदस्य त्रिविधं दुःखमिह जातस्य पंडित । गर्भे जन्मजराद्येषुस्थानेषु प्रभविष्यतः ॥ ३ ॥

စနန္ဒန မိန့်တော်မူသည်– «ပညာရှိရေ၊ ဤလောက၌ မွေးဖွားလာသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါအတွက် ဒုက္ခသည် သုံးမျိုးရှိ၏။ ဂರ್ಭအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ မွေးဖွားခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း စသည့် အခြေအနေများ၌လည်းကောင်း ပေါ်ပေါက်လာ၏»။

Verse 4

निरस्तातिशयाह्लादसुखभावैकलक्षणा । भेषजं भगवत्प्राप्तिरैका चात्यंतिकी मता ॥ ४ ॥

အဆုံးမရှိသော ဆေးတစ်ပါးတည်းဟု သတ်မှတ်ထားသည်မှာ ဘဂဝန်တော်ကို ရောက်ရှိခြင်းပင် ဖြစ်၏—အလွန်မြတ်သော အာနန္ဒတစ်ရပ်တည်းသော သဘာဝရှိ၍ အလွန်အကျွံနှင့် လှုပ်ရှားမှုတို့မှ ကင်းလွတ်တော်မူသော ဘဂဝန်တော်ကို ရောက်ခြင်းပင်။

Verse 5

तस्मात्तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पंडितैर्नरैः । तत्प्राप्तिहेतुज्ञानं च कर्म चोक्तं महामुने ॥ ५ ॥

ထို့ကြောင့် ပညာရှိသော လူတို့သည် “အဲဒီအမြင့်ဆုံးပန်းတိုင်” ကို ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းရမည်။ အို မဟာမုနိ၊ ထိုရောက်ရှိခြင်းကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းတရား၏ ဗဟုသုတနှင့် သင့်လျော်သော သာသနာရေးအကျင့် (ကမ္မ) တို့ကိုလည်း ဟောကြားထားပြီး ဖြစ်သည်။

Verse 6

आगमोत्थं विवेकाञ्च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते । शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्मविवेकजम् ॥ ६ ॥

ဗဟုသုတကို နှစ်မျိုးဟု ဆိုကြသည်– အာဂမ (ကျမ်းစာအစဉ်အလာ) မှ ပေါ်လာသော ဗဟုသုတနှင့် ဝိဝေက (ခွဲခြားသိမြင်မှု) မှ ပေါ်လာသော ဗဟုသုတ။ အသံအဖြစ်ရှိသော ဗြဟ္မ (သဗ္ဒ-ဗြဟ္မ) သည် အာဂမဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မ (ပရ-ဗြဟ္မ) သည် ခွဲခြားသိမြင်မှုမှ မွေးဖွားလာသည်။

Verse 7

मनुरप्याह वेदार्थं स्मृत्वायं मुनिसत्तमः । तदेतच्छ्रूयतामत्र सुबोधं गदतो मम ॥ ७ ॥

ဤမုနိအထွတ်အမြတ် မနုသည်လည်း ဝေဒ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သတိရပြီး ဟောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ ငါပြောမည့် အတူတူသော သင်ခန်းစာကို နားထောင်ကြလော့—လွယ်ကူစွာ နားလည်နိုင်အောင် ငါရှင်းလင်းစွာ ဟောမည်။

Verse 8

द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् । शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ ८ ॥

ဗြဟ္မန်ကို သိရမည့် အမျိုးနှစ်ပါးရှိသည်—သဒ္ဒဗြဟ္မန် (သန့်ရှင်းသော သံတော်) နှင့် ပရဗြဟ္မန် (အမြင့်ဆုံး)။ သဒ္ဒဗြဟ္မန်၌ ကျွမ်းကျင်ပြည့်စုံသူသည် ပရဗြဟ္မန်ကို ရောက်ရှိသည်။

Verse 9

द्वे विद्ये वेदितव्ये चेत्याह चाथर्वणी श्रुतिः । परमा त्वक्षरप्राप्तिर्ऋग्वेदादिमया परा ॥ ९ ॥

အထာဗဏ သြတိက “သိရမည့် ဗိဒ္ဓာ နှစ်မျိုးရှိသည်” ဟု ဆို၏။ အမြင့်ဆုံး ဗိဒ္ဓာမှာ မဖျက်မယုတ် အက္ခရာ (Akṣara) ကို ရောက်စေသော ဗိဒ္ဓာဖြစ်ပြီး၊ အခြားတစ်မျိုးမှာ ရိဂ္ဝေဒ စသည်ဖြင့် ဝေဒသမူဟာ ဖြစ်သည်။

Verse 10

यत्तदव्यक्तमजरमनीहमजमव्ययम् । अनिर्देश्यमरूपं च पाणिपादादिसंयुतम् ॥ १० ॥

ထိုအမြင့်ဆုံးသည် မပေါ်လွင်သော၊ မအိုမင်းသော၊ ဆန္ဒကင်းသော၊ မမွေးဖွားသော၊ မပျက်မယုတ်သော ဖြစ်၏။ ဖော်ပြမရ၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကင်းသော်လည်း (အလွန်လောကီအဓိပ္ပါယ်ဖြင့်) လက်၊ ခြေ စသဖြင့် ပါဝင်တော်မူ၏။

Verse 11

विभुं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिमकारणम् । व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तं वै पश्यंति सूरयः ॥ ११ ॥

ပညာရှိတို့သည် ထိုအမြင့်ဆုံး အရှင်ကို မြင်ကြသည်—အာနုဘော်ကြီးမား၍ အလုံးစုံသို့ ရောက်ရှိကာ နိစ္စတည်မြဲ၏။ သတ္တဝါအပေါင်း၏ မူလအမိဝမ်းဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်တိုင်၌ (ရုပ်ဝတ္ထု) အကြောင်းမရှိ။ အရာအားလုံးသည် ထိုအရှင်ကြောင့်ပင် ပျံ့နှံ့၍ ပြည့်ဝလျက်ရှိသည်။

Verse 12

तद्ब्रह्म तत्परं धाम तद्ध्येयं मोक्षकांक्षिभिः । श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२ ॥

ထိုသည်ပင် ဗြဟ္မန်၊ ထိုသည်ပင် အမြင့်ဆုံး နေရာတော်။ မောက္ခကို လိုလားသူတို့သည် ထိုအပေါ် သမาธိပြု၍ ဓ్యာနပြုရမည်။ သြတိ၏ ဝါကျများက ကြေညာသော အလွန်သိမ်မွေ့သည့် အရာ—ထိုသည်ပင် ဗိဿဏု၏ အမြင့်ဆုံး ပဒ (အဆင့်) ဖြစ်သည်။

Verse 13

तदेव भगवद्वाच्यं स्वरूपं परमात्मनः । वाचको भगवच्छब्दस्तस्योद्दिष्टोऽक्षयात्मनः ॥ १३ ॥

အမြင့်ဆုံးအတ္တမ၏ အနှစ်သာရသဘောတရားကိုပင် «ဘဂဝန်» ဟူသောစကားလုံးက ညွှန်းဆိုသည်။ ထို «ဘဂဝန်» ဟူသောစကားလုံးသည် မပျက်မယွင်းသော အတ္တမအတွက် သီးသန့် သတ်မှတ်ထားသော အညွှန်းစကားဖြစ်သည်။

Verse 14

एवं निगदितार्थस्य यत्तत्वं तस्य तत्त्वतः । ज्ञायते येन तज्ज्ञानं परमन्यत्त्रयीमयम् ॥ १४ ॥

ထို့ကြောင့် ပြောဆိုထားသော အဓိပ္ပါယ်၏ အနှစ်သာရကို အမှန်တကယ်အဖြစ်အပျက်အတိုင်း သိမြင်စေသော ဉာဏ်ကို—ထိုဉာဏ်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်၍ (ဝေဒ) သုံးပါး၏ အပြင်ဘက်၊ ကွဲပြားသော ဉာဏ်ဖြစ်သည်ဟု သိမှတ်ကြလော့။

