Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline

Verse 1

भरद्वाज उवाच । यदि प्राणपतिर्वायुर्वायुरेव विचेष्टते । श्वसित्याभाषते चैव ततो जीवो निरर्थकः ॥ १ ॥

ဘရဒ္ဝာဇက ဆိုသည်—ပရာဏ၏ အရှင်သည် ဝါယု (အသက်လေ) ဖြစ်၍ လှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို ဝါယုပင် လုပ်ဆောင်ကာ အသက်ရှူခြင်းနှင့် စကားပြောခြင်းတိုင်အောင် ဖြစ်စေသည်ဆိုလျှင်၊ ဇီဝ (jīva) သည် သီးခြားသဘောတရားအဖြစ် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သွားမည်။

Verse 2

य ऊष्मभाव आग्नेयो वह्निनैवोपलभ्यते । अग्निर्जरयते चैतत्तदा जीवो निरर्थकः ॥ २ ॥

မီးသဘောရှိသော အပူအခြေအနေသည် မီးဖြင့်သာ သိမြင်နိုင်၏။ ထိုမီးက ဤကိုယ်ကို စားသုံး၍ အိုမင်းစေသောအခါ၊ ဇီဝကို အပူ-အသက်ဟုသာ ယူဆလျှင် ဇီဝသည် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သွားမည်။

Verse 3

जंतोः प्रम्नियमाणस्य जीवो नैवोपलभ्यते । वायुरेव जहात्येनमूष्मभावश्च नश्यति ॥ ३ ॥

သတ္တဝါတစ်ဦး သေမင်းက ဆွဲခေါ်သွားစဉ် ‘ဇီဝ’ ကို မည်သို့မျှ မမြင်တွေ့ရ; အသက်လေ (ဝါယု) သာ ထွက်ခွာသွားပြီး ကိုယ်အပူအခြေအနေပါ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Verse 4

यदि वाथुमयो जीवः संश्लेषो यदि वायुना । वायुमंजलवत्पश्येद्गच्छेत्सह मरुद्गुणैः ॥ ४ ॥

ဇီဝသည် အမှန်တကယ် လေဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် လေကြောင့်သာ ပေါင်းစည်းလာသော အစုအဝေးသာ ဖြစ်စေ၊ ထိုအခါ လေတစ်စုကဲ့သို့ မြင်ရမည်ဖြစ်ပြီး လေ၏ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့်အတူ ရွေ့လျားသွားရမည်။

Verse 5

संश्लेषो यदि वा तेन यदि तस्मात्प्रणश्यति । महार्णवविमुक्तत्वादन्यत्सलिलभाजनम् ॥ ५ ॥

ထိုအရာနှင့် ထိတွေ့နေသော်လည်းကောင်း၊ ထိုအရာကြောင့် ပျက်စီးသော်လည်းကောင်း—မဟာသမုဒ္ဒရာမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက်၌ အခြားတစ်ခုဖြစ်သွား၍ ရေထည့်ထားသော အိုးတစ်လုံးသာ ဖြစ်လာသည်။

Verse 6

कृपे वा सलिलं दद्यात्प्रदीपं वा हुताशने । क्षिप्रं प्रविश्य नश्येत यथा नश्यत्यसौ तथा ॥ ६ ॥

ရေကို ရေတွင်းထဲသို့ လောင်းချသော်လည်းကောင်း၊ မီးထဲသို့ မီးအိမ်တစ်လုံး ထည့်သော်လည်းကောင်း—လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်ပြီး ပျက်စီးသကဲ့သို့၊ ထိုအရာလည်း ထိုနည်းတူ ပျက်စီးသည်။

Verse 7

पंचधारणके ह्यस्मिञ्छरीरे जीवितं कृतम् । येषामन्यतराभावाञ्चतुर्णां नास्ति संशयः ॥ ७ ॥

ဤခန္ဓာကိုယ်၌ အသက်ရှင်ခြင်းသည် ထောက်တိုင်ငါးပါးပေါ်တွင် တည်ထားသည်။ ထိုအရာတို့အနက် လေးပါးထဲမှ တစ်ပါးမရှိလျှင် အသက်မတည်နိုင်ကြောင်း သံသယမရှိ။

Verse 8

नश्यंत्यापो ह्यनाहाराद्वायुरुच्छ्वासनिग्रहात् । नश्यते कोष्टभेदार्थमग्रिर्नश्यत्यभोजनात् ॥ ८ ॥

အစာမစားခြင်းကြောင့် ရေဓာတ်တို့ ချို့ယွင်းပျက်လျက်၊ အသက်လေသည် အသက်ရှူထိန်းချုပ်ခြင်းကြောင့် တားဆီးခံရသည်။ သန့်စင်ရန်အတွက် ကိုယ်တွင်းလမ်းကြောင်းများ ဖွင့်ကွဲစေပြီး၊ မစားသောက်ခြင်းကြောင့် အစာချေမီးသည် မီးငြိမ်းသွားသည်။

Verse 9

व्याधित्रणपरिक्लेशैर्मेदिनी चैव शीर्यते । पीडितेऽन्यतरे ह्येषां संघातो याति पंचताम् ॥ ९ ॥

ရောဂါ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာနှင့် အပင်ပန်းဆင်းရဲမှုတို့၏ နှိပ်စက်ခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်သည် အမှန်တကယ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည်။ ထိုအရာတို့အနက် တစ်ခုတည်းပင် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်လျှင် ဤစုဖွဲ့ခန္ဓာသည် ပျက်လဲ၍ ဓာတ်ငါးပါးသို့ ပြန်လည်ရောက်သည်။

Verse 10

तस्मिन्पंचत्वमापन्ने जीवः किमनुधावति । किं खेदयति वा जीवः किं श्रृणोति ब्रवीति च ॥ १० ॥

ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဓာတ်ငါးပါးသို့ ပြန်လည်ရောက်သွား၍ သေဆုံးသည့်အခါ၊ ဇီဝသည် ဘာကိုလိုက်လံရှာဖွေမည်နည်း။ ဇီဝသည် ဘာကို ဝမ်းနည်းမည်နည်း။ ဇီဝသည် ဘာကို ကြားနိုင်မည်၊ ဘာကို ပြောနိုင်မည်နည်း။

Verse 11

एषा गौः परलोकस्थं तारयिष्यतिमामिति । यो दत्त्वा म्रियते जंतुः सा गौः कं तारयिष्यति ॥ ११ ॥

«ဤနွားသည် နောက်လောက၌ ငါ့ကို ကယ်တင်ပို့ဆောင်မည်» ဟုထင်ကာ သတ္တဝါတစ်ဦးက နွားကို လှူဒါန်းပြီးနောက် သေသွားသည်။ သို့ရာတွင် လှူပြီးချင်း သေသွားလျှင် ထိုနွားသည် မည်သူကို ကယ်တင်ပို့ဆောင်မည်နည်း။

Verse 12

गौश्चप्रतिग्रहीता च दाता चैव समं यदा । इहैव विलयं यांति कुतस्तेषां समागमः ॥ १२ ॥

နွား၊ လှူခံသူနှင့် လှူသူတို့သည် တစ်ချိန်တည်း အတူတကွ တွေ့ဆုံလာသောအခါ၊ သူတို့သည် ဤလောက၌ပင် ပျက်စီးသွားကြသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သူတို့အတွက် ကောင်းမြတ်သော “တွေ့ဆုံခြင်း” သည် မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 13

विहगैरुपभुक्तस्य शैलाग्रात्पतितस्य च । अग्निना चोपयुक्तस्य कुतः संजीवनं पुनः ॥ १३ ॥

ငှက်တို့က စားသုံးပြီးသားသူ၊ တောင်ထိပ်မှ ကျပြီးသားသူ၊ မီးက လောင်ကျွမ်းသုံးစွဲပြီးသားသူတို့အတွက် နောက်တစ်ဖန် အသက်ပြန်ရှင်ခြင်းသည် မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 14

छिन्नस्य यदि वृक्षस्य न मूलं प्रतिरोहति । जीवन्यस्य प्रवर्तंते मृतः क्व पुनरेष्यति ॥ १४ ॥

သစ်ပင်ကို ခုတ်လှဲပြီးနောက် အမြစ်မပြန်ပေါက်လာသကဲ့သို့၊ သက်ရှိ၏ လုပ်ဆောင်မှုတို့သည် အသက်ရှိသရွေ့သာ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ သေပြီးနောက် ထိုသူသည် မည်သို့ ပြန်လာနိုင်မည်နည်း။

Verse 15

जीवमात्रं पुरा सृष्टं यदेतत्परिवर्तते । मृताः प्रणश्यंति बीजाद्बीजं प्रणश्यति ॥ १५ ॥

အစဦး၌ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သက်ရှိတို့သာ ဖန်ဆင်းခံရ၏။ လောက၏ လှည့်ပတ်သွားလာမှုသည် ဆက်လက်လည်ပတ်နေ၏။ သေသူတို့ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး မျိုးစေ့သည် မျိုးစေ့ကို ထုတ်ပေးသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ပျက်စီးသွား၏။

Verse 16

इति मे संशयो ब्रह्मन्हृदये परिधावति । त निवर्तय सर्वज्ञ यतस्त्वामाश्रितो ह्यहम् ॥ १६ ॥

ထို့ကြောင့် အို ဘြဟ္မန်၊ ဤသံသယသည် ကျွန်ုပ်၏နှလုံး၌ အမြဲတမ်း လှည့်ပတ်ပြေးလွှားနေ၏။ အရာအားလုံးကို သိမြင်သောသူရေ၊ ၎င်းကို ဖယ်ရှားပေးပါ; အကြောင်းမူကား ကျွန်ုပ်သည် သင်၌ အမှန်တကယ် ခိုလှုံထား၏။

Verse 17

सनंदन उवाच । एवं पृष्टस्तदानेन स भृगर्ब्रह्मणः सुतः । पुनराहु मुनिश्रेष्ट तत्संदेहनिवृत्तये ॥ १७ ॥

စနန္ဒနက ပြော၏—ထိုအခါ သူက မေးမြန်းသကဲ့သို့ ဘြဟ္မာမှ မွေးဖွားသော ဘೃဂု၏ သားသည်၊ အို မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ထိုသံသယကို ဖယ်ရှားရန် ထပ်မံ ပြောကြားလေ၏။

Verse 18

भृगुरुवाच । न प्राणाः सन्ति जीवस्य दत्तस्य च कृतस्य च । याति देहांतरं प्राणी शरीरं तु विशीर्यते ॥ १८ ॥

ဘೃဂုက ပြော၏—အသက်ရှူသက်ကာတို့သည် ဇီဝ၏ အမှန်တရားမဟုတ်၊ ‘ပေးအပ်ထားသော’ သို့မဟုတ် ‘ပြုလုပ်ထားသော’ (ကုသိုလ်နှင့် ကမ္မ) နှင့်လည်း မတူ။ သက်ရှိသည် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုမှ အခြားကိုယ်ခန္ဓာသို့ ကူးပြောင်းသွားပြီး၊ ဤရုပ်ခန္ဓာသည်သာ ခွဲကွာပျက်စီးသွား၏။

Verse 19

न शरीराश्रितो जीवस्तस्मिन्नष्टे प्रणश्यति । समिधामग्निदग्धानां यथाग्रिर्द्दश्यते तथा ॥ १९ ॥

ဇီဝသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို အားထားမနေ; ကိုယ်ခန္ဓာ ပျက်စီးသော်လည်း မပျက်စီး။ မီးဖြင့် မီးလောင်ပြီးသော ထင်းတုံးများတွင်ပင် မီး၏ ရှိနေမှုကို မြင်ရသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ပျက်သော်လည်း အတ္တသည် ဆက်လက်တည်ရှိကြောင်း သိရ၏။

Verse 20

भरद्वाज उवाच । अग्नेर्यथा तस्य नाशात्तद्विनाशो न विद्यते । इन्धनस्योपयोगांते स वाग्निर्नोपलभ्यते ॥ २० ॥

ဘရဒ္ဝာဇ မိန့်တော်မူသည်— မီးလျှံပေါ်ထွက်နေသော မီးသည် ငြိမ်းသွားသော်လည်း “မီးဓာတ်” ကို မဖျက်ဆီးနိုင်။ လောင်စာကို သုံးစွဲပြီးဆုံးသွားသောအခါ ထိုမီးကို မမြင်နိုင်တော့သကဲ့သို့၊ ပေါ်ထွက်မှု ပျောက်သော်လည်း အမှန်တရားသည် မပျက်မကွက် တည်ရှိနေသည်။

Verse 21

नश्यतीत्येव जानामि शांतमग्निमनिन्धनम् । गतिर्यस्य प्रमाणं वा संस्थानं वा न विद्यते ॥ २१ ॥

ငါသိသည်မှာ “ငြိမ်းသွားသည်” ဟူသောအရာသာ— လောင်စာမကျန်တော့သဖြင့် ငြိမ်သက်သွားသော မီးကဲ့သို့ပင်။ ထိုအရာ၌ သွားလာရာလမ်းကြောင်းမရှိ၊ တိုင်းတာနိုင်သော အတိုင်းအတာမရှိ၊ တည်ငြိမ်သော ပုံသဏ္ဌာန်လည်း မရှိ။

Verse 22

भृगुरुवाच । समिधामुपयोगांते स चाग्निर्नोपलभ्यते । नश्यतीत्येव जानामि शांतमग्निमनिंधनम् ॥ २२ ॥

ဘೃဂု မိန့်တော်မူသည်— လောင်စာတုတ်များကို သုံးစွဲပြီးဆုံးသွားသောအခါ ထိုမီးကို မတွေ့နိုင်တော့။ ငါသည် ၎င်းကို “ပျက်သွားသည်” ဟုသာ နားလည်သည်—လောင်စာမရှိတော့သဖြင့် ငြိမ်းသက်သွားသော မီးကဲ့သို့။

Verse 23

गतिर्यस्य प्रमाणं वा संस्थानं वा न विद्यते । समिधामुपयोगांते यथाग्निर्नोपलभ्यते ॥ २३ ॥

ထိုအမြင့်ဆုံးသော အမှန်တရား၌ သွားလာရာလမ်းကြောင်းမရှိ၊ တိုင်းတာနိုင်သော အထောက်အထားမရှိ၊ သတ်မှတ်နိုင်သော ပုံသဏ္ဌာန်လည်း မရှိ။ လောင်စာတုတ်များကို သုံးစွဲပြီးဆုံးသွားသောအခါ မီးကို မတွေ့နိုင်တော့သကဲ့သို့ပင်။

Verse 24

आकाशानुगतत्वाद्धि दुर्ग्राह्यो हि निराश्रयः । तथा शरीरसंत्यागे जीवो ह्याकाशवत्स्थितः ॥ २४ ॥

၎င်းသည် အာကာသ (ākāśa) ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ကိုက်ညီသဖြင့် ဖမ်းဆီးနားလည်ရန် ခက်ခဲပြီး အခြေခံအထောက်အပံ့ မရှိ။ ထိုနည်းတူ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်သောအခါ ဇီဝ (jīva) သည် အာကာသကဲ့သို့ တည်နေသည်။

Verse 25

न नश्यते सुसूक्ष्मत्वाद्यथा ज्योतिर्न संशयः । प्राणान्धारयते ह्यग्निः स जीव उपधार्यताम् ॥ २५ ॥

အလွန်သိမ်မွေ့သောကြောင့် မပျက်စီးသကဲ့သို့၊ အလင်းရောင်လည်း မပျက်စီး—သံသယမရှိ။ မီးသည် ပရာဏ (အသက်ရှူသက်) ကို ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းသဖြင့် ထိုထောက်ပံ့သူကိုပင် ဇီဝ (jīva) ဟု သိမှတ်ကြစေ။

Verse 26

वायुसंधारणो ह्यग्निर्नश्यत्युच्छ्वासनिग्रहात् । तस्मिन्नष्टे शरीराग्नौ ततो देहमचेतनम् ॥ २६ ॥

ကိုယ်တွင်းမီး (အာဟာရမီး) သည် လေ-အသက် (ဝါယု) ကြောင့် ထိန်းထားရပြီး၊ အသက်ရှူထုတ်ခြင်းကို အတင်းတားဆီးလျှင် ပျက်စီးသွားသည်။ ထိုကိုယ်တွင်းမီး ပျောက်ကွယ်သော် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ထို့နောက် အသိမဲ့ ဖြစ်လာသည်။

Verse 27

पतितं याति भूमित्वमयनं तस्य हि क्षितिः । जगमानां हि सर्वेषां स्थावराणां तथैव च ॥ २७ ॥

ကျသွားသောအရာသည် ‘မြေ’ သို့ ရောက်သည်—အကြောင်းမှာ မြေပြင် (က்ஷိတိ) သည် ၎င်း၏ အနားယူရာ ဖြစ်သည်။ ဤသဘောသည် လှုပ်ရှားသတ္တဝါ အားလုံးနှင့် မလှုပ်ရှားသော အရာများအတွက်လည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်သည်။

Verse 28

आकाशं पवनोऽन्वेति ज्योतिस्तमनुगच्छति । तेषां त्रयाणामेकत्वाद्वयं भूमौ प्रतिष्टितम् ॥ २८ ॥

လေ (ဝါယု) သည် အာကာသကို အမှီပြု၍ လိုက်ပါသည်၊ မီး (တေဇ) သည် ထိုလေကို အမှီပြု၍ လိုက်ပါသည်။ ဤသုံးပါးသည် အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်သော တစ်ရပ်တည်းဖြစ်သဖြင့် ကျန်နှစ်ပါး (ရေ နှင့် မြေ) သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် တည်မြဲသော အထောက်အကူအဖြစ် တည်ထောင်လာသည်။

Verse 29

यत्र खं तत्र पवनस्तत्राग्निर्यत्र मारुतः । अमूर्तयस्ते विज्ञेया मूर्तिमंतः शरीरिणः ॥ २९ ॥

အာကာသရှိရာ၌ လေရှိ၏၊ လေရှိရာ၌ မီးရှိ၏။ ဤ (သိမ်မွေ့သော) ဓာတ်တို့ကို ရုပ်မဲ့ဟု သိမှတ်ရမည်၊ သို့သော် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ရုပ်ရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 30

भरद्वाज उवाच । यद्यग्निमारुतौ भूमिः खमापश्च शरीरिषु । जीवः किंलक्षणस्तत्रेत्येतदाचक्ष्व मेऽनघ ॥ ३० ॥

ဘရဒ္ဝါဇ မဟာဋ္ဌာနက ပြောသည်— «ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့အတွင်း မြေ၊ ရေ၊ အာကာသနှင့် မီး၊ လေတို့ ရှိနေပါက ထိုနေရာ၌ ဇီဝ (jīva) ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာသည် အဘယ်နည်း။ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြပါ»။

Verse 31

पंचात्मके पञ्चरतौ पञ्चविज्ञानसंज्ञके । शरीरे प्राणिनां जीवं वेत्तुभिच्छामि यादृशम् ॥ ३१ ॥

သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ငါးမျိုးသဘောတရားဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ အာရုံဝတ္ထုငါးပါး၌ ပျော်မွေ့ကာ “ငါးမျိုးသိမြင်မှု” ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၌ ဇီဝ (jīva) သည် မည်သို့သော အရာဖြစ်သည်ကို သိလိုပါသည်။

Verse 32

मांसशोणितसंघाते मेदःस्नाय्वस्थिसंचये । भिद्यमाने शरीरे तु जीवो नैवोपलभ्यते ॥ ३२ ॥

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် အသားနှင့် သွေး၏ စုပေါင်းမှု၊ အဆီ၊ ကြောနှင့် အရိုးတို့၏ အစုအဝေးဖြစ်၏။ ထိုကိုယ်ခန္ဓာကို ဖြတ်ဖွင့်၍ စိစစ်ကြည့်သော်လည်း ဇီဝ (jīva) ကို လုံးဝ မတွေ့ရ။

Verse 33

यद्यजीवशरीरं तु पञ्चभूतसमन्वितम् । शरीरे मानसे दुःख कस्तां वेदयते रुजम् ॥ ३३ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာသည် အမှန်တကယ် အာရုံမရှိဘဲ မဟာဘူတ ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဆိုလျှင်၊ ကိုယ်နှင့် စိတ်၌ ဝမ်းနည်းမှု ပေါ်လာသောအခါ ထိုနာကျင်မှုကို အမှန်တကယ် ခံစားသူမှာ မည်သူနည်း။

Verse 34

श्रृणोति कथितं जीवः कर्णाभ्यांन श्रृणोति तत् । महर्षे मनसि व्यग्रे तस्माज्जीवो निरर्थकः ॥ ३४ ॥

ဇီဝသည် ပြောဆိုသမျှကို ကြားသော်လည်း နားနှစ်ဖက်ဖြင့် အမှန်တကယ် မကြားနိုင်။ မဟာရိရှီရေ၊ စိတ်သည် ရှုပ်ထွေးလှုပ်ရှားနေသောအခါ ထိုဇီဝသည် အဓိပ္ပါယ်ရှိသော လုပ်ဆောင်မှုကို မစွမ်းနိုင်တော့။

Verse 35

सर्वे पश्यंति यदृश्यं मनोयुक्तेन चक्षुषा । मनसि व्याकुले चक्षुः पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ३५ ॥

လူအားလုံးသည် စိတ်နှင့်ချိတ်ဆက်သော မျက်စိဖြင့်သာ မြင်သင့်သမျှကို မြင်နိုင်သည်။ စိတ်လှုပ်ရှားရောင့်ရဲသော် မျက်စိသည် ကြည့်နေသော်လည်း အမှန်တကယ် မမြင်နိုင်။

Verse 36

न पश्यति न चाघ्राति न श्रृणोति न भाषते । न च स्मर्शमसौ वेत्ति निद्रावशगतः पुनः ॥ ३६ ॥

အိပ်စက်ခြင်း၏ အာဏာအောက်ကျသော် သူသည် မမြင်၊ မနံ့မခံ၊ မကြား၊ မပြောနိုင်။ ထိတွေ့မှုကိုတောင် မသိနိုင်ဘဲ အိပ်စက်ခြင်းက လုံးဝဖုံးလွှမ်းထားသည်။

Verse 37

हृष्यति क्रुद्ध्यते कोऽत्र शोचत्युद्विजते च कः । इच्छति ध्यायति द्वेष्टि वाक्यं वाचयते च कः ॥ ३७ ॥

ဤနေရာတွင် အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်သူ သို့မဟုတ် ဒေါသထွက်သူ မည်သူနည်း။ ဝမ်းနည်းသူ၊ စိုးရိမ်ပူပန်သူ မည်သူနည်း။ လိုလားသူ၊ စဉ်းစားတရားထိုင်သူ၊ မုန်းသူ—စကားပြောသူ သို့မဟုတ် စကားပြောစေသူ မည်သူနည်း။

Verse 38

भृगुरुवाच । तं पंचसाधारणमत्र किंचिच्छरीरमेको वहतेंऽतरात्मा । स वेत्ति गंधांश्च रसाञ्छुतीश्च स्पर्शं च रूपं च गुणांश्च येऽल्ये ॥ ३८ ॥

ဘೃဂုက ပြောသည်—ဤနေရာတွင် အတွင်းအတ္တမန်တစ်ပါးတည်းက အာရုံငါးပါးနှင့် ဆိုင်သော ဤကိုယ်ခန္ဓာကို သယ်ဆောင်ထားသည်။ ထိုအတ္တမန်သည် အနံ့၊ အရသာ၊ အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အခြားဂုဏ်သတ္တိများကို သိမြင်သူဖြစ်သည်။

Verse 39

पंचात्मके पंचगुणप्रदर्शी स सर्वगात्रानुगतोंऽतरात्मा । सवेति दुःखानि सुखानि चात्र तद्विप्रयोगात्तु न वेत्ति देहम् ॥ ३९ ॥

အတွင်းအတ္တမန်သည် ငါးဓာတ်ပါသော ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ တည်ရှိ၍ အာရုံဂုဏ်ငါးပါးကို ထင်ရှားစေကာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေသော အတွင်းနေအတ္တမန်ဖြစ်သည်။ ဤလောက၌ ဒုက္ခနှင့် သုခကို သိသူလည်း ထိုအတ္တမန်ပင်; သို့သော် ထိုအတ္တမန်နှင့် ခွဲကွာသွားလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာသည် မည်သည့်အရာမျှ မသိတော့။

Verse 40

यदा न रूपं न स्पर्शो नोष्यभवश्च पावके । तदा शांते शरीराग्नौ देहत्यागेन नश्यति ॥ ४० ॥

မီးထဲ၌ ရုပ်သဏ္ဌာန်မရှိ၊ ထိတွေ့မှုမရှိ၊ အပူ၏အခြေအနေမရှိသည့်အခါ—ကိုယ်ခန္ဓာမီးသည် ငြိမ်းသက်သွားလျှင်—ကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြင့် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Verse 41

आपोमयमिदं सर्वमापोमूर्तिः शरीरिणाम् । तत्रात्मा मानसो ब्रह्मा सर्वभूतेषु लोककृत् ॥ ४१ ॥

ဤအရာအားလုံးသည် ရေဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏; ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာလည်း ရေဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ရုပ်ပုံများပင်။ ထိုရေသဘောအတွင်း၌ အတ္တမန်သည် စိတ်မှပေါက်ဖွားသော ဘြဟ္မာဖြစ်၍ သတ္တဝါအားလုံး၌ လောကစည်းကမ်းကို ဖန်တီးသူအဖြစ် တည်ရှိသည်။

Verse 42

आत्मानं तं विजानीहि सर्वलोकहितात्मकम् । तस्मिन्यः संश्रितो देहे ह्यब्बिंदुरिव पुष्करे ॥ ४२ ॥

လောကအားလုံး၏ အကျိုးချမ်းသာကို ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော ထိုအတ္တမန်ကို သိမြင်လော့။ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း နေထိုင်စဉ် ထိုအရာ၌ အားကိုးကပ်လှမ်းသူသည် မထိခိုက်ဘဲ—ကြာရွက်ပေါ်ရှိ ရေစက်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 43

क्षेत्रज्ञं तं विजानीहि नित्यं लोकहितात्मकम् । तमोरजश्च सत्त्वं च विद्धि जीवगुणानिमाम् ॥ ४३ ॥

ထိုသူကို က္ရှေတ্ৰဇ్ఞ (ကွင်း၏ သိသူ) ဟူ၍ သိမြင်လော့—အမြဲတမ်းတည်ရှိ၍ လောကတို့၏ အကျိုးကို ရည်ရွယ်သူ။ ထို့ပြင် တမസ്၊ ရဇസ്၊ သတ္တဝ ဟူသော သုံးဂုဏ်တို့သည် ဇီဝ (ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်) ၏ ဂုဏ်များဖြစ်ကြောင်း နားလည်လော့။

Verse 44

अचेतनं जीवगुणं वदंति स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम् । अतः परं क्षेत्रविदो वदंति प्रावर्तयद्यो भुवनानि सप्त ॥ ४४ ॥

အသက်အားကို ဂုဏ်တစ်ရပ်အဖြစ်သာ ယူလျှင် အာရုံမရှိသောအရာဟု ဆိုကြ၏; သို့သော် ၎င်းသည် လှုပ်ရှား၍ အရာအားလုံးကိုလည်း လှုပ်ရှားစေ၏။ ထို့ကြောင့် က္ရှေတ্ৰကို သိသူတို့သည် ထိုထက် မြင့်မြတ်သောအရာကို ဆိုကြသည်—ကမ္ဘာခုနစ်လောကကို လှုပ်ရှားစေသော က္ရှေတ্ৰဇ్ఞ ဖြစ်၏။

Verse 45

न जीवनाशोऽस्ति हि देहभेदे मिथ्यैतदाहुर्मुन इत्यबुद्धाः । जीवस्तु देहांतरितः प्रयाति दशार्द्धतस्तस्य शरीरभेदः ॥ ४५ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာပြောင်းလဲသော်လည်း ဇီဝအတ္တမပျက်စီးပါ။ ထိုသို့ဆိုသူတို့သည် မုနိဟုခေါ်သော်လည်း မသိမြင်သူများဖြစ်၍ မုသာပြောကြသည်။ ဇီဝသည် ထွက်ခွာကာ ကိုယ်ခန္ဓာအသစ်ကို ခံယူသွားပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာကွဲပြားမှုများသည် မိမိ၏အခြေအနေများအလိုက် ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 46

एवं भूतेषु सर्वेषु गूढश्चरति सर्वदा । दृश्यते त्वग्र्या बुध्यासूक्ष्मया तत्त्वदर्शिभिः ॥ ४६ ॥

ထို့ကြောင့် အရှင် (အတွင်းနေထိုင်သူ အန္တర్యာမင်) သည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ ဖုံးကွယ်နေကာ အမြဲတမ်း လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ သို့သော် တတ္တဝကိုမြင်သောသူတို့သည် အလွန်သိမ်မွေ့၍ အမြင့်မြတ်သော ဉာဏ်ဖြင့် အရှင်ကို မြင်တွေ့ကြသည်။

Verse 47

तं पूर्वापररात्रेषु युंजानः सततं बुधः । लब्धाहारो विशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ ४७ ॥

ပညာရှိသည် ည၏အစနှင့် အဆုံးပိုင်းတို့တွင် ထိုသို့သော သမาธိကို အမြဲတမ်း လေ့ကျင့်ကာ၊ ရရှိသမျှအစာကို မျှတစွာသာ စားသုံး၍ လောဘမရှိ၊ စိတ်သန့်ရှင်းလျက် အတ္တကို အတ္တအတွင်း၌ မြင်တွေ့လာသည်။

Verse 48

चित्तस्य हि प्रसादेन हित्वा कर्म शुभाशुभम् । प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमानंत्यमश्नुते ॥ ४८ ॥

စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းသန့်ရှင်းမှုကြောင့် ကောင်းမကောင်းဟု သတ်မှတ်သော ကర్మတို့ကို စွန့်လွှတ်နိုင်သည်။ အတွင်းစိတ်ကြည်လင်၍ အတ္တအတွင်း၌ တည်နေသဖြင့် အဆုံးမရှိသော သုခကို ခံစားရသည်။

Verse 49

मानसोऽग्निः शरीरेषु जीव इत्यभिधीयते । सृष्टिः प्रजापतेरेषा भूताध्यात्मविनिश्चये ॥ ४९ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့အတွင်း၌ “စိတ်၏မီး” ကို ဇီဝ (jīva) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ ဓာတ်တရားနှင့် အတွင်းအတ္တကို စိစစ်သတ်မှတ်ရာ၌ ပရဇာပတိ (Prajāpati) ၏ ဖန်ဆင်းမှုဖြစ်သည်။

Verse 50

असृजद्ब्राह्मणानेव पूर्वं ब्रह्मा प्रजापतिः । आत्मतेजोऽभिनि र्वृत्तान्भास्कराग्निसमप्रभान् ॥ ५० ॥

အစဦး၌ ပရဇာပတိ ဘြဟ္မာသည် ပထမဦးစွာ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သူတို့သည် မိမိ၏ တေဇောအလင်းမှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ နေမင်းနှင့် မီးကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်ကြ၏။

Verse 51

ततः सत्यं च धर्मं च तथा ब्रह्म च शाश्वतम् । आचारं चैव शौचं च स्वर्गाय विदधे प्रभुः ॥ ५१ ॥

ထို့နောက် သခင်သည် သစ္စာနှင့် ဓမ္မကိုလည်းကောင်း၊ ထာဝရ ဘြဟ္မကိုလည်းကောင်း ချမှတ်တော်မူ၍၊ ကောင်းမွန်သော အကျင့်အကြံ (အာစာရ) နှင့် သန့်ရှင်းမှု (ရှောစ) ကို ကောင်းကင်သို့ ရောက်ရန် နည်းလမ်းအဖြစ် တည်ထောင်တော်မူ၏။

Verse 52

देवदानवगंधर्वा दैत्यासुरमहोरगाः । यक्षराक्षसनागाश्च पिशाचा मनुजास्तथा ॥ ५२ ॥

ဒေဝတို့၊ ဒာနဝတို့၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့၊ ဒೈತ್ಯနှင့် အဆုရတို့၊ မဟာနာဂတို့၊ ယက္ခတို့၊ ရက္ခသတို့၊ နာဂတို့၊ ပိသာစတို့၊ ထို့အပြင် လူသားတို့ပါ—အားလုံးလည်း ပါဝင်ကြ၏။

Verse 53

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राणामसितस्तथा । भरद्वाज उवाच । चातुर्वर्ण्यस्य वर्णेन यदि वर्णो विभिद्यते ॥ ५३ ॥

«ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ရှူဒ္ဒရ—ထို့အပြင် အမဲရောင်အသားအရရှိသူတို့လည်း» ဟူ၍။ ထို့နောက် ဘရဒ္ဝာဇ ရှင်က မိန့်ကြားသည်—«အကယ်၍ စတုဝဏ္ဏ (ချာတုဝဏ္ဏျ) အတွင်း၌ ‘အရောင်’ (ဝဏ္ဏ) ဖြင့် ဝဏ္ဏကို ခွဲခြားသည်ဆိုလျှင်…»

Verse 54

स्वेदमूत्रपुरीषाणि श्लेष्मा पित्त सशोणितम् । त्वन्तः क्षरति सर्वेषां कस्माद्वर्णो विभज्यते ॥ ५४ ॥

ချွေး၊ ဆီး၊ မစင်တို့နှင့်အတူ ချွဲ (ရှလေရှ္မ)၊ ပိတ်တ (ပစ်တ) နှင့် သွေးပါ—အားလုံး၏ အရေပြားအတွင်းမှ တူညီစွာ စိမ့်ထွက်ကြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာဓာတ်များ တူညီနေသော်၊ ‘ဝဏ္ဏ’ ဟူ၍ အဘယ်အခြေခံဖြင့် ခွဲခြားကြသနည်း။

Verse 55

जंगमानामसंख्येयाः स्थावराणां च जातयः । तेषां विविधवर्णानां कुतो वर्णविनिश्चयः ॥ ५५ ॥

လှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့၏ အမျိုးအစားများသည် ရေတွက်မရအောင် များပြားပြီး၊ မလှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့၏ အမျိုးအစားများလည်း ထိုနည်းတူ များလှသည်။ အရောင်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ မျိုးစုံကွဲပြားနေသော်၊ “ဝဏ္ဏ” ကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်နိုင်မည်နည်း?

Verse 56

भृगुरुवाच । न विशेषोऽस्ति वर्णानां सर्वं ब्रह्ममयं जगत् । ब्रह्मणा पूर्वसृष्टं हि कर्मणा वर्णतां गतम् ॥ ५६ ॥

ဘೃဂုက ပြောသည်—ဝဏ္ဏတို့တွင် မူလတန်းကွာခြားမှု မရှိ၊ ဤလောကတစ်လုံးလုံးသည် ဘြဟ္မန် (Brahman) ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ အမှန်အားဖြင့် ဘြဟ္မာ (Brahmā) က အစဦးဖန်ဆင်းထားသမျှသည် ကမ္မ (karma) ကြောင့်သာ ဝဏ္ဏဟူ၍ ခွဲခြားလာသည်။

Verse 57

कामभोगाः प्रियास्तीक्ष्णाः क्रोधताप्रियसाहसाः । त्यक्तस्वकर्मरक्तांगास्ते द्विजाः क्षत्रतां गताः ॥ ५७ ॥

ကာမပျော်ရွှင်မှုကို ချစ်မြတ်နိုးလာ၍ ကြမ်းတမ်းသွားကာ၊ ဒေါသကို နှစ်သက်၍ အလျင်အမြန်ရဲရင့်မှုကို ပျော်ရွှင်ကာ၊ ကိုယ့်သတ်မှတ်ထားသော ဓမ္မကမ္မကို စွန့်ပစ်သွားသော ဒွိဇတို့—ထိုဗြာဟ္မဏတို့သည် က္ଷတ္တရိယအဖြစ်သို့ ကျဆင်းသွားကြသည်။

Verse 58

गोभ्यो वृत्तिं समास्थाय पीताः कृष्युपजीविनः । स्वधर्म्मन्नानुतिष्टंति ते द्विजा वैश्यतां गताः ॥ ५८ ॥

နွားမွေးမြူရေးကို အခြေခံ၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကာ လယ်ယာလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်ရှင်သော်လည်း၊ ကိုယ့်သတ်မှတ်ထားသော ဓမ္မကို မလိုက်နာသူ ဒွိဇတို့ကို—ဝိုင်ရှျယ (Vaiśya) အဖြစ်သို့ ကျဆင်းသွားသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 59

र्हिसानृतपरा लुब्धाः सर्वकर्मोपजीविनः । कृष्णाः शौचपारिभ्राष्टास्ते द्विजाः शूद्रतां गताः ॥ ५९ ॥

အကြမ်းဖက်မှုနှင့် မုသားကို လိုက်စား၍ လောဘကြီးကာ၊ အလုပ်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသူ၊ အကျင့်အရောင်မဲမှောင်လာ၍ သန့်ရှင်းမှုမှ လွဲချော်သွားသော ဒွိဇတို့—ထိုသူတို့သည် အမှန်တကယ် ရှုဒြ (Śūdra) အဖြစ်သို့ ကျဆင်းသွားကြသည်။

Verse 60

इत्येतैः कर्मभिर्व्याप्ता द्विजा वर्णान्तरं गताः । ब्राह्मणा धर्मतन्त्रस्थास्तपस्तेषां न नश्यति ॥ ६० ॥

ဤသို့သော ကర్మများတွင် နှစ်ကြိမ်မွေးသူတို့ စွဲလမ်းလျှင် အခြားဝဏ္ဏသို့ လျှောကျသွားတတ်၏။ သို့ရာတွင် ဓမ္မတန္တရ၌ တည်မြဲသော ဗြာဟ္မဏတို့၏ တပဿ (tapas) သည် မပျက်စီး။

Verse 61

ब्रह्म धारयतां नित्यं व्रतानि नियमांस्तथा । ब्रह्म चैव पुरा सृष्टं येन जानंति तद्विदः ॥ ६१ ॥

ဗြဟ္မန် (Brahman) ကို နित्य ထိန်းသိမ်းထားသူတို့အတွက် ဝရတ (vrata) နှင့် နိယမ (niyama) တို့ကို အမြဲတမ်း စောင့်ထိန်းရမည်။ အမှန်တကယ် ဗြဟ္မန်တည်းဟူသော အဓိကသဘောတရားသည် ပထမဦးစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ထိုအရာအားဖြင့် သစ္စာကို သိသူတို့ သိမြင်ကြသည်။

Verse 62

तेषां बहुविधास्त्वन्यास्तत्र तत्र द्विजातयः । पिशाचा राक्षसाः प्रेता विविधा म्लेच्छजातयः । सा सृष्टिर्मानसी नाम धर्मतंत्रपरायणा ॥ ६२ ॥

ထိုသူတို့အနက် နေရာနေရာ၌ ပေါ်ထွန်းလာသော အမျိုးအစားစုံလင်သည့် သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်—ဒွိဇာတ အစုအဖွဲ့များ၊ ပိသာချ (piśāca)၊ ရာက္ခသ (rākṣasa)၊ ပရေတ (preta) နှင့် မလေစ္ဆ (mleccha) မျိုးနွယ်စုံ။ ဤဖန်ဆင်းမှုကို «မာနသီ» (mānasī) ဟူသော စိတ်ဖန်ဆင်းမှုဟု ခေါ်ပြီး ဓမ္မတန္တရ၏ စည်းကမ်းတရားသို့ မျက်နှာမူထားသည်။

Verse 63

भरद्वाज उवाच । ब्राह्मणः केन भवति क्षत्रियो वा द्विजोत्तम । वैश्यः शूद्रश्च विप्रर्षे तद्ब्रूहि वदतां वर ॥ ६३ ॥

ဘရဒ္ဝါဇက ဆို၏—“နှစ်ကြိမ်မွေးသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ မည်သို့ဖြင့် ဗြာဟ္မဏ သို့မဟုတ် က္ෂတ္တရိယ ဖြစ်သနည်း။ ထို့ပြင် ဗိပရ္ရှေ၊ မည်သို့ဖြင့် ဝိုင်ရှျ သို့မဟုတ် ရှူဒြ ဖြစ်သနည်း။ ပြောသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ထိုအရာကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ။”

Verse 64

भृगुरुवाच । जातकर्मादिभिर्यस्तु संस्कारैः संस्कृतः शुचिः । वेदाध्ययनसंपन्नो ब्रह्मकर्मस्ववस्थितः ॥ ६४ ॥

ဘೃဂုက ဆို၏—“မွေးဖွားပွဲအခမ်းအနား (jātakarma) စသည့် သံස්ကာရ (saṃskāra) များဖြင့် သန့်စင်ခံရ၍ သန့်ရှင်းသူ၊ ဝေဒပညာကို လေ့လာတတ်မြောက်သူ၊ ဗြဟ္မကర్మ (brahma-karma) အတွင်း တည်မြဲနေသူ—”

Verse 65

शौचाचारस्थितः सम्यग्विद्याभ्यासी गुरुप्रियः । नित्यव्रती सत्यपरः स वै ब्राह्मण उच्यते ॥ ६५ ॥

သန့်ရှင်းမှုနှင့် မှန်ကန်သောအကျင့်၌ တည်မြဲ၍ သာသနာပညာကို ကြိုးစားလေ့လာကာ ဂုရု၏ချစ်ခင်မှုကို ရရှိပြီး နေ့စဉ်ဝရတကို စောင့်ထိန်း၍ သစ္စာတရားကို အလွန်တန်ဖိုးထားသူ—ထိုသူကို အမှန်တကယ် «ဗြာဟ္မဏ» ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 66

सत्यं दानमथोऽद्रोह आनृशंस्यं कृपा घृणा । तपस्यां दृश्यते यत्र स ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ६६ ॥

သစ္စာ၊ ဒါန၊ မရန်လိုမှု (အဟိṃသာ)၊ ကြင်နာမှု၊ ကရုဏာနှင့် တရားသဘောအလိုက် ထိန်းချုပ်မှုတို့ကို တွေ့ရပြီး တပဿ (အာစတိ)၌ တည်မြဲသူ—ထိုသူကို «ဗြာဟ္မဏ» အစစ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 67

क्षत्रजं सेवते कर्म वेदाध्ययनसंगतः । दानादानरतिर्यस्तु स वै क्षत्रिय उच्यते ॥ ६७ ॥

ခ္ṣatra (မင်းအာဏာ) မှ ပေါ်လာသော တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်၍ ဝေဒပညာလေ့လာမှုနှင့် ဆက်စပ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးအတွင်း တရားသဘောအလိုက် ပေးခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်းကို နှစ်သက်သူ—ထိုသူကို «ခ္ṣatriya» ဟု ခေါ်သည်။

Verse 68

विशत्याशु पशुभ्यश्च कृष्यादानरतिः शुचिः । वेदाध्ययनसंपन्नः स वैश्य इति संज्ञितः ॥ ६८ ॥

နွားနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို လျင်မြန်စွာ စောင့်ရှောက်ကာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဒါနပေးခြင်းကို နှစ်သက်၍ အကျင့်သန့်ရှင်းကာ ဝေဒလေ့လာမှု၌ ပြည့်စုံသူ—ထိုသူကို «ဝိုင်ရှျယ» ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 69

सर्वभक्षरतिर्नित्यं सर्वकर्मकरोऽशुचिः । त्यक्तवेदस्त्वनाचारः स वै शूद्र इति स्मृतः ॥ ६९ ॥

အရာရာကို စားသောက်ခြင်းကို အမြဲနှစ်သက်၍ အလုပ်မျိုးစုံကို လုပ်ကာ မသန့်ရှင်းသူ၊ ဝေဒကို စွန့်ပယ်ပြီး အကျင့်မကောင်းသူ—ထိုသူကို သာသနာအစဉ်အလာ၌ «ရှူဒြ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 70

शूद्रे चैतद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते । न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो ब्राह्मणो न च ॥ ७० ॥

အို လက္ခ္မီ၊ ဤအမှန်တရားသော ဓမ္မလက္ခဏာသည် ရှုဒြာ၌ ရှိနိုင်သော်လည်း ဒွိဇ၌ မရှိနိုင်ပါ။ အမှန်အားဖြင့် ရှုဒြာသည် အမြဲတမ်း ရှုဒြာမဟုတ်သကဲ့သို့ ဘြာဟ္မဏလည်း အမြဲတမ်း ဘြာဟ္မဏမဟုတ်ပါ။

Verse 71

सर्वोपायैस्तु लोभस्य क्रोधस्य च विनिग्रहः । एतत्पवित्रं ज्ञानानां तथा चैवात्मसंयमः ॥ ७१ ॥

နည်းလမ်းအားလုံးဖြင့် လောဘနှင့် ဒေါသကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ ဤအရာသည် ဗဟုသုတအမျိုးမျိုးကို သန့်စင်ပေးသော ပဝိတ্ৰဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းစိတ်ကို ထိန်းညှိခြင်းလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။

Verse 72

वर्ज्यौ सर्वात्मना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ । नित्यक्रोधाच्छ्रियं रक्षेत्तपो रक्षेत्तु मत्सरात् ॥ ७२ ॥

ထို့ကြောင့် ထိုနှစ်ပါးကို ကိုယ်စိတ်အပြည့်ဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ရမည်၊ အကြောင်းမှာ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို ဖျက်ဆီးရန် အသင့်ဖြစ်နေသောကြောင့်။ အမြဲဒေါသမှ စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်၍ မနာလိုမှုမှ တပေါ (တပස්) ကို ကာကွယ်ရမည်။

Verse 73

विद्यां मानापमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ ७३ ॥

ပေါ့လျော့မှုကြောင့် မိမိ၏ ပညာနှင့် မိမိကိုယ်တိုင်ကိုပင် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အရှက်အပျက်တို့က လှုပ်ရှားစေတတ်သည်။

Verse 74

यस्य सर्वे समारंभा निराशीर्बंधना द्विज । त्यागे यस्य हुतं सर्वं स त्यागी स च बुद्धिमान् ॥ ७४ ॥

အို ဒွိဇ၊ မိမိ၏ လုပ်ငန်းအစပြုမှုအားလုံးသည် လိုလားတပ်မက်မှုနှင့် ချည်နှောင်မှုကင်းလွတ်ပြီး၊ မိမိ၏ အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၏ မီးထဲသို့ ဟုတံကဲ့သို့ ပူဇော်ထားသူ—ထိုသူသာ စစ်မှန်သော စွန့်လွှတ်သူဖြစ်၍ ဉာဏ်ပညာရှိသူလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 75

अहिंस्त्रः सर्वभूतानां मैत्रायण गतश्चरेत् । परिग्रहात्परित्यज्य भवेद्बद्ध्या जितेंद्रियः ॥ ७५ ॥

သတ္တဝါအပေါင်းတို့အပေါ် အဟിംသာဖြင့် မထိခိုက်စေဘဲ မေတ္တာဖြင့် လှုပ်ရှားနေထိုင်ရမည်။ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုနှင့် ချည်နှောင်မှုကို စွန့်လွှတ်လျှင် ဉာဏ်မှန်ကန်ခြင်းဖြင့် အင်္ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူကာ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သူ ဖြစ်လာသည်။

Verse 76

अशोकस्थानमाति वेदिह चामुत्र चाभयम् । तपोनित्येन दांतेन मुनिना संयतात्ममना ॥ ७६ ॥

တပဿာကို အမြဲတမ်းကျင့်သုံး၍ ထိန်းချုပ်မှု၌ ကျွမ်းကျင်သော ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်သည့် မုနိသည် ဝမ်းနည်းမှုကင်းသော အခြေအနေသို့ ရောက်ပြီး ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝ နှစ်ပါးလုံး၌ မကြောက်မရွံ့ခြင်းကို သိမြင်ရသည်။

Verse 77

अजितं जेतुकामेन व्यासंगेषु ह्यसंगिना । इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ॥ ७७ ॥

မအနိုင်ယူနိုင်သော အတ္တကို အနိုင်ယူလိုသူသည် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများအတွင်း၌ပင် မကပ်ငြိဘဲ နေရမည်။ အင်္ဒြိယတို့က ဖမ်းယူသိမြင်သမျှကို ‘ထင်ရှားသောအရာ’ ဟူ၍ သိမှတ်ရမည်။ ဤသည်မှာ တည်ငြိမ်သော သဘောတရားဖြစ်သည်။

Verse 78

अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिंगग्राह्यमतींद्रियम् । अविश्रंभेण मंतव्यं विश्रंभे धारयेन्मनः ॥ ७८ ॥

ထိုအရာကို ‘အဗျက္တ’ ဟူ၍ သိမှတ်ရမည်—အင်္ဒြိယတို့ကို ကျော်လွန်၍ နူးညံ့သော လက္ခဏာများဖြင့်သာ ဖမ်းယူနိုင်သည်။ ပေါ့ပေါ့ဆဆမဖြစ်ဘဲ သတိဖြင့် ဆင်ခြင်ရမည်; ယုံကြည်မှုနှင့် တည်ငြိမ်မှု အမှန်တကယ် ပေါ်လာသောအခါ စိတ်ကို ထိုနေရာ၌ ခိုင်မြဲစွာ ထိန်းထားရမည်။

Verse 79

मनः प्राणेन गृह्णीयात्प्राणं ब्रह्मणि धारयेत् । निवेदादेव निर्वाणं न च किंचिद्विच्चितयेत् ॥ ७९ ॥

စိတ်ကို အသက်ရှူဖြင့် ထိန်းချုပ်၍ အသက်ရှူကို ဘြဟ္မန်၌ တည်စေပါ။ အပြည့်အဝ အပ်နှံခြင်းတစ်ခုတည်းမှသာ နိဗ္ဗာန် (မောက္ခ) ရသည်; ထို့ကြောင့် အခြားအတွေးတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မစဉ်းစားပါနှင့်။

Verse 80

सुखं वै ब्रह्मणो ब्रह्मन्निर्वेदेनाधिगच्छति । शौचे तु सततं युक्तः सदाचारसमन्वितः ॥ ८० ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဗြဟ္မန်၏ အနန္တသုခကို အလောဘအလျှော့ (နိర్వေဒ/ဝိရာဂျ) ဖြင့်သာ အမှန်တကယ် ရရှိနိုင်သည်။ သန့်ရှင်းမှု၌ အမြဲတမ်း တည်ကြည်၍ ကောင်းမွန်သော အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံသူသည် ထိုလမ်း၌ တိုးတက်သွားသည်။

Verse 81

स्वनुक्रोशश्च भूतेषु तद्द्विजातिषु लक्षणम् । सत्यंव्रतं तपः शौचं सत्यं विसृजते प्रजा ॥ ८१ ॥

သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာထားခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) တို့၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် လူတို့သည် သစ္စာကို စွန့်ပစ်ကြ၏—သစ္စာဝတ္တရား၊ တပဿ (အာစေတနာ)၊ သန့်ရှင်းမှုနှင့် သစ္စာတရားကိုပင် လူ့လောကက ပယ်ချလိုက်သည်။

Verse 82

सत्येन धार्यते लोकः स्वः सत्येनैव गच्छति । अनृतं तमसो रूपं तमसा नीयते ह्यधः ॥ ८२ ॥

သစ္စာဖြင့် လောကကို ထိန်းထားရ၏၊ သစ္စာဖြင့်သာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်၏။ မုသာသည် အမှောင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအမှောင်ကြောင့်ပင် လူသည် အောက်သို့ ဆွဲချခံရသည်။

Verse 83

तमोग्रस्तान पश्यंति प्रकाशंतमसावृताः । सुदुष्प्रकाश इत्याहुर्नरकं तम एव च ॥ ८३ ॥

တမസ് (အမှောင်) က ဖုံးလွှမ်းခံရသူတို့သည် တောက်ပသောအရာကိုပင် အမှောင်ကာထားသကဲ့သို့ မြင်ကြသည်။ ထိုကို “အလင်းရခက်” ဟု ဆိုကြပြီး၊ ထိုအမှောင်တရားပင် နరక (ငရဲ) ဖြစ်သည်။

Verse 84

सत्यानृतं तदुभयं प्राप्यते जगतीचरैः । तत्राप्येवंविधा लोके वृत्तिः सत्यानृते भवेत् ॥ ८४ ॥

လောက၌ လှုပ်ရှားနေသော သတ္တဝါတို့သည် သစ္စာ၊ မုသာ၊ နှစ်မျိုးရောနှောမှုကိုပါ ကြုံတွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ့လောကတွင်လည်း အခြေအနေအလိုက် သစ္စာနှင့် မုသာကို အခြေခံ၍ အပြုအမူများ ပေါ်ပေါက်လာတတ်သည်။

Verse 85

धर्माधर्मौ प्रकाशश्च तमो दुःखसुखं तथा । शारीरैर्मानसैर्दुःखैः सुखैश्चाप्यसुखोदयैः ॥ ८५ ॥

ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ၊ အလင်းနှင့် အမှောင်၊ ထို့အတူ ဒုက္ခနှင့် သုခ—ဤအရာအားလုံးကို ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စိတ်၏ ဒုက္ခများ၊ သုခများမှတစ်ဆင့် ခံစားရပြီး၊ သုခပင်လည်း နောက်ထပ် မသုခကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာတတ်သည်။

Verse 86

लोकसृष्टं प्रपश्यन्तो न मुह्यंति विचक्षणाः । तत्र दुःखविमोक्षार्थं प्रयतेत विचक्षणः ॥ ८६ ॥

လောကကို ဖန်ဆင်းထားသော (အခြေအနေတည်) ပေါ်ထွန်းမှုဟု မြင်သော ပညာရှိတို့သည် မမောဟမိကြ။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတစ်ဦးသည် ဤဘဝ၌ပင် ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းသင့်သည်။

Verse 87

सुखं ह्यनित्यं भूतानामिह लोके परत्र च । राहुग्रस्तस्य सोमस्य यथा ज्योत्स्ना न भासते ॥ ८७ ॥

သတ္တဝါတို့၏ သုခသည် ဤလောက၌လည်း နောက်လောက၌လည်း မတည်မြဲပါ။ ရာဟုက လကို ဖမ်းမိသကဲ့သို့ လရောင်သည် မတောက်ပသကဲ့သို့ပင်။

Verse 88

तथा तमोभिभूतानां भूतानां नश्यते सुखम् ॥ ८८ ॥

ထို့အတူ အမှောင် (တမစ်) က လွှမ်းမိုးထားသော သတ္တဝါတို့အတွက် သုခသည် ပျက်စီးသွားသည်။

Verse 89

तत्खलु द्विविधं सुखमुच्यचते शरीरं मानसं च । इह खल्वमुष्मिंश्च लोके वस्तुप्रवृत्तयः सुखार्थमभिधीयन्ते नहीतः परत्रापर्वगफलाद्विशिष्टतरमस्ति । स एव काम्यो गुणविशेषो धर्मार्थगुणारंभगस्तद्धेतुरस्योत्पत्तिः सुखप्रयोजनार्थमारंभाः । भरद्वाज उवाच । वदैतद्भवताभिहितं सुखानां परमा स्थितिरिति ॥ ८९ ॥

သုခသည် အမှန်တကယ် နှစ်မျိုးဟု ဆိုကြသည်—ကိုယ်ခန္ဓာသုခနှင့် စိတ်သုခ။ ဤလောကနှင့် နောက်လောက၌ လုပ်ဆောင်မှုအားလုံးကို သုခအတွက်ဟု ဆိုကြ၏; မောက္ခ—လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အကျိုးထက် မြင့်မြတ်သည့် အရာ မရှိသောကြောင့်။ ထိုအရာတည်းဟူသော အလိုတော်ရှိသင့်သည့် ဂုဏ်ထူးကောင်းမှုသည် ဓမ္မနှင့် အဓိပ္ပါယ် (artha) ၏ ဂုဏ်တရားများ စတင်ရာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုမှ ၎င်း၏ အကြောင်းရင်း ပေါ်ပေါက်လာကာ၊ ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးသည် သုခကို ရည်ရွယ်၍ စတင်ကြသည်။ ဘရဒ္ဝါဇက ပြောသည်—«သင်ဆိုခဲ့သကဲ့သို့ သုခ၏ အမြင့်ဆုံး အခြေအနေကို ရှင်းပြပါ»။

Verse 90

न तदुपगृह्णीमो न ह्येषामृषीणां महति स्थितानाम् ॥ ९० ॥

ထိုအမြင်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မလက်ခံပါ၊ အကြောင်းမှာ မြင့်မြတ်သော ဝိညာဉ်အခြေအနေ၌ တည်နေသော မဟာရိရှီတို့နှင့် မကိုက်ညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 91

अप्राप्य एष काम्य गुणविशेषो न चैनमभिशीलयंति । तपसि श्रूयते त्रिलोककृद्ब्रह्मा प्रभुरेकाकी तिष्टति ब्रह्मचारी न कामसुखोष्वात्मानमवदधाति ॥ ९१ ॥

ဆန္ဒအလိုလိုက် ရည်မှန်းချက်များဖြင့် ရှာဖွေသော ထူးခြားသည့် ဂုဏ်သတ္တိကို မရနိုင်သကဲ့သို့ လူတို့လည်း အမှန်တကယ် မလေ့ကျင့်မပြုစုပေ။ တပသ္ယာ၏ သင်္ကြန်တော်တွင် သုံးလောကကို ဖန်ဆင်းသော အရှင် ဘြဟ္မာသည် တစ်ယောက်တည်း ပရဟ္မစရိယာဖြင့် တည်နေပြီး ကာမပျော်ရွှင်မှုများ၌ စိတ်ကို မချထားဟု ကြားရသည်။

Verse 92

अपि च भगवान्विश्वेश्वर उमापतिः काममभिवर्तमानमनंगत्वेन सममनयत् ॥ ९२ ॥

ထို့ပြင် ကမ္ဘာလောက၏ အရှင် ဗိဿဝေရှ္ဝရ၊ ဥမာ၏ သခင်တော် ဘဂဝန်သည် တိုက်ခိုက်ရန် ရှေ့တိုးလာသော ကာမကို ကိုယ်ကာယမဲ့သော အနင်္ဂ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေ하였다။

Verse 93

तस्माद्भूमौ न तु महात्मभिरंजयति गृहीतो न त्वेष तावद्विशिष्टो गुणविशेष इति ॥ ९३ ॥

ထို့ကြောင့် မဟာတ္မာတို့သည် မြေယာကို ရရှိထားသည်ဟုသာဆိုပြီး သူ့ကို ဂုဏ်ပြုအဘိသေက မပြုကြပေ။ အကြောင်းမှာ ထိုအရာတစ်ခုတည်းဖြင့် ထူးခြားသည့် ဂုဏ်သတ္တိဟု မဆိုနိုင်သေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 94

नैतद्भगवतः प्रत्येमि भवता तूक्तं सुखानां परमाः स्त्रिय इति लोकप्रवादो हि द्विविधः । फलोदयः सुकृतात्सुखमवाप्यतेऽन्यथा दुःखमिति ॥ ९४ ॥

အို အရှင်မြတ်၊ “ပျော်ရွှင်မှုတို့၏ အမြင့်ဆုံးသည် မိန်းမတို့ပင်” ဟု သင်ပြောသောစကားကို ကျွန်ုပ် မလက်ခံပါ။ အကြောင်းမှာ လူထုစကားပုံသည် နှစ်မျိုးရှိသည်။ ကံ၏ အကျိုးပွင့်ထွက်ခြင်းမှာ—ကောင်းမှုမှ စုခကို ရပြီး၊ မဟုတ်လျှင် ဒုက္ခကို ရသည်။

Verse 95

भृगुरुवाच । अत्रोच्यते अनृतात्खलु तमः प्रादुर्भूतं ततस्तमोग्रस्ता अधर्ममेवानुवर्तंते न धर्मं । क्रोधलोभमोहहिंसानृतादिभिखच्छन्नाः खल्वस्मिंल्लोके नामुत्र सुखमाप्नुवंति । विविधव्याधिरुजोपतापैरवकीर्यन्ते वधबन्धनपरिक्लेशादिभिश्च क्षुत्पिपासाश्रमकृतैरुपतापैरुपतप्यंते । वर्षवातात्युष्णातिशीतकृतैश्च प्रतिभयैः शारीरैर्दुःखैरुपतप्यंते बंधुधनविनाशविप्रयोगकृतैश्च मानसैः शौकैरभिभूयंते जरामृत्युकृतैश्चान्यैरिति यस्त्वेतैः ॥ ९५ ॥

ဘೃဂု ရှင်က မိန့်တော်မူသည်။ ဤနေရာ၌ သင်ကြားထားသည်မှာ မုသာ (အနೃತ) မှ အမှောင်တမစ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုအမှောင်က ဖုံးလွှမ်းခံရသူတို့သည် ဓမ္မကို မလိုက်နာဘဲ အဓမ္မကိုသာ လိုက်နာကြသည်။ ဒေါသ၊ လောဘ၊ မောဟ၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ မုသာစကား စသည်တို့ဖြင့် ဖုံးကွယ်ခံရသဖြင့် ဤလောက၌လည်း နောက်လောက၌လည်း သုခမရကြ။ ရောဂါမျိုးစုံနှင့် နာကျင်မှုတို့ကြောင့် ပျံ့နှံ့၍ နှိပ်စက်ခံရကြပြီး၊ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ထောင်ချခြင်း စသည့် ဒုက္ခများနှင့် ဆာလောင်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ပူပန်ကြရသည်။ မိုး၊ လေ၊ အပူလွန်ကဲခြင်း၊ အအေးလွန်ကဲခြင်းတို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာဒုက္ခနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ဖြင့်လည်း နှိပ်စက်ခံရပြီး၊ ဆွေမျိုးနှင့် ဥစ္စာပျက်စီးခြင်း၊ ခွဲခွာခြင်းတို့မှ ဖြစ်သော စိတ်ဒုက္ခတို့ကလည်း ဖိစီးကြသည်။ ထို့ပြင် အိုမင်းခြင်းနှင့် သေခြင်းမှ ဖြစ်သော ဒုက္ခများလည်း ရှိသည်။

Verse 96

शारीरं मानसं नास्ति न जरा न च पातकम् । नित्यमेव सुखं स्वर्गे सुखं दुःखमिहोभयम् ॥ ९६ ॥

ကောင်းကင်ဘုံ၌ ကိုယ်ခန္ဓာဒုက္ခလည်း မရှိ၊ စိတ်ဒုက္ခလည်း မရှိ; အိုမင်းခြင်းလည်း မရှိ၊ အပြစ်လည်း မရှိ။ ကောင်းကင်ဘုံ၌ သုခသည် အမြဲတမ်းဖြစ်၏; သို့သော် လူ့လောက၌ သုခနှင့် ဒုက္ခ နှစ်မျိုးရောနှောနေသည်။

Verse 97

नरके दुःखमेवाहुः सुखं तत्परमं पदम् । पृथिवी सर्वभूतानां जनित्री तद्विधाः स्त्रियः ॥ ९७ ॥

နရက၌ ဒုက္ခသာရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏; သုခသည် ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံးသော အဘိဓမ္မအနေအထား (ပဒ) ဖြစ်သည်။ မြေကြီးသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ မိခင်ဖြစ်ပြီး၊ မိန်းမတို့လည်း ထိုသဘောတရားတူ—မိခင်သဘော၊ အသက်ပေးသဘော—ရှိကြသည်။

Verse 98

पुमान्प्रजापतिस्तत्रशुक्रं तेजोमयं विदुः । इत्येतल्लोकनिर्माता धर्मस्य चरितस्य च ॥ ९८ ॥

ထိုနေရာ၌ “ပုရုಷ” ကို ပရဇာပတိဟု သိကြပြီး၊ သူသည် Śukra—သန့်ရှင်းသော တောက်ပမှု (တေဇ) ဖြင့် ပြည့်ဝသူဟု သိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအရှင်တော်သည် လောကတို့၏ ဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဓမ္မနှင့် ဓမ္မကျင့်စဉ်၏ အစပြုသူလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 99

तपसश्च सुतप्तस्य स्वाध्यायस्य हुतस्य च । हुतेन शाम्यते पापं स्वाध्याये शांतिरुत्तमा ॥ ९९ ॥

ကောင်းစွာကျင့်သုံးသော တပသ (tapas)၊ သန့်ရှင်းသော ကိုယ်တိုင်သင်ယူခြင်း စွာဓျာယ (svādhyāya) နှင့် မီးပူဇော်ခြင်း ဟောမ (homa) တို့အားဖြင့်—မီးပူဇော်ခြင်းကြောင့် အပြစ်သည် သက်သာငြိမ်းစေပြီး၊ စွာဓျာယကြောင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိသည်။

Verse 100

दानेन भोगानित्याहुस्त पसा स्वर्गमाप्नुयात् । दानं तु द्विविधं प्राहुः परत्रार्थमिहैव च ॥ १०० ॥

ဒာန (dāna) ပေးလှူခြင်းဖြင့် လောကီအပျော်အပါးကို ရရှိကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။ တပသ (tapas) အကျင့်ဖြင့် စွာဂ္ဂသို့ ရောက်နိုင်၏။ သို့ရာတွင် ဒာနသည် နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြပြီး—တစ်မျိုးမှာ ပရလောကအတွက်၊ တစ်မျိုးမှာ ယခုလောက၌ပင် အကျိုးပေးသည်။

Verse 101

सद्भ्यो यद्दीयते किंचित्तत्परत्रोपतिष्टते । असद्भ्यो दीयते यत्तु तद्दानमिह भुज्यते । यादृशं दीयते दानं तादृशं फलमश्नुते ॥ १०१ ॥

သဒ္ဓါရှိသူ၊ သီလရှိသူတို့ထံ ပေးလှူသမျှ အနည်းငယ်ပင် ဖြစ်စေ ပရလောက၌ တည်တံ့၏။ မသင့်တော်သူတို့ထံ ပေးသမျှသည် ယခုလောက၌ပင် သုံးစွဲခံရသော ဒာနသာ ဖြစ်၏။ ပေးလှူသည့် ဒာန မည်သို့ရှိသနည်း၊ အကျိုးလည်း ထိုသို့ပင် ခံစားရ၏။

Verse 102

भरद्वाज उवाच । किं कस्य धर्मचरणं किं वा धर्मस्य लक्षणम् । धर्मः कतिविधो वापि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १०२ ॥

ဘရဒ္ဝါဇာက ဆို၏—“ဓမ္မကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးခြင်းသည် အဘယ်နည်း၊ မည်သူအတွက်နည်း။ ဓမ္မ၏ လက္ခဏာသည် အဘယ်နည်း။ ထို့ပြင် ဓမ္မသည် မည်မျိုးခွဲခြားထားသနည်း။ အရှင်က မိန့်ကြားပေးပါ”။

Verse 103

भृगुरुवाच । स्वधर्माचरणे युक्ता ये भवंति मनीषिणः । तेषां स्वर्गपलावाप्तिर्योऽन्यथा स विमुह्यते ॥ १०३ ॥

ဘೃဂုက ဆို၏—မိမိ၏ သတ်မှတ်ထားသော တာဝန် (svadharma) ကို ကျင့်သုံးရာ၌ တည်ကြည်သော ပညာရှိတို့သည် စွာဂ္ဂ၏ အကျိုးကို ရရှိကြ၏။ ထိုမှတပါး အခြားသို့ ပြုသူသည် မောဟဖြစ်၍ လမ်းလွဲ၏။

Verse 104

भरद्वाज उवाच । यदेतञ्चातुराश्रम्यं ब्रह्मर्षिविहितं पुरा । तेषां स्वे स्वे समाचारास्तन्मे वक्तुमिहार्हसि ॥ १०४ ॥

ဘရဒ္ဝါဇာက ဆို၏—“ရှေးက ဘြဟ္မရ္ရှိတို့က သတ်မှတ်တည်ထောင်ခဲ့သော အာရှ్రమ လေးပါး (cāturāśrama) စနစ်အကြောင်း၊ အာရှ్రమတစ်ခုချင်းစီ၏ ထုံးတမ်းအကျင့်နှင့် သင့်လျော်သော တာဝန်များကို ဤနေရာ၌ မိန့်ကြားပေးပါ”။

Verse 105

भृगुरुवाच । पूर्वमेव भगवता ब्रह्मणा लोकहितमनुतिष्टता धर्मसंरक्षणार्थमाश्रमाश्चत्वारोऽभिनिर्द्दिष्टाः । १ ॥ ०५ ॥

ဘೃဂုက ပြောသည်။ ရှေးကာလကပင် လောကအကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်သော ဘုရားသခင် ဘြဟ္မာသည် ဓမ္မကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် အာရှရမ် လေးပါးကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။

Verse 106

तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरंति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतांतरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा । नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितांतरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ १०६ ॥

ဤနေရာတွင် ဆရာ၏အိမ် (ဂုရုကူလ) တွင် နေထိုင်ခြင်းကို ပထမအာရှရမ်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို၌ သန့်ရှင်းမှု၊ စည်းကမ်း၊ နိယမနှင့် ဝရတတို့ဖြင့် ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်းသော ကျောင်းသားသည် မနက်နှင့် ညနေ နှစ်ဆန်းဓျာတွင် နေဒေဝတားနှင့် မီးဒေဝတားတို့ကို မှန်ကန်စွာ ပူဇော်ကာ ထိုသို့သော ဓျာန၌ ပျင်းရိမှုကို စွန့်ပစ်ရမည်။ ဆရာကို ဦးညွှတ်ခြင်း၊ ဝေဒကို နားထောင်၍ လေ့ကျင့်ခြင်းကြောင့် အတွင်းစိတ် သန့်စင်လာသူသည် တစ်နေ့သုံးကြိမ် အာချမန/သန့်စင်မှုကို ပြုလုပ်ကာ ဘြဟ္မစရိယကို ထိန်းသိမ်း၍ သန့်မီးကို စောင့်ရှောက်ကာ ဂုရုကို ဝန်ဆောင်ရမည်။ နေ့စဉ် ဘိက္ခာနှင့် အခြားအမှုများဖြင့် မိမိဘဝတစ်လုံးလုံးကို အပ်နှံသကဲ့သို့ နေထိုင်၍ ဂုရု၏ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်များကို မဆန့်ကျင်ဘဲ ဂုရု၏ ကရုဏာဖြင့် ရသော စွာဓျာယ (ကျမ်းလေ့လာမှု) တွင် အလေးထားရမည်။

Verse 107

भवति चात्र श्लोकः । गुरुं यस्तु समाराध्य द्विजो वेदमावान्पुयात् । तस्य स्वर्गफलावाप्तिः सिद्ध्यते चास्य मानसम् । इति गार्हस्थ्यं खलु द्वितीयमाश्रमं वदंति ॥ १०७ ॥

ဤတွင် ရွတ်ဆိုသော ရှလိုကာတစ်ပုဒ်ရှိသည်။ «ဂုရုကို ကောင်းစွာ ဝန်ဆောင်၍ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) သည် ဝေဒကို ရရှိကာ သန့်စင်လာ၏။ ထိုသူသည် ကောင်းကင်၏ အကျိုးကို ရပြီး သူ၏ အတွင်းစိတ်လည်း ပြည့်စုံတည်ငြိမ်လာ၏» ဟူ၏။ ထို့ကြောင့် အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝ (ဂါर्हသ္ထျ) ကို ဒုတိယအာရှရမ်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 108

तस्य सदा चारलक्षणं सर्वमनुव्याख्यास्यामः । समावृतानां सदाचाराणां सहधर्मचर्यफलार्थिनां गृहाश्रमो विधीयते ॥ १०८ ॥

ယခု ကျွန်ုပ်တို့သည် သဒ္ဒါစာရ (sadācāra) ဟူသော မှန်ကန်သော အကျင့်၏ လက္ခဏာများကို အပြည့်အစုံ ရှင်းလင်းမည်။ ကျောင်းသားဘဝကို ပြီးမြောက်ပြီး ဓမ္မနှင့်အတူ နေထိုင်ခြင်း၏ အကျိုးကို လိုလားသူတို့အတွက် အိမ်ထောင်ရှင်အာရှရမ် (ဂృဟသ္ထ-အာရှရမ်) ကို ချမှတ်ထားသည်။

Verse 109

धर्मार्थकामावाप्तिर्ह्य. त्र त्रिवर्गसाधनमपेक्ष्यागर्हितकर्मणा धनान्यादाय स्वाध्यायोपलब्धप्रकर्षेण वा । ब्रह्मर्षिनिर्मितेन वा अद्भिः सागरगतेन वा द्रव्यनियमाभ्यासदैवतप्रसादोपलब्धेन वा धनेन गृहस्थो गार्हस्थ्यं वर्तयेत् ॥ १०९ ॥

ဤနေရာတွင် ဓမ္မ၊ အර්ထ၊ ကာမ တို့ကို ရရှိခြင်းသည် တ్రိဝර්ဂ ကို ပြည့်စုံစေသော နည်းလမ်းများအပေါ် မူတည်သည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်ထောင်ရှင်သည် အပြစ်ကင်းသော အလုပ်မှ ရသော ငွေကြေးဖြင့်လည်းကောင်း၊ စွာဓျာယ (ကိုယ်တိုင်ကျမ်းလေ့လာမှု) ကြောင့် ရသော ထူးချွန်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘြဟ္မရ္ဓိများက တည်ထောင်ထားသော ဥစ္စာဖြင့်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒရာတွင် တွေ့၍ ရေဖြင့် ဆယ်ယူလာသော ဥစ္စာဖြင့်လည်းကောင်း၊ သယံဇာတကို စည်းကမ်းတကျ ကန့်သတ်လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် ဒေဝတား၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ရသော ဥစ္စာဖြင့်လည်းကောင်း ဂါर्हသ္ထျ အာရှရမ်ကို ထိန်းသိမ်းရမည်။

Verse 110

तद्धि सर्वाश्रमणां मूलमुदाहरंति गुरुकुलनिवासिनः परिव्राजका येऽन्ये । संकल्पितव्रतनियमधर्मानुष्टानिनस्तेषामप्यंतरा च भिक्षाबलिसंविभागाः प्रवर्तंते ॥ ११० ॥

ဤအရာသည် အာရှရမ်အားလုံး၏ အမြစ်တိုင်ဟု ကြေညာထားသည်။ ဂုရုကူလ၌ နေထိုင်သူများနှင့် လှည့်လည်သွားလာသော ပရိဗ္ရာဇက ရဟန်းတော်များကလည်း ထိုသို့ အတည်ပြုကြသည်။ သန္နိဋ္ဌာန်ဖြင့် ဝရတ၊ နိယမ၊ ဓမ္မအကျင့်များကို ထမ်းဆောင်သူတို့အတွက်တောင် ဆွမ်းတော်နှင့် ဘလိအာဟာရကို မျှဝေဝေငှခြင်းသည် အတွင်းက တာဝန်အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေသည်။

Verse 111

वानप्रस्थानां च द्रव्योपस्कार इति प्रायशः खल्वेते साधवः साधुपथ्योदनाः । स्वाध्यायप्रसंगिनस्तीर्थाभिगमनदेशदर्शनार्थं पृथिवीं पर्यटंति ॥ १११ ॥

တောနေသူ ဝါနပရသ္ထတို့အတွက် “ပစ္စည်းကိရိယာ” ဟူသည်မှာ အများအားဖြင့် လိုအပ်သလောက် အနည်းငယ်သာ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် သီလသမာဓိရှိသော သာဓုများဖြစ်၍ သင့်လျော်သော ဓမ္မအာဟာရဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ စာပေသင်ယူဖတ်ရွတ်ခြင်း (စွာဓျာယ) တွင် မပြတ်ပါဝင်ကာ တီရ္ထများသို့ သွားရောက်ဖူးမြော်ရန်နှင့် နေရာဒေသမျိုးစုံကို မြင်တွေ့ရန် မြေပြင်တစ်လျှောက် လှည့်လည်ကြသည်။

Verse 112

तेषां प्रत्युत्थानाभिगमनमनसूयावाक्यदानसुखसत्कारासनसुखशयनाभ्यवहारसत्क्रिया चेति ॥ ११२ ॥

သူတို့ကဲ့သို့ အလေးအနက်ခံရသူများအတွက် လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာများမှာ—လေးစားစွာ ထရပ်တန့်ခြင်း၊ ကြိုဆိုရန် ထွက်သွားခြင်း၊ မနာလိုမရှိဘဲ ပြောဆိုခြင်း၊ ဒါနပေးခြင်း၊ ပျော်ရွှင်သော ဧည့်ခံဂုဏ်ပြုခြင်း၊ ထိုင်ခုံပေးခြင်း၊ သက်သာသော အနားယူရာ စီစဉ်ပေးခြင်း၊ အစားအသောက်နှင့် ရေသောက် စားသောက်ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ ထိုက်တန်သော အမှုအရာများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း—ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

Verse 113

भवति चात्र श्लोकः । अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ ११३ ॥

ဤနေရာတွင် ရှလိုကတစ်ပုဒ်ရှိသည်—“ဧည့်သည်တစ်ဦး၏ မျှော်လင့်ချက် ပျက်စီးကာ အိမ်တစ်အိမ်မှ ပြန်လှည့်သွားလျှင်၊ ထိုဧည့်သည်သည် မိမိ၏ အကုသိုလ်ကို အိမ်ရှင်ထံ ပေးအပ်ပြီး အိမ်ရှင်၏ ကုသိုလ်ကို ယူဆောင်ကာ ထွက်ခွာသွားသည်” ဟူ၏။

Verse 114

अपि चात्र यज्ञक्रियाभिर्देवताः प्रीयंते निवापेन पितरो । विद्याभ्यासश्रवणधारणेन ऋषयः अपत्योत्पादनेन प्रजापतिरिति ॥ ११४ ॥

ထို့ပြင် ဤအကြောင်းအရာတွင်—ယဇ္ဉကိရိယာများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ဒေဝတားတို့ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ နိဝါပ အာဟာရပူဇာဖြင့် ပိတရ် (ဘိုးဘွား) တို့ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ သာသနာဗေဒကို လေ့လာခြင်း၊ နားထောင်ခြင်း၊ မှတ်သားထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် ရှိတို့ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ သားသမီးမွေးဖွားခြင်းဖြင့် ပရဇာပတိ ပျော်ရွှင်တော်မူသည်။

Verse 115

लोकौ चात्र भवतः । वात्सल्याः सर्वभूतेभ्यो वायोः श्रोत्रस्तथा गिरा । परितापोदपघातश्च पारुष्यं चात्र गर्हितम् ॥ ११५ ॥

ဤနေရာ၌ လမ်းနှစ်လမ်းရှိ၏။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ဝါတ္စလျ မေတ္တာကရုဏာကို ပျိုးထောင်ရမည်၊ နားနှင့် စကားကိုလည်း ထိန်းချုပ်ရမည်။ စိတ်နာကျင်စေခြင်း၊ ထိုးနှက်ထိခိုက်စေခြင်းနှင့် ကြမ်းတမ်းသောစကားတို့ကို ဤ၌ ရှုတ်ချထားသည်။

Verse 116

अवज्ञानमहंकारो दंभश्चैव विगर्हितः । अहिंसा सत्यमक्रोदं सर्वाश्रमगतं तपः ॥ ११६ ॥

မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်း၊ အဟင်္ကာရ (အတ္တမာန်) နှင့် ဒမ္ဘ (ဟန်ဆောင်ခြင်း) တို့ကို အမှန်တကယ် ရှုတ်ချထားသည်။ အဟിംသာ၊ သစ္စာနှင့် အမျက်မရှိခြင်း—ဤသည်မှာ အာရှရမ်အားလုံးအတွက် သက်ဆိုင်သော တပဿ (တပ) ဖြစ်သည်။

Verse 117

अपि चात्र माल्याभरणवस्त्राभ्यंगनित्योपभोगनृत्यगीतवादित्रश्रुतिसुखनयनस्नेहरामादर्शनानां । प्राप्तिर्भक्ष्यभोज्यलेह्यपेयचोष्याणामभ्यवहार्य्याणां विविधानामुपभोगः ॥ ११७ ॥

ထို့ပြင် ဤလောကီဖလအခြေအနေ၌ ပန်းကုံး၊ အလှဆင်ပစ္စည်း၊ အဝတ်အစား၊ ဆီလိမ်းနှိပ်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်ခံစားမှုများ—အက၊ သီချင်း၊ တူရိယာသံ၊ နားလည်ပျော်ရွှင်စေသောအသံ၊ မျက်စိပျော်စေသောမြင်ကွင်း၊ ချစ်ခင်မှုနှင့် လှပသောမိန်းမတို့ကို မြင်တွေ့ခြင်း—တို့ကို ရရှိသည်။ ထို့အပြင် ကိုက်စားရသောအစာ၊ စားသောက်ရသောဟင်းလျာ၊ လျှာဖြင့်လိမ်းစားရသောအရာ၊ သောက်ရသောအရည်နှင့် စုပ်စားရသောအရာတို့ အမျိုးမျိုးကိုလည်း ခံစားသုံးဆောင်သည်။

Verse 118

स्वविहारसंतोषः कामसुखावाप्तिरिति । त्रिवर्गगुणनिर्वृत्तिर्यस्य नित्यं गृहाश्रमे । स सुखान्यनुभूयेह शिष्टानां गतिमाप्नुयात् ॥ ११८ ॥

မိမိ၏သင့်လျော်သောပျော်ရွှင်မှု၌ စိတ်ကျေနပ်၍ ကာမသုခကိုလည်း ရရှိကာ၊ ဂೃಹာရှရမ်၌ တြိဝဂ္ဂ (ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ) ၏ဂုဏ်များကို နေ့စဉ်ပြည့်စုံစေသူသည် ဤလောက၌ သုခကို ခံစားပြီး သီလရှိသူတို့၏ သွားရာလမ်း (śiṣṭa-gati) ကို ရောက်နိုင်သည်။

Verse 119

उंछवृत्तिर्गृहस्थो यः स्वधर्म चरणे रतः । त्यक्तकामसुखारंभः स्वर्गस्तस्य न दुर्लभः ॥ ११९ ॥

ဥဉ္ဆဝృတ္တိ (ကျန်ရစ်သီးနှံကို စုကောက်၍ နိမ့်ချစွာ အသက်မွေးခြင်း) ဖြင့် နေထိုင်သော ဂೃಹಸ್ಥသည် မိမိ၏ စွဝဓမ္မကို လိုက်နာရာ၌ တည်ကြည်ပြီး ကာမသုခကြောင့် စတင်လုပ်ဆောင်သမျှကို စွန့်လွှတ်ထားလျှင်၊ သူ့အတွက် သုဝဏ္ဏ (ကောင်းကင်ဘုံ) သို့ ရောက်ရန် မခက်ခဲ။

Verse 120

वानप्रस्थाः खल्वपि धर्ममनुसरंतः पुण्यानि तीर्थानि नदीप्रस्रवणानि स्वभक्तेष्वरण्येषु । मृगवराहमहिष शार्दूलवनगजाकीर्णेषु तपस्यंते अनुसंचरंति ॥ १२० ॥

ဝါနပရಸ್ಥ (vānaprastha) အဆင့်သို့ ဝင်ရောက်သူတို့သည်လည်း ဓမ္မကိုလိုက်နာ၍ ပုဏ္ဏတီရ္ထများနှင့် သန့်ရှင်းသော မြစ်ရေထွက်ပေါက်များသို့ လှည့်လည်ကာ မိမိ၏ ဘက္တိနှစ်သက်ရာ တောအရပ်၌ နေထိုင်ကြသည်။ သမင်၊ ဝက်တော၊ ကျွဲ၊ ကျား၊ တောဆင်များ ပြည့်နှက်သော တောတွင်း၌ တပသ (austerity) ကို ကျင့်သုံး၍ စည်းကမ်းတကျ လှည့်လည်နေကြသည်။

Verse 121

त्यक्तग्राम्यवस्त्राभ्यवहारोपभोगा वन्यौषधिफलमूलपर्णपरिमितविचित्रनियताहाराः । स्थानासनिनोभूपाषाणसिकताशर्करावालुकाभस्मशायिनः काशुकुशचर्मवल्कलसंवृतांगाः । केशश्यश्रुनखरोमधारिणो नियतकालोपस्पर्शनाःशुष्कबलिहोमकालानुष्टायिनः । समित्कुशकुसुमापहारसंमार्जनलब्धविश्रामाः शीतोष्णपवनविष्टं भविभिन्नसर्वत्वचो । विविधनियमयोगचर्यानुष्टानविहितपरिशुष्कमांसशोणितत्वगस्थिभूता धृतिपराः सत्त्वयोगाच्छरीराण्युद्वहंते ॥ १२१ ॥

လောကီအဝတ်အစား၊ အပြုအမူနှင့် အပျော်အပါးတို့ကို စွန့်လွှတ်ပြီး တောထွက်ဆေးပင်၊ သစ်သီး၊ အမြစ်၊ အရွက်တို့ဖြင့် တိုင်းတာထားသော စည်းကမ်းရှိ အာဟာရကိုသာ စားသုံးကြသည်။ တစ်နေရာတည်း တစ်အနေအထားတည်း၌ တည်ငြိမ်နေကာ မြေပြင်၊ ကျောက်၊ သဲ၊ ကျောက်စရစ်၊ ဖုန်၊ သဲမှုန့် သို့မဟုတ် ပြာပေါ်တွင် အိပ်ကြပြီး kāśa မြက်၊ kuśa မြက်၊ တိရစ္ဆာန်အရေ သို့မဟုတ် သစ်ခွံဖြင့်သာ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်၊ လက်သည်းနှင့် ကိုယ်မွှေးတို့ကို မဖြတ်မတောက်ဘဲ ထား၍ သတ်မှတ်ချိန်တွင်သာ ရေချိုးကာ ခြောက်သွေ့ပူဇော်ပွဲနှင့် ဟိုးမ (homa) ကို အချိန်ကာလအတိုင်း ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မီးဖိုသစ်တုတ်၊ kuśa နှင့် ပန်းများကို စုဆောင်းပြီး သန့်ရှင်းရေး၊ တံမြက်လှည်းပြီးမှသာ အနားယူကြသည်။ အအေး၊ အပူနှင့် လေကို ခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် အသားအရေက ကွဲအက်ကြမ်းတမ်းလာပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော စည်းကမ်းနှင့် ယောဂကျင့်စဉ်တို့ကြောင့် အသား၊ သွေး၊ အသားအရေ၊ အရိုးတိုင်အောင် အလွန်ပိန်လှီသော်လည်း သတ္တဝ (sattva) ၏ အင်အားဖြင့် သတ္တိတည်ကြည်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာကို ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။

Verse 122

यस्त्वेतां नियतचर्यां ब्रह्मर्षिविहितां चरेत् । स दहेदग्निवद्दोषाञ्जयेल्लोकांश्च दुर्जयान् ॥ १२२ ॥

သို့သော် ဗြဟ္မရိရှီတို့က သတ်မှတ်ထားသော ဤစည်းကမ်းကျင့်စဉ်ကို ကျင့်သုံးသူသည် မီးကဲ့သို့ အပြစ်ဒोषများကို လောင်ကျွမ်းဖျက်ဆီးပြီး အနိုင်ယူရန် ခက်ခဲသော လောကများကိုပင် အောင်မြင်အနိုင်ယူနိုင်သည်။

Verse 123

परिव्राजकानां पुनराचारः तद्यथा । विमुच्याग्निं धनकलत्रपरिबर्हसंगेष्वात्मानं स्नेहपाशानवधूय परिव्रजंति । समलोष्टाश्मकांचनास्त्रिवर्गप्रवृत्तेष्वसक्तबुद्धयः ॥ १२३ ॥

ယခု အလှည့်ကျ လှည့်လည်သွားလာသော သံဃာတော်/ပရိဗ္ရာဇကတို့၏ အကျင့်စည်းကမ်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ သန့်ရှင်းသော မီးပူဇော်မှုကို စွန့်လွှတ်၍ ငွေကြေး၊ ဇနီး/ခင်ပွန်းနှင့် ပစ္စည်းအစုအဝေးတို့အပေါ် ချစ်ခင်တွယ်တာမှု ချည်နှောင်ချက်များကို ချိုးဖျက်ကာ ပရိဗ္ရာဇကအဖြစ် ထွက်ခွာလှည့်လည်ကြသည်။ သူတို့အတွက် မြေတုံး၊ ကျောက်တုံးနှင့် ရွှေသည် တူညီပြီး၊ လောကီဘဝ၏ ရည်မှန်းချက်သုံးပါးနှင့် ဆက်နွယ်သော လုပ်ဆောင်မှုများအပေါ်၌ပင် စိတ်မကပ်မငြိ။

Verse 124

अरिमित्रोदासीनां तुल्यदर्शनाः स्थावरजरायुजांडजस्वेदजानां भूतानां वाङ्मनृःकर्मभिरनभिरनभिद्रोहिणोऽनिकेताः । पर्वतपुलिनवृक्षमूलदेवायतनान्यनुसंचरंतो वा सार्थमुपेयुर्नगरं ग्रामं वा न क्रोधदर्पलोभमोहकार्पण्यदंभपरिवादाभिमाननिर्वृत्तहिंसा इति ॥ १२४ ॥

ရန်သူ၊ မိတ်ဆွေ၊ အလယ်အလတ်တို့အပေါ် တူညီသော မြင်ကွင်းရှိပြီး၊ မရွေ့မလျားသော သတ္တဝါများမှ စ၍ မိခင်ဝမ်းမှ မွေးဖွားသူ၊ ဥမှ ပေါက်ဖွားသူ၊ ချွေးမှ ဖြစ်ပေါ်သူ၊ အပင်ပေါက်မှ ထွက်ပေါ်သူတို့အထိ သတ္တဝါအားလုံးကို စကား၊ စိတ်နှင့် ကိုယ်ကာယအပြုအမူတို့ဖြင့် မထိခိုက်မညှဉ်းပန်းကြ။ ရန်လိုမှုမရှိ၊ အိမ်ရာတည်နေရာမရှိဘဲ တောင်တန်း၊ မြစ်ကမ်း၊ သစ်ပင်အမြစ်နှင့် ဘုရားကျောင်းများကို လှည့်လည်ကြပြီး၊ ခရီးသွားအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ မြို့ သို့မဟုတ် ရွာသို့ သွားနိုင်သည်။ ဒေါသ၊ မာန်မာန၊ လောဘ၊ မောဟ၊ ကပ်စီးနည်း၊ ဟန်ဆောင်မှု၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုမှုနှင့် အဟင်္ကာရတို့မှ ပေါက်ဖွားသော အကြမ်းဖက်မှုကင်းစင်ကြသည်။

Verse 125

भवंति चात्र श्लोकाः । अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यश्चरते मुनिः । न तस्य सर्वभूतेभ्यो भयमुत्पद्यते क्वचित् ॥ १२५ ॥

ဤအကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဂါထာများကို ရွတ်ဆိုကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် အဘယ (ကြောက်မက်ကင်းခြင်း) ကို ပေးကာ ကျင့်သုံးနေသော မုနိအပေါ်တွင် မည်သည့်သတ္တဝါမှ ကြောက်မက်မှုသည် မည်သည့်အခါမျှ မပေါ်ပေါက်လာ။

Verse 126

कृत्वाग्निहोत्रं स्वशरीरसंस्थं शरीरमग्निं स्वमुखे जुहोति । विप्रस्तु भैक्षोपगतैर्हविर्भिश्चिताग्निना संव्रजते हि सोकान् ॥ १२६ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း တည်ရှိသော အဂ္နိဟောတရကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ မိမိ၏ကိုယ်ခန္ဓာကို မီးကဲ့သို့ မိမိ၏ပါးစပ်ထဲသို့ပင် ဟောမ (ပူဇော်) လုပ်သည်။ ထိုဗြာဟ္မဏသည် ဆွမ်းခံ၍ ရသော ဟဝိ (ပူဇော်ပစ္စည်း) များနှင့်အတူ လောကမှ ထွက်ခွာသွားသည်; အမှန်တကယ် စိတားမီး (သင်္ချိုင်းမီး) သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသည်။

Verse 127

मोक्षाश्रमं यश्चरते यथोक्तं शुचिः स्वसंकल्पितयुक्तबुद्धिः । अनिंधनं ज्योतिरिव प्रशांतं स ब्रह्मलोकं श्रयते द्विजातिः ॥ १२७ ॥

ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ မောက္ခအာရှရမကို ကျင့်သုံးသော ဒွိဇာတိသည် သန့်ရှင်း၍ မှန်ကန်စွာ ချမှတ်ထားသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းထားသော ဉာဏ်ရှိသည်။ သူသည် လောင်စာမလိုသော မီးအလင်းကဲ့သို့ ငြိမ်းချမ်းတည်ငြိမ်လာကာ ဗြဟ္မလောကကို အားကိုးရောက်ရှိသည်။