
သနန္ဒနသည် ရာဇာ/ရဟန်းသို့ နေ၊ လ၊ ဂြိုဟ်များနှင့် ကေတု (ကြယ်တံခွန်/မီးတောက်ကြယ်) တို့ဖြင့် အချိန်နှင့် နိမိတ်များကို ဖတ်ရှုနည်းကို သင်ကြားသည်။ စာတမ်းသည် စೈတြလမှ စတင်သော နေစင်္ကရန္တီ အစဉ်နှင့် စဲတြ-ရှုကလ-ပရတိပဒာ၏ အပတ်နေ့ကို အဓိကထားပြီး၊ ထို့နောက် ဂြိုဟ်များ၏ မင်္ဂလာအဆင့်ကို စီစဉ်ဖော်ပြသည်။ နေ၏ နိမိတ်များ—စက်ဝိုင်းပုံ၊ မီးခိုးတိမ်၊ ဟာလိုဝိုင်း၊ ရာသီအလိုက် အရောင်မမှန်ခြင်း—ကို နိုင်ငံရေးနှင့် သဘာဝအကျိုးဆက်များ (စစ်ပွဲ၊ မင်းသေ၊ မိုးခေါင်၊ အစာခေါင်းပါး၊ ကပ်ရောဂါ) နှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ လ၏ နိမိတ်များတွင် “ချို” တည်နေရာ၊ ပြောင်းပြန်ထွက်ပေါ်ခြင်း၊ တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း နက္ခတ်ရာ အန္တရာယ်များနှင့် အမှတ်အသားများကို ရာသီခွင်နှင့် လက်နက်များနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြသည်။ အင်္ဂါနှင့် ဗုဒ္ဓ၏ နောက်ပြန်/ထွက်ပေါ် အခြေအနေများကို နက္ခတ်ရာအလိုက် ရှင်းလင်းပြီး မိုးရွာမှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုကို ဆိုသည်။ ဂုရု၏ နောက်ပြန်အရောင်နှင့် နေ့ခင်းမြင်ရခြင်းကို အရေးပေါ်ကပ်ဘေးနိမိတ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ သုကြကို ကောင်းကင်လမ်းကြောင်း (ဝီသိကာ) နှင့် ဆုံစည်းစည်းကမ်းများဖြင့် ချိန်ညှိပြီး၊ စနိ၏ နက္ခတ်ရာအချို့ ဖြတ်သန်းမှုကို ကောင်းကျိုးဖြစ်စေသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ကေတုအမျိုးအစားများ (တံရှည်၊ အရောင်၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ ပေါ်လာသည့်ဦးတည်ရာ) နှင့် အကျိုးဆက်များကို စနစ်တကျ ပြောသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အချိန်တိုင်းတာ ၉ မျိုး၊ ပူဇော်ပွဲ/ခရီး/မင်္ဂလာ/ဝရတ အတွက် ရွေးချယ်စည်းကမ်းများ၊ ဂုရု ၆၀ နှစ်စက်ဝန်းနှင့် ယုဂအုပ်စိုးရှင်များ၊ ဥတ္တရာယဏ/ဒက္ခိဏာယဏ အခမ်းအနားသင့်တော်မှု၊ လအမည်များ၊ တိထိအမျိုးအစား (နန္ဒာ/ဘဒြာ/ဇယာ/ရိက္တာ/ပူရ္ဏာ)၊ ဒೋಷဖြေ (ဒွိပုရှ္ကရ) နှင့် နက္ခတ်ရာခွဲခြားမှုကို သံစကားနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် သတ်မှတ်ပေးသည်။
Verse 1
सनंदन उवाच । क्रमाच्चैत्रादिमासेषु मेषाद्याः संक्रमा मताः । चैत्रशुक्लप्रतिपदि यो वारः स नृपः स्मृतः 1. ॥ १ ॥
သနန္ဒနက မိန့်ကြားသည်။ စိတ်ရာ (Caitra) မှစ၍ လအလိုက် အစဉ်လိုက် နေ၏ သင်္ကြန်ပြောင်းလဲမှုများကို မေဿ (Aries) မှစတင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ စိတ်ရာလ၏ သုက္လပက္ခ ပရတိပဒ်နေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်သော အပတ်နေ့ကို နေ့များအနက် «ဘုရင်» (အဓိက) ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 2
मेषप्रवेशे सेनानीः कर्कटे सस्यपो भवेत् । समोद्यधीश्वरः सूर्यो मध्यमश्चोत्तमो विधुः ॥ २ ॥
နေက မေဿ (Aries) သို့ ဝင်သည့်အခါ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် (စေနာနီ) ပေါ်ထွန်းမည်ဟု ဆိုသည်။ ကရ்கဋ (Cancer) သို့ ဝင်သည့်အခါ စိုက်ပျိုးသီးနှံတို့၏ အရှင်၊ လယ်ယာအုပ်စိုးသူ ပေါ်လာမည်။ နေသည် သမုဒ္ဒရာ၏ အရှင်ဖြစ်လာပြီး၊ လသည် အင်အားအလယ်အလတ်ဖြစ်ကာ နောက်တဖန် အထူးကောင်းမြတ်၍ အလွန်မင်္ဂလာရှိလာသည်။
Verse 3
नेष्टः कुजो बुधो जीवो भृगुस्त्वतिशुभङ्करः । अधमो रविजो वाच्यो ज्ञात्वा चैषां बलाबलम् ॥ ३ ॥
အင်္ဂါ (Mars) သည် မကောင်းသဘောဆောင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဗုဒ္ဓ (Mercury) နှင့် ဂုရု (Jupiter) သည် ကောင်းမြတ်သည်။ သုက္က (Venus) သည် အလွန်မင်္ဂလာဖြစ်စေသည်။ သို့သော် ဤဂြိုဟ်တို့၏ အင်အားနှင့် အားနည်းချက်ကို သိပြီးနောက် နေကို အနိမ့်ဆုံး (မကောင်းဆုံး) ဟု ခေါ်ဆိုရမည်။
Verse 4
दण्डाकारे कबंधेवा ध्वांक्षाकारेऽथ कीलके । दृष्टेऽकमण्डले व्याधिर्भ्रांतिश्चोरार्थनाशनम् ॥ ४ ॥
ပူဇော်ရာတွင် သုံးသော ကီလက (peg) သည် တံတောင်ပုံ၊ ခေါင်းမဲ့ကိုယ်ထည်ပုံ၊ သို့မဟုတ် ကျီးကန်းပုံကဲ့သို့ မြင်ရလျှင်—ထိုကဲ့သို့သော ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ကို မြင်သောအခါ—ရောဂါ၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးမှု၊ နှင့် သူခိုးကြောင့် ဥစ္စာဆုံးရှုံးမှုကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 5
छत्रध्वजपताकाद्यसन्निभस्तिमितैर्ध्वनैः । रविमण्डलगैर्धूम्रैः सस्फुलिंगैर्जगत् क्षयः ॥ ५ ॥
ထီး၊ အလံ၊ ပတাকাတို့နှင့် ဆင်တူသည့် တိတ်ဆိတ်တင်းကျပ်သော အသံများ ပေါ်လာပြီး၊ နေမဏ္ဍလပေါ်တွင် မီးစက်များပါသော မီးခိုးတိမ်အစုအဝေးများ လှုပ်ရှားသွားလာလျှင်—လောက၏ ပျက်စီးခြင်းကို ကြိုတင်ဟောကြားသည်။
Verse 6
सितरक्तैः पीतकृष्णैर्वर्णैर्विप्रादिपीडनम् । घ्नंति द्वित्रिचतुर्वर्णैर्भुवि राजजनान्मुने ॥ ६ ॥
အို မုနိရေ၊ မြေပြင်ပေါ်၌ ရာဇဝင်အမျိုး (ခတ္တိယ) တို့သည် ဘြာဟ္မဏနှင့် အခြားသူတို့ကို ဖိနှိပ်နှောင့်ယှက်ကြ၏။ အဖြူ၊ အနီ၊ အဝါ၊ အနက် ဟူသော အရောင်အုပ်စုများဖြင့် နှစ်မျိုး၊ သုံးမျိုး၊ လေးမျိုး ခွဲခြားကာ ထိုးနှက်ဖျက်ဆီးကြ၏။
Verse 7
ऊर्द्ध्वैर्भानुकरैस्ताम्रैर्नाशं याति चमूपतिः । पीतैर्नृपसुतः श्वेतैः पुरोधश्चित्रितैर्जनाः ॥ ७ ॥
နေမင်း၏ ရောင်ခြည်များ အထက်သို့တက်ကာ ကြေးနီနီရောင် ထင်ရှားလာသော် စစ်တပ်မူးချုပ်သည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်၏။ အဝါရောင်ဖြစ်သော် မင်းသားသည် ဒုက္ခရောက်၏။ အဖြူရောင်ဖြစ်သော် ပုရောဟိတ် (ရာဇပူဇာဆရာ) သည် ဒုက္ခရောက်၏။ အရောင်စုံဖြစ်သော် ပြည်သူတို့ ခံစားရ၏။
Verse 8
धूम्रैर्नृपपिशंगैस्तु जलदाधोमुखैर्जगत् । शुभोर्कः शिशिरे ताम्रः कुंकुमाभा वसन्तिके ॥ ८ ॥
မီးခိုးရောင်နှင့် အညိုဖျော့ရောင် မိုးတိမ်များ အောက်သို့ချိုင့်ကျကာ ကမ္ဘာလောကသည် မှောင်မိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ မင်္ဂလာရှိသော နေမင်းသည် ဆောင်းရာသီ၌ ကြေးနီရောင်ထင်ရှားပြီး နွေဦးရာသီ၌ ကုංකုမ (ဇာဖရန်) ကဲ့သို့ တောက်ပ၏။
Verse 9
ग्रीष्मश्चापांडुरश्चैव विचित्रो जलदागमे । पद्मोदराभः शरदि हेमंते लोहितच्छविः ॥ ९ ॥
နွေရာသီ၌ နေမင်းသည် ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၏။ မိုးရာသီဝင်လာသော် အရောင်စုံစုံ ထင်ရှား၏။ ဆောင်းဦး၌ ကြာပန်းအတွင်းသားကဲ့သို့ တောက်ပ၏။ ဆောင်းရာသီ၌ နီမြန်းသော အလင်းရောင်ကို ဆောင်၏။
Verse 10
पीतः शीते सिते वृष्टौ ग्रीष्मे लोहितभा रविः । रोगानावृष्टिभयकृत् क्रमादुक्तो मुनीश्वर ॥ १० ॥
အို မုနိအရှင်ကြီး၊ အစဉ်လိုက် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ဆောင်းရာသီ၌ နေမင်း အဝါရောင်ဖြစ်လျှင်၊ မိုးရာသီ၌ ဖြူဖျော့ဖြစ်လျှင်၊ နွေရာသီ၌ နီမြန်းလျှင်—ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေ၍ ရောဂါများနှင့် မိုးနည်းမည်ဟူသော ကြောက်လန့်မှုကို ယူဆောင်လာ၏။
Verse 11
इन्द्र चापार्द्धमूर्तिस्तु भानुर्भूपविरोधकृत् । शशरक्तनिभे भानौ संग्रामो न चिराद्भुवि ॥ ११ ॥
နေမင်းသည် အိန္ဒြာ၏ မြားတံတားတစ်ဝက်ကဲ့သို့ (မိုးတံတားတစ်စိတ်) ပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် ထင်ရှားလာလျှင် မင်းများအကြား ရန်ငြိုးပွားစေသည်။ နေမင်းသည် ယုန်သွေးကဲ့သို့ နီရဲနက်ရှိုင်းလာလျှင် မြေပြင်ပေါ်၌ မကြာမီ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပေါ်မည်။
Verse 12
मयूरपत्रसङ्काशो द्वादशाब्दं न वर्षति । चन्द्रमासदृशो भानुः कुर्याद्भूपांतरं क्षितौ ॥ १२ ॥
တိမ်များသည် မယူးရ (ပျားကောင်) အမွှေးတောင်ကဲ့သို့ ပုံရိပ်ထင်လျှင် ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင် မိုးမရွာမည်။ နေမင်းသည် လမင်းကဲ့သို့ ထင်ရှားလာလျှင် မြေပြင်ပေါ်၌ မင်းအာဏာ ပြောင်းလဲခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 13
अर्के श्यामे कीटभयं भस्माभे राष्ट्रजं तथा । छिद्रे ऽर्कमण्डले दृष्टं महाराजविनाशनम् ॥ १३ ॥
နေမင်း အမည်းရောင်ထင်လျှင် ပိုးမွှားဘေးကို ကြောက်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ပြာမှုန်ကဲ့သို့ ထင်လျှင် နိုင်ငံအတွင်းမှ ကပ်ဘေးကြီး ပေါ်ပေါက်မည်ကို ညွှန်ပြသည်။ နေဝိုင်းတွင် အပေါက်တစ်ခု မြင်ရလျှင် မဟာမင်းကြီး ပျက်စီးခြင်းကို သတိပေးသည်။
Verse 14
घटाकृतिः क्षुद्भयकृत्पुरहा तोरणाकृतिः । छत्राकृते देशहतिः खंडभानुनृपांतकृत् ॥ १४ ॥
အိုးပုံသဏ္ဍာန် လက္ခဏာပေါ်လျှင် အစာခေါင်းပါးဘေးကို ကြောက်ရမည်။ မြို့ပေါ်တွင် ထင်ရှားလာသော လက္ခဏာသည် မြို့ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ တံခါးတံတားပုံသဏ္ဍာန်သည် ပျက်စီးခြင်းကို ယူဆောင်လာပြီး၊ ထီးပုံသဏ္ဍာန်သည် နယ်မြေတစ်ပြင်လုံး ပျက်စီးခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။ နေမင်းကွဲပြား၍ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်လျှင် မင်းသေခြင်း၏ လာဘ်နိမိတ် ဖြစ်သည်။
Verse 15
उदयास्तमये काले विद्युदुल्काशनिर्यदि । तदा नृपवधो ज्ञेयस्त्वथवा राजविग्रहः ॥ १५ ॥
နေထွက်ချိန် သို့မဟုတ် နေဝင်ချိန်တွင် မိုးကြိုးလျှပ်စီး သို့မဟုတ် မီးလုံးကြယ် (မီတီယာ) ကို မြင်ရလျှင် မင်းသေခြင်း၏ လာဘ်နိမိတ်ဟု သိရမည်၊ သို့မဟုတ် မင်းများအကြား ပဋိပက္ခနှင့် ရန်ငြိုးကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 16
पक्षं पक्षार्धमर्केन्दु परिविष्टावहर्निशम् । राजानमन्यं कुरुतो लोहिताम्बुदयास्तगौ ॥ १६ ॥
နေမင်းနှင့် လမင်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်လည်ကာ အချိန်အတိုင်းအတာ—လပတ်နှင့် လပတ်ခွဲ၊ နေ့နှင့် ည—ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့အတူ အနီရောင်တောက်ပသော ထွက်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဝင်လျှောခြင်းတို့ကြောင့် အုပ်စိုးသူတို့၏ အစဉ်အဆက် ပြောင်းလဲမှုကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။