Verse 15

अशब्दगोचरस्यापि तस्य वै ब्रह्मणो द्विजा । पूजायां भगवच्छब्दः क्रियते ह्यौपचारिकः ॥ १५ ॥

အို ဒွိဇတို့၊ စကားလုံးတို့၏ လက်လှမ်းမမီသော ထို ဘြဟ္မန်အတွက်ပင်၊ ပူဇော်ဝတ်ပြုရာတွင် «ဘဂဝန်» ဟူသော အမည်ကို သာမန်အလေ့အထအရ၊ အဓိပ္ပါယ်ပြောင်းသုံးသည့် အနေနှင့်သာ အသုံးပြုကြသည်။

Verse 16

शुद्धे महाविभूत्याख्ये परे ब्रह्मणि वर्त्तते । भगवन्भगवच्छब्दः सर्वकारणकारणे ॥ १६ ॥

«ဘဂဝန်» ဟူသောစကားလုံးသည် သန့်ရှင်း၍ မဟာဝိဘူတိ (အလွန်ကြီးမားသော ဗိဘူတိ) ဟုခေါ်သော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ကို ရည်ညွှန်း၍ အသုံးပြုသည်။ ထိုအမြင့်ဆုံးဘြဟ္မန်သည် အကြောင်းရင်းအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။

Verse 17

ज्ञेयं ज्ञातेति तथा भकारोऽर्थद्वयात्मकः । तेनागमपिता स्रष्टा गकारोऽयं तथा मुने ॥ १६ ॥

«bha» ဟူသော အက္ခရာသည် အဓိပ္ပါယ်နှစ်မျိုး—«သိရမည့်အရာ» နှင့် «သိသူ»—ကို ဆောင်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ အို မုနိ၊ «ga» ဟူသော အက္ခရာကို အာဂမများ၏ ဖခင်နှင့် ဖန်ဆင်းရှင်အဖြစ်လည်း နားလည်ရမည်။

Verse 18

ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः । ज्ञानवैराग्ययोश्चैव षण्णां भग इतीरणा ॥ १७ ॥

အာဏာအပြည့်အစုံ၊ သူရဲကောင်းစွမ်းအား၊ ဂုဏ်သတင်း၊ သီရိစည်းစိမ်၊ ထို့ပြင် ဉာဏ်နှင့် ဝိရာဂျ (ကမ္မကိလေသာကင်းခြင်း) — ဤခြောက်ပါးကို «ဘဂ» (ဒေဝီယ ဂုဏ်အပေါင်း) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဟု ကြေညာသည်။

Verse 19

वसंति तत्र भूतानि भूतात्मन्यखिलात्मनि । सर्वभूतेष्वशेषेषु वकारार्थस्ततोऽव्ययः ॥ १८ ॥

သတ္တဝါအားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်ကြသည်—သတ္တဝါတို့၏ အတ္တမ (Bhūtātman) အတွင်း၊ အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်ထားသော အတ္တမ (Akhilātman) အတွင်း။ အကျန်မရှိ သတ္တဝါအားလုံး၌ တည်နေသဖြင့် «ဝ» သရ (va) ၏ အဓိပ္ပါယ်သည် အပြောင်းမလဲသော «အဗျယ» ဖြစ်သည်။

Verse 20

एवमेव महाशब्दो भगवानिति सत्तम । परमब्रह्मभूतस्य वासुदेवस्य नान्यगः ॥ १९ ॥

ထို့အတိုင်းပင်၊ အကျင့်သီလကောင်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူရေ၊ မြတ်မြတ်နိုးနိုး ချီးမြှောက်သော စကားကြီး «ဘဂဝန်» သည် ပရမဗြဟ္မ၏ သဘာဝဖြစ်သော «ဝါစုဒေဝ» မှတပါး အခြားမည်သူ့ကိုမျှ မရည်ညွှန်း။

Verse 21

तत्र पूज्यपदार्थोक्तिः परिभाषासमन्वितः । शब्दोऽयं नोपचारेण चान्यत्र ह्युपचारतः ॥ २० ॥

ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဤဆိုချက်သည် ကိုးကွယ်ထိုက်သော အရာကို ရည်ညွှန်းပြီး သတ်မှတ်ချက် (paribhāṣā) နှင့် တွဲဖက်ထားသည်။ ထိုနေရာ၌ ဤစကားကို အနုနည်း/ပုံပြင်ဆန်သော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် မသုံးကြ; အခြားနေရာများတွင်မူ ပုံပြင်ဆန်သော အသုံးချမှုဖြင့်သာ သုံးသည်။

Verse 22

उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम् । वेत्ति विद्यामविद्यां च स वाच्यो भगवानिति ॥ २१ ॥

သတ္တဝါတို့၏ မွေးဖွားခြင်းနှင့် ပျက်ကွယ်ခြင်း၊ လာခြင်းနှင့် သွားခြင်းကို သိမြင်ပြီး၊ ထို့ပြင် ဗိဒ္ယာ (အမှန်တရား၏ ဉာဏ်) နှင့် အဗိဒ္ယာ (မသိမှု) ကိုလည်း သိသူ—ထိုသူကို «ဘဂဝန်» ဟု ခေါ်ဆိုရမည်။

Verse 23

ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्यशेषतः । भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर्गुणादिभिः ॥ २२ ॥

ပြည့်စုံသော ဉာဏ်၊ အာဏာ၊ အင်အား၊ အရှင်တော်အုပ်စိုးမှု၊ သူရဲကောင်းမှုနှင့် တေဇောရောင်ခြည်တို့ကို အကုန်လုံး မကျန်ဘဲ «ဘဂဝန်» ဟူသော စကားလုံးက ညွှန်းဆိုသည်။ ထိုဂုဏ်တို့သည် အပြစ်တင်ရမည့် လက္ခဏာများနှင့် အလားတူအရာများမှ ကင်းစင်သန့်ရှင်းသောအခါမှသာ ဖြစ်သည်။

Verse 24

सर्वाणि तत्र भूतानि वसंति परमात्मनि । भूतेषु वसनादेव वासुदेवस्ततः स्मृतः ॥ २३ ॥

သတ္တဝါအားလုံးသည် အမြင့်ဆုံးအတ္တမန် (ပရမာတ်မန်) အတွင်း၌ နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် အရှင်တော်သည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ နေထိုင်သောကြောင့် «ဝါစုဒေဝ» ဟူ၍ မှတ်မိကြသည်။

Verse 25

खांडिक्यं जनकं प्राह पृष्टः केशिध्वजः पुरा । नामव्याख्यामनंतस्य वासुदेवस्य तत्त्वतः ॥ २४ ॥

အတိတ်ကာလ၌ မေးမြန်းခံရသောအခါ ကေသိဓွဇသည် ခါဏ္ဍိက്യ ဇနကအား အနန္တ—ဝါစုဒေဝ၏ နာမ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို အမှန်တကယ် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Verse 26

भूतेषु वसते सोंऽतर्वसंत्यत्र च तानि यत् । धाता विधाता जगतां वासुदेवस्ततः प्रभुः ॥ २५ ॥

အရှင်တော်သည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ နေထိုင်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးလည်း အရှင်တော်အတွင်း၌ တည်ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါစုဒေဝသည် လောကတို့၏ အထောက်အပံ့ပေးသူနှင့် စီမံခန့်ခွဲသတ်မှတ်သူဖြစ်သော အရှင်တော် ဖြစ်သည်။

Verse 27

स सर्वभूतप्रकृतिं विकारं गुणादिदोषांश्च मुने व्यतीतः । अतीतसर्वावरणोऽखिलात्मा तेनास्तृतं यद्भुवनांतरालम् ॥ २६ ॥

အို မုနိ၊ အရှင်တော်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ သဘာဝနှင့် ၎င်း၏ ပြောင်းလဲမှုများကိုလည်းကောင်း၊ ဂုဏ်တို့မှ စတင်သော ချို့ယွင်းချက်များကိုလည်းကောင်း လွန်ကဲ၍ ကျော်လွန်တော်မူသည်။ အဖုံးအကာအားလုံးကို ကျော်လွန်သော အလုံးစုံ၏ အတ္တမန်ဖြစ်၍ လောကတို့အကြားရှိ အကျယ်အဝန်းတစ်လျှောက်လုံးကို အရှင်တော်က ပျံ့နှံ့ဖုံးလွှမ်းထားသည်။

Verse 28

समस्तकल्याणगुणं गुणात्मको हित्वातिदुःखावृतभूतसर्गः । इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः संसाधिताशेषजगद्धितोऽसौ ॥ २७ ॥

အရှင်သည် ကောင်းမြတ်သောဂုဏ်တရားအပေါင်း၏ အနှစ်သာရဖြစ်၍ ဂုဏ်တရားတို့၏ အရှင်တော်ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါလောကသည် ပြင်းထန်သောဒုက္ခဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော်လည်း၊ အရှင်သည် မိမိအလိုတော်ဖြင့် မိမိနှစ်သက်ရာ အလွန်ကြီးမြတ်သော ရုပ်ကို ခံယူကာ စကြဝဠာတစ်လောကလုံး၏ အကျိုးချမ်းသာကို ပြီးစီးစေတော်မူသည်။

Verse 29

तेजोबलैश्वर्यमहावबोधं स्ववीर्यशक्त्यादुगुणैकराशिः । परः पराणां सकला न यत्र क्लेशादयः संति परावरेशे ॥ २८ ॥

အရှင်၌ တေဇော၊ ဗလ၊ အိုင်ශ්ဝရယ၊ မဟာဗောဓတို့ စုပေါင်းတည်ရှိပြီး၊ မိမိ၏ ဝီရယနှင့် သက္တိတို့ကဲ့သို့ ဂုဏ်တရားများ၏ တစ်စုတစ်စည်းတည်းသော خز خز خز (ဘဏ္ဍာ) ဖြစ်သည်။ အရှင်သည် အမြင့်ဆုံးတို့ထက်လည်း အမြင့်ဆုံးသော ပရမဖြစ်၍၊ အထက်နှင့် အောက်လောကတို့၏ အရှင်တော်၌ ကလေရှာတို့ကဲ့သို့သော အပူအပင်များ မရှိကြ။

Verse 30

स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपोऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः । सर्वेश्वरः सर्वनिसर्गवेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः ॥ २९ ॥

အရှင်သည် ဗျဋ္ဌိ (တစ်ဦးချင်း) နှင့် သမဋ္ဌိ (စုစုပေါင်း) နှစ်မျိုးလုံး၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ဆောင်သော အီශ්ဝရဖြစ်သည်။ အမှန်တရားသဘောသည် မဖော်ပြနိုင်သော်လည်း ထင်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့်လည်း ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။ အရှင်သည် အားလုံး၏ အရှင်၊ ဖန်ဆင်းခြင်း၏ စနစ်တစ်လျှောက်လုံးကို သိမြင်သူ၊ အင်အားအာဏာ အပြည့်အစုံရှိသူဖြစ်၍ «ပရမေශ්ဝရ» ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 31

स ज्ञायते येन तदस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलमेव रूपम् । संदृश्यते चाप्यवगम्यते च तज्ज्ञानमतोऽन्यदुक्तम् ॥ ३० ॥

အပြစ်အနာအဆာကင်း၍ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်ကာ အလွန်စင်ကြယ်သော ပရမတတ္တဝါကို သိမြင်စေသော အရာ၊ ထို့အပြင် (ကဲ့သို့) မျက်မြင်တွေ့ရသကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ နားလည်သဘောပေါက်စေသော အရာ—ထိုအရာတစ်ခုတည်းကိုသာ «ဉာဏ်/အသိပညာ» ဟု ခေါ်သည်။ အခြားအရာအားလုံးကိုတော့ ဉာဏ်မဟုတ်သော အရာဟု ဆိုကြသည်။

Verse 32

स्वाध्यायसंयमाभ्यां स दृश्यते पुरुषोत्तमः । तत्प्राप्तिकारणं ब्रह्म तवेतत्प्रतिपद्यते ॥ ३१ ॥

သမ္မာကျမ်းစာကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာခြင်း (စွာဓျာယ) နှင့် ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်း (သံယမ) တို့ဖြင့် ပုရုရှောတ္တမ—အမြင့်ဆုံးသော ပုရုရှကို အမှန်တကယ် မြင်သိနိုင်သည်။ ထိုအရှင်ကို ရရှိစေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်သည့် ဘြဟ္မန်ကိုလည်း၊ သင်သည် မှန်ကန်စွာ နားလည်၍ အတွေ့အကြုံဖြင့် သိမြင်ရမည်။

Verse 33

स्वाध्यायाद्योगमासीत योगात्स्वाध्यायमामनेत् । स्वाध्याययोगसंपत्त्या परमात्मा प्रकाशते ॥ ३२ ॥

သမ္မာသွာဓျာယ (ကျမ်းစာကို ကိုယ်တိုင်သင်ယူခြင်း) မှ ယောဂသို့ ဝင်ရောက်ရမည်၊ ယောဂမှလည်း သမ္မာသွာဓျာယသို့ ပြန်လည်ရမည်။ သွာဓျာယနှင့် ယောဂတို့ ပေါင်းစည်း၍ ပြည့်စုံသော် အထွတ်အမြတ် အတ္တမန် (ပရမာတ္မာ) သာယာထင်ရှားလာသည်။

Verse 34

तदीक्षणाय स्वाध्यायश्चक्षुर्योगस्तथापरम् । न मांसचक्षुषा द्रष्टुं ब्रह्मभूतः स शक्यते ॥ ३३ ॥

အဲဒီ အထွတ်အမြတ် တတ္တဝါကို မြင်ရန် ‘မျက်စိ’ သည် သွာဓျာယဖြစ်ပြီး၊ ထို့ပြင် အထက်မြင့် ယောဂသင်္ကာလည်း ဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မန်ဖြစ်သွားသူကို အသားမျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်။

Verse 35

नारद उवाच । भगवंस्तमहं योगं ज्ञातुमिच्छामि तं वद । ज्ञाते यन्नाखिलाधारं पश्येयं परमेश्वरम् ॥ ३४ ॥

နာရဒက ပြောသည်—“အို မင်္ဂလာရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ် သိလိုသော ထိုယောဂကို မိန့်ကြားပါ။ ထိုယောဂကို သိပြီးနောက် အရာအားလုံး၏ အထောက်အပံ့၊ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ အခြေခံဖြစ်သော ပရမေရှဝရ (အထွတ်အမြတ် သခင်) ကို မြင်တွေ့ပါစေ”။

Verse 36

सनंदन उवाच । केशिध्वजो यथा प्राह खांडिक्याय महात्मने । जनकाय पुरा योगं तथाहं कथयामि ते ॥ ३५ ॥

စနန္ဒနက ပြောသည်—“ကေသိဓွဇသည် ယခင်က မဟာသတ္တဝါ ခာဏ္ဍိက្យနှင့် ဘုရင် ဇနကတို့အား ယောဂကို သင်ကြားခဲ့သကဲ့သို့၊ ထိုယောဂကိုပင် သင့်အား ငါရှင်းလင်းပြောကြားမည်”။

Verse 37

नारद उवाच । खांङिक्यः कोऽभवद्बह्यन्को वा केशिध्वजोऽभवत् । कथं तयोश्च संवादो योगसंबन्धवानभूत् ॥ ३६ ॥

နာရဒက ပြောသည်—“ခာံင်္ဍိက្យသည် မည်သူနည်း၊ ကေသိဓွဇသည် မည်သူနည်း။ ယောဂနှင့် ဆက်နွယ်သော သူတို့နှစ်ဦး၏ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုသည် မည်သို့ ပေါ်ပေါက်လာသနည်း”။

Verse 38

सनंदन उवाच । धर्मध्वजो वै जनक तस्य पुशेऽमितध्वजः । कृतध्वजोऽस्य भ्राताभूत्सदाध्यात्मरतिर्नृपः ॥ ३७ ॥

စနန္ဒန မိန့်တော်မူသည်—ဓမ္မဓွဇ ဟူသော မျိုးဆက်တည်ထောင်သူ တစ်ဦးရှိ၏။ ထိုသူမှ အမိတဓွဇ မွေးဖွားလာ၏။ သူ၏ညီမှာ ကෘတဓွဇ ဖြစ်၍ အတ္တဝိဇ္ဇာ၌ အမြဲပျော်မွေ့သော မင်းတစ်ပါးဖြစ်၏။

Verse 39

कृतध्वजस्य पुत्रोऽभूद्धन्यः केशिध्वजो द्विजः । पुत्रोऽमितव्वजस्यापि खांडिक्यजनकाभिधः ॥ ३८ ॥

ကෘတဓွဇ၏ သားမှာ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) ကေသိဓွဇ ဖြစ်၍ “ဓနျ” ဟူ၍လည်း ကျော်ကြား၏။ အမိတဝ္ဝဇ၏ သားလည်း ခာဏ္ဍိက்ய ဟူ၍ ခေါ်ကြပြီး “ဇနက” ဟူသော အမည်လည်း ရှိ၏။

Verse 40

कर्ममार्गे हि खांडिक्यः स्वराज्यादवरोपितः । पुरोधसा मंत्रिभिश्च समवेतोऽल्पसाधनः ॥ ३८ ॥

ခာဏ္ဍိက்யသည် မိမိ၏ အာဏာပိုင်မှုမှ ကျဆင်းသွားပြီးနောက် ကర్మမားဂ (ယဇ္ဉကမ္မ၏ လမ်း) သို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ မိသားစု ပုရောဟိတ်နှင့် ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ အရင်းအနှီးနည်းပါးစွာ ခရီးဆက်၏။

Verse 41

राज्यान्निराकृतः सोऽथ दुर्गारण्यचरोऽभवत् । इयाज सोऽपि सुबहून यज्ञाञ्ज्ञानव्यपाश्रयः ॥ ३९ ॥

နိုင်ငံမှ ပယ်ချခံရပြီးနောက် သူသည် ဝင်ရောက်ခက်ခဲသော တောအုပ်တွင် နေထိုင်လာ၏။ ထိုနေရာ၌လည်း ဉာဏ်ပညာကို အားကိုးကာ ယဇ္ဉများစွာကို ပြုလုပ်လေ၏။

Verse 42

ब्रह्मविद्यामधिष्टाय तर्तुं मृत्युमपि स्वयम् । एकदा वर्तमानस्य यागे योगविदां वर ॥ ४० ॥

ဗြဟ္မဝိဒ္ယာ၌ တည်မြဲကာ သူသည် မိမိတစ်ဦးတည်းဖြင့်ပင် သေခြင်းကို ကျော်လွန်နိုင်ခဲ့၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ယဇ္ဉပြုလုပ်နေစဉ်—အို ယောဂဗိဒာတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ—ဤအဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

Verse 43

तस्य धेनुं जघानोग्रः शार्दूलो विजने वने । ततो राजा हतां ज्ञात्वा धेनुं व्याघ्रेण चर्त्विजः ॥ ४१ ॥

လူသူကင်းသော တောအတွင်း၌ ကြမ်းတမ်းသော ကျားတစ်ကောင်က သူ၏ နွားကို သတ်လေ၏။ ထို့နောက် ဘုရင်နှင့် ယဇ္ဌာယက ပုရောဟိတ်တို့သည် ကျားက နွားကို သတ်ခဲ့သည်ဟု သိကြသဖြင့် စိုးရိမ်ပူပန်ကြ၏။

Verse 44

प्रायश्चित्तं स पप्रच्छ किमत्रेति विधीयताम् । ते चोचुर्नवयंविद्मः कशेरुः पृच्छ्यतामिति ॥ ४२ ॥

သူသည် ပရాయశ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေခြင်း) အကြောင်းကို မေးမြန်း၍ “ဤနေရာတွင် ဘာကို သတ်မှတ်ရမည်နည်း” ဟု ဆို၏။ သူတို့က “ကျွန်ုပ်တို့ မသိပါ—ကရှေရုကို မေးပါ” ဟု ပြန်ဆိုကြ၏။

Verse 45

कशेरुरपि तेनोक्तस्तथेति प्राह नारद । शुनकं पृच्छ राजेन्द्र वेद स वेत्स्यति ॥ ४३ ॥

ကရှေရုကိုလည်း သူက မေးမြန်းသော်၊ ကရှေရုက “အဲဒီလိုပဲ” ဟု ပြော၏၊ အို နာရဒာ။ “အို မင်းမြတ်၊ ရှုနကကို မေးပါ—သူသည် ဝေဒကို သိ၍ ရှင်းလင်းပေးလိမ့်မည်” ဟု ဆို၏။

Verse 46

स गत्वा तमपृच्छञ्च सोऽप्याह नृपतिं मुने । न कशेरुर्नचैवाहं न चान्यः सांप्रतं भुवि ॥ ४४ ॥

သူသည် ထိုသူထံ သွားရောက် မေးမြန်းသော်၊ ထိုသူကလည်း “အို မုနိ၊ ယခုကာလ၌ မြေပြင်ပေါ်တွင် ကရှေရုလည်း မရှိ၊ ကျွန်ုပ်လည်း မရှိ၊ အခြားသူလည်း မရှိတော့” ဟု ပြန်ဆို၏။

Verse 47

वेत्त्येक एव त्वच्छत्रुः खांडिक्यो यो जितस्त्वया । स चाह तं व्रजाम्येष प्रष्टुमात्मरिपुं मुने ॥ ४५ ॥

သင်၏ ရန်သူအကြောင်းကို သိသူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်—သင်က အောင်နိုင်ခဲ့သော ခာဏ္ဍိက្យ ဖြစ်၏။ သူက “အို မုနိ၊ အတွင်းရန်သူ (ātma-ripu) အကြောင်း မေးရန် ယခု သူ့ထံ သွားမည်” ဟု ဆို၏။

Verse 48

प्राप्त एव मया यज्ञे यदि मां स हनिष्यति । प्रायश्चित्तं स चेत्पृष्टो वदिष्यति रिपुर्मम ॥ ४६ ॥

သူသည် ယဇ္ဈပူဇော်ပွဲသို့ ရောက်လာပြီး အမှန်တကယ် ငါ့ကို သတ်မည်ဆိုလျှင်—မေးမြန်းခံရသော်—ငါ့ရန်သူကပင် ပရాయశ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေသန့်စင်မှု) ကို ပြောလိမ့်မည်။

Verse 49

ततश्चाविकलो योगो मुनिश्रेष्ट भविष्यति । इत्युक्त्वा रथमारुह्य कृष्णाजिनधरो नृपः ॥ ४७ ॥

“ထို့နောက် မုနိအမြတ်တို့၊ သင်၏ ယောဂသည် အတားအဆီးကင်း၍ ပြည့်စုံလာလိမ့်မည်” ဟုဆိုကာ၊ အနက်ရောင် သမင်အရေကို ဝတ်ဆင်ထားသော မင်းသည် ရထားပေါ် တက်လေ၏။

Verse 50

वनं जगाम यत्रास्ते खांडिक्यः स महीपतिः । तमायांतं समालोक्य खांजडिक्यो रिपुमात्मनः ॥ ४८ ॥

သူသည် ခါဏ္ဍိက്യ မဟာမင်း နေထိုင်ရာ တောသို့ သွားလေ၏။ သူလာနေသည်ကို မြင်သော်၊ ခါံဇဍိက്യဟူသော မိမိရန်သူက စူးစမ်းကြည့်လေ၏။

Verse 51

प्रोवाच क्रोधताम्राक्षः समारोपितकार्मुकः । खांडिक्य उवाच । कृष्णाजिनत्वक्कवचभावेनास्मान्हनिष्यसि ॥ ४९ ॥

ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲ၍ လေးကို တင်းကျပ်စွာ တင်ထားကာ သူက ပြောလေ၏။ ခါဏ္ဍိက്യက ဆိုသည်—“အနက်ရောင် သမင်အရေကို ကာကွယ်ရေးအကာအကွယ်ကဲ့သို့ ဝတ်ထားသောကြောင့် သင်တို့သည် ငါတို့ကို သတ်မည်” ဟု။

Verse 52

कृष्णाजिनधरे वेत्सि न मयि प्रहरिष्यति । मृगानां वद पृष्टेषु मूढ कृष्णाजिनं न किम् ॥ ५० ॥

သင်က “ငါ အနက်ရောင် သမင်အရေ ဝတ်ထားလို့ သူ ငါ့ကို မထိုးခတ်ဘူး” ဟု ထင်နေသည်။ သို့သော် မိုက်မဲသူရေ—သမင်တို့၏ ကျောပေါ်တွင်လည်း အနက်ရောင် သမင်အရေ မရှိဘူးလား။

Verse 53

येषां मत्वा वृथा चोग्राः प्रहिताः शितसायकाः । स त्वामहं हनिष्यामि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ॥ ५१ ॥

ငါ၏ ပြင်းထန်သော မြှားများသည် အခြားသူများအပေါ် အချည်းနှီး ပစ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု တွေးတောလျက် ယခု ငါသည် သင့်ကို သတ်မည် - သင်သည် ငါ့လက်မှ အသက်ရှင်လျက် လွတ်မြောက်လိမ့်မည် မဟုတ်။

Verse 54

आतताय्यसि दुर्बुद्धे मम राज्यहरो रिपुः । केशिध्वज उवाच । खांडिक्य संशयं प्रष्टुं भवंतमहमागतः ॥ ५२ ॥

“သင်သည် လူသတ်သော ကျူးကျော်သူ၊ ယုတ်မာသော စိတ်ရှိသူ၊ ငါ၏ တိုင်းပြည်ကို ခိုးယူသော ရန်သူ ဖြစ်သည်!” Keśidhvaja က “အို Khāṇḍikya၊ သံသယတစ်ခုအကြောင်း မေးမြန်းရန် သင့်ထံသို့ ငါလာခဲ့သည်” ဟု ဆို၏။

Verse 55

न त्वां हंतुं विचार्यतैत्कोपं बाणं च मुंच वा । ततः स मंत्रिभिः सार्द्धमेकांते सपुरोहितः ॥ ५३ ॥

စဉ်းစားဆင်ခြင်ပြီးနောက် သူသည် သူ့ကို မသတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်၊ သူသည် ဒေါသကို ဘေးဖယ်ထားပြီး မြှားကို မလွှတ်ခဲ့ပေ။ ထို့နောက် ဝန်ကြီးများနှင့် မိသားစု ယဇ်ပုရောဟိတ်တို့နှင့်အတူ ဆိတ်ငြိမ်သော နေရာသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။

Verse 56

मंत्रयामास खांडिक्यः सर्वैरेव महामतिः । तमूर्मंत्रिणो वध्यो रिपुरेष वशंगतः ॥ ५४ ॥

ကြီးမြတ်သော စိတ်ထားရှိသူ Khāṇḍikya သည် အားလုံးနှင့် တိုင်ပင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးများက “ဤရန်သူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်လာပြီ၊ သူ့ကို သတ်ပစ်သင့်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Verse 57

हतेऽत्र पृथिवी सर्वा तव वश्या भविष्यति । खांडिक्यश्चाह तान्सर्वानेवमेव न संशयः ॥ ५५ ॥

“ဤသူတို့ အသတ်ခံရသောအခါ၊ ဤမြေကမ္ဘာတစ်ခုလုံးသည် သင့်လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်။” Khāṇḍikya ကလည်း “အတိအကျ ဖြစ်လာလိမ့်မည် - သံသယဖြစ်စရာ မလိုပါ” ဟု သူတို့အားလုံးကို ပြောကြားခဲ့သည်။

Verse 58

हते तु पृथिवी सर्वा मम वश्या भविष्यति । परलोकजयस्तस्य पृथिवी सकला मम ॥ ५६ ॥

သူကို သတ်ပြီးသွားလျှင် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးသည် ငါ၏အာဏာအောက်သို့ ဝင်လာမည်။ နောက်လောကကို အောင်မြင်သူအတွက် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးသည် ငါ၏ပိုင်ဆိုင်ရာ ဖြစ်၏။

Verse 59

न हन्मि चेल्लोकजयो मम वयत्वस्सुंधरा । परलोकजयोऽनंतः स्वल्पकालो महीजयः ॥ ५७ ॥

ငါ မသတ်လျှင် ငါ့အတွက် ဤလောကအောင်မြင်မှုသည် လူငယ်ဘဝ၏ ခဏတာ အလှဆင်မှုသာ ဖြစ်မည်။ နောက်လောကအောင်မြင်မှုသည် အဆုံးမရှိသော်လည်း မြေကြီးပေါ် အောင်ပွဲသည် အချိန်တိုသာ တည်၏။

Verse 60

तस्मान्नैनं हनिष्येऽहं यत्पृच्छति वदामि तत् । ततस्तमभ्युपेत्याह खांडिक्यो जनको रिपुम् ॥ ५८ ॥

ထို့ကြောင့် ငါသည် သူကို မသတ်တော့ဘဲ၊ သူမေးသမျှကို ငါ ပြောပြမည်ဟု ဆို၏။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ခာဏ္ဍိက്യသည် မိမိ၏ရန်သူ ဘုရင် ဇနက ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ စကားဆိုလေ၏။

Verse 61

प्रष्टव्यं यत्त्वया सर्वं तत्पृच्छ त्वं वदाम्यहम् । ततः प्राह यथावृत्तं होमधेनुवधं मुने ॥ ५९ ॥

«သင် မေးလိုသမျှကို အကုန်မေးလော့၊ ငါ ပြောပြမည်» ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မုနိရေ၊ ဟောမဓေနု (ယဇ္ဉနွား) ကို သတ်ခဲ့သည့် အကြောင်းကို ဖြစ်ပျက်သကဲ့သို့ တိတိကျကျ ပြောပြလေ၏။

Verse 62

ततश्च तं स पप्रच्छ प्रायश्चित्तं हि तद्रूतम् । स चाचष्ट यथान्यायं मुने केशिध्वजाय तत् ॥ ६० ॥

ထို့နောက် ထိုကိစ္စအတွက် သင့်လျော်သော ပရာယရှ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေ) ကို သူက မေးမြန်းလေ၏။ ထိုသူသည် ဓမ္မစည်းကမ်းအတိုင်း မုနိ ကေသိဓွဇ အား ထိုအကြောင်းကို ရှင်းပြလေ၏။

Verse 63

प्रायश्चित्तमशेषं हि यद्वै तत्र विधीयते । विदितार्थः स तेनैवमनुज्ञातो महात्मना ॥ ६१ ॥

အမှန်တကယ် ထိုနေရာ၌ သတ်မှတ်ထားသော ပြည့်စုံသော ပရာယရှ္စိတ္တ (အပြစ်ပြေသန့်စင်ခြင်း) အားလုံးကို ချမှတ်ထားသည်။ အဓိပ္ပါယ်ကို သိမြင်ပြီးနောက် မဟာအတ္မာက ထိုသူအား ခွင့်ပြုတော်မူ၏။

Verse 64

यागभूमिमुपागत्य चक्रे सर्वां क्रियां क्रमत् । क्रमेण विधिवद्यागं नीत्वा सोऽवभृथाप्लुतः ॥ ६२ ॥

ယာဂပူမိသို့ ရောက်လာပြီးနောက် အခမ်းအနားအကုန်လုံးကို အစဉ်လိုက် ဆောင်ရွက်하였다။ စည်းကမ်းတကျ အဆင့်ဆင့် ယာဂကို ပြီးမြောက်စေပြီးနောက် နိဂုံးချုပ် အဝဘ္ဟෘထ (avabhṛtha) ရေချိုးပွဲကို ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 65

कृतकृत्यस्ततो भूत्वा चिंतयामास पार्थिवः । पूजिता ऋत्विजः सर्वे सदस्या मानिता मया ॥ ६३ ॥

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် တာဝန်ပြီးစီးပြီဟု ခံစားကာ စဉ်းစားလေ၏—“အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်သော ရွတ္ဝိဇ် (ပုရောဟိတ်) အားလုံးကို ငါက ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခဲ့ပြီး၊ စည်းဝေးခန်းရှိ ပညာရှိများကိုလည်း ငါက သင့်တင့်စွာ လေးစားဂုဏ်ပြုခဲ့သည်” ဟု။

Verse 66

तथैवार्थिजनोऽप्यर्थोजितोऽभिमतैर्मया । यथाहं मर्त्यलोकस्य मया सर्वं विचष्टितम् ॥ ६४ ॥

ထိုနည်းတူပင် ငွေကြေးကို ရှာဖွေသူကိုလည်း သူလိုချင်သော အရာများဖြင့် ငါက စိတ်ကျေနပ်အောင် လုပ်နိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ မရဏလောက၏ အရာအားလုံးကို ငါက စူးစမ်းသိမြင်ထားပြီး ဖြစ်သည်။

Verse 67

अनिष्पन्नक्रियं चेतस्तथा न मम किं यथा । इत्थं तु चिंतयन्नेव सम्मार स महीपतिः ॥ ६५ ॥

“ငါ့စိတ်သည် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကိုတောင် ပြီးမြောက်အောင် မလုပ်နိုင်; လုံးဝ ငါ့အုပ်ချုပ်မှုအောက် မနေပါ” ဟု။ ထိုသို့ ထပ်ခါထပ်ခါ စဉ်းစားနေရင်း မင်းကြီးသည် မောဟနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှုထဲသို့ ကျရောက်သွား၏။

Verse 68

खांडिक्याय न दत्तेति मया वैगुरुदक्षिणा । स जगाम ततो भूयो रथमारुह्य पार्थिवः ॥ ६६ ॥

“ခါဏ္ဍိက്യအား ဆရာဒက္ခိဏာ မပေးခဲ့” ဟု စိတ်ထင်ကာ မင်းကြီးသည် ထပ်မံထွက်ခွာ၍ ရထားပေါ်သို့ ပြန်တက်သွား၏။

Verse 69

स्वायंभुवः स्थितो यत्र खांडिक्योऽरण्यदुर्गमम् । खांडिक्योऽपि पुनर्द्दष्ट्वा तमायान्तं धृतायुधः ॥ ६७ ॥

စွာယံဘူဝ နေထိုင်ရာ သစ်တောအကာအကွယ်ခက်ခဲသောနေရာ၌ ခါဏ္ဍိက്യလည်း ရှိနေ၏။ ခါဏ္ဍိက്യသည် လက်နက်ကိုင်လျက် ထပ်မံလာနေသူကို မြင်သဖြင့် ပြင်ဆင်တော်မူ၏။

Verse 70

तस्थौ हंतुं कृतमतिस्ममाह स पुनर्नृपः । अहं तु नापकाराय प्राप्तः खांडिक्य मा क्रुधः ॥ ६८ ॥

ထိုးသတ်ရန် စိတ်ဆုံးဖြတ်ကာ သူသည် ရပ်တည်ပြင်ဆင်နေ၏။ သို့သော် မင်းကြီးက ထပ်မံပြောသည်—“ခါဏ္ဍိက്യရေ၊ မက怒ပါနှင့်။ ငါသည် သင့်ကို အန္တရာယ်ပြုရန် မလာခဲ့ပါ။”

Verse 71

गुरोर्निष्कृतिदानाय मामवेहि सेमागतम् । निष्पादितो मया यागः सम्यक् त्वदुपदेशतः ॥ ६९ ॥

ငါသည် ဆရာတော်အတွက် အပြစ်လျော်ပေးခြင်းနှင့် အခကြေး (နိෂ్కృతి) ပေးရန် လာရောက်သည်ဟု သိပါ။ သင်၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ယာဂပူဇာကို မှန်ကန်စွာ ငါပြီးမြောက်ခဲ့ပြီ။

Verse 72

सोऽहं ते दातुमिच्छामि वृणीष्व गुरुदक्षिणाम् । इत्युक्तो मंत्रयामास स भूयो मंत्रिभिः सह ॥ ७० ॥

ထို့ကြောင့် ငါသည် သင့်အား ပေးလိုသည်; ဆရာဒက္ခိဏာကို ရွေးချယ်ပါ။ ထိုသို့ ပြောကြားခံရသဖြင့် သူသည် မင်းတိုင်ပင်များနှင့်အတူ ထပ်မံ ဆွေးနွေး၏။

Verse 73

गुरोर्निष्कृतिकामोऽय किमयं प्रार्थ्यतां मया । तमूचुर्मंत्रिणो राज्यमशेषं याच्यतामयम् ॥ ७१ ॥

“ဤသူသည် ဆရာ (ဂုရု) အပေါ် ပြစ်မှုအတွက် ပြစ်လွတ်ခြင်းကို လိုလား၏။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သူထံမှ ဘာကို တောင်းရမည်နည်း” ဟု မေးရာ၊ အမတ်တို့က “သူထံမှ နိုင်ငံတော်အလုံးစုံကို တောင်းယူပါ” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 74

कृताभिः प्रार्थ्यते राज्यमनायासितसैनिकैः । प्राहस्य तानाह नृपः स खांडिक्यो महापतिः ॥ ७२ ॥

စစ်ပွဲတွင် မပင်ပန်းသေးသော တပ်များရှိသည့် ကෘတားတို့က နိုင်ငံတော်ကို တောင်းဆိုလာသဖြင့်၊ မဟာသခင် ခါဏ္ဍိက្យ မင်းကြီးသည် ရယ်မောကာ သူတို့အား မိန့်ကြား하였다။

Verse 75

स्वल्पकालं महीराज्यं मादृशैः प्रार्थ्यते कथम् । एतमेतद्भंवतोऽत्र स्वार्थ साधनमंत्रिणः ॥ ७३ ॥

“ခဏတာသာတည်မြဲသော မြေကြီးအပေါ် အာဏာပိုင်မှုကို ငါတို့ကဲ့သို့သူများက မည်သို့ တောင်းဆိုနိုင်မည်နည်း။ ဤအရာသည် ကိုယ်ကျိုးကိုသာလိုက်သော အမတ်တို့၊ သင်တို့က ဒီနေရာတွင် အကောင်အထည်ဖော်လိုသော အကြံပင် ဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 76

परमार्थः कथं कोऽत्र यूयं नात्र विचक्षणाः । इत्युक्त्वा समुपेत्यैंनं स तु केशिध्वजं नृपम् ॥ ७४ ॥

“ဤနေရာတွင် အမြင့်ဆုံးအမှန်တရား (ပရမာရ္ထ) သည် မည်သို့ ရှိနိုင်မည်နည်း။ ဤကိစ္စ၌ သင်တို့သည် မမြင်မကွယ် မဟုတ်ကြ” ဟု ဆိုပြီးနောက်၊ သူသည် ကေသိဓွဇ မင်းကြီးထံ ချဉ်းကပ်သွား하였다။

Verse 77

उवाच किमवश्यं त्वं दास्यसि गुरुदक्षिणाम् । बाढमित्येव तेनोक्तः खांडिक्यस्तमथाब्रवीत् ॥ ७५ ॥

သူက “သင်သည် မဖြစ်မနေ ပေးမည့် ဂုရုဒက္ခိဏာ (ဆရာ့ပူဇာအလှူ) သည် ဘာနည်း” ဟု မေး၏။ သူက “အမှန်ပင်” ဟု ဖြေသောအခါ ခါဏ္ဍိက្យသည် ထိုသူအား ပြန်လည် မိန့်ကြား하였다။

Verse 78

भवानध्यात्मविज्ञानपरमार्थविचक्षणः । यदि चेद्दीयते मह्यं भवता गुरुनिष्क्रयः ॥ ७६ ॥

သင်သည် အတ္တဝိဇ္ဇာနှင့် ပရမသတ္တဝါကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သူ ဖြစ်၏။ သင်အလိုရှိပါက၊ ဂုရု၏ ဆုံးဖြတ်ညွှန်ကြားမှုဖြင့် လွတ်မြောက်ရာ နည်းလမ်း (ဂုရုနိစ္စခရိုင်) ကို ကျွန်ုပ်အား ပေးသနားပါ။

Verse 79

तत्क्लेशप्रशमायालं यत्कर्म तदुदीरय । केशिध्वज उवाच । न प्रार्थितं त्वया कस्मान्मम राज्यमकंटकम् ॥ ७७ ॥

“ဤဒုက္ခကို သက်သာစေမည့် လုံလောက်သော အကျင့်ကို သင်ပေးပါ” ဟု ဆို၏။ ကေသိဓွဇက ပြောသည်—“အဘယ်ကြောင့် ငါ့နိုင်ငံကို မတောင်းသနည်း၊ ဆူးမရှိသကဲ့သို့ အနှောင့်အယှက်ကင်းသော နိုင်ငံကို?”

Verse 80

राज्यलाभाः द्धि नास्त्यन्यत्क्षत्रियाणामतिप्रियम् । खांडिक्य उवाच । केशिध्वज निबोध त्वं मया न प्रार्थितं यतः ॥ ७८ ॥

က்ஷတ္ရိယတို့အတွက် နိုင်ငံရရှိခြင်းထက် ပိုချစ်မြတ်နိုးစရာ မရှိ။ ခာဏ္ဍိက்யက ပြောသည်—“ကေသိဓွဇ၊ နားလည်ပါ; ငါရှာသောအရာကို ထိုအကြောင်းကြောင့် (အာဏာအတွက်) သင်ထံ မတောင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။”

Verse 81

राज्यमेतदशेषेण यन्न गृघ्रंति पंडिताः । क्षत्रियाणामयं धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् ॥ ७९ ॥

ပညာရှိတို့သည် အာဏာအုပ်ချုပ်မှုကို အပြည့်အဝ မက်မောခြင်း မရှိ။ က္ෂတ္ရိယ၏ အမှန်တကယ်သော ဓမ္မသည်—ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၍ တရားသဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 82

वधश्च धर्मयुद्धेन स्वराज्यपरिपंथिनाम् । यत्राशक्तस्य मे दोषो नैवास्त्यपकृते त्वया ॥ ८० ॥

ထို့ပြင် မိမိ၏ တရားသော အာဏာကို တားဆီးသူတို့ကို ဓမ္မစစ်ပွဲ၌ သတ်ဖြတ်ခြင်း၌—အင်အားမရှိသော ငါ့အပေါ် အပြစ်မရှိ၊ အမှားကို သင်က ပြုခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 83

बंधायैव भवत्येषा ह्यविद्या चाक्रमोज्झिता । जन्मोपभोगलिप्सार्थमियं राज्यस्पृहा मम ॥ ८१ ॥

ဤအရာသည် ချည်နှောင်မှု၏ အကြောင်းဖြစ်၏—မပယ်ရှားနိုင်သေးသော အဝိဇ္ဇာပင် ဖြစ်သည်။ မွေးဖွားခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ လိုလားခြင်းနှင့် လောကီအပျော်အပါးကို ခံစားလိုခြင်းကြောင့် ငါ့အတွင်း၌ မင်းအာဏာကို တောင့်တခြင်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 84

अन्येषां दोपजानेव धर्ममेवानुरुध्यते । न याच्ञा क्षत्रबंधूनां धर्मायैतत्सतां मतम् ॥ ८२ ॥

အခြားသူတို့အတွက်တော့ ဓမ္မကို လိုက်နာခြင်းသည် အကျိုးအမြတ်အဖြစ် အလျှော့အတင်းလို သာ ဖြစ်တတ်သည်။ သို့ရာတွင် စစ်မှန်သော က္ଷတ္တရိယတို့အတွက် တောင်းစားခြင်းသည် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန် နည်းလမ်းမဟုတ်ဟု သာဓုသတ္တဝါတို့က ယူဆကြသည်။

Verse 85

अतो न याचित राज्यमविद्यांतर्गतं तव । राज्यं गृध्नंति विद्वांसो ममत्वाकृष्टचेतसः ॥ ८३ ॥

ထို့ကြောင့် ငါသည် မင်းအာဏာကို သင့်ထံမှ မတောင်းခဲ့။ အကြောင်းမှာ အာဏာပိုင်မှုသည် အဝိဇ္ဇာ (avidyā) ၏ အတွင်းကဏ္ဍ၌ ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ “ပညာရှိ” ဟု ခေါ်ကြသော်လည်း မမတ (ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်) ကြောင့် စိတ်ဆွဲငင်ခံရသူတို့သာ နိုင်ငံတော်ကို လိုလားတတ်ကြသည်။

Verse 86

अहंमानमह्य पानमदमत्ता न मादृशाः । केशिध्वज उवाच । अहं च विद्यया मृत्युं तर्तुकामः करोमि वै ॥ ८४ ॥

အဟံကာရနှင့် သောက်စားခြင်း၏ မာနကြောင့် မူးယစ်နေသူတို့တွင် ငါ့ကဲ့သို့ မရှိ။ ကေသိဓွဇက ပြောသည်—“ငါမူကား စစ်မှန်သော ဗိဒ္ယာဖြင့် သေခြင်းကို ကျော်လွန်လို၍ အမှန်တကယ် ကြိုးစား၏”။

Verse 87

राज्यं यज्ञांश्च विविधान्भोगे पुण्यक्षयं तथा । तदिदं ते मनो दिष्ट्या विवेकैश्चर्यतां गतम् ॥ ८५ ॥

နိုင်ငံတော်၊ ယဇ္ဉမျိုးစုံနှင့် လောကီအပျော်အပါးတို့သည်လည်း ကုသိုလ်၏ အကျိုးကို လျော့ပါးစေတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ကံကောင်းမြတ်စွာရှိ၏—သင်၏စိတ်သည် विवेक (ခွဲခြားသိမြင်မှု) ကြောင့် မှန်ကန်သော အကျင့်နှင့် ပညာရှိသော ထိန်းချုပ်မှု၏ လမ်းသို့ လှည့်သွားပြီ။

Verse 88

श्रूयतां चाप्यविद्यायाः स्वरूपं कुलनंदन । अनात्मन्यात्मबुद्धिर्या ह्यस्वे स्वविषया मतिः ॥ ८६ ॥

အို မျိုးရိုး၏ အလှတရားရေ၊ အဝိဇ္ဇာ၏ အမှန်တကယ်သော သဘောသဘာဝကိုလည်း နားထောင်လော့။ အတ္တမဟုတ်သည့်အရာ၌ “ငါ” ဟု ထင်မြင်ခြင်းနှင့် မိမိမဟုတ်သည့်အရာ၌ “ငါ့၏” ဟု ယုံကြည်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။

Verse 89

अविद्यातरुसंन्भूतं बीजमेतद्द्विधा स्थितम् । पंचभूतात्मके देहे देही मोहतमोवृत्तः ॥ ८७ ॥

ဤမျိုးစေ့သည် အဝိဇ္ဇာသစ်ပင်မှ ပေါက်ဖွားလာ၍ နှစ်မျိုးသဘောဖြင့် တည်ရှိ၏။ ဓာတ်ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာ၌ နေထိုင်သည့် သတ္တဝါသည် မောဟနှင့် အမှောင် (တမစ်) ၏ အာဏာအောက်၌ လှုပ်ရှား၏။

Verse 90

अहमेतदितीत्युञ्चैः कुरुते कुमतिर्मतिम् । आकाशवाय्वग्रिजलपृथिवीभिः पृथक् स्थिते ॥ ८८ ॥

အတ္တသည် အကာသ၊ လေ၊ မီး၊ ရေ၊ မြေတို့မှ အမှန်တကယ် ခွဲခြားတည်ရှိသော်လည်း မိုက်မဲသော ဉာဏ်သည် “ငါသည် ဤကိုယ်ခန္ဓာပင်” ဟု အသံကျယ်စွာ ထင်မြင်တတ်၏။

Verse 91

आत्मन्यात्ममयं भावं कः करोति कलेवरे । कलेवरोपभोग्यं हि गृहक्षेत्रादिकं च यत् ॥ ८९ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ အတ္တသဘောရှိသော အသိဉာဏ်ကို မည်သူက တည်ထောင်နိုင်မည်နည်း။ အကြောင်းမူကား ကိုယ်ခန္ဓာက ခံစားသုံးစွဲသည့် အိမ်၊ လယ်မြေ စသည့်အရာတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အတွေ့အကြုံအတွက်သာ ဖြစ်၏။

Verse 92

अदेहे ह्यात्मनि प्राज्ञो ममेदमिति मन्यते । इत्थं च पुत्रपौत्रेषु तद्देहोत्पादितेषु च ॥ ९० ॥

အတ္တသည် ကိုယ်မရှိသော်လည်း အမှန်တရားကို မှားယွင်းမြင်သူသည် “ဤသည် ငါ့၏” ဟု ထင်တတ်၏။ ထိုနည်းတူ သား၊ မြေးတို့နှင့် ထိုကိုယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ကိုယ်ခန္ဓာများ (မျိုးဆက်) အပေါ်သို့လည်း “ငါ့၏” ဟူသော ခံယူချက်ကို ချဲ့ထွင်၏။

Verse 93

करोति पंडितः स्वाम्यमनात्मनि कलेवरे । सर्वदेहोपभोगाय कुरुते कर्म मानवः ॥ ९१ ॥

ပညာရှိဟုခေါ်သူသည် အတ္တမဟုတ်သော ကိုယ်ခန္ဓာကို “ငါ့ဟာ” ဟု ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းဆို၏။ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လုံးလုံးဖြင့် ခံစားရန်အတွက် လူသည် ကမ္မကို ပြုလုပ်၏။

Verse 94

देहं चान्यद्यदा पुंसस्सदा बंधाय तत्परम् । मृण्मयं हि यथा गेहं लिप्यते वै मृदंभसा ॥ ९२ ॥

လူသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို “ငါ” သို့မဟုတ် “ငါ့ဟာ” ဟု အခြားအရာတစ်ခုကဲ့သို့ ထင်မှတ်သည့်အခါ ထိုစိတ်ထားသည် ချုပ်နှောင်မှုသို့ အပြည့်အဝ ဦးတည်သွား၏။ မြေဖြင့်ဆောက်သောအိမ်ကို ရေပါသောရွှံ့ဖြင့် ထပ်လိမ်းသကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် မိမိကိုယ်ကို တစ်ထပ်တည်းထင်ခြင်းကြောင့် ချုပ်နှောင်စေသော အညစ်အကြေးများကို ထပ်တလဲလဲ စုဆောင်းရ၏။

Verse 95

पार्थिवोऽयं तथा देहो मृदंभोलेपनस्थितिः । पंचभोगात्मकैर्भोगैः पंचभोगात्मकं वपुः ॥ ९३ ॥

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် မြေဓာတ်သဘောရှိ၏။ မြေ၊ ရေ နှင့် လိမ်းပတ်ခြင်းတို့ဖြင့် ထိန်းထားရ၏။ အာရုံငါးပါး၏ ခံစားမှုများကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည်လည်း ထိုခံစားမှုငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။

Verse 96

आप्यायते यदि ततः पुंसो गर्वोऽत्र किंकृतः । अनेकजन्मसाहस्त्रं ससारपदवीं व्रजन् ॥ ९४ ॥

လူတစ်ယောက် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာသော်လည်း ထိုအတွက် ဂုဏ်မာန်ထောင်ရန် အကြောင်းအရာ ဘာရှိသနည်း။ အကြောင်းမှာ သူသည် မွေးဖွားခြင်း ထောင်ပေါင်းများစွာတစ်လျှောက် သံသရာလမ်းကြောင်းကို လှည့်လည်လာခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 97

मोहश्रमं प्रयातोऽसौ वासनारेणुगुंठितः । प्रक्षाल्यते यदा सौम्य रेणुर्ज्ञानोष्णवारिणा ॥ ९५ ॥

မောဟကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်သွားသော အတ္တသည် ဝါသနာ (vāsanā) ဟူသော အကျင့်အကြံအလေ့အထ၏ ဖုန်မှုန့်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၏။ သို့သော် အေးမြသူရေ၊ ဉာဏ်ပညာ၏ နွေးထွေးသော ရေဖြင့် ထိုဖုန်မှုန့်ကို ဆေးကြောသည့်အခါ သန့်ရှင်းကြည်လင်မှု ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 98

तदा संसारपांथस्य याति मोहश्रमः शमम् । मोहश्रमे शमं याते स्वच्छांतःकरणः पुमान् ॥ ९६ ॥

ထို့နောက် သံသရာလမ်းခရီးပေါ်၌ မောဟကြောင့် ဖြစ်သော ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုသည် ငြိမ်းချမ်းသက်သာလာ၏။ မောဟပင်ပန်းမှု ငြိမ်းသွားသောအခါ လူ၏ အတွင်းစိတ် (အန္တရကရဏ) သည် ကြည်လင်သန့်ရှင်းလာ၏။

Verse 99

अनन्यातिशयाधारः परं निर्वाणमृच्छति । निर्वाणमय एवायमात्मा ज्ञानमयोऽमलः ॥ ९७ ॥

အထွတ်အမြတ်တော်တစ်ပါးတည်းကိုသာ အားကိုးရာထားသူသည် အမြင့်ဆုံး နိဗ္ဗာနကို ရောက်၏။ ဤအတ္တမဟာသည် နိဗ္ဗာနသဘာဝတည်းဟူ၍ သန့်ရှင်း၍ အညစ်အကြေးကင်းကာ ဉာဏ်–သိမြင်မှုဖြင့် ပြည့်ဝ၏။

Verse 100

दुःखाज्ञानमया धर्माः प्रकृतेस्ते तुनात्मनः । जलस्य नाग्निना संगः स्थालीसंगात्तथापि हि ॥ ९८ ॥

ဒုက္ခနှင့် အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ဂုဏ်သဘောနှင့် အခြေအနေတို့သည် ပရကృతိ၏ အရာဖြစ်၍ အတ္တမဟာ၏ မဟုတ်။ ရေသည် မီးနှင့် အမှန်တကယ် မထိတွေ့သကဲ့သို့၊ တစ်အိုးတည်း၌ ရှိနေခြင်းကြောင့်သာ ထိစပ်သကဲ့သို့ မြင်ရသည်—ထိုနည်းတူ အတ္တမဟာလည်း ထိုဂုဏ်တို့နှင့် ဆက်နွယ်သကဲ့သို့သာ ထင်မြင်ရ၏။

Verse 101

शब्दोद्रेकादिकान्धर्मान्करोति हि यथा बुधः । तथात्मा प्रकृतेः संगादहंमानादिदूषितः ॥ ९९ ॥

ပညာရှိတစ်ဦးသည် အသံတိုးမြှင့်ခြင်း စသည့် အပြုအမူပုံစံများကို ပြုလုပ်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ အတ္တမဟာသည် ပရကృతိနှင့် ပေါင်းသင်းမှုကြောင့် အဟံကာရ (ငါဟုစွဲ)၊ မာန (ဂုဏ်မာန်) စသည့် အပြစ်များဖြင့် အညစ်တင်ခံရ၏။

Verse 102

भजते प्राकृतान्धर्मान्न्यस्तस्तंभो हि सोऽव्ययः । तदेतत्कथितं बीजमविद्याया मया तव ॥ १०० ॥

အထောက်တိုင်ကို ချထားပစ်သော်လည်း မပျက်မယွင်းသောသူသည် ပရကൃതိဆန်သော တာဝန်များကိုပင် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်၏။ ဤအရာကိုပင် သင့်အား ငါက အဝိဇ္ဇာ၏ မျိုးစေ့ဟု ဆိုကာ ရှင်းပြခဲ့သည်။

Verse 103

क्लेशानां च क्षयकरं योगादन्यन्न विद्यते ॥ १०१ ॥

ကလေရှာတို့ကို ပျက်စီးစေသောအရာမှာ ယောဂမှတပါး အခြားမရှိ။