Kalpa-Lakṣaṇa and Gṛhya-Kalpa: Classifications, Purifications, Implements, and Spatial Rite-Design
နာရဒ မုနိသည် ရှင်တော်များအား ကလ္ပကို ဝေဒ၏ “လုပ်ထုံးလုပ်နည်းစာအုပ်” ဟူ၍ စနစ်တကျရှင်းပြပြီး နက္ခတ်ရ-ကလ္ပ (လမင်းအိမ်တော်နတ်များ), အာင်္ဂိရသ-ကလ္ပ (ṣaṭkarman/abhicāra လုပ်ငန်းများ), နှင့် ရှာန္တိ-ကလ္ပ (ကောင်းကင်၊ မြေပြင်၊ လေထုအတွင်း အနိမိတ်ဆိုးများကို သက်သာစေသော ပူဇော်ပွဲများ) ဟူ၍ ခွဲခြားပြသည်။ ထို့နောက် အိမ်တွင်းပူဇော်ရေးအတွက် ဂೃಹ்ய-ကလ္ပကို သင်ကြားကာ အိုံကာရနှင့် သဗ္ဒ၏ မင်္ဂလာဦးစားပေးမှု၊ kuśa/darbha မြက်ကို မှန်ကန်စွာ စုဆောင်းအသုံးပြုခြင်း၊ အဟിംသာကာကွယ်ရေး (pari-samūhana)၊ နွားချေးလိမ်းခြင်းနှင့် ရေဖျန်းခြင်းဖြင့် သန့်စင်ခြင်း၊ မီးကို ယူဆောင်တပ်ဆင်ခြင်း၊ နေရာချထားမှုကာကွယ်ရေး (တောင်ဘက်အန္တရာယ်၊ ဘြဟ္မာတပ်ဆင်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများကို မြောက်/အနောက်တွင်ထားခြင်း၊ ယဇမာနာ အရှေ့မျက်နှာပြုခြင်း) ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် တူညီသော śākhā မှ ဗြဟ္မစာရီ ၂ ယောက်ရွေးချယ်ခြင်း၊ ပုရောဟိတ်ရရှိမှုအပေါ် မျှတစွာ ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်းနှင့် အင်္ဂုလာအတိုင်းအတာဖြင့် လက်စွပ်၊ လောင်းလှော်၊ ခွက်၊ အကွာအဝေး၊ “ပြည့်ဝသောအိုး” စံနှုန်းတို့ကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် sruva အတွင်း နတ် ၆ ပါးနှင့် ပူဇော်အရာများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ ကိုက်ညီမှုတို့ဖြင့် ကိရိယာများ၏ သင်္ကေတသဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ကာ ပူဇော်ရေးအင်ဂျင်နီယာနှင့် ကောသမစ်အဓိပ္ပါယ်ကို ပေါင်းစည်းသည်။
Shlokas
Verse 1
अथातः संप्रवक्ष्यामि कल्पग्रन्थं मुनीश्वर । यस्य विज्ञानमात्रेण स्यात् कर्मकुशलो नरः 1. ॥ १ ॥
ယခုမှစ၍ မုနီရှွရ အရှင်၊ အကျွန်ုပ်သည် ကလ္ပဂရန္ထ (ပူဇာနှင့် ကర్మကိရိယာ လမ်းညွှန်စာ) ကို ပြည့်စုံစွာ ရှင်းလင်းမည်။ ထိုကို သိမြင်နားလည်ရုံဖြင့် လူသည် ကర్మကိရိယာများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်၏။
Verse 2
नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च । चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्च पञ्चमः ॥ २ ॥
ဝေဒများနှင့် ထိုတို့၏ သံဟိတာများအတွက် စတုတ္ထကလ္ပဟူသည် «နက္ခတ်ရကလ္ပ» ဟု ဆိုကြ၏။ ထို့နောက် ပဉ္စမကလ္ပမှာ «အင်္ဂိရသကလ္ပ» ဖြစ်ပြီး၊ «ရှာန္တိကလ္ပ» လည်း ထိုအတန်းတွင် ပါဝင်၏။
Verse 3
नक्षत्राधीश्वराख्यानं विस्तरेण यथातथम् । नक्षत्रकल्पे निर्दिष्टं ज्ञातव्यं तदिहापि च ॥ ३ ॥
လမင်းအိမ်များ (နက္ခတ်များ) ကို အုပ်စိုးသော အဓိပတိများ၏ အကြောင်းအရာကို အကျယ်တဝင့်၊ အမှန်အတိုင်း «နက္ခတ်ရကလ္ပ» တွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုသင်ခန်းစာကို ဤနေရာတွင်လည်း သိမြင်နားလည်ရမည်။
Verse 4
वेदकल्पे विधानं तु ऋगादीनां मुनीश्वर । धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्ध्यै प्रोक्तं सविस्तरम् ॥ ४ ॥
မုနီရှွရ အရှင်၊ «ဝေဒကလ္ပ» တွင် ရဂ္ဝေဒနှင့် အခြားဝေဒများအတွက် အမိန့်အညွှန်းနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို အကျယ်တဝင့် ဟောကြားထားသည်။ ထိုသည်မှာ ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ နှင့် မောက္ခ ကို အောင်မြင်စွာ ရရှိစေရန် ဖြစ်၏။
Verse 5
मन्त्राणामृषयश्चैव छन्दांस्यथ च देवताः । निर्दिष्टाः संहिताकल्पे मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ ५ ॥
မန္တရတို့၏ ရှိသီများ၊ ချန္ဒသ် မီတာများနှင့် အုပ်စိုးသည့် ဒေဝတားတို့ကို သမ္ဟိတာနှင့် ကလ္ပ အစဉ်အလာများတွင် သစ္စာကိုမြင်သော မုနိများက သေချာစွာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 6
तथैवाङ्गिरसे कल्पे षट्कर्माणि सविस्तरम् । अभिचारविधानेन निर्दिष्टानि स्वयम्भुवा ॥ ६ ॥
ထို့အတူ အာင်ဂိရသ ကလ္ပတွင် ṣaṭkarman ဟူသော ကర్మခြောက်ပါးကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ သွယ်ဝမ်းဘူ (ဗြဟ္မာ) က အဘိချာရ (abhicāra) နည်းလမ်းများဖြင့် သတ်မှတ်တင်ပြထားသည်။
Verse 7
शान्तिकल्पे तु दिव्यानां भौमानां मुनिसत्तम । तथान्तरिक्षोत्पातानां शान्तयो ह्युदिताः पृथक् ॥ ७ ॥
သို့သော် Śānti-kalpa တွင် မုနိအမြတ်တို့ရေ၊ သာန္တိ (pacificatory) ပူဇော်ပွဲများကို သီးခြားသီးခြား သင်ကြားထားသည်—ကောင်းကင်ဆိုင်ရာ နိမိတ်များ၊ မြေပြင်ဆိုင်ရာ နိမိတ်များနှင့် အလယ်အာကာသမှ ဖြစ်ပေါ်သော အပတ်အတောက်များအတွက် ဖြစ်သည်။
Verse 8
संक्षेपेणैतदुद्दिष्टं लक्षणं कल्पलक्षणे । विशेषः पृथगेतेषां स्थितः शाखान्तरेषु च ॥ ८ ॥
ထို့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ကလ္ပတို့၏ လက္ခဏာကို လက္ခဏာခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ တစ်ခုချင်းစီ၏ အထူးသဘောတရားများကိုလည်း ဝေဒသခါ (śākhā) များအလိုက် သီးခြားတွေ့ရသည်။
Verse 9
गृह्यकल्पे तु सर्वेषामुपयोगितयाऽधुना । वक्ष्यामि ते द्विजश्रेष्ठ सावधानतया शृणु ॥ ९ ॥
ယခု အားလုံးအတွက် လက်တွေ့အသုံးချနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဂೃಹ്യကလ္ပ (Gṛhya-kalpa) ကို သင့်အား ရှင်းပြမည်၊ ဒွိဇအမြတ်ရေ—အပြည့်အဝ သတိထား၍ နားထောင်လော့။
Verse 10
ॐकारश्चाथ शब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कण्ठं भित्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गल्यकाविमौ ॥ १० ॥
အစဦးကာလ၌ ဗြဟ္မာ၏ လည်ချောင်းကို ဖောက်ထွက်၍ «အိုံကာရ» နှင့် «သဗ္ဒ» သန့်ရှင်းသောအသံ နှစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့်၊ ထိုနှစ်ပါးလုံးသည် မင်္ဂလာသဘော အမြဲရှိ၏။
Verse 11
कृत्वा प्रोक्तानि कर्माणि तदूर्द्ध्वानि करोति यः । सोऽथ शब्दं प्रयुञ्जीत तदानन्त्यार्थमिष्यते ॥ ११ ॥
သင်ကြားထားသော ကర్మများကို အရင်ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပိုမြင့်သော အကျင့်များသို့ ဆက်လက်သွားသူသည် ထို့နောက် «သဗ္ဒ» သန့်ရှင်းသောဝေါဟာရကို အသုံးပြုသင့်၏။ အကြောင်းမူကား ထိုသည် အနန္တ—အဆုံးမရှိသို့ ဦးတည်စေဖို့ ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်၏။
Verse 12
कुशाः परिसमूहाय व्यस्तशाखाः प्रकीर्तिताः । न्यूनाधिका निष्फलाय कर्मणोऽभिमतस्य च ॥ १२ ॥
ကူရှာမြက်ကို တစ်စုတစ်စည်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စုစည်းယူရပြီး အဖျားများကို ခွဲထားရသည်ဟု သတ်မှတ်ထား၏။ အနည်းလွန် သို့မဟုတ် အများလွန် ယူမိလျှင် ရည်ရွယ်သော ကర్మပွဲသည် အကျိုးမရှိသွား၏။
Verse 13
कृमिकीटपतङ्गाद्या भ्रमति वसुधातले । तेषां संरक्षणार्थाय प्रोक्तं परिसमूहनम् ॥ १३ ॥
မြေပြင်ပေါ်တွင် ပိုးကောင်၊ ပိုးမွှား၊ ပျားပိုး/ပျားလိပ်ပြာ စသည့် သတ္တဝါငယ်များ လှည့်လည်သွားလာကြ၏။ ထိုတို့ကို ကာကွယ်ရန် «ပရိသမူဟန» ဟုခေါ်သော သေချာစွာ စုစည်း/သုတ်သင်ခြင်းကို သတ်မှတ်ထား၏။
Verse 14
रेखाः प्रोक्ताश्च यास्तिस्रः कर्तव्यास्ताः समा द्विज । न्यूनाधिका न कर्तव्या इत्येव परिभाषितम् ॥ १४ ॥
သတ်မှတ်ထားသော မျဉ်းသုံးကြောင်းကို အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ တန်းတူညီညာအောင် ပြုလုပ်ရမည်။ အနည်းမလုပ်ရ၊ အများမလုပ်ရဟု စည်းကမ်းအဖြစ် ပြောထား၏။
Verse 15
मेदिनी मेदसा व्याप्ता मधुकैटभदैत्ययोः । गोमयेनोपलेप्येयं तदर्थमिति नारद ॥ १५ ॥
«မြေပြင်သည် မဓုနှင့် ကိုင်ဋဘ အသူရတို့၏ အဆီဖြင့် ပြန့်နှံ့နေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအကြောင်းအရာအတွက်ပင် သန့်စင်ကာကွယ်ရန် နွားချေးဖြင့် လိမ်းပတ်ရမည်» ဟု နာရဒ မုနိ မိန့်ကြားသည်။
Verse 16
वन्ध्या दुष्टा च दीनाङ्गी मृतवत्सा स च या भवेत् । यज्ञार्थं गोमयं तस्या नाहरेदिति भाषितम् ॥ १६ ॥
ယဇ္ဉအတွက် နွားချေးကို စုဆောင်းရာတွင် မျိုးမပွားနိုင်သောနွား၊ စိတ်ဆိုးသဘောမကောင်းသောနွား၊ ကိုယ်ခန္ဓာနာလန်မကောင်းသည့်နွား၊ သားနွားသေဆုံးထားသောနွားထံမှ မယူရဟု ဆိုထားသည်။
Verse 17
ये भ्रमन्ति सदाकाशे पतङ्गाद्या भयङ्कराः । तेषां प्रहरणार्थाय मतं प्रोद्धरणं द्विज ॥ १७ ॥
အို ဒွိဇ၊ ကောင်းကင်ထဲတွင် အမြဲလှည့်လည်နေသော ကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တဝါများ—ပျံသန်းသတ္တဝါတို့မှ စ၍—တို့ကို ထိုးနှက်ဖျက်ဆီးရန် အထက်သို့ ပစ်လွှတ်ခြင်းကို အတည်ပြုထားသော နည်းလမ်းဟု ဆိုသည်။
Verse 18
स्रुवेण च कुशेनापि कुर्यादुल्लेखनं भुवः । अस्थिकण्टकसिर्द्ध्य्थं ब्रह्मणा परिभाषितम् ॥ १८ ॥
စရုဝ (လှော်) ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကုရှမြက်တစ်စည်းဖြင့်ဖြစ်စေ မြေပြင်ကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ခြစ်မှတ်ရမည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် အရိုးနှင့် ဆူးကဲ့သို့သော အညစ်အကြေးများကို သင့်လျော်စွာ ဖယ်ရှားရန် ဘြဟ္မာက သတ်မှတ်သင်ကြားထားသည်။
Verse 19
आपो देवगणाः सर्वे तथा पितृगणा द्विज । तेनाद्भिरुक्षणं प्रोक्तं मुनिभिर्विधिकोविदैः ॥ १९ ॥
အို ဒွိဇ၊ ရေတို့သည် နတ်အဖွဲ့အစည်းအားလုံးဖြစ်သကဲ့သို့ ပိတೃအဖွဲ့အစည်းအားလုံးလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝိဓိကို ကျွမ်းကျင်သော မုနိတို့က ရေဖြင့် ပက်ဖျန်းခြင်းကို သန့်စင်ပူဇော်နည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 20
अग्नेरानयनं प्रोक्तं सौभाग्यस्त्रीभिरेव च । शुभदे मृण्मये पात्रे प्रोक्ष्याद्भिस्तं निधापयेत् ॥ २० ॥
ပူဇော်အဂ္နိ (မီးမြတ်) ကို ယူဆောင်ခြင်းကို ကံကောင်းသည့် အိမ်ထောင်ရှိ မိန်းမများက ပြုလုပ်ရမည်ဟု ဆိုထားသည်။ ရေသန့်ဖြင့် ပက်ဖျန်းပြီးနောက် ကောင်းချီးပေးသော မြေခွက် (မြေထည်) ထဲတွင် ထားရမည်။
Verse 21
अमृतस्य क्षयं दृष्ट्वा ब्रह्माद्यैः सर्वदैवतैः । वेद्यां निधापितस्तस्मात्समिद्गर्भो हुताशनः ॥ २१ ॥
အမృత (မသေမပျက်ရည်) လျော့နည်းသွားသည်ကို မြင်သဖြင့် ဘြဟ္မာနှင့် နတ်အားလုံးတို့က ထို့ကြောင့် ယဇ္ဈဝေဒိပေါ်တွင် ဟုတားသန (မီး) ကို တင်ထားကြသည်။ ထိုမီးသည် အတွင်း၌ ဆမိဒ် (မီးဖိုချောင်း) ကို သယ်ဆောင်ထား၍ ပူဇော်ကမ္မ ဆက်လက်တည်တံ့စေရန် ဖြစ်သည်။
Verse 22
दक्षिणस्यां दानवाद्याः स्थिता यज्ञस्य नारद । तेभ्यः संरक्षणार्थाय ब्रह्माणं तद्दिशि न्यसेत् ॥ २२ ॥
အို နာရဒာ၊ ယဇ္ဈ၏ တောင်ဘက်တွင် ဒာနဝများနှင့် အန္တရာယ်ပေးသော အခြားသတ္တဝါများ ရပ်တည်နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့ထံမှ ကာကွယ်ရန် အဲဒီဦးတည်ရာ၌ ဘြဟ္မာကို တင်ထားရမည်။
Verse 23
उत्तरे सर्वपात्राणि प्रणीताद्यानि पश्चिमे । यजमानः पूर्वतः स्युर्द्विजाः सर्वेऽपि नारद ॥ २३ ॥
ပူဇော်ပစ္စည်းအိုးခွက်အားလုံးကို မြောက်ဘက်တွင် ထားရမည်။ ပရဏီတရေ နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို အနောက်ဘက်တွင် ထားရမည်။ ယဇမာန (ပူဇော်သူ) သည် အရှေ့ဘက်ကို မျက်နှာမူ၍ ထိုင်ရမည်၊ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ပုရောဟိတ်အားလုံးလည်း ထိုနည်းတူပင်၊ အို နာရဒာ။
Verse 24
द्यूते च व्यवहारे च यज्ञकर्मणि चेद्भवेत् । कर्त्तोदासीनचित्तस्तत्कर्म नश्येदिति स्थितिः ॥ २४ ॥
လောင်းကစား၌ဖြစ်စေ၊ လောကရေးရာအပြန်အလှန်၌ဖြစ်စေ၊ ယဇ္ဈကမ္မ၌ဖြစ်စေ—လုပ်သူ၏စိတ်သည် ဥဒာစီန (မကပ်မငြိ) ဖြစ်နေပါက ထိုကမ္မသည် ချည်နှောင်မှုမရှိဘဲ ပျက်ကွယ်သွားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော သဘောတရားဖြစ်သည်။
Verse 25
ब्रह्माचार्यौ स्वशाखौ हि कर्तव्यौ यज्ञकर्मणि । ऋत्विजां नियमो नास्ति यथालाभं समर्चयेत् ॥ २५ ॥
ယဇ္ဈကမ္မ၌ မိမိ၏ ဝေဒသခါ၌ ပါဝင်သော ဗြဟ္မစာရီ ကျောင်းသားနှစ်ဦးကို အမှန်တကယ် ခန့်အပ်ရမည်။ ရိတ്വိဇ် ဘုရားပူဇော်ဆရာများအတွက် တင်းကျပ်သော ကန့်သတ်ချက် မရှိသဖြင့် ရရှိသမျှအတိုင်း သင့်တော်စွာ ဂုဏ်ပြု၍ အသုံးချရမည်။
Verse 26
द्वे पवित्रे त्र्यङ्गुलेस्तः प्रोक्षिणी चतुरङ्गुला । आज्यस्थाली त्र्यङ्गुलाथ चरुस्थाली षडङ्गुला ॥ २६ ॥
ကူရှမြက်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပဝိတ္တရကွင်း နှစ်ကွင်းသည် တစ်ကွင်းစီ သုံးအင်္ဂုလ အတိုင်းအတာရှိသည်။ ရေဖျန်းလှည်း (prokṣiṇī) သည် လေးအင်္ဂုလ။ ဂျီထည့်ခွက် (ājyasthālī) သုံးအင်္ဂုလ၊ ချာရုထည့်အိုး (carusthālī) ခြောက်အင်္ဂုလ ဖြစ်သည်။
Verse 27
द्व्यङ्गुलं तूपयमनमेकं सम्मार्जनाङ्गुलम् । स्रुवं षडङ्गुलं प्रोक्तं स्रुचं सार्द्धत्रयाङ्गुलम् ॥ २७ ॥
upayamāna ဟုခေါ်သော အတိုင်းအတာသည် နှစ်အင်္ဂုလ ဖြစ်သည်။ သန့်စင်ရန် အသုံးပြုသော အင်္ဂုလမှာ တစ်အင်္ဂုလ ဖြစ်သည်။ sruva ဟုခေါ်သော လှည်းသည် ခြောက်အင်္ဂုလ ဟုဆိုကြပြီး sruc သည် သုံးအင်္ဂုလခွဲ ဖြစ်သည်။
Verse 28
प्रादेशमात्रा समिधः पूर्णपात्रं षडङ्गुलम् । प्रोक्षिण्या उत्तरे भागे प्रणीतापात्रमष्टभिः ॥ २८ ॥
မီးထိုးသစ်တုံး samidh များသည် လက်တစ်ဖက်အလျား (prādeśa) အတိုင်း ဖြစ်ရမည်။ ပြည့်နေသော အိုး/ခွက်သည် ခြောက်အင်္ဂုလ အတိုင်းအတာရှိရမည်။ prokṣiṇī ၏ မြောက်ဘက်တွင် praṇītā အိုးကို အင်္ဂုလရှစ်အကွာ၌ ထားရမည်။
Verse 29
यानि कानि च तीर्थानि समुद्राः सरितस्तथा । प्रणीतायां समासन्नात्तस्मात्तां पूरयेज्जलैः ॥ २९ ॥
ထို့ကြောင့် သန့်ရှင်းသည့် praṇītā အိုးကို နီးကပ်စွာ ယူလာသောအခါ၊ တီရ္ထ (tīrtha) အားလုံး၊ သမုဒ္ဒရာများနှင့် မြစ်များ၏ သန့်ရေကို အာဝါဟနာပြုသကဲ့သို့ ရေဖြင့် ဖြည့်ရမည်။
Verse 30
वैदिका वस्त्रहीना च नग्ना संप्रोच्यते द्विज । परिस्तीर्य्य ततो दर्भैः परिदध्यादिमां बुधः ॥ ३० ॥
အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ ဗေဒဝိဓိသည် လိုအပ်သော အဖုံးအကာနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာ မရှိလျှင် «အဝတ်မဲ့» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဒರ್ಭမြက်ကို ခင်းပြီးနောက် ပညာရှိသည် ထိုဝိဓိကို စနစ်တကျ စီစဉ်၍ ကျင့်ဆောင်ရမည်။
Verse 31
इन्द्र वज्रं विष्णुचक्रं वामदेवत्रिशूलकम् । दर्भरूपतया त्रीणि पवित्रच्छेदनानि च ॥ ३१ ॥
ဣန္ဒြ၏ ဝဇ္ဇရ၊ ဗိဿဏု၏ စက္ကရ၊ ဝာမဒေဝ၏ သုံးခွ (ตรีศूल) — ဤသုံးပါးကို ဒರ್ಭမြက်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်အဖြစ် စိတ်ကူးယူလျှင် ပဝိတ္တရ (သန့်စင်ကွင်း/ကြိုး) ပြုလုပ်ရာတွင် သုံးသော သန့်ရှင်းသော ဖြတ်တောက်ကိရိယာများလည်း ဖြစ်ကြ၏။
Verse 32
प्रोक्षणी च प्रकर्तव्या प्रणीतोदकसंयुता । तेनातिपुण्यदं कर्म पवित्रमिति कीर्तितम् ॥ ३२ ॥
ပရိုက္ခဏီ (ရေဖျန်းအိုး) ကိုလည်း ပြုလုပ်၍ ပရဏီတောဒက (သန့်စင်ကာ သာသနာတော်ရေ) ဖြင့် ဖြည့်ရမည်။ ထိုရေ၏ အာနုဘော်ကြောင့် အလုပ်ကံသည် အလွန်ပုဏ္ဏဒေသ ဖြစ်လာသဖြင့် «သန့်စင်သော» ဟု ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 33
आज्यस्थाली प्रकर्तव्या पलमात्रप्रमाणिका । कुलालचक्रघटितं आसुरं मृण्मयं स्मृतम् ॥ ३३ ॥
အာဇျသ္ထာလီ (ဃီထည့်အိုးငယ်) ကို ပလတစ်ပလ အတိုင်းအတာဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ၎င်းကို «အာသုရ» အမျိုးအစားဟု မှတ်ယူကြပြီး မြေထည်ဖြစ်ကာ အိုးသမား၏ လှည့်စက်ပေါ်တွင် ပုံဖော်ထားသည်ဟု ဆို၏။
Verse 34
तदेव हस्तघटितं स्थाल्यादि दैविकं भवेत् । स्रुवे च सर्वकर्माणि शुभान्यप्यशुभानि च ॥ ३४ ॥
လက်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပုံဖော်ထားသည့် အိုး (သ္ထာလီ) စသည်တို့သာ «ဒૈဝိက» (သန့်ရှင်းသုံးရန် သင့်တော်) ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် စရုဝ (လောင်းဇွန်း) အတွင်း၌ မင်္ဂလာကံနှင့် အမင်္ဂလာကံ အပါအဝင် ရိုးရာကံဆောင်မှု အားလုံး ပါဝင်သည်ဟု ဆို၏။
Verse 35
तस्य चैव पवित्रार्थं वह्नौ तापनमीरितम् । अग्रे धृतेन वैधव्यं मध्ये चैव प्रजाक्षयः ॥ ३५ ॥
၎င်းကို သန့်စင်ရန် မီးဖြင့် အပူပေးခြင်းကို ညွှန်ကြားထားသည်။ ဂီ(ထောပတ်)နှင့်အတူ ရှေ့ဘက်တွင် ကိုင်ထားလျှင် မုဆိုးမဖြစ်စေတတ်၍၊ အလယ်တွင် ကိုင်ထားလျှင် သားသမီးမျိုးဆက် ပျက်စီးစေတတ်သည်။
Verse 36
मूले च म्रियते होता तस्माद्धार्यं विचार्य तत् । अग्निः सूर्यश्च सोमश्च विरञ्चिरनिलो यमः ॥ ३६ ॥
အမြစ်ကို ဖြတ်လျှင် ဟောတာ (ယဇ်ပူဇော်သူ) လည်း ပျက်စီးသေဆုံးတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် စဉ်းစားပြီး ထိုအမြစ်အခြေခံကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ အဂ္နိ၊ နေမင်း၊ ဆိုမ၊ ဝိရဉ္စိ (ဗြဟ္မာ)၊ အနိလ (ဝါယု) နှင့် ယမ တို့သည် ၎င်းကို ထောက်တည်သော အင်အားများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 37
स्रुवे षडेते दैवास्तु प्रत्यङ्गुलमुपाश्रिताः । अग्निर्भोगार्थनाशाय सूर्यो व्याधिकरो भवेत् ॥ ३७ ॥
စရုဝ (ယဇ်လောင်းဇွန်း) ထဲတွင် ဤတေဝတါ ခြောက်ပါးတို့သည် လက်ချောင်းတစ်ချောင်းအကျယ်စီဖြင့် တည်နေကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အဂ္နိသည် အာရုံခံစားပျော်ပါးမှု၏ အကျိုးဖျက်ရန်ရှိပြီး၊ နေမင်းသည် ရောဂါဖြစ်စေသူ ဖြစ်လာသည်။
Verse 38
निष्फलस्तु स्मृतः सोमो विरञ्चिः सर्वकामदः । अनिलो वृद्धिदः प्रोक्तो यमो मृत्युप्रदो मतः ॥ ३८ ॥
ဆိုမသည် အကျိုးမပေးသောအဖြစ်ဟု မှတ်သားကြသည်။ ဝိရဉ္စိ (ဗြဟ္မာ) သည် ဆန္ဒအလိုအလျောက် အားလုံးကို ပေးသနားသူ ဖြစ်သည်။ အနိလ (ဝါယု) သည် တိုးတက်ကြီးပွားမှုကို ပေးသူဟု ဆိုကြပြီး၊ ယမသည် သေခြင်းကို ပေးသူဟု ယူဆကြသည်။
Verse 39
सम्मार्जनोपयमनं कर्तव्यं च कुशद्वयम् । पूर्वं तु सर्वशाखं स्यात्पञ्चशाखं तथा परम् ॥ ३९ ॥
ဓလေ့အတွက် သန့်ရှင်းရေးကိရိယာနှင့် ဥပယမန (upayamana) ကို ပြင်ဆင်ရမည်၊ ထို့ပြင် ကုရှမြက် နှစ်ချောင်းကိုလည်း ထားရမည်။ ပထမကုရှသည် ခွဲခက်များစွာရှိရမည်၊ ဒုတိယကုရှသည် ငါးခက်ရှိရမည်။
Verse 40
श्रीपर्णी च शमी तद्वत्खदिरश्च विकङ्कतः । पलाशश्चैव विज्ञेयाः स्रुवे चैव तथा स्रुचि ॥ ४० ॥
သရိပဏီနှင့် သမီလည်းကောင်း၊ ခဒိရနှင့် ဝိကင်္ကတလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ပလာသလည်းကောင်း—ဤသစ်များကို စရုဝ (လောင်းဇွန်း) နှင့် စရုချ (ပူဇာဇွန်း) ပြုလုပ်ရန် သင့်တော်သော သစ်အဖြစ် သိမှတ်ရမည်။
Verse 41
हस्तोन्मितं स्रुवं शस्तं त्रिदशाङ्गुलिकं स्रुचम् । विप्राणां चैतदाख्यातं ह्यन्येषामङ्गुलोनकम् ॥ ४१ ॥
စရုဝ (sruva) ကို လက်တစ်လက်အလျား (လက်အတိုင်း) ဖြစ်စေရန် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ စရုချ (sruc) ကို လက်ချောင်းအတိုင်း ၃၀ ဖြစ်စေရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအတိုင်းအတာကို ဗြာဟ္မဏများအတွက် ကြေညာထားပြီး၊ အခြားသူများအတွက် လက်ချောင်းတစ်ချောင်းလျော့ရမည်။
Verse 42
शूद्रा णां पतितानां च खरादीनां च नारद । दृष्टिदोषविनाशार्थं पात्राणां प्रोक्षणं स्मृतम् ॥ ४२ ॥
အို နာရဒာ၊ သုဒ္ဒရများ၊ ပတိတ (ကျဆုံးသူ) များ၊ သို့မဟုတ် မြင်းခွာကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်များက ကြည့်မြင်ထားသော ပစ္စည်းအိုးခွက်များအတွက်၊ မြင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော အညစ်အကြေးကို ဖျက်ရန် ပရောက္ခဏ (သန့်ရေဖြင့် ပက်ဖျန်းခြင်း) ကို သင်ကြားထားသည်။
Verse 43
अकृते पूर्णपात्रे तु यज्ञच्छिद्रं समुद्भवेत् । तस्मिन् पूर्णीकृते विप्र यज्ञसम्पूर्णता भवेत् ॥ ४३ ॥
«ပူရ္ဏပात्र» (အိုးပြည့်ပူဇာ) ကို မပြုလုပ်သေးလျှင် ယဇ္ဉာ၌ ချို့ယွင်းချက် ပေါ်ပေါက်မည်။ သို့ရာတွင် ထိုပူရ္ဏပാത്രကို ပြည့်စုံစွာ ပြုလုပ်ပြီးလျှင်၊ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ယဇ္ဉာသည် ပြည့်ဝစုံလင်သွားမည်။
Verse 44
अष्टमुष्टिर्भवेत् किञ्चित् पुष्कलं तच्चतुष्टयम् । पुष्कलानि तु चत्वारि पूर्णपात्रं विदुर्बुधाः ॥ ४४ ॥
«ကိဉ္စိတ်» ဟူသည်ကို လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ဖမ်းယူနိုင်သည့် ၈ ခါ (၈ လက်မုဋ္ဌိ) ဟု သိမှတ်ကြသည်။ ထို «ပုသ္ကလ» တစ်ခုသည် ကိဉ္စိတ် ၄ ခုဖြစ်ပြီး၊ ပုသ္ကလ ၄ ခုကို ပညာရှိတို့က «ပူရ္ဏပാത്ര» (အိုးပြည့်) ဟု သိကြသည်။
Verse 45
होमकाले तु सम्प्राप्ते न दद्यादासनं क्वचित् । दत्ते तृप्तो भवेद् वह्निः शापं दद्याच्च दारुणम् ॥ ४५ ॥
ဟောမ (homa) ပြုလုပ်ချိန် ရောက်လာသော် မိမိ၏ ထိုင်ခုံ (အာသန) ကို မည်သည့်အခါမျှ မပေးသင့်။ ပေးလိုက်လျှင် အဂ္နိ (Agni) သည် မိမိအပိုင်းအဖြစ် လက်ခံ၍ ကျေနပ်ကာ ကြောက်မက်ဖွယ် ကျိန်စာကို ပေးနိုင်သည်။
Verse 46
आघारौ नासिके प्रौक्तौ आज्यभागौ च चक्षुषी । प्राजापत्यं मुखं प्रोक्तं कटिर्व्याहृतिभिः स्मृता ॥ ४६ ॥
အာဃာရ (āghāra) ပူဇော်နှစ်ခုပင် နှာခေါင်းပေါက်နှစ်ဖက်ဟု ဆိုကြသည်။ အာဇျဗာဂ (ājyabhāga) ဂhee အပိုင်းနှစ်ခုသည် မျက်စိနှစ်ဖက်ဖြစ်သည်။ ပရာဇာပတ်ယ (prājāpatya) ရိတုသည် ပါးစပ်ဟု ဆိုပြီး ခါးပိုင်းကို ဝျာဟෘတိ (vyāhṛti) သန့်ရှင်းသော အော်ဟစ်သံများဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 47
शीर्षं हस्तौ च पादौ च पञ्चवारुणमीरितम् । तथास्विष्टकृतं विप्र श्रोत्रे पूर्णाहुतिस्तथा ॥ ४७ ॥
ခေါင်း၊ လက်နှစ်ဖက်နှင့် ခြေနှစ်ဖက်ကို ဗာရုဏ (Vāruṇa) ငါးမျိုးရိတုဖြင့် သန့်စင်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။ ထို့အတူ ဗြာဟ္မဏာရေ၊ အဆုံးသတ်အာဟုတိ (sviṣṭakṛt) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ နားနှစ်ဖက်နှင့် ဆက်စပ်၍ ပြည့်စုံအာဟုတိ (pūrṇāhuti) ကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။
Frequently Asked Questions
The classification establishes Kalpa’s scope across specialized ritual domains—astral (nakṣatra), effect-oriented operations (āṅgirasa/abhicāra), and pacification (śānti)—so that the subsequent Gṛhya-kalpa is understood as a practical subset within a larger Vedāṅga framework.
Sprinkling is framed as purification because Waters are identified with divine and ancestral hosts, making consecrated water a medium of sacral reset. Cow-dung plastering is justified as protective purification of the ground, presented through a mythic-ritual explanation (removing demonic taint associated with Madhu and Kaiṭabha).
Metrological precision is treated as a condition of efficacy: deficiency or excess renders rites fruitless, and correct proportions ensure the rite is properly ‘clothed’ with its required appurtenances. The chapter uses measurement as a practical control system for reproducible ritual outcomes.
It encodes a cosmological reading of ritual technology: the implement is not merely a tool but a microcosm where divine powers are stationed in measured loci. This sacralizes procedure and frames correct handling as interaction with living divine presences.