Verse 17
उदयास्तमये भानुराच्छिन्नः शस्त्रसन्निभैः । घनैर्युद्धं खरोष्ष्ट्राद्यैः पापरूपैर्भयप्रदम् ॥ १७ ॥
နေထွက်ချိန်နှင့် နေဝင်ချိန်တွင် နေမင်းသည် လက်နက်ကဲ့သို့ ထင်ရသော မိုးတိမ်များကြောင့် ဖြတ်တောက်ခံရသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ ထိုသည် ပင်ပန်းကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲတစ်ရပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ လာနှင့် ကုလားအုတ်တို့ကဲ့သို့ ပാപရုပ်၊ ကြောက်စရာရုပ်ပုံများက တိုက်ခိုက်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 18
याम्य शृङ्गोन्नतश्चन्द्रः शुभदो मीनमेषयोः । सौम्य शृङ्गोन्नतः श्रेष्ठो नृयुङ्मकरयोस्तथा ॥ १८ ॥
လမင်းသည် «တောင်ဘက်ချို» တွင် မြင့်တက်လာသောအခါ မိန်နှင့် မေဿ ရာသီတို့အတွက် မင်္ဂလာကောင်းကို ပေးသည်။ ထို့အတူ «မြောက်ဘက်ချို» တွင် မြင့်တက်လာသော လမင်းသည် ကုಂಭ နှင့် မကရ ရာသီတို့အတွက်လည်း အကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 19
घटोक्ष्णस्तु समः कर्कचापयोः शरसन्निभः । चापवत्कौर्महर्योश्च शूलवत्तुलकर्कयोः ॥ १९ ॥
«ဃဋောက္ဏ» ဟုခေါ်သော အမှတ်လက္ခဏာသည် ကရက (Cancer) နှင့် ဓနု (Sagittarius) အတွက် တူညီပြီး မြားကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မကရ (Capricorn) နှင့် သိင်္ဟ (Leo) အတွက်တော့ လေးကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ တူလာ (Libra) နှင့် ကရက အတွက်တော့ လှံကဲ့သို့ (သုံးခွ) ဖြစ်သည်။
Verse 20
विपरीतोदितश्चन्द्रो दुर्भिक्षकलहप्रदः । आषाढद्वयमूलेन्द्र धिष्ण्यानां याम्यगः शशी ॥ २० ॥
လမင်းသည် ပြောင်းပြန် (မင်္ဂလာမကောင်း) အနေဖြင့် ထွက်ပေါ်လာလျှင် အစာရှားပါးမှုနှင့် အငြင်းပွားမှုကို ပေးတတ်သည်။ ထို့အတူ နက္ခတ်တန်းများအတွင်း တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း၌ ရှိသော လမင်းသည်—အထူးသဖြင့် အာရှာဍ္ဍနှစ်ခု၊ မူလ နှင့် ဇျေဋ္ဌာ—တွင် ရှိလျှင် မကောင်းသော အကျိုးကို ဆောင်တတ်သည်။
Verse 21
अग्निप्रदस्तेयचरवनसर्पविनाशकृत् । विशाखा मित्रयोर्याम्यपार्श्वगः पापगः शशी ॥ २१ ॥
လသည် ဝိသာခာ နက္ခတ်၌ ရောက်သော် မီး၊ ခိုးယူမှု၊ လှုပ်ရှားသတ္တဝါများ၊ တောတောင်နှင့် မြွေတို့ကို ဖျက်ဆီးစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအခါ လသည် မိတ္တရ နှစ်ပါး၏ တောင်ဘက်၌ လျှောက်သွား၍ မင်္ဂလာမကောင်းဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 22
मध्यमः पितृदैवत्ये द्विदैवे सौम्यगः शशी । अप्राप्यपौष्णभाद्रौद्रामदुक्षाविशशी शुभः ॥ २२ ॥
လသည် အင်အားအလယ်အလတ်ဖြစ်၍ ပိတೃဒေဝတား (ဘိုးဘွား) နက္ခတ်၌ တည်ကာ သဘောနှစ်မျိုးရှိသော ရာသီ၌ ရောက်လျှင် လသည် သောမ്യ၊ မင်္ဂလာဖြစ်လာသည်။ ပေါဿ္ဏ၊ ဘာဒြ၊ ရောဒြ အုပ်စုများသို့ မရောက်သေးသဖြင့် အနာအဆာကင်း၍ ကောင်းမြတ်နေသည်။
Verse 23
मध्यगो द्वारदक्षाणि अतीत्य नववासवात् । यमेंद्रा हीशनोयेशमरुतश्चार्द्धतारकाः ॥ २३ ॥
အလယ်လမ်းဖြင့် သွားသူသည် တောင်ဘက်တံခါးများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ဝါသဝ ကိုးပါးကိုလည်း ကျော်လွန်သည်။ ထိုနေရာ၌ ယမနှင့် အိန္ဒြာ၊ ဣရှာနနှင့် ယေရှ၊ မရုတ်တို့နှင့် အာဓ္ဓတားကာ (တစ်ဝက်ကြယ်များ) ကို တွေ့ရသည်။
Verse 24
ध्रुवादिति द्विदैवाः स्युरध्यर्द्धांश्चापराः समाः । याम्यशृंगोन्नतो नेष्टः शुभः शुक्ले पिपीलिका ॥ २४ ॥
ဓြုဝမှစ၍ အချို့သော နိမိတ်များကို “နှစ်မျိုးကံ” ဟု ဆိုကြပြီး အချို့သည် တစ်ပိုင်းခွဲနှင့်တူသော အချိန်အတွင်း အကျိုးပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ ညာဘက်ချိုင့် (ချို) မြင့်တက်နေသူကို မလိုလားအပ်ဟု သတ်မှတ်ကြသော်လည်း လင်းလက်သော ပက္ခ (သုက္ကလပက္ခ) တွင် မြင်ရသော ပုရွက်ဆိတ်သည် မင်္ဂလာဖြစ်သည်။
Verse 25
कार्यहानिः कार्यवृद्धिर्हानिर्वृद्धिर्यथाक्रमम् । सुभिक्षकृद्विशालेंदुरविशालोघनाशनः ॥ २५ ॥
အစဉ်လိုက် အလုပ်ကိစ္စများ၏ ဆုံးရှုံးမှုနှင့် တိုးတက်မှုကို ဖြစ်စေပြီး၊ ထို့အတူ လျော့နည်းခြင်းနှင့် တိုးပွားခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။ စားနပ်ရိက္ခာပေါများစေသော သုဘိက္ခကို ဖြစ်စေ၍ လကို ကျယ်ဝန်းထင်ရှားစေသည်။ ကြီးမားသောအရာကို မကြီးမားသကဲ့သို့ ဖြစ်စေကာ ထူထဲသော မိုးတိမ်အစုများကို ဖယ်ရှားပစ်သည်။
Verse 26
अधोमुखे शस्त्रभयं कलहो दंडसन्निभे । कुजाद्यैर्निहते शृंगे मंडले वा यथाक्रमम् ॥ २६ ॥
နိမ့်ဘက်သို့လှည့်နေသော အမှတ်အသားသည် လက်နက်ကြောက်ရွံ့မှုကို ပြသည်။ တုတ်တံကဲ့သို့ ဖြစ်လျှင် အငြင်းပွားမှုကို ပြသည်။ ချို သို့မဟုတ် ဝိုင်းပုံအမှတ်ကို ကုဇ (အင်္ဂါရက) နှင့် အခြားဂြိုဟ်များက အစဉ်လိုက် ထိခိုက်လျှင် ထိုအတိုင်း အကျိုးရလဒ်များ ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 27
क्षेमाद्यं वृष्टिभूपालजननाशः प्रजायते । सत्याष्टनवमर्क्षेषु सोदयाद्वक्रिमे कुजे ॥ २७ ॥
ကုဇ (အင်္ဂါရက) သည် နောက်ပြန်လှည့် (retrograde) ဖြစ်ပြီး စတျာ (Satyā) မှ စတင်သော နက္ခတ်များတွင် ထွက်ပေါ်လာသော် ကောင်းကျိုးအဖြစ် အေးချမ်းလုံခြုံမှု၊ မိုးရွာမှုတို့ကို ဖြစ်စေသကဲ့သို့ မင်းများနှင့် ပြည်သူတို့၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။
Verse 28
तद्वक्रमुष्णं संज्ञं स्यात्प्रजापीडाग्निसंभवः । दशमैकादशे ऋक्षे द्वादशर्वाग्रतीपयः ॥ २८ ॥
ထိုဖွဲ့စည်းမှုကို “ဝက్రమုஷ္ဏ” ဟု ခေါ်၍ “နောက်ပြန်လှည့်၍ ပူလောင်သော” ဟူသတည်း။ သတ္တဝါတို့ကို နှိပ်စက်သော မီးမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၎င်းကို ဒသမနှင့် ဧကာဒသမ နက္ခတ်တွင် မှတ်ယူကြပြီး၊ ထို့နောက် ဒွါဒသ နက္ခတ်တို့သည် မိမိတို့၏ အစွန်အဖျားများ ရှေ့သို့ မျက်နှာမူသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 29
कूक्रं वक्रमुखं ज्ञेयं सस्यवृष्टिविनाशकृत् । कुजे त्रयोदशे ऋक्षे वक्रिते वा चतुर्दशे ॥ २९ ॥
“ကူကရ” ဟူသော နိမိတ်ကို “ကွေ့မျက်နှာ” ဟု သိမှတ်ရမည်။ ၎င်းသည် စိုက်ပျိုးသီးနှံနှင့် မိုးရေကို ပျက်စီးစေသည်။ အင်္ဂါနေ့တွင် လသည် ၁၃ မျိုးနက္ခတ်၌ ရှိသော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် “ဝကရိတ” (ကွေ့/နောက်ပြန်) ဖြစ်နေစဉ် ၁၄ မျိုးနက္ခတ်၌ ရှိသော်လည်းကောင်း ထိုနိမိတ် ပေါ်သည်။
Verse 30
बालस्यचक्रं तत्तस्मिन्सस्यवृष्टिविनाशनम् । पंचदशे षोडशर्क्षे वक्रे स्याद्रुधिराननम् ॥ ३० ॥
“ကလေး၏ဘီး” ဟူသော နိမိတ်သည် ပေါ်လာသော် စိုက်ပျိုးသီးနှံနှင့် မိုးရေကို ပျက်စီးစေသည်။ ဂြိုဟ်တစ်လုံးသည် ၁၅ သို့မဟုတ် ၁၆ နက္ခတ်တွင် နောက်ပြန်လှည့်နေပါက “သွေးမျက်နှာ” ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး မကောင်းသော လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
Verse 31
दुर्भिक्षं क्षुद्भयं रोगान्करोति क्षितिनंदनः । अष्टादशे सप्तदशे तद्वक्रं मुशलाह्वयम् ॥ ३१ ॥
အို မြေမိခင်၏သားတော် မင်းကြီး၊ ထိုအရာသည် အစာရှားပါးမှု၊ ဆာလောင်မှုကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ရောဂါများကို ဖြစ်စေသည်။ ဆယ့်ရှစ်မြောက်ကာလ၌ ဆယ့်ခုနစ်မြောက်အနေအထားတွင် ၎င်း၏ ကွေ့ကောက်အမင်္ဂလာပုံစံကို «မုရှလ» ဟု ခေါ်သည်။
Verse 32
दुर्भिक्षं धनधान्यादिनाशने भयकृत् सदा । फाल्गुन्योरुदितो भौमो वैश्वदेवे प्रतीपगः ॥ ३२ ॥
အင်္ဂါဂြိုဟ် (ဘောမ) သည် ဖာလ္ဂုနီနှစ်ပါး နက္ခတ်တွင် ထွက်ပေါ်၍ ဝိုင်ရှ္ဝဒေဝ၌ ဆန့်ကျင်လမ်းကြောင်းဖြင့် သွားလျှင် အမြဲတမ်း ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေကာ—အစာရှားပါးမှုနှင့် ငွေကြေး၊ စပါးနှံနှင့် ဆက်စပ်အရင်းအမြစ်များ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို ယူဆောင်လာသည်။
Verse 33
अस्तगश्चतुरास्यार्क्षे लोकत्रयविनाशकृत् । उदितः श्रवणे पुष्ये वक्तृगोश्वनहानिदः ॥ ३३ ॥
အကယ်၍ ၎င်းသည် စတုရာသျာ နက္ခတ်၌ ဝင်လျှော (အဆင်း) သွားလျှင် လောကသုံးပါးကို ဖျက်ဆီးစေသော အကြောင်းတရား ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် လ၌ ရှရဝဏ သို့မဟုတ် ပုရှျ နက္ခတ်တွင် ရှိစဉ် ထွက်ပေါ်လျှင် ပြောသူအတွက် ဆုံးရှုံးမှုကို ယူဆောင်လာပြီး နွား၊ မြင်းနှင့် လူတို့ကို ထိခိုက်စေသည်။
Verse 34
यद्दिग्गोऽभ्युदितो भौमस्तद्दिग्भूपभयप्रदः । मघामध्यगतो भौमस्तत्र चैव प्रतीपगः ॥ ३४ ॥
အင်္ဂါဂြိုဟ် (ဘောမ) ထွက်ပေါ်သည့် ဦးတည်ရာ မည်သည့်ဘက်မဆို ထိုဘက်၏ အုပ်ချုပ်မင်းအပေါ် ကြောက်ရွံ့မှု ကျရောက်စေသည်။ ထို့ပြင် အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် မဃာ နက္ခတ်၏ အလယ်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သော်လည်း ထိုနေရာ၌ပင် အမင်္ဂလာဆန်စွာ ဆန့်ကျင်ဖြစ်လာသည်။
Verse 35
अवृष्टिशस्त्रभयदः पीड्यं देवा नृपांतकृत् । पितृद्विदैवधातॄणां भिद्यन्ते गंडतारकाः ॥ ३५ ॥
နတ်တို့ အနှောင့်အယှက်ခံရသောအခါ မိုးခေါင်ခြင်းနှင့် လက်နက်ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေကာ မင်းများ၏ ကျဆုံးခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။ ပိတೃများနှင့် သာသနာတော်၏ ဓမ္မစည်းမျဉ်းများကို ဆန့်ကျင်သူတို့အတွက် အဖုကဲ့သို့ အမင်္ဂလာလက္ခဏာများ ပေါက်ကွဲထွက်ပေါ်လာသည်။
Verse 36
दुर्भिक्षं मरणं रोगं करोति क्षितिजस्तदा । त्रिषूत्तरासु रोहिण्यां नैरृते श्रवणे मृगे ॥ ३६ ॥
အင်္ဂါဂြိုဟ် (မြေမိခင်၏သား) သည် အုတ္တရာသုံးပါး (Uttarā‑Phālgunī, Uttarāṣāḍhā, Uttarā‑Bhādrapadā) နှင့် ရိုဟိဏီ၌ တည်နေ၍၊ နိရ္ရတ (အနောက်တောင်) ဘက်၌လည်းကောင်း၊ သြရဝဏနှင့် မೃဂသီရ္ṣ နက္ခတ်တို့၌လည်းကောင်း ရောက်သော် အစာခေါင်းပါးမှု၊ သေဆုံးမှု၊ ရောဂါဘေးတို့ကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 37
अवृष्टिदश्चरन्भौमो दक्षिणे रोहिणीस्थितः । भूमिजः सर्वधिष्ण्यानामुदगामी शुभप्रदः ॥ ३७ ॥
အင်္ဂါဂြိုဟ် (ဘောမ/ဘူမ) သည် လမ်းကြောင်းမမှန်ဘဲ ရိုဟိဏီ၌တည်နေစဉ် တောင်ဘက်သို့ ရောက်လျှင် မိုးခေါင်ခြင်း၏ နိမိတ်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြေမွေးဂြိုဟ်သည် မိမိ၏ အစခန်းအားလုံးကို ဖြတ်သန်းကာ မြောက်ဘက်သို့ တက်သွားလျှင် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာကို ပေးတတ်သည်။
Verse 38
याम्यगोऽनिष्टफलदो भवेद्भेदकरो नृणाम् । विनोत्पातेन शशिनः कदाचिन्नोदयं व्रजेत् ॥ ३८ ॥
လသည် တောင်ဘက်လမ်းကြောင်းဖြင့် သွားလာသော် မကောင်းသော အကျိုးကို ပေး၍ လူတို့အကြား အငြင်းပွားကွဲပြားမှုကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ ထို့ပြင် ဥတ္ပာတ (အံ့ဖွယ်နိမိတ်) မရှိလျှင် လသည် မည်သည့်အခါမျှ မထွက်ပေါ်နိုင်ဟု ဆို၏။
Verse 39
अनावृष्टाग्निभयकृदनर्थनृपविग्रहः । वसुवैष्णवविश्वेन्दुधातृभेषु चरन्बुधः ॥ ३९ ॥
ဗုဓဂြိုဟ် (Budha) သည် ဝသု၊ ဝိုင်ෂ္ဏဝ၊ ဝိශ්ဝေ၊ အိန္ဒု၊ ဓာတೃ နှင့် ဘဟ နက္ခတ်အုပ်စုများအတွင်း သွားလာသော် မိုးခေါင်ခြင်း၊ မီးဘေးကြောက်ရွံ့ခြင်း စသည့် ဘေးအန္တရာယ်များကို ဖြစ်စေပြီး၊ မင်းတို့အကြား အပျက်အဆီးနှင့် ပဋိပက္ခကို ယူဆောင်လာသည်။
Verse 40
भिनत्ति यदि तत्तारां बाधावृष्टिभयंकरः । आद्रा र्दिपितृभांतेषु दृश्यते यदि चन्द्र जः ॥ ४० ॥
ဘေးဒဏ်နှင့် မိုးအန္တရာယ်ကို ဖြစ်စေသော ကြောက်မက်ဖွယ်ဂြိုဟ်သည် ထိုကြယ်ကို ထိုးဖောက်လျှင်၊ ထို့ပြင် လမွေးဂြိုဟ်ကို အာဒြာ၌လည်းကောင်း၊ မိုးရာသီနက္ခတ်များ၌လည်းကောင်း၊ ပိတೃ‑နက္ခတ်အုပ်စုများအတွင်း၌လည်းကောင်း မြင်ရလျှင်၊ ထိုဖွဲ့စည်းမှုသည် အနှောင့်အယှက်နှင့် မိုးကြောင့်ဖြစ်သော ဘေးအန္တရာယ်ကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 41
तदा दुर्भिक्षकलहरोगानावृष्टिभीतिकृत् । हस्तादिषट्सु तारासु विचरन्निन्दुनंदनः ॥ ४१ ॥
ထိုအခါ အိန္ဒုနန္ဒန (ဗုဓ၊ မာကူရီ) သည် ဟတ္သာမှ စတင်သော နက္ခတ်ခြောက်ခုအတွင်း လှည့်လည်သွားလာရာတွင် မိုးမရွာခြင်း၊ အစာရှားပါးမှု၊ အငြင်းပွားမှုနှင့် ရောဂါတို့ကြောင့် ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေတတ်၏။
Verse 42
क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं कुरुते रोगनाशनम् । अहिर्बुध्न्यार्यमाग्नेययाम्यभेषु चरन्बुधः ॥ ४२ ॥
ဗုဓ (မာကူရီ) သည် အဟိဗုဓ္နျ၊ အာရျမာ၊ အာဂ္နေယ နှင့် ယာမျ နက္ခတ်များအတွင်း လှည့်လည်သွားလာသော် လုံခြုံချမ်းသာမှု၊ အစာအဟာရပေါများမှုနှင့် ကျန်းမာရေးကို ပေးကာ ရောဂါကို ဖျက်ဆီးစေ၏။
Verse 43
भिषक्तरंगवाणिज्यवृत्तीनां नाशकृत्तदा । पूर्वात्रयेचरन्सौम्यो योगतारां भिनत्ति चेत् ॥ ४३ ॥
ထိုအခါ ဆောမျ (ဗုဓ၊ မာကူရီ) သည် အစောပိုင်း နက္ခတ်သုံးခုအတွင်း လှည့်လည်သွားလာစဉ် ယောဂကြယ်ကို ထိုးဖောက်လျှင် ဆေးကုသရေး၊ ပင်လယ်ခရီးသွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အလုပ်အကိုင်များကို ပျက်စီးစေတတ်၏။
Verse 44
क्षुच्छस्त्रानलचौरेभ्यो भयदः प्राणिनां तदा । याम्याग्निधातृवायव्यधिष्ण्येषु प्राकृता गतिः ॥ ४४ ॥
ထိုအခါ သတ္တဝါတို့အတွက် အစာငတ်ခြင်း၊ လက်နက်၊ မီးနှင့် သူခိုးတို့ကြောင့် ကြောက်ရွံ့မှုကို ပေးတတ်၏။ ထို့ပြင် လောကီသဘောအတိုင်း သွားလာမှုသည် ယမ၊ အဂ္နိ၊ ဓာတೃ နှင့် ဝါယု တို့၏ အာဌာနများသို့ ဦးတည်သွား၏။
Verse 45
रौद्रे न्दुसार्पपित्र् येषु ज्ञेया मिश्राह्वया गतिः । भाग्यार्यमेज्यादितिषु संक्षिप्ता गतिरुच्यते ॥ ४५ ॥
ရော်ဒြ၊ အိန္ဒု၊ သာရ္ပ နှင့် ပိတ္ရျ ဟုခေါ်သော အပိုင်းအခြားများတွင် ဂတိကို “ရောနှောသော” (မိශ්ရ) လမ်းကြောင်းဟု သိမှတ်ရ၏။ ဘာဂျျ၊ အာရျမာ၊ အေဇျ နှင့် အာဒိတိ ဟုခေါ်သော အပိုင်းများတွင် ဂတိကို “အကျဉ်းချုပ်/တိုတောင်းသော” (သံက္ခိပ္တာ) ဟု ကြေညာထား၏။
Verse 46
गतिस्तीक्ष्णाजचरणाहिर्बुघ्न्यभाश्रिभेषुया । योमातिकातिविश्वांबुमूलमत्स्यैन्यजस्य च ॥ ४६ ॥
«ဂတိ», «တိက္ရှ္ဏာ», «အဇ», «စရဏ», «အဟိရ်», «ဘုဃ္နျာ», «ဘာ», «သရီ», «ဘေရှုယာ» နှင့် «ယော», «မာတိကာ», «အတိ», «ဝိශ්ဝာမ္ဗု», «မူလ», «မတ္စျ», «ဧနျဇ» ဟူသော အမည်များသည် အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ သန့်ရှင်းသော အမည်တော်များအဖြစ် စိတ်တွင် ဆင်ခြင်သမ္မတရားဖြင့် တရားထိုင်၍ စူးစမ်းရမည့် လျှို့ဝှက်နာမများ ဖြစ်သည်။
Verse 47
घोरा गतिर्हरित्वाष्ट्रवसुवारुणभेषु च । इंद्रा ग्निमित्रमार्तंडभेषु पापाह्वयागतिः ॥ ४७ ॥
«ဟရိတ်», «တွာရှ္ဋြ», «ဝစု», «ဝါရုဏ» ဟူသော အမည်ပုံစံများတွင် သတ္တဝါ၏ ခရီးလမ်းသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် «အိန္ဒြာဂ္နိ», «မိတ္ရ», «မာရ္တဏ္ဍ» ပုံစံများတွင် ရောက်ရာဂတိကို «အပြစ်နာမရှိသော မင်္ဂလာမကောင်းသည့် ခရီး» ဟု သိကြ၏။
Verse 48
प्राकृताद्यासु गतिषु ह्युदितोऽस्तमियोपिवा । यावंत्येव दिनान्येष दृश्यस्तावत्यदृश्यगः ॥ ४८ ॥
ပရကృత (ရုပ်ဝတ္ထု) အခြေအနေမှ စတင်သော အမျိုးမျိုးသော ဂတိများအတွင်း၌ ဤသူကို “ထွက်ပေါ်” သော်လည်းကောင်း “ဝင်လျှော” သော်လည်းကောင်း ဟု ဆိုကြသော်လည်း မြင်ရသည့်နေ့ရက် အရေအတွက်တင်သာ ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တူညီသမျှကာလတွင် သူသည် မမြင်ရသော အခြေအနေဖြင့် သွားလာနေ၏။
Verse 49
चत्वारिंशत्क्रमात्र्त्रिशद्र वींदू भूसुतो नव । पंचदशैकादशभिर्दिवसैः शशिनंदनः ॥ ४९ ॥
အစဉ်လိုက်အားဖြင့်—နေ နှင့် လ တို့သည် မိမိတို့၏ လမ်းကြောင်းကို သုံးဆယ်နှင့် လေးဆယ်ရက်အတွင်း ပြီးစီးကြ၏။ အင်္ဂါ (မြေ၏သား) သည် ကိုးရက်အတွင်း၊ ပုဓ (လ၏သား) သည် တစ်ဆယ့်ငါးနှင့် တစ်ဆယ့်တစ်ရက်အတွင်း ပြီးစီး၏။
Verse 50
प्राकृतायां गतः सौम्यः क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् । मिश्रसक्षिप्तयोर्मध्ये फलदोऽन्यासु वृष्टिदः 1. ॥ ५० ॥
အကျိုးပြုဂြိုဟ် «စောမ്യ» (ပုဓ) သည် ပရကృత (အလယ်အလတ်) အခြေအနေတွင် လှုပ်ရှားသော် လုံခြုံမှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အစာအဟာရပေါများမှုကို ဖြစ်စေ၏။ ရောနှောသော်လည်းကောင်း ထိခိုက်နှိပ်စက်သော်လည်းကောင်း အခြေအနေများတွင် အကျိုးကို အလယ်အလတ်သာ ပေး၏။ သို့ရာတွင် အခြားသော ကောင်းမွန်သည့် အခြေအနေများတွင် မိုးပေးသူ ဖြစ်လာ၏။
Verse 51
वैशाखे श्रावणे पौषे आषाढेऽभ्युदितो बुधः । जगतां पापफलदस्त्वितरेषु शुभप्रदः ॥ ५१ ॥
ဝိုင်သာခ၊ သြာဝဏ၊ ပေါဿ၊ အာဿာဍ လများတွင် ဗုဓ (Budha) ထွန်းပေါ်လျှင် လောကအတွက် အပကောင်းမဟုတ်သော အပြစ်ဖလကို ပေးတတ်၏။ အခြားလများတွင် ထွန်းပေါ်လျှင် မင်္ဂလာဖလကို ပေးတတ်၏။
Verse 52
इषोर्जमासयोः शस्त्रदुर्भिक्षाग्निभयप्रदः । उदितश्चंद्र जः श्रेष्ठो रजतस्फटिकोपमः ॥ ५२ ॥
ဣဿ နှင့် ဦရ္ဇ လများတွင် လက်နက်၊ အစာခေါင်းပါးမှု၊ မီးဘေးတို့ကြောင့် ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေတတ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ သို့ရာတွင် လမှ မွေးဖွားသော အာနုဘော် (ချန္ဒြဇ) ထွန်းပေါ်လျှင် အလွန်မင်္ဂလာရှိ၍ ငွေ သို့မဟုတ် ကြည်လင်သလင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၏။
Verse 53
द्विभाटजोदिमास्तस्य पंचमैकादशास्त्रिभात् । यन्नक्षत्रोदितो जीवस्तन्नक्षत्राख्यवत्सरः ॥ ५३ ॥
ထိုစက်ဝန်း၌ လများကို နက္ခတ်ခွဲခြားမှုအလိုက် နှစ်၊ ငါး၊ တစ်ဆယ့်တစ် နှင့် သုံး ဟူသော အပိုင်းများဖြင့် ရေတွက်ကြ၏။ ဂျီဝ (ဗြဟ္စပတိ/ဂျူပီတာ) ထွန်းပေါ်မြင်ရသော နက္ခတ်အမည်အတိုင်း ထိုနှစ်ကို အမည်ပေးကြ၏။
Verse 54
कार्तिको मार्गशीर्षश्च नृणां दुष्टफलप्रदः । शुभप्रदौ पौषमाघौ मध्यमौ फाल्गुनो मधुः ॥ ५४ ॥
လူတို့အတွက် ကာရ္တိက နှင့် မာရ္ဂရှီရ္ษ လများသည် မကောင်းသော ဖလကို ပေးတတ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ ပေါဿ နှင့် မာဃ လများသည် မင်္ဂလာရှိ၍ ကောင်းသော ဖလကို ပေး၏။ ဖာလ္ဂုန နှင့် မဓု (ချိုင်တြ) တို့မှာ အလယ်အလတ် ဖလဖြစ်၏။
Verse 55
माधवः शुभदो ज्येष्ठो नृणां मध्यफलप्रदः । शुचिर्मध्यो नभः श्रेष्ठो भाद्र ः श्रेष्ठः क्वचिन्नरः ॥ ५५ ॥
မာဓဝ လသည် မင်္ဂလာပေးသော လဖြစ်၏။ ဂျေဋ္ဌ လသည် ကောင်းကျိုးဖလကို ပေး၏။ လူတို့အတွက် “အလယ်” ဟူသော ကာလ/လသည် အလယ်အလတ် ဖလကို ပေးတတ်၏။ ရှုချိ သည် “အလယ်” ဖြစ်ပြီး၊ နဘဟ သည် အထူးကောင်းမြတ်၏။ ဘာဒြ လသည် လူအချို့အတွက် အကောင်းဆုံး ဖြစ်တတ်၏။
Verse 56
अतिश्रेष्ठ इषः प्रोक्तो मासानां फलमीदृशम् । सौम्ये भागे चरन्भानां क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् ॥ ५६ ॥
ဣဿ (Iṣa) ဟူသောလကို လများအနက် အထူးမြတ်ဆုံးဟု ကြေညာထားသည်။ ဤလ၌ ဝ్రတနှင့် သာသနာကျင့်စဉ်တို့၏ အကျိုးသည် ဤသို့ပင် ဖြစ်၏။ နေမင်းသည် သောမ്യ (အေးမြသုခ) အပိုင်းကို ဖြတ်သန်းသည့်အခါ ကောင်းကျိုးချမ်းသာ၊ ရောဂါကင်းစင်ခြင်းနှင့် စားရိက္ခာပေါများခြင်းကို ပေးတတ်၏။
Verse 57
विपरीतो गुरुर्याम्ये मध्ये चरति मध्यमम् । पीताग्निश्यामहरितरक्तवणेगिराः क्रमात् ॥ ५७ ॥
ဂုရု (ဗြဟ္စပတိ) သည် ပြန်လှန်လှုပ်ရှားမှု (retrograde) ဖြစ်သော် ယာမ်ယ (တောင်ဘက်) ဒေသအလယ်ပိုင်း၌ အလယ်အလတ် အရှိန်ဖြင့် သွားလာ၏။ ထို့နောက် အရောင်နှင့် တောက်ပမှုသည် အစဉ်လိုက် အဝါ၊ မီးရောင်၊ အမည်း၊ အစိမ်း၊ အနီ ဟူ၍ ပေါ်ထွန်း၏။
Verse 58
व्याध्यग्निचौरशस्त्रास्त्रभयदः प्राणिनां भवेत् । अनावृष्टिं भूम्ननिभः करोति सुरपूजितः ॥ ५८ ॥
ထိုသူ (ဂုရု) သည် ရောဂါ၊ မီးဘေး၊ ခိုးသူ၊ လက်နက်နှင့် ပစ်လက်နက်တို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့အတွက် ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ဖြစ်လာတတ်၏။ နတ်တို့ကပါ ပူဇော်လေးစားသော ထိုအင်အားကြီးသူသည် မြေပြင်ပေါ်၌ မိုးခေါင်ခြင်း (မိုးမရွာခြင်း) ကို ဖြစ်စေတတ်၏။
Verse 59
दिवादृष्टो नृपवध्यामयंवाराष्ट्रनाशनम् । संवत्सरशरीरं स्यात्कृत्तिका रोहिणी तथा ॥ ५९ ॥
နေ့ခင်းတွင် မြင်ရပါက မင်းတစ်ပါး သေဆုံးခြင်း၊ ပြင်းထန်သော ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော် ပျက်စီးခြင်းကို ညွှန်ပြ၏။ ထို့ပြင် ဤကာလသင်္ကေတကို “တစ်နှစ်” ဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသကဲ့သို့ နားလည်ရမည်။ ထို့တူ ကృတ္တိကာ (Kṛttikā) နှင့် ရိုဟိဏီ (Rohiṇī) နက္ခတ်တို့နှင့်လည်း ဆက်နွယ်၏။
Verse 60
नाभिस्त्वापाठयुगलमाद्री हृत्कुसुमं मघा । दुर्भिक्षाग्निमरुद्भीतिः शरीरं क्रूरपीडिते ॥ ६० ॥
ကြမ်းတမ်းသော ဝေဒနာဖြင့် ထိခိုက်နေသူအတွက်—နာဘီသည် အာပါတ္ဌ (Āpāṭha) ဟူသော အတွဲနှင့် ကိုက်ညီ၏၊ နှလုံးသည် အာဒရီ (Ādrī) နှင့် ကိုက်ညီ၏၊ “ပန်း” ဟူသော အသက်ဗဟိုသည် မဃာ (Maghā) နှင့် ကိုက်ညီ၏။ ထိုသူသည် အစာခေါင်ခြင်း၊ မီးဘေးနှင့် ပြင်းထန်သော လေမုန်တိုင်းတို့မှ ဖြစ်သော ကြောက်ရွံ့မှုများကြောင့် နှိပ်စက်ခံရ၏။
Verse 61
नाभ्यां क्षुत्तृड्भयं पुष्ये सम्यङ्मूलफलक्षयः । हृदयेशस्य निधनं शुभं स्यात्संयुतैः शुभैः ॥ ६१ ॥
နာဗီမှ နိမိတ်ပေါ်လာလျှင် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ကြောက်ရွံ့မှုကို ညွှန်ပြသည်။ ပုရှျ (Puṣya) နက္ခတ်၌မူ အမြစ်နှင့် အသီးတို့၏ သင့်တော်သော လျော့နည်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ နှလုံးဒေသနှင့် ဆိုင်သော နိမိတ်ဖြစ်လျှင် အိမ်ရှင်၏ သေဆုံးခြင်းကို ခန့်မှန်းသော်လည်း မင်္ဂလာနိမိတ်များနှင့် တွဲဖက်လျှင် ကောင်းမြတ်သို့ ပြောင်းနိုင်သည်။
Verse 62
शस्यवृद्धिः प्रजारोग्यं युद्धं जीवात्यवर्षणम् । इति द्विजातिमध्यां तु गोनृपस्त्रीसुखं महत् ॥ ६२ ॥
သီးနှံတိုးပွားမည်၊ ပြည်သူတို့ ကျန်းမာမည်၊ စစ်ပွဲရှိမည်၊ သတ္တဝါတို့ အသက်ရှင်ရန် လုံလောက်သော မိုးရွာမည်။ ထို့ကြောင့် ဒွိဇာတိအစုအဖွဲ့၏ အမျိုးသမီးအတွက် နွားများ၏ အကျိုး၊ မင်း၏ ကာကွယ်မှုနှင့် အိမ်တွင်းသုခတို့ကြောင့် အလွန်ကြီးမားသော ပျော်ရွှင်မှု ရှိမည်။
Verse 63
निःस्वनावृष्टिफणिभिर्वृष्टिः स्वास्थ्यं महोत्सवः । महार्घमपि संपत्तिर्देशनाशोऽतिवर्षणम् ॥ ६३ ॥
မကောင်းသည့် နိမိတ်များ—ထူးဆန်းသော တိတ်ဆိတ်မှုနှင့် မြွေများ ပေါ်ထွက်လာခြင်းတို့—နှင့်အတူ မိုးရွာလျှင်ပင် ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်းနှင့် ပွဲတော်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ တန်ဖိုးကြီးသော စည်းစိမ်လည်း ရနိုင်သော်လည်း မိုးအလွန်အကျွံရွာခြင်းသည် ဒေသတစ်ခု၏ ပျက်စီးခြင်းကို ယူဆောင်လာသည်။
Verse 64
अवैरं रोगमभयं रोगभीः सस्यवर्षणे । रोगो धान्यं नभोऽदृष्टिमघाद्यृक्षगते गुरौ ॥ ६४ ॥
ဂုရု (ကြာသပတိ/Jupiter) သည် မဂ္ဃာ (Maghā) နက္ခတ်နှင့် နောက်ဆက်တွဲ နက္ခတ်များကို ဖြတ်သန်းသည့်အခါ မြေပြင်သည် ရန်မရှိဘဲ ဖြစ်လာမည်။ ရောဂါများ သက်သာ၍ လူတို့ မကြောက်ရွံ့တော့မည်။ သီးနှံအတွက် မိုးရွာမည်၊ စပါးနှံ ထွက်မည်—သို့သော် မိုးကောင်းကင်သည် မည်းမှောင်ကာ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း လျော့နည်းနိုင်သည်။
Verse 65
सौम्यमध्यमयाम्येषु मार्गेषु वीथिकात्रयम् । शुक्रस्य दस्रभाज्ज्ञेयं पर्यायैश्च त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६५ ॥
မြောက်၊ အလယ်၊ တောင်ဘက် ကောင်းကင်လမ်းကြောင်းများတွင် ဗီသိကာ (vīthikā) ဟုခေါ်သော လမ်းကြောင်း သုံးစု ရှိသည်။ ဤအစုကို သုကြ (Śukra/ဗီးနပ်စ်) နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု သိမှတ်ရမည်၊ ထို့ပြင် တစ်ခုချင်းစီကိုလည်း အမည်တူ အဓိပ္ပါယ်တူသော နာမည် သုံးမျိုးစီဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
Verse 66
नागेभैरावताश्चैव वृषभोष्ट्र्रखराह्वयाः । मृगांजदहनाख्याः स्युर्याम्यांता वीथयो नव ॥ ६६ ॥
ထို့အပြင် တောင်ဘက်သို့ အဆုံးသတ်သော လမ်းကြောင်း (vīthī) ကိုးခု ရှိသည်။ Nāga နှင့် Bhairavata ဟုခေါ်သော လမ်းများ၊ နွား၊ ကုလားအုတ်၊ မြည်း အမည်ဖြင့်ခေါ်သော လမ်းများ၊ ထို့ပြင် Mṛga၊ Añja၊ Dahana ဟုခေါ်သော လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 67
सौम्यमार्गे च तिसृषु चरन्वीथिषु भार्गवः । धान्यार्थवृष्टिसस्यानां परिपूर्तिं करोति हि ॥ ६७ ॥
Bhārgava (သုကြာ) သည် ကောင်းမြတ်သော လမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားလာကာ ကောင်းကင်လမ်းသုံးခုကို ဖြတ်သန်းသောအခါ၊ စပါးအနှံ၊ ဥစ္စာဓန၊ မိုးရွာခြင်းနှင့် သီးနှံများကို ပြည့်စုံစေသည်ဟု အမှန်ပင် ဆို၏။
Verse 68
मध्मार्गे च तिसृषु सर्वमप्यधमं फलम् । पूर्वस्यां दिशि मेघस्तु शुभदः पितृपंचके ॥ ६८ ॥
အလယ်လမ်းကြောင်းတွင် (မိုးတိမ်ကဲ့သို့သော) လက္ခဏာတစ်ရပ် ပေါ်လာပြီး သတ်မှတ်ထားသော အနေအထား သုံးခုတွင် ဖြစ်လျှင် အကျိုးရလဒ်သည် အလုံးစုံ နိမ့်ကျသည်။ သို့သော် အရှေ့ဘက်၌ မိုးတိမ်ပေါ်လာခြင်းသည် ပိတೃ (Pitṛ) ငါးရက်ကာလအတွင်း မင်္ဂလာဖြစ်၏။
Verse 69
स्वातित्रये पश्चिमायां तस्यां शुक्रस्तथाविधः । विपरीते त्वनावृष्टिर्वृष्टिकृद्बुधसंयुतः ॥ ६९ ॥
Svātī သုံးဆ (ကာလ) အတွင်း အနောက်ဘက်၌ တည်ရှိလျှင် သုကြာလည်း ထိုသဘောတရားအတိုင်း ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်၏။ ပြောင်းပြန်ဖြစ်လျှင် မိုးခေါင်ခြင်း (anāvṛṣṭi) ဖြစ်မည်။ သို့ရာတွင် ဗုဓ (Mercury) နှင့် ပေါင်းစည်းလျှင် မိုးရွာစေသူ ဖြစ်လာသည်။
Verse 70
कृष्णाष्टम्यां चतुर्दश्याममायां च यदा सितः । उदयास्तमनं याति तदा जलमयी मही ॥ ७० ॥
Kṛṣṇāṣṭamī၊ လဆန်းမဟုတ်သော ဆယ့်လေးရက် (caturdaśī) နှင့် အမావာস্যာညတွင် “ဖြူသောသူ” (sitaḥ) သည် ထွက်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဝင်နိမ့်ခြင်းသို့ ရောက်သောအခါ မြေကြီးသည် ရေဖြင့် ပြည့်နှက်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။
Verse 71
मिथः सप्तमराशिस्थौ पश्चात्प्राग्वीथिसंस्थितौ । गुरुशुक्रावनावृष्टिदुर्भिक्षसमरप्रदौ ॥ ७१ ॥
ကြာသပတေးနှင့် သုကြာဂြိုဟ်တို့သည် အပြန်အလှန် ခုနစ်ရာသီ၌ တည်၍ အနောက်လမ်းနှင့် အရှေ့လမ်း၌ ရပ်နေသော် မိုးခေါင်ခြင်း၊ အစာရှားပါးခြင်းနှင့် စစ်ပွဲတို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည်။
Verse 72
कुजज्ञजीवरविजाः शुक्रस्याग्रेसरा यदि । युद्धातिवायुर्दुर्भिक्षजलनाशकरामताः ॥ ७२ ॥
အင်္ဂါ၊ ဗုဒ္ဓ၊ ကြာသပတေးနှင့် နေဂြိုဟ်တို့သည် သုကြာဂြိုဟ်ကို ရှေ့က ဦးဆောင်၍ သွားလာလျှင် စစ်ပွဲ၊ လေပြင်းထန်ခြင်း၊ အစာရှားပါးခြင်းနှင့် ရေများပျက်စီးခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြကာ ဒုက္ခကြီးစွာ ဖြစ်စေသည်။
Verse 73
जलमित्रार्यमाहींद्र नक्षत्रेषु सुभिक्षकृत् । सच्छस्त्रावृष्टिदो मूलेऽहिर्बुध्न्यांत्यभयोर्भयम् ॥ ७३ ॥
နက္ခတ် ဇလ၊ မိတ္တ၊ အာရျမာနှင့် မဟိန္ဒြာတို့၌ ရောက်လျှင် စားဝတ်နေရေးပြည့်စုံ၍ သာယာဝပြောစေသည်။ မူလ၌ ကောင်းမွန်သော လက်နက်နှင့် မိုးရွာခြင်းကို ပေးတတ်သော်လည်း၊ အာဟိရ္ဗုဓ္နျာနှင့် နောက်ဆုံး နက္ခတ်နှစ်ခု၌မူ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 74
श्रवणानिलहस्ताद्रा र्भरणीभाग्यभेषु च । चरञ्छनैश्चरो नॄणां सुभिक्षारोग्यसस्यकृत् ॥ ७४ ॥
ရှနိဿ္စရ (စနေဂြိုဟ်) သည် သြရဝဏ၊ အနိလ၊ ဟස්တ၊ အာဒြာ၊ ဘရဏီ၊ ဘာဂျျနှင့် ဘေရှု နက္ခတ်များကို ဖြတ်သန်းသွားလာသောအခါ လူတို့အတွက် အစာအဟာရပေါများခြင်း၊ ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်းနှင့် သီးနှံစပါးအထွက်တိုးခြင်းကို ပေးတတ်သည်။
Verse 75
मुखे चैकं गुदे द्वे च त्रीणि के नयने द्वयम् । हृदये पञ्च ऋक्षाणि वामहस्ते चतुष्टयम् ॥ ७५ ॥
တစ်ခုကို ပါးစပ်၌ ထား၏။ နှစ်ခုကို အနောက်ပေါက်၌ ထား၏။ သုံးခုကို နား၌ ထား၏။ နှစ်ခုကို မျက်စိ၌ ထား၏။ ရိက္ခ (Ṛkṣa) ငါးခုကို နှလုံး၌ တင်ထားပြီး၊ လက်ဝဲလက်၌ လေးခုတစ်စုကို ထား၏။
Verse 76
वामपादे तथा त्रीणि दक्षिणे त्रीणि भानि च । चत्वारि दक्षिणे हस्ते जन्मभाद्र विजस्थितिः ॥ ७६ ॥
ထို့အတူ ဘယ်ခြေတွင် မင်္ဂလာလက္ခဏာ သုံးပါး၊ ညာခြေတွင်လည်း သုံးပါးရှိ၏။ ညာလက်တွင် လက္ခဏာ လေးပါးရှိခြင်းသည် ကောင်းမြတ်သော မွေးဖွားမှုနှင့် ဗြာဟ္မဏသဘောတရားကဲ့သို့ မြင့်မြတ်သော အဆင့်ကို ညွှန်ပြ၏။
Verse 77
रोगो लाभस्तथा हानिर्लाभः सौख्यं च बंधनम् । आयासः श्रेष्ठयात्रा च धनलाभः क्रमात्फलम् ॥ ७७ ॥
အစဉ်လိုက် အကျိုးရလဒ်များမှာ—ရောဂါ; အကျိုးအမြတ်ရခြင်း; ထို့နောက် ဆုံးရှုံးခြင်း; ပြန်လည်ရရှိခြင်း; ချမ်းသာသုခ; ချည်နှောင်ခြင်း; ပင်ပန်းအားထုတ်ခြင်း; အထူးကောင်းမြတ်သော ခရီးသွားခြင်း; နောက်ဆုံးတွင် ငွေကြေးဥစ္စာ ရရှိခြင်း ဖြစ်၏။
Verse 78
बहुधारविजस्त्वेतद्वक्रगः फलमीदृशम् । करोत्येव समः साम्यं शीघ्रगेषूत्क्रमात् फलम् ॥ ७८ ॥
အမှန်တကယ်ပင်၊ စီးကြောင်းများစွာမှ ပေါက်ဖွား၍ ကွေ့ကောက်သွားလာသော အရာသည် ဤသို့သော အကျိုးကို ဖြစ်စေ၏။ သို့ရာတွင် တန်းညီ၍ တည်ငြိမ်သော အရာသည် ညီမျှမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ လျင်မြန်စွာ သွားလာသော အရာတို့တွင်မူ အရှိန်ကြောင့် အကျိုးသည် မြန်မြန် ရင့်ကျက်လာ၏။
Verse 79
विष्णुचक्रोत्कृत्तशिराः पङ्गुः पीयूषपानतः । अमृत्युतां गतस्तत्र खेटत्वे परिकल्पितः ॥ ७९ ॥
ထိုနေရာ၌ ဗိဿဏု၏ စက္ကရဖြင့် ခေါင်းဖြတ်ခံရသော ခြေမကောင်းသူသည် အမృతရည်ကို သောက်သဖြင့် မသေမပျက်ဖြစ်သည့် အမရత్వကို ရောက်ရှိကာ၊ ထို့နောက် ကောင်းကင်ဂြိုဟ် (kheṭa) အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ၏။
Verse 80
वरणधातुरर्केन्दू तुदते सर्वपर्वणि । विक्षेपावनतेर्वंगाद्रा हुर्दूरगतस्तयोः ॥ ८० ॥
ကြိယာရင်း ‘varaṇa’ (ရွေးချယ်/ဖုံးကွယ်) သည် ‘arka’ (နေ) နှင့် ‘indu’ (လ) ဟူသော သမాసများကို အဆစ်အပိုင်းတိုင်းတွင် ထိုးနှက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ‘vikṣepa’ (ပစ်လွှတ်ခြင်း) နှင့် ‘avanati’ (နှိမ့်ချခြင်း) ကြောင့် Vaṅgā နှင့် Adrā တို့သည် ထိုနှစ်ပါးမှ ဝေးကွာသွားသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 81
षण्मासवृद्ध्या ग्रहणं शोधयेद्र विचंद्र योः । पर्वेशास्तु तथा सत्यदेवा रव्यादितः क्रमात् ॥ ८१ ॥
ခြောက်လတိုး၍ ပြင်ဆင်ချက်ထည့်ကာ နေကြတ်နှင့် လကြတ်ကို တွက်ချက်၍ စိစစ်ရမည်။ ထို့အတူ ပရဝန်နေ့များ၏ အရှင်များကို နေမှစ၍ အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ရပြီး ဆတ်ယဒေဝများနှင့်လည်း တွဲဖက်သိမှတ်ရမည်။
Verse 82
ब्रह्मेन्द्विन्द्र धनाधीशवरुणाग्नियमाह्वयाः । पशुसस्यद्विजातीनां वृद्धिर्ब्राह्मे तु पर्वणि ॥ ८२ ॥
ဗြဟ္မာ၊ လ၊ အိန္ဒြာ၊ ကုဗေရ (ဥစ္စာရှင်)၊ ဝရုဏ၊ အဂ္နိတို့ကို ပူဇော်ခေါ်ဝေါ်ရမည်။ ထို့ပြင် “ဗြာဟ္မ-ပရဝန်” ဟူသော သန့်ရှင်းသည့် အကျင့်တော်နေ့တွင် နွားတိရစ္ဆာန်၊ သီးနှံနှင့် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) တို့၏ တိုးပွားခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 83
तद्वदेव फलं सौम्ये श्लेष्मपीडा च पर्वणि । विरोधो भूभुजां दुःखमैंद्रे सस्यविनाशनम् ॥ ८३ ॥
ထို့အတူပင်၊ အနူးညံ့သူရေ၊ “ဆောမ്യ” အာနုဘော်ရှိသော် အကျိုးရလဒ်လည်း ထိုသဘောတူတူ ဖြစ်သည်။ ပရဝန်ကာလတွင် ချွဲရောဂါကြောင့် နာကျင်မှု ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ “အိန္ဒြ” အာနုဘော်အောက်တွင် မင်းများအတွက် အငြင်းပွားမှုနှင့် ဒုက္ခ ဖြစ်ပေါ်ကာ သီးနှံပျက်စီးသည်။
Verse 84
धनिनां धनहानिः स्यात्कौबेरं धान्यवर्धनम् । नृपाणामशिवं क्षेममितरेषां च वारुणे ॥ ८४ ॥
ကုဗေရဘက်တွင် ဥစ္စာရှိသူတို့ ဥစ္စာဆုံးရှုံးနိုင်သော်လည်း စပါးနှံနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ တိုးပွားသည်။ ဝရုဏဘက်တွင် မင်းများအတွက် မင်္ဂလာမကောင်းသော အကျိုးရလဒ် ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း အခြားသူများအတွက်တော့ လုံခြုံချမ်းသာခြင်း ရှိသည်။
Verse 85
प्रवर्षणं सस्यवृद्धिः क्षेमं हौताशपर्वणि । अनावृष्टिः सस्यहानिर्दुर्भिक्षं याम्यपर्वणि ॥ ८५ ॥
အဂ္နိသို့ ဆက်ကပ်သည့် ချိတ်ဆက်ကာလ “ဟောတားရှ-ပရဝန်” တွင် မိုးရွာသွန်းများ၍ သီးနှံတိုးပွားကာ အများပြည်သူ ချမ်းသာသည်။ သို့သော် ယမသို့ ဆက်ကပ်သည့် “ယာမ်ယ-ပရဝန်” တွင် မိုးခေါင်၍ သီးနှံဆုံးရှုံးကာ အစာခေါင်းပါးမှု ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 86
वेलाहीने सस्यहानिर्नृपाणां दारुणं रणम् । अतिवेले पुष्पहानिर्भयं सस्यविनाशनम् ॥ ८६ ॥
ရာသီနောက်ကျလာလျှင် စိုက်ပျိုးသီးနှံပျက်စီး၍ မင်းများအတွက် စစ်ပွဲကြမ်းတမ်းစွာ ပေါက်ကွဲတတ်သည်။ ရာသီအလွန်စောလာလျှင် ပန်းပွင့်များပျက်စီးကာ သီးနှံပျက်စီးမည်ကို ကြောက်ရွံ့ရသည်။
Verse 87
एकस्मिन्नेव मासे तु चंद्रा र्कग्रहणं यदा । विरोधो धरणीशानामर्थवृष्टिविनाशनम् ॥ ८७ ॥
သို့ရာတွင် တစ်လတည်းအတွင်း လနှင့် နေ နှစ်မျိုးလုံး ဂြိုဟ်ကြတ်ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် မြေကြီးအုပ်ချုပ်သူများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ စည်းစိမ်နှင့် မိုးရေကျမှု ပျက်စီးမည်ဟု ညွှန်ပြသည်။
Verse 88
ग्रस्तोदितावस्तमितौ नृपधान्यविनाशदौ । सर्वग्रस्ताविनेंदू तु क्षुद्व्याध्यग्निभयप्रदौ ॥ ८८ ॥
နေ သို့မဟုတ် လ သည် ဂြိုဟ်ကြတ်နေစဉ် ထွက်ပေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝင်ရောက်ခြင်း ဖြစ်လျှင် မင်းများနှင့် သီးနှံတို့ ပျက်စီးစေသည်။ လကို အပြည့်အဝ ဂြိုဟ်ကြတ်လျှင် အစာခေါင်းပါးမှု၊ ရောဂါနှင့် မီးဘေးတို့၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 89
सौम्यायने क्षत्रविप्रानितरां हन्ति दक्षिणे । द्विजातीं श्चक्रमाद्धंति राहुदृष्टोरगादितः ॥ ८९ ॥
နေ၏ မြောက်ဘက်လမ်းကြောင်း၌ က္ଷတ္တရိယနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့ကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေသည်။ တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း၌မူ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) တို့ကို အထူးသဖြင့် ဒုက္ခပေးသည်။ မြွေတို့ကဲ့သို့ ရန်လိုသောအင်အားများနှင့် ရာဟု၏ မျက်စိအောက်ရှိသူတို့သည် စက်ဝိုင်းလိုက် ထိုးနှက်လာကြသည်။
Verse 90
तथैव ग्रामभेदाः स्युर्मोक्षभेदास्तथा दश । नो शक्ता लक्षितुं देवाः किं पुनः प्राकृता जनाः ॥ ९० ॥
ထို့အတူ ရွာစုများ (ဂြာမ) ၏ ကွဲပြားမှုများရှိကြောင်း ဆိုကြပြီး မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ၏ နည်းလမ်းကွဲပြားမှု ဆယ်မျိုးလည်း ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဒေဝတားတို့တောင် အပြည့်အဝ မခွဲခြားနိုင်သေးလျှင် သာမန်လူတို့က မည်သို့ ခွဲခြားနိုင်မည်နည်း။
Verse 91
आनीय खेटान्गणितांस्तेषां वारं विचिंतयेत् । शुभाशुभान्यैः कालस्य ग्राहयामो हि लक्षणम् ॥ ९१ ॥
ဂြိုဟ်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို တွက်ချက်ထားသည့်အတိုင်း ယူဆောင်၍ ထိုတို့၏ အပတ်ရက်အလိုက် သက်ရောက်မှုကို စဉ်းစားရမည်။ ကောင်းသည့်နှင့် မကောင်းသည့် လက္ခဏာများအားဖြင့် အချိန်ကာလ၏ သဘောလက္ခဏာကို အမှန်တကယ် ခွဲခြားသိနိုင်သည်။
Verse 92
तस्मादन्वेषणीयं तत्कालज्ञानाय धीमता । उत्पातरूपाः केतूनामुदयास्तमया नृणाम् ॥ ९२ ॥
ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် ယခုကာလ၏ သဘောလက္ခဏာကို သိရန် အထူးသဖြင့် စူးစမ်းလေ့လာရမည်။ အဲဒါမှာ ကေတုတို့၏ အပေါ်ယံအနိမိတ်များ—လူသားတို့အပေါ် သက်ရောက်သော ကေတု(ကြယ်ပျံ/ကြယ်တံခွန်)၏ ထွက်ပေါ်ခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
Verse 93
दिव्यांतरिक्षा भौमास्ते शुभाशुभफलप्रदाः । यज्ञध्वजास्त्रभवनरक्षवृद्धिंगजोपमाः ॥ ९३ ॥
ဤအနိမိတ်တို့သည် ကောင်းကင်ပေါ်၊ အလယ်အာကာသ၊ သို့မဟုတ် မြေပြင်ပေါ်တွင် ဖြစ်နိုင်ပြီး ကောင်းသည့် သို့မဟုတ် မကောင်းသည့် အကျိုးကို ပေးတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဆင်ကဲ့သို့ အင်အားကြီး၍ ယဇ్ఞ၊ အလံ၊ လက်နက်နှင့် အိမ်ရာတို့၏ ကာကွယ်မှုနှင့် စည်းစိမ်တိုးပွားစေသည်။
Verse 94
स्तम्भशूलांकुशाकारा आंतरिक्षाः प्रकीर्तिताः । नक्षत्रसंस्थिता दिव्या भौमा ये भूमिसंस्थिताः ॥ ९४ ॥
အလယ်အာကာသရှိ အနိမိတ်တို့ကို တိုင်တံ၊ လှံ၊ အင်ကူရှ်(ဆင်ထိန်းချိတ်)ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဍာန်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကြယ်စုများအတွင်း တည်ရှိသောအရာတို့သည် ဒိဗ္ဗ(ကောင်းကင်)ဖြစ်ပြီး မြေပြင်ပေါ် တည်ရှိသောအရာတို့ကို ဘောမ(မြေ)ဟု ခေါ်သည်။
Verse 95
एकोऽपि भिन्नरूपः स्याज्जंतुर्नाम शुभाय वै । यावन्तो दिवसान्केतुर्दृश्यते विविधात्मकः ॥ ९५ ॥
သတ္တဝါတစ်ကောင်တည်းပင် ပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းလဲ၍ ထူးခြားစွာ မြင်ရလျှင် ကောင်းသော အနိမိတ်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့အတူ ကေတုကို မည်မျှနေ့များ မြင်ရသနည်း—ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ပေါ်လာသမျှ—၎င်း၏ သက်ရောက်မှုလည်း ထိုနေ့အရေအတွက်အတိုင်း ဖြစ်သည်ဟု နားလည်ရသည်။
Verse 96
तावान्मासैः फलं यच्छत्यष्टौ सारव्यवत्सरैः । ये दिव्याः केतवस्तेपि शश्वज्जीवफलप्रदाः ॥ ९६ ॥
ထိုကဲ့သို့သော ကုသိုလ်အကျိုးသည် လများအတွင်းပင် ရရှိစေပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ရှစ်နှစ်အတွင်း စုဆောင်းရမည့်အကျိုးနှင့် တူ၏။ ထို့ပြင် ဒေဝကေတုတို့သည်လည်း သတ္တဝါတို့အား အကျိုးကို အစဉ်မပြတ် ပေးတတ်ကြ၏။
Verse 97
ह्रस्वः स्निग्धः सुप्रसन्नः श्वेतकेतुः सुवृष्टिकृत् । क्षिप्रादस्तमयं याति दीर्घकेतुरवृष्टिकृत् ॥ ९७ ॥
အမြီးတို၍ တောက်ပ၊ ကြည်လင်သန့်ရှင်းကာ အဖြူရောင်ရှိသော ကေတုသည် မိုးကောင်းစေသူ ဖြစ်၏။ ၎င်းသည် လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကွယ်သွားသော်လည်း၊ အမြီးရှည်သော ကေတုသည် မိုးခေါင်စေသူ ဖြစ်၏။
Verse 98
अनिष्टदो धूमकेतुः शक्रचापसमप्रभः । द्वित्रिचतुःशूलरूपः स च राज्यांतकृन्मतः ॥ ९८ ॥
အနိဿတပေးသော ဓူမကေတုသည် အင်ဒြာ၏ သက်တံကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ လှံတံပုံစံ အစွန်းနှစ်ခု၊ သုံးခု၊ လေးခု အဖြစ် ထင်ရှားလာလျှင်—ထိုနိမိတ်ကို နိုင်ငံတော်အဆုံးသတ်စေသူဟု မှတ်ယူကြ၏။
Verse 99
मणिहारस्तु वर्णाभा दीप्तिमंतोऽकसूनवः । केतवश्चोदिताः पूर्वापरयोर्नृपहानिदाः ॥ ९९ ॥
ရတနာပန်းကုံးကဲ့သို့သော ဟာလိုအလင်းရောင်သည် တောက်ပထွန်းလင်း၍၊ နေရောင်သားများဟု ဆိုသော ကေတုတို့လည်း ပေါ်ထွက်လှုပ်ရှားလာသည်။ အရှေ့ သို့မဟုတ် အနောက်ဘက်တွင် မြင်ရလျှင်၊ မင်းတို့၏ အင်အားကျဆင်းမှုကို ဖြစ်စေသော နိမိတ်ဖြစ်၏။
Verse 100
वंसुकबिंबक्षितजच्छुकतुंडादिसन्निभाः । हुताशनोदितास्तेऽपि केतवः फलदाः स्मृताः 1. ॥ १०० ॥
ဝါးပင်ပေါက်၊ ဖရုံသီး၊ မြေတုံး၊ ကြက်တူရွေးနှုတ်ခမ်းစွန်း စသည့် အရာများနှင့် ဆင်တူသော ကေတုတို့သည်—မီး၏ဦးတည်ရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော်လည်း—အကျိုးကို ပေးတတ်သူများဟု မှတ်ယူကြ၏။
Verse 101
भूसुता जलतैलाभा वर्तुलाः क्षुद्भयप्रदाः । सुभिक्षक्षेमदाः श्वेतकेतवः सोमसूनवः ॥ १०१ ॥
မြေမိခင်၏သားတို့ (မြေမှပေါ်လာသောနိမိတ်) သည် ရေ သို့မဟုတ် ဆီကဲ့သို့ ထင်ရပြီး ဝိုင်းဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် အစာရှားပါးမှု၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေသည်။ သို့ရာတွင် အဖြူရောင်အလံတင်သော စောမ၏သားတို့သည် စပါးသီးနှံကောင်းမွန်မှုနှင့် လုံခြုံချမ်းသာမှုကို ပေးတော်မူသည်။
Verse 102
पितामहात्मजः केतुस्त्रिवर्णस्त्रिदशान्वितः । ब्रह्मदंडाद्धूमकेतुः प्रजानामंतकृन्मतः ॥ १०२ ॥
ပိတာမဟာ (ဗြဟ္မာ) ၏သား ကေတုသည် အရောင်သုံးမျိုးရှိ၍ ဒေဝတားတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဗြဟ္မာ၏တံတားမှ ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် “မီးခိုးအလံ” ဟူသော ဓူမကေတုဟု ခေါ်ကာ သတ္တဝါတို့၏ အဆုံးသတ်ကို ဆောင်ကြဉ်းသူဟု ယူဆကြသည်။
Verse 103
एशान्यां भार्गवसुताः श्वेतरूपास्त्वनिष्टदाः । अनिष्टदाः पंगुसुता विशिखाः कमकाह्वयाः ॥ १०३ ॥
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဘೃဂု၏သားတို့သည် အဖြူရောင်ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော်လည်း မကောင်းမှုကို ပေးတတ်သည်။ ထို့ပြင် ပင်ဂု၏သားတို့—မြားမဲ့သူများ—ကို ကမကာဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သူတို့လည်း အမင်္ဂလာရလဒ်ကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 104
विकचाख्या गुरुसुता वेष्टा याम्ये स्थिता अपि । सूक्ष्माः शुक्ला बुधसुताश्चौररोगभयप्रदाः ॥ १०४ ॥
ဗိကစာဟု အမည်ရသော (ဂုရု—ဗြဟස්ပတိ၏ သမီးဟု ဆိုကြသော) နှင့် ဝေဋ္ဌာတို့သည် တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း သေးသိမ်နူးညံ့၍ တောက်ပဖြူလင်းသည်။ ဤ “ဗုဓ၏သား” တို့သည် ကြောက်ရွံ့မှု၏ အကြောင်းဖြစ်ကာ သူခိုးနှင့် ရောဂါ၏ ကြောက်လန့်မှုကို ပေးတတ်သည်။
Verse 105
कुजात्मजाः कुंकुमाख्या रक्ताः शूलास्त्वनिष्टदाः । अग्निजा विश्वरूपाख्या अग्निवर्णाः सुखप्रदाः ॥ १०५ ॥
ကူဇ (မားစ်) ၏သားတို့ကို ကုင်ကုမာဟု ခေါ်ကြပြီး အနီရောင်ဖြစ်၍ လှံတံကဲ့သို့ ထင်ကာ မကောင်းမှုကို ပေးတတ်သည်။ အဂ္နိ၏သားတို့ကို ဝိශ්ဝရူပဟု ခေါ်ကြပြီး မီးရောင်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုကို ပေးတော်မူသည်။
Verse 106
अरुणाः श्यामलाकारा अर्कपुत्राश्च पापदाः । शुक्रजा ऋक्षसदृशाः केतवः शुभदायकाः ॥ १०६ ॥
အရုဏာတို့သည် အရောင်မည်းမှောင်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ နေမင်း၏ သားများဖြစ်သဖြင့် အပျက်အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အကျိုးကို ပေးတတ်သည်။ သုကြာမှ မွေးဖွားသော ကေတုတို့သည် ဝက်ဝံကဲ့သို့ ဖြစ်၍ မင်္ဂလာအကျိုးကို ပေးတတ်သည်။
Verse 107
कृत्तिकासु भवो धूमकेतुर्नूनं प्रजाक्षयः । प्रासादवृक्षशैलेषु जातो राज्ञां विनाशकृत् ॥ १०७ ॥
ကృတ္တိကာ နက္ခတ်တွင် ပေါ်လာသော ဓూమကေတုသည် အမှန်တကယ် ပြည်သူလူထု ပျက်စီးလျော့နည်းခြင်းကို ကြိုတင်ညွှန်ပြသည်။ နန်းတော်များ၊ သစ်ပင်များ သို့မဟုတ် တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထွက်ပေါ်လာသည်ကို မြင်ရလျှင် မင်းတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 108
सुभिक्षकृत्कौमुदाख्यः केतुः कुमुदसन्निभः । आवर्तकेतुसंध्यायां शशिरो नेष्टदायकः ॥ १०८ ॥
ကောင်းမွန်သော စပါးရိတ်သိမ်းမှုကို ဖြစ်စေသော «ကောမုဒ» ဟုခေါ်သော ကေတုသည် အဖြူရောင် ကုမုဒပန်းကဲ့သို့ ပေါ်လာသည်။ သို့သော် ညနေဆည်းဆာတွင် လှည့်ဝဲသော (အာဝර්တ) ကေတုဖြစ်လျှင် လမင်း (ရှရှင်) သည် မလိုလားအပ်သော အမင်္ဂလာအကျိုးကို ပေးတတ်သည်။
Verse 109
ब्रह्मदेवमनोर्मानं पित्र्यं सौरं च सावनम् । चांद्रमार्क्षं गुरोर्मानमिति मानानि वै नव ॥ १०९ ॥
အချိန်တိုင်းတာမှုများမှာ ကိုးမျိုးရှိသည်ဟုဆို၏—ဗြဟ္မာ၏ မာန၊ ဒေဝတို့၏ မာန၊ မနု၏ မာန၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) မာန၊ နေမင်း၏ မာန၊ စာဝန (နေ့စဉ်အသုံး) မာန၊ လ၏ မာန၊ နက္ခတ်အခြေပြု (အာရ္က்ஷ) မာန၊ နှင့် ဂုရု (ဗြဟස්ပတိ) ၏ မာန။
Verse 110
एतेषां नवमानानां व्यवहारोऽत्र पञ्चभिः । तेषां पृथक्पृथक्कार्यं वक्ष्यते व्यवहारतः ॥ ११० ॥
ဤကိုးမျိုးသော မာနများ၏ လက်တွေ့အသုံးပြုမှုကို ဤနေရာတွင် နည်းလမ်းငါးမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ထိုတို့၏ သီးခြားသီးခြား လုပ်ဆောင်ရမည့် အရာများကို လက်တွေ့အရ သီးသန့်ရှင်းလင်းဖော်ပြမည်။
Verse 111
ग्रहाणां निखिलश्चारो गृह्यते सौरमानतः । वृष्टेर्विधानं स्त्रीगर्भः सावनेनैव गृह्यते ॥ १११ ॥
ဂြိုဟ်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုအပြည့်အစုံကို နေ့ရက်အချိန်၏ နေမူလတိုင်းတာချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ကြ၏။ သို့ရာတွင် မိုးရွာမှု၏ စီမံကိန်းနှင့် မိန်းမ၏ ကိုယ်ဝန်ကာလတွက်ချက်ခြင်းကို စာဝန (နေ့အခြေပြု) တိုင်းတာချက်ဖြင့်သာ သတ်မှတ်ရသည်။
Verse 112
प्रवर्षणां समे गर्भो नाक्षत्रेण प्रगृह्यते । यात्रोद्वाहव्रतक्षौरे तिथिवर्षेशनिर्णयः ॥ ११२ ॥
မိုးရာသီနှင့် ဆက်စပ်၍ နှစ်ကိုတွက်ရာတွင် ကိုယ်ဝန်တင်ခြင်း (နှင့် ၎င်း၏တွက်ချက်မှု) ကို နက္ခတ် (nakṣatra) ဖြင့် မသတ်မှတ်ရ။ ခရီးသွားခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်ခြင်း၊ ဝရတ (သစ္စာကတိ/ဝတ်ပြု) နှင့် ဆံချ (tonsure) အခမ်းအနားတို့တွင် တိထိ (tithi) နှင့် နှစ်၏ အုပ်စိုးရှင် (varṣeśa) အပေါ်မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ရသည်။
Verse 113
पर्ववास्तूपवासादि कृत्स्नं चांद्रे ण गृह्यते । गृह्यते गुरुमानेन प्रभवाद्यब्दलक्षणम् ॥ ११३ ॥
ပွဲနေ့ (parvan)၊ ဝါස්တု (vāstu) ဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ အစာရှောင်ခြင်း စသည့် အကျင့်အထုံးအားလုံးကို လမူလတွက်ချက်မှုဖြင့် သတ်မှတ်ရသည်။ «ပရဘဝ» မှ စသော နှစ်များ၏ လက္ခဏာသတ်မှတ်ချက်ကို ဂုရု (ဂျူပီတာ) ၏ တိုင်းတာချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 114
तत्तन्मासैर्द्वादशभिस्तत्तदष्टौ भवेत्ततः । गुरुमध्यमचारेण षष्ट्यब्दाः प्रभवादयः ॥ ११४ ॥
ထိုခွဲခြားချက်များအရ လ ၁၂ လ ပေါင်းလျှင် တစ်နှစ် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ထိုတူညီသောတွက်ချက်မှုအရ ထိုနှစ်မျိုး ၈ ခု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဂုရု (ဂျူပီတာ) ၏ ပျမ်းမျှလှုပ်ရှားမှုအရ «ပရဘဝ» မှ စသော နှစ် ၆၀ ရှိသည်။
Verse 115
प्रभवो विभवः शुक्लः प्रमोदोऽथ प्रजापतिः । अंगिराः श्रीमुखो भावो युवा धाता तथैव च ॥ ११५ ॥
«(အရှင်သည်) ပရဘဝ၊ ဝိဘဝ၊ ရှုကလ၊ ပရမောဒ၊ ထို့ပြင် ပရဇာပတိ ဖြစ်၏။ (အရှင်သည်) အင်္ဂိရာ၊ ရှရီမုခ၊ ဘာဝ၊ ယုဝာ၊ ထို့အတူ ဓာတာ ဖြစ်၏»။
Verse 116
ईश्वरो बहुधान्यश्च प्रमाथी विक्रमो वृषः । चित्रभानुस्सुभानुश्च तारणः पार्थिवोऽव्ययः ॥ ११६ ॥
သူသည် အမြင့်ဆုံးအရှင်တော် ဖြစ်၏။ အာဟာရနှင့် စည်းစိမ်ချမ်းသာ ပေါများစေသူ၊ အင်အားကြီးစွာ ဖိနှိပ်အောင်နိုင်သူ၊ သတ္တိဗလ၏ အရင်းအမြစ်၊ ဓမ္မကို ထောက်တည်သော ဝृष—နွားမြတ်တော် ဖြစ်၏။ အရောင်စုံတောက်ပမှုနှင့် မင်္ဂလာရောင်ခြည်ဖြင့် ထွန်းလင်း၍၊ သတ္တဝါတို့ကို ကမ်းတင်ကူးမြောက်စေသော ကယ်တင်ရှင်၊ မြေပြင်လောက၌ အုပ်စိုးတော်မူသော်လည်း မပျက်မယွင်း အဗျယ ဖြစ်၏။
Verse 117
सर्वजित्सर्वधारी च विरोधी विकृतः खरः । नंदनो विजयश्चैव जयो मन्मथदुर्मुखौ ॥ ११७ ॥
သူသည် အားလုံးကို အောင်နိုင်သူ၊ အရာအားလုံးကို ထောက်တည်သူ ဖြစ်၏။ အဆိုးကို ဆန့်ကျင်သူ၊ မပြောင်းလဲမယွင်းသူ၊ မလျော့မတင်း ခိုင်မာသူ ဖြစ်၏။ ပျော်ရွှင်စေသူ၊ အောင်ပွဲကိုယ်တိုင်၊ အောင်မြင်သူ၊ ကာမ (လိုချင်တပ်မက်မှု) ကို နှိမ်နင်းသူ၊ ကြောက်မက်ဖွယ် မျက်နှာတော်ရှိသူ ဖြစ်၏။
Verse 118
हेमलंबो विलंबश्च विकारी शार्वरी लवः । शुभकृच्छोभनः क्रोधी विश्वावसुपराभवौ ॥ ११८ ॥
ဟေမလံဘ၊ ဝိလံဘ၊ ဝိကာရီ၊ ရှာဝရီ၊ လဝ၊ ရှုဘကෘတ်၊ ရှိုဘန၊ က္ရෝဓီ၊ ဝိရှ္ဝာဝစု၊ ပရာဘဝ—ဤတို့သည် ရွတ်ဆိုနေသော နာမတော်များ ဖြစ်၏။
Verse 119
प्लवंगः कीलकः सौम्यः सामाप्तश्च विरोधकृत् । र्प्भावी प्रमादी च आनन्दो राक्षसोऽनलः ॥ ११९ ॥
ပလဝင်္ဂ၊ ကီလက၊ သောမျ၊ သာမာပ္တ၊ ဝိရောဓကෘတ်—ထို့ပြင် ဣဘாவီ၊ ပရမာဒီ၊ အာနန္ဒ၊ ရာက္ခသ၊ အနလ—ဤနာမတော်များကိုလည်း ရွတ်ဆိုကြ၏။
Verse 120
पिंगलः कालयुक्तश्च सिद्धार्थो रौद्र दुर्मतीः । दुंदुभी रुधिरोद्गारी रक्ताक्षः क्रोधनः क्षयः ॥ १२० ॥
သူကို ပင်္ဂလ (ရွှေရောင်တောက်ပသူ)၊ ကာလနှင့် ယှဉ်တွဲသူ၊ စိဒ္ဓာရ္ထ (ရည်မှန်းချက်ပြည့်စုံစေသူ)၊ ရော်ဒြ (ကြမ်းတမ်းပြင်းထန်သူ) နှင့် ဒုရ္မတိ (မကောင်းသောစိတ်ရှိသူ) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် ဒုန္ဒုဘီ (တူရိယသံကဲ့သို့ မြည်ဟည်းသူ)၊ ရုဓိရောဒ္ဂါရီ (သွေးကို ထုတ်ပန်းသူ)၊ ရက္တာက္ษ (မျက်လုံးနီသူ)၊ က္ရောဓန (ဒေါသပြင်းသူ) နှင့် က္ෂယ (ပျက်စီးခြင်း) ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။
Verse 121
नामतुल्यफलाः सर्वे विज्ञेयाः षष्टिवत्सराः । युगं स्थात्पंचभिर्वर्षैर्युगान्येवं तु द्वादश ॥ १२१ ॥
ဂျူပီတာနှစ်စက်ဝိုင်း၏ နှစ်၆၀ လုံးသည် မိမိတို့၏ အမည်နှင့်တူညီသော အကျိုးကို ပေးသည်ဟု သိရမည်။ ယုဂတစ်ခုမှာ ၅ နှစ်ဖြစ်၍ ထိုသို့သော ယုဂ ၁၂ ခု ပါဝင်သည်။
Verse 122
तेषामीशाः क्रमाज्ज्ञेया विष्णुर्देवपुरोहितः । पुरंदरो लोहितश्च त्वष्टाहिर्बुध्न्यसंज्ञकः ॥ १२२ ॥
ထိုတို့၏ အုပ်စိုးရှင်များကို အစဉ်လိုက် သိရမည်—ဗိဿနု၊ ဒေဝတို့၏ ပုရောဟိတ်; ပုရန္ဒရ (အိန္ဒြာ); လိုဟိတ; တွဗဿ္ဍೃ; နှင့် အဟိရ္ဗုဓ္နျ ဟု ခေါ်သောသူ။
Verse 123
पितरश्च ततो विश्वे शशींद्रा ग्न्यश्विनो भगः । तथा युगस्य वर्षेशास्त्वग्निनेंदुविधीश्वराः ॥ १२३ ॥
ထို့နောက် ပိတရ်တို့နှင့် ဝိශ්ဝေဒေဝတို့၊ ထို့ပြင် ဆိုမ (စန္ဒြာ) နှင့် အိန္ဒြာ၊ အဂ္နိ၊ အရှွိန်နှစ်ပါး၊ ဘဂ တို့ လာကြသည်။ ထို့အတူ ယုဂနှင့် နှစ်တို့၏ အုပ်စိုးရှင်များမှာ အဂ္နိ၊ လ၊ နှင့် ဗိဓီဣශ්ဝရ (စီမံခန့်ခွဲသော အရှင်) ဖြစ်သည်။
Verse 124
अथाद्वेशचमूनाथसस्यपानां बलाबलम् । तत्कालं ग्रहचारं च सम्यग् ज्ञात्वा फलं वदेत् ॥ १२४ ॥
ထို့နောက် အဒ್ವေသ၊ စမူနာထ၊ သီးနှံများနှင့် သောက်ရေတို့၏ အားကောင်းအားနည်းကိုလည်းကောင်း၊ ထိုအချိန်၏ ဂြိုဟ်လှည့်လည်မှုကိုလည်းကောင်း မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီးနောက် အကျိုးရလဒ်ကို ကြေညာရမည်။
Verse 125
सौम्यायनं मासषट्कं मृगाद्यं भानुभुक्तितः । अहः सुराणां तद्रा त्रिः कर्काद्यं दक्षिणायनम् ॥ १२५ ॥
နေ၏ ရာသီခွင်လမ်းကြောင်းအရ မကရ (Capricorn) မှ စ၍ ရာသီများကို ဖြတ်သန်းသည့် ခြောက်လကာလကို ဆော်မျာယန (မြောက်ဘက်သွားရာ) ဟု ခေါ်သည်။ ဤသည်မှာ ဒေဝတို့၏ နေ့ဖြစ်ပြီး၊ ထို၏ ညနှင့်တူညီသော ခြောက်လကာလမှာ ကရ்க (Cancer) မှ စသော ဒက္ခိဏာယန (တောင်ဘက်သွားရာ) ဖြစ်သည်။
Verse 126
गृहप्रवेशवैवाहप्रतिष्ठामौंजिबन्धनम् । मघादौ मंगलं कर्म विधेयं चोत्तरायणे ॥ १२६ ॥
အိမ်ဝင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်၊ ပူဇော်တင်မြှောက်၍ တည်ထောင်ခြင်း (ပရတိဋ္ဌာ) နှင့် သန့်ရှင်းသော ခါးပတ်ချည်ခြင်း (ဥပနယန) — ဤမင်္ဂလာကర్మများကို မဃာ နက္ခတ်မှ စ၍၊ နေ၏ မြောက်ဘက်သို့ လှည့်သည့် ဥတ္တရာယဏ ကာလတွင်လည်း ပြုလုပ်သင့်သည်။
Verse 127
याम्यायने गर्हितं च कर्म यत्नात्प्रशस्यते । माघादिमासौ द्वौ द्वौ च ऋतवः शिशिरादयः ॥ १२७ ॥
နေ၏ တောင်ဘက်သို့ လှည့်သည့် ဒက္ခိဏာယဏ ကာလတွင်၊ အပြစ်တင်ခံရသည့် ကိစ္စတစ်ခုတောင် သေချာသတိထား၍ ပြုလုပ်လျှင် ချီးမွမ်းထိုက်လာသည်။ မာဃ လမှစ၍ လများကို နှစ်လစီ အတွဲလိုက် စီရင်ထားသကဲ့သို့၊ ရာသီများလည်း ရှိရှိရ (Śiśira) မှစ၍ တစ်ရာသီလျှင် နှစ်လစီ ဖြစ်သည်။
Verse 128
मृगाच्छिशिरवसंतश्च ग्रीष्माः स्युश्चोत्तरायणे । वर्षा शरच्च हेमंतः कर्काद्वै दक्षिणायने ॥ १२८ ॥
မೃဂ (မೃဂရှီရ္ṣ) မှစ၍ ရာသီများဖြစ်သော ရှိရှိရ (Śiśira)၊ ဝသန္တ (Vasanta) နှင့် ဂရိष္မ (Grīṣma) တို့သည် နေ၏ မြောက်ဘက်သို့ လှည့်သည့် ဥတ္တရာယဏ အတွင်း ဖြစ်သည်။ ကရ္က (Cancer) မှစ၍ မိုးရာသီ (Varṣā)၊ ရှရဒ (Śarad) နှင့် ဟေမန္တ (Hemanta) တို့သည် နေ၏ တောင်ဘက်သို့ လှည့်သည့် ဒက္ခိဏာယဏ အတွင်း ဖြစ်သည်။
Verse 129
चांद्रो दर्शावधिः सौरः संक्रात्या सावनो दिनैः । त्रिंशद्भिश्चंद्र भगणो मासो नाक्षत्रसंज्ञकः ॥ १२९ ॥
လဆိုင်ရာ (ချန္ဒြ) လကို အမဝါသျာ (လကွယ်) အဆုံးအထိ ရေတွက်သည်။ နေဆိုင်ရာ (ဆော်ရ) လကို စင်ကရန္တိ (နေ၏ ရာသီခွင်ပြောင်းဝင်ခြင်း) ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ သာမန် (သာဝန) လကို နေ့ရက်များဖြင့် ရေတွက်ပြီး၊ လ၏ လှည့်ပတ်မှုအပေါ် မူတည်၍ သုံးဆယ် (တိထိ) ပါဝင်သည့် လကို «နက္ခတ်လ» ဟု ခေါ်သည်။
Verse 130
मधुश्च माधवः शुक्रः शुचिश्चाथ नभस्ततः । नभस्य इषःऊर्जश्च सहाश्चैव सहस्यकः ॥ १३० ॥
မဓု၊ မာဓဝ၊ ရှုကရ၊ ရှုချိ; ထို့နောက် နဘသ; ထို့နောက် နဘသျ; ထို့ပြင် ဣષ နှင့် ဦရ္ဇ; ထို့အပြင် သဟာ နှင့် သဟသျက — ဤတို့သည် လများ၏ အစဉ်လိုက် အမည်များ ဖြစ်သည်။
Verse 131
तपास्तपस्य क्रमशश्चैत्रादीनां समाह्वयाः । यस्मिन्मासे पौर्णमासी येन धिष्ण्येन संयुता ॥ १३१ ॥
တပස්နှင့် တပသျာဟူသည် ချိုင်တြာမှစသော လများအတွင်း အစဉ်လိုက် ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ထားသော အမည်များဖြစ်သည်။ လတစ်လချင်းစီကို ထိုလအတွင်းကျရောက်သော ပုဏ္ဏမီနေ့နှင့် ထိုပုဏ္ဏမီနှင့် ဆက်စပ်သော နက္ခတ် (nakṣatra) အလိုက် ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 132
तन्नक्षत्राह्वयो मासः पौर्णमासी तदाह्वया । तत्पक्षौ दैव पित्राख्यौ शुक्लकृष्णौ तथापरे ॥ १३२ ॥
လပြည့်နှင့် ဆက်စပ်သော အုပ်စိုးနက္ခတ်အမည်ဖြင့် လကို ခေါ်ကြပြီး၊ ပုဏ္ဏမီနေ့ကိုလည်း ထိုအမည်တူဖြင့်ပင် သိကြသည်။ ထို့ပြင် လ၏ နှစ်ပတ်ခွဲကို ‘ဒေဝ’ နှင့် ‘ပိတೃ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အလင်းပိုင်း (śukla) နှင့် အမှောင်ပိုင်း (kṛṣṇa) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
Verse 133
शुभाशुभे कर्मणि च प्रशस्तौ भवतः सदा । क्रमात्तिथीनां ब्रह्माग्नी विरिंचिविष्णुशैलजाः ॥ १३३ ॥
မင်္ဂလာနှင့် အမင်္ဂလာ အခမ်းအနားများတွင်လည်း သင်တို့နှစ်ပါးကို အမြဲတမ်း ချီးမွမ်းထိုက်သူဟု ကြေညာကြသည်။ တိထိ (tithi) များ၏ အစဉ်လိုက် စီရင်မှုအရ အုပ်စိုးအင်အားများမှာ ဘြဟ္မာနှင့် အဂ္နိ၊ ထို့ပြင် ဝိရိဉ္စိ၊ ဝိෂ္ဏု နှင့် ရှೈလဇာ (ပါရဝတီ) တို့ဖြစ်သည်။
Verse 134
विनायकयमौ नागचंद्रौ स्कंदोऽकवासवौ । महेन्द्र वासवौ नागदुर्गादंडधराह्वयः ॥ १३४ ॥
ဝိနာယကနှင့် ယမ; နာဂနှင့် စန္ဒြ; စကန္ဒနှင့် ဝါစုနှစ်ပါး; မဟိန္ဒြနှင့် ဝါသဝ; နာဂ၊ ဒုရ္ဂါ နှင့် ဒဏ္ဍဓရဟု ခေါ်သောသူ—ဤတို့သည် ဤအခါ၌ အာဝါဟန/ရွတ်ဆိုသည့် ဒေဝနာမများဖြစ်သည်။
Verse 135
शिवविष्णू हरिरवीकामः सर्वः कलीततः । चन्द्र विश्वेदर्शसंज्ञतिथीशाः पितरः स्मृताः ॥ १३५ ॥
ရှီဝနှင့် ဝိෂ္ဏု၊ ဟရိ၊ ရဝိ (နေမင်း) နှင့် ကာမ—အမှန်တကယ် ဒေဝအင်အားအားလုံး—ကို ကလီဂဏ (Kali) နှင့် ဆက်နွယ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စန္ဒြ၊ ဝိශ්ဝေဒေဝများနှင့် တိထိအရှင်ဟု ခေါ်သော ဒေဝများကို ပိတೃ (ဘိုးဘွားဒေဝ) ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 136
नंदाभद्रा जयारिक्तापूर्णाः स्युस्तिथयः पुनः । त्रिरावृत्त्या क्रमाज्ज्ञेया नेष्टमध्येष्टदाः सिते ॥ १३६ ॥
တစ်ဖန်လည်း လတိထိများကို နန္ဒာ၊ ဘဒြာ၊ ဇယာ၊ ရိက္တာ၊ ပူရ္ဏာ ဟူ၍ သိမှတ်ရမည်။ ဤအစဉ်ကို အစဉ်လိုက် သုံးကြိမ် ပြန်လည်ထပ်ကာ သိမှတ်လျှင် လဝက်လုံးတွင် ထင်ရှားသည်။ အလင်းလဝက် (သုက္လပက္ခ) တွင် အမျိုးအစားအလိုက် မနှစ်သက်ဖွယ်၊ အလယ်အလတ်၊ နှစ်သက်ဖွယ် အကျိုးကို ပေးသည်။
Verse 137
कृष्णपक्षे त्विष्टमध्यानिष्टदाः क्रमशस्तदा । अष्टमी द्वादशी षष्ठी चतुर्थी च चतुर्दशी ॥ १३७ ॥
အမှောင်လဝက် (ကృష్ణပက္ခ) တွင် ထိုတိထိများသည် အစဉ်လိုက် အလယ်အလတ်မှ မနှစ်သက်ဖွယ်သို့ ဆုတ်ယုတ်သော အကျိုးကို ပေးသည်။ ထိုသည်ကား အဋ္ဌမီ၊ ဒွာဒသီ၊ ဩဋ္ဌီ (ဆဋ္ဌီ)၊ စတုರ್ಥီ နှင့် စတုर्दသီ တို့ဖြစ်သည်။
Verse 138
तिथयः पक्षरंध्राख्या ह्यतिरूक्षा प्रकीर्तिताः । समुद्र मनुरंध्रांकतत्त्वसंख्यास्तुनाडिकाः ॥ १३८ ॥
တိထိများသည် အလွန်သိမ်မွေ့ကြောင်း ဆိုကြပြီး၊ “ပက္ခ၏ ရန်ဓရ (အပေါက်/အဝ) များ” ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် နာဍိကာ (အချိန်တိုင်းတာမှု) များကိုလည်း “သမုဒ္ဒရ (ပင်လယ်)၊ မနု၊ ရန်ဓရ၊ အင်္က (ဂဏန်းအမှတ်)၊ တတ္တဝ” စသည့် ရိုးရာကိန်းဂဏန်းအမည်များအတိုင်း ရေတွက်သတ်မှတ်ရမည်။
Verse 139
त्याज्याः स्युस्तासु तिथिषु क्रमात्पंच च सर्वदा । अमावास्या च नवमी हित्वा विषमसज्ञिका ॥ १३९ ॥
ထိုတိထိများအနက် အစဉ်လိုက် ငါးရက်ကို အမြဲတမ်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ ထို့ပြင် အမావာသျာ (လကွယ်နေ့) နှင့် နဝမီ (ကိုးရက်မြောက်) ကို ချန်လှပ်လျှင် ကျန်သောတိထိများကို “ဗိသမ” ဟူသော မကောင်းသည့် (အမင်္ဂလာ) တိထိများဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 140
तिथयस्तुप्रशस्तास्युर्मध्यमा प्रतिपत्सिता । षष्ठ्यां तैलं तथाष्टम्यां मासं क्षौरं कलेस्तिथौ ॥ १४० ॥
တိထိများအနက် အလယ်ပိုင်းတိထိများကို မင်္ဂလာရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ပရတိပတ် (ပထမတိထိ) ကိုလည်း ခွင့်ပြုထားသည်။ ဆဋ္ဌီ (၆ရက်မြောက်) တွင် ဆီလိမ်းရမည်၊ အဋ္ဌမီ (၈ရက်မြောက်) တွင် လစဉ်ဝတ္တ (မాసဝ్రတ) ကို ဆောင်ရွက်ရမည်၊ ကာလ (အချိန်/မရဏ) ၏ တိထိတွင်မူ ဆံပင်ရိတ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 141
पूर्णिमादर्शयोर्नारीसेवनं परिवर्जयेत् । दर्शे षष्ठ्यां प्रतिपदि द्वादश्यां प्रतिपर्वसु ॥ १४१ ॥
လပြည့်နေ့နှင့် လကွယ်နေ့တို့တွင် မိန်းမနှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ ထို့အပြင် လကွယ်နေ့၌၊ လဆဋ္ဌမနေ့၊ ပထမနေ့ (ပရတိပဒ)၊ ဒွါဒသီနေ့နှင့် ပရဝန် (ပွဲတော်ဆုံရာနေ့) အားလုံးတွင်လည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
Verse 142
नवम्यां च न कुर्वीत कदाचिद्दंतधावनम् । व्यतीपाते च संक्रांतावेकादश्यां च पर्वसु ॥ १४२ ॥
နဝမီ (လကိုးရက်) တွင် သွားသန့်ရှင်းရေးကို မည်သည့်အခါမျှ မပြုလုပ်ရ။ ထို့အပြင် ဗျတီပာတ၊ သင်္ကရန္တိ၊ အေကာဒသီ နှင့် ပရဝ (ပွဲတော်နေ့) များတွင်လည်း မပြုလုပ်ရ။
Verse 143
अर्कभौमदिने षष्ठ्यां नाभ्यंगो वैधृतौ तथा । यः करोति दशम्यां च स्नानमामलकैर्नरः ॥ १४३ ॥
တနင်္ဂနွေ သို့မဟုတ် အင်္ဂါနေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်သော ဆဋ္ဌမနေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော ဝိုင်ဓြတိ ယောဂ အချိန်တွင်လည်းကောင်း ဆီလိမ်းနှိပ်နယ်ခြင်း မပြုရ။ သို့သော် ဒသမီ (လဆယ်ရက်) တွင် အာမလက (မုရားသီး) ဖြင့် ရေချိုးသောသူသည် သန့်စင်ရေချိုးပူဇော်ကို လိုက်နာသူဖြစ်သည်။
Verse 144
पुत्रहानिर्भवेत्तस्य त्रयोदश्यां धनक्षयः । अर्थपुत्रक्षयस्तस्य द्वितीयायां न संशयः ॥ १४४ ॥
ထိုသူအတွက် တရယောဒသီ (လတစ်ဆယ်သုံးရက်) တွင် သားဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပေါ်မည်။ ဒွိတီယာ (လနှစ်ရက်) တွင် ငွေကြေးပျက်စီးမည်။ ထိုဒွိတီယာနေ့တွင် ဥစ္စာနှင့် သားသမီး နှစ်မျိုးလုံး ဆုံးရှုံးခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သံသယမရှိ။
Verse 145
अमायां च नवम्यां च सप्तम्यां च कुलक्षयः । या पौर्णिमा दिवा चंद्र मती सानुमती स्मृता ॥ १४५ ॥
အမావာသျာ (လကွယ်နေ့)၊ နဝမီ (လကိုးရက်) နှင့် သတ္တမီ (လခုနစ်ရက်) တို့တွင် မျိုးရိုးပျက်စီးခြင်း ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ နေ့ခင်းဘက်တွင် လရှိနေသော လပြည့်နေ့ကို ကန္ဒ్రమတီ ဟုခေါ်သော မကောင်းသော ပုဏ္ဏိမာဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ ၎င်းကို စာနုမတီ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
Verse 146
रात्रौ चन्द्र वती राकाप्यमावास्या तथा द्विधा । सिनीवाली चेंदुमती कुहूर्नेंदुमती मता ॥ १४६ ॥
ညအခါ၌ လပြည့်တိထီကို «ရာကာ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့အတူ အမావာသျာ (လကွယ်ည) သည် နှစ်မျိုးရှိ၍ «စိနီဝါလီ» ကို လရှိသော (အိန္ဒုမတီ) ဟု မှတ်ကြပြီး «ကူဟူ» ကို လမရှိသော (နအိန္ဒုမတီ) ဟု သတ်မှတ်ကြ၏။
Verse 147
कार्तिके शुक्लनवमी त्वादिः कृतयुगस्य च । त्रेतादिर्माधवे शुक्ले तृतीया पुण्यसंज्ञिता ॥ १४७ ॥
ကာတ္တိကလ၌ လဆန်းကိုးရက် (သုက္လ နဝမီ) ကို ကృత/သတ္တယုဂ၏ အစဟု ဆိုကြ၏။ ထို့ပြင် မာဓဝ (ဝိုင်ရှာခ) လ၌ လဆန်းသုံးရက် (သုက္လ တృతီယာ) ကို တ్రေတာယုဂ၏ ကုသိုလ်မင်္ဂလာ အစဟု ကျော်ကြား၏။
Verse 148
कृष्णापंचदशी माघे द्वापरादिरुदीरिता । कल्पादिः स्यात्कृष्णपक्षे नभस्यस्य त्रयोदशी ॥ १४८ ॥
မాఘလ၌ လကွယ်နေ့ (ကృష్ణာ ပဉ္စဒသီ/အမావာသျာ) ကို ဒ్వာပရယုဂ၏ အစဟု သင်ကြားထား၏။ ထို့ပြင် နဘသျ (ဘဓ္ရပဒ) လ၌ လဆုတ် တစ်ဆယ့်သုံးရက် (တရယောဒသီ) ကို ကလ္ပ၏ အစဟု ဆို၏။
Verse 149
द्वादश्यूर्जे शुक्लपक्षे नवम्यच्छेश्वयुज्यपि । चेत्रे भाद्र पदे चैव तृतीया शुक्लसंज्ञिता ॥ १४९ ॥
လဆန်းကာလ၌ ဥရ္ဇ (ကာတ္တိက) လ၏ ဒွါဒသီကို မင်္ဂလာတိထီဟု မှတ်ကြ၏။ ထို့အတူ အာရှွယုဇ (အာရှွိန) လ၏ နဝမီလည်း ထိုသို့ပင်။ ထို့ပြင် ချೈတရနှင့် ဘဓ္ရပဒ လတို့၌ လဆန်း တృతီယာကိုလည်း «သုက္လာ» ဟု ခေါ်ကာ ကုသိုလ်မင်္ဂလာ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြ၏။
Verse 150
एकादशी सिता पौषे ह्याषाढेर्देशमीसिता । माघे च सप्तमी शुक्ला नभस्ये त्वसिताष्टमी 1. ॥ १५० ॥
ပေါုရှ (Pauṣa) လ၌ လဆန်း ဧကာဒသီ (စိတ/သုက္လ) ရှိ၏။ အာသာဍ (Āṣāḍha) လ၌ လဆန်း ဒသမီ ရှိ၏။ မాఘလ၌ လဆန်း သပ္တမီ ရှိ၏။ နဘသျ (Bhādrapada) လ၌ လဆုတ် အဋ္ဌမီ (အသိတ/ကృష్ణ) ရှိ၏။
Verse 151
श्रावणे मास्यमावास्या फाल्गुने मासि पौर्णिमा । आषाढें कार्तिके मासि ज्यष्ठे चैत्रे च पौर्णिमा ॥ १५१ ॥
ရှရဝဏ မာသတွင် အမావာသျာ (လပြည့်မဟုတ်သော လကွယ်နေ့) ကို စောင့်ထိန်းရမည်။ ဖာလ္ဂုဏ မာသတွင် ပေါုර්ဏိမာ (လပြည့်နေ့) ကို စောင့်ထိန်းရမည်။ အာෂာဍ နှင့် ကာရ္တိက မာသများတွင်လည်းကောင်း၊ ဂျေဋ္ဌ နှင့် ချိုင်တြ မာသများတွင်လည်းကောင်း ပေါုර්ဏိမာကို စောင့်ထိန်းရမည်။
Verse 152
मन्वादयो मानवानां श्राद्धेष्वत्यंतपुण्यदा । भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां मघामिंदुः करे रविः ॥ १५२ ॥
လူသားတို့အတွက် မန်ဝ္-အာဒီ (Manv-ādi) အစဉ်အလာကို ရှရဒ္ဓ (Śrāddha) နှင့်ဆက်စပ်၍ ပြုလုပ်ခြင်းသည် အလွန်ပင် ကုသိုလ်ပေးသည်။ အထူးသဖြင့် ဘာဒြပဒ မာသ၏ ကృష్ణပက္ခ တရယောဒသီ (Trayodaśī) တွင် လသည် မဂ္ဟာ (Maghā) နက္ခတ်၌ ရှိပြီး နေသည် ဟஸ္တ (Hasta) နက္ခတ်၌ ရှိသောအခါ ဖြစ်သည်။
Verse 153
गजच्छाया तदा ज्ञेया श्राद्धे ह्यत्यंतपुण्यदा । एकस्मिन्वासरे तिस्रस्तिथयः स्यात्तिथिक्षयः ॥ १५३ ॥
ထိုအခါ “ဂဇ္ဈာယာ” (gaja-chāyā၊ ဆင်အရိပ်ကာလ) ဟူသော မင်္ဂလာကာလကို သိမှတ်ရမည်။ ရှရဒ္ဓတွင် အလွန်ပင် ကုသိုလ်ပေးသည်။ တစ်နေ့တည်းအတွင်း တိထိ သုံးခု ဖြစ်ပေါ်လာပါက “တိထိ-ခ္ෂယ” (tithi-kṣaya၊ တိထိပျောက်ကွယ်ခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။
Verse 154
तिथिर्वारत्रये त्वेका ह्यधिका द्वे च निंदिते । सूर्यास्तमनपर्यंतं यस्मिन्वारे तु या तिथिः ॥ १५४ ॥
အပတ်နေ့ သုံးရက်အတွင်း တိထိတစ်ခုသည် “အဓိကာ” (adhikā၊ ပိုလွန်တိထိ) ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ တိထိနှစ်ခုသည် “နိန္ဒိတာ” (ninditā၊ မကောင်းဟု သတ်မှတ်သော) ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တိထိကို သတ်မှတ်ရာတွင် နေဝင်ချိန်အထိ (သို့မဟုတ် ကျော်လွန်၍) ဆက်တည်နေသော အပတ်နေ့သို့ ချထားရမည်။
Verse 155
विद्यते सा त्वखंडा स्यान्न्यूना चेत्खंडसंज्ञिता । तिथेः पंचदशो भागः क्रमात्प्रतिपदादयः ॥ १५५ ॥
တိထိသည် ပြည့်စုံစွာ ရှိနေပါက “အခဏ္ဍာ” (akhaṇḍā၊ မပြတ်တောက်) ဟု ခေါ်သည်။ မပြည့်မစုံ၊ လျော့နည်းပါက “ခဏ္ဍ” (khaṇḍa၊ ပြတ်တောက်) ဟု ခေါ်သည်။ တိထိသည် လမాస၏ ဆယ့်ငါးပိုင်းအနက် တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ပရတိပဒါ (Pratipadā) မှ စ၍ အစဉ်လိုက် ဆက်သွားသည်။
Verse 156
क्षणसंज्ञास्तदर्द्धानि तासामर्द्धप्रमाणतः । रविः स्थिश्चरश्चन्द्र ः क्रूरोवक्रोखिलो बुधः ॥ १५६ ॥
အချိန်ခွဲခြားမှုတို့၏ တစ်ဝက်ကို «က்ஷဏ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထိုတစ်ဝက်၏ အတိုင်းအတာအရ ဆိုသည်မှာ—နေမင်းသည် တည်ငြိမ်၍ လမင်းသည် လှုပ်ရှား၏။ ဗုဒ္ဓဂြိုဟ် (Mercury) သည် ကြမ်းတမ်း၍ နောက်ပြန်လှည့်ကာ လမ်းကြောင်းမညီမညာ ဖြစ်၏။
Verse 157
लघुरीज्यो मृदुः शुक्रस्तीक्ष्णो दिनकरात्मजः । अभ्यक्तो भानुवारे यः स नरः क्लेशवान्भवेत् ॥ १५७ ॥
ဗြဟ္စပတိ (Jupiter) သည် သက်သာပေါ့ပါးသော အာနိသင်ရှိ၍၊ သုက္က (Venus) သည် နူးညံ့၏။ နေမင်း၏သား စနိ (Saturn) သည် ကြမ်းတမ်း၏။ တနင်္ဂနွေနေ့၌ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆီလိမ်းသူသည် ဒုက္ခကလေးရှ်များနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လာမည်။
Verse 158
ऋक्षेशे कांतिभाग्भौमे व्याधिसौभाग्यमिंदुजे । जीवे नैवं सिते हानिर्मन्दे सर्वसमृद्धयः ॥ १५८ ॥
နက္ခတ်၏ အရှင်အဖြစ် အင်္ဂါဂြိုဟ် (Mars) တည်ရာ၌ တောက်ပမှုနှင့် ဆွဲဆောင်မှု ရရှိ၏။ ဗုဒ္ဓဂြိုဟ် (Mercury) ထိုသို့တည်လျှင် ရောဂါနှင့် ကံကောင်းခြင်း နှစ်မျိုးလုံး ပေါ်ထွန်း၏။ ဗြဟ္စပတိ (Jupiter) နှင့်ဆိုလျှင် ထိုကဲ့သို့ မဟုတ်၊ သုက္က (Venus) နှင့်ဆိုလျှင် ဆုံးရှုံးမှုရှိ၏၊ စနိ (Saturn) နှင့်ဆိုလျှင် စုံလင်သော စည်းစိမ်တိုးတက်မှု ရှိ၏။
Verse 159
लंकोदयात्स्याद्वारादिस्तस्मादूर्ध्वमधोऽपिवा । देशांतरस्वचरार्द्धनाडीभिरपरे भवेत् ॥ १५९ ॥
လင်္ကာ၌ နေထွက်ချိန်ကို အခြေခံ၍ ဒွာရကာနှင့် အခြားဒေသတို့၏ အချိန်ကို သတ်မှတ်ရသည်—ရှေ့ကျ (ပို) သော်လည်းကောင်း နောက်ကျ (နည်း) သော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်၏။ အခြားပြည်နယ်များတွင် ဒေသဆိုင်ရာ လောင်ဂျီကျုဒ် ပြောင်းလဲမှု (sva-cara) အတိုင်း တစ်ဝက်-နာဍီများဖြင့် ကွာဟမှုကို တွက်ချက်ရမည်။
Verse 160
बलप्रदस्य खेटस्य कर्म सिद्ध्य्ति यत्कृतम् । तत्कर्म बलहीनस्य दुःखेनापि न सिद्ध्य्ति ॥ १६० ॥
အားပေးကာကွယ်သော အမူလက် (amulet) ကို ဆောင်ထား၍ လုပ်သော ကိစ္စသည် အောင်မြင်စီးပွား၏။ သို့သော် အားနည်းသူအတွက် ထိုကိစ္စတည်းဟူသော အလုပ်သည် နာကျင်စွာ ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်နိုင်။
Verse 161
इंदुज्ञजीवशुक्राणां वासराः सर्वकर्मसु । फलदास्त्वितरे क्रूरे कर्मस्वभिमतप्रदाः ॥ १६१ ॥
လ၊ ဗုဒ္ဓဟူး၊ ဂျူပီတာ၊ သောကြာနေ့တို့သည် အလုပ်အကိုင်အမျိုးမျိုး၌ အကျိုးပေးသောနေ့များ ဖြစ်သည်။ အခြားနေ့များမှာ ကြမ်းတမ်းသဖြင့် ကြမ်းတမ်းသည့် သို့မဟုတ် အင်အားသုံးလုပ်ရပ်များတွင်သာ လိုရာအကျိုးကို ပေးတတ်သည်။
Verse 162
रक्तवर्णो रविश्चंद्रो गौरो भौमस्तु लोहितः । दूर्वावर्णो बुधो जीवः पीतः श्वेतस्तु भार्गवः ॥ १६२ ॥
နေမင်းနှင့် လမင်းတို့သည် အနီရောင်သဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ အင်္ဂါ (Mars) သည် ဖြူဝါဝါဖြစ်သော်လည်း အနီရောင်သွေးရောင်လည်း ဆိုကြသည်။ ဗုဒ္ဓ (Mercury) သည် ဒူးဝါမြက်ရောင်၊ ဂျီဝ (Jupiter) သည် အဝါရောင်၊ ဘာဂဝ (Venus) သည် အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။
Verse 163
कृष्णः सौरिः स्ववारेषु स्वस्ववर्णक्रिया हिताः । अद्रि बाणाश्च यस्तर्कपातालवसुधाधाः ॥ १६३ ॥
ကృష్ణနှင့် ဆော်ရီ (ရှနိ) တို့ကို မိမိတို့၏ သက်ဆိုင်ရာနေ့များ၌ श्रद्धာဖြင့် ပူဇော်လျှင် အကျိုးကောင်း ဖြစ်စေသည်။ ထိုအခါ ဝဏ္ဏ (အတန်းအစား) တစ်ခုချင်းစီအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ကရိယာများလည်း ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ (ဤတွင် ‘တောင်’၊ ‘မြား’ စသည့် ရိုးရာသင်္ကေတအမည်များကိုလည်း ရေတွက်ဖော်ပြထားသည်။)
Verse 164
बाणाग्निलोचनानिह्यवेदवाहुशिलीमुखाः । त्र् येकाहयो नेत्रगोत्ररामाश्चंद्र रसर्तवः ॥ १६४ ॥
မြား၊ မီး၊ မျက်စိများ၊ သန့်ရှင်းသော မန္တရဝါစ၊ ဝေဒများ၊ လက်မောင်းများနှင့် ချွန်ထက်သော လက်နက်များ; သုံးစု၊ တစ်နေ့၊ မြင်းများ; မျက်စိ၊ မျိုးရိုး၊ ရာမများ; လမင်း၊ ရသ (အနှစ်သာရ) နှင့် ရာသီများ—ဤအရာတို့ကို အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်သော သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ကိုက်ညီမှုများအဖြစ် ရှုမြင်ရသည်။
Verse 165
कुलिकाश्चोपकुलिका वारवेलास्तथा क्रमात् । प्रहरार्द्धप्रमाणास्ते विज्ञेयाः सूर्यवासरात् ॥ १६५ ॥
အစဉ်လိုက် ကူလိကာ၊ ဥပကူလိကာ နှင့် ဝါရဝေလာ ဟူသော အချိန်ခွဲများကို နေ့ရက် (နေထွက်မှ စတင်သော နေ့) အပေါ်မူတည်၍ တစ်ခုချင်းစီ ပရဟာရ တစ်ဝက်စာ အတိုင်းအတာရှိသည်ဟု သိမှတ်ရမည်။
Verse 166
यस्मिन्वारे क्षणो वारदृष्टस्तद्वासराधिपः । आद्यः षष्ठो द्वितीयोऽस्मात्तत्षष्ठस्तु तृतीयकः ॥ १६६ ॥
အချိန်တစ်ခဏ၌ မြင်ရသော အပတ်နေ့ (ဝါရ) သည် မည်သည့်နေ့ဖြစ်စေ၊ ထိုနေ့၏ အရှင် (နေ့အုပ်) သည် ထိုနေ့ကို အုပ်စိုးသူ ဖြစ်၏။ ထိုနေ့အုပ်မှ စ၍ ပထမကို ဆဋ္ဌမဟု ရေတွက်၍၊ ဒုတိယကို ထိုမှ ဆဋ္ဌမ၊ တတိယကို ထိုမှ ဆဋ္ဌမဟု ရေတွက်ကြ၏။
Verse 167
षष्ठः षष्ठश्चेतरेषां कालहोराधिपाः स्मृताः । सार्द्धनाडीद्वयेनैव दिवा रात्रौ यथाक्रमात् ॥ १६७ ॥
ဆဋ္ဌမအရှင်နှင့် ကျန်သူတို့အနက် ထပ်မံ ဆဋ္ဌမဖြစ်သောအရှင်တို့ကို ကာလဟောရာ (အချိန်နာရီ) ၏ အုပ်စိုးရှင်များဟု မှတ်ယူကြ၏။ ထိုဟောရာတစ်ခုစီသည် နာဍီ နှစ်ခုနှင့် တစ်ဝက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီး နေ့နှင့်ည အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပေါ်၏။
Verse 168
वारप्रोक्ते कर्मकार्ये तद्ग्रहस्य क्षणेऽपि सन् । नक्षत्रेशाः क्रमाद्दस्रयमवह्निपितामहाः ॥ १६८ ॥
အပတ်နေ့တစ်နေ့အလိုက် ဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်ထားသော ကర్మ/ပူဇာရှိလျှင်၊ ထိုဂြိုဟ်သည် ခဏမျှသာ တည်ရှိနေသော်လည်း၊ နက္ခတ်အုပ်များသည် အစဉ်လိုက် ဒသရ (အရှွင်နှစ်ပါး)၊ ယမ၊ အဂ္နိ၊ နှင့် ပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) ဟူ၍ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 169
चंद्रे शादितिजीवाहिपितरो भगसंज्ञकः । अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवः ॥ १६९ ॥
လ၏ မဏ္ဍလအတွင်း၌ Śa၊ အာဒိတျများ၊ Jīva၊ နာဂများ၊ ပိတೃများ ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် Bhaga ဟု ခေါ်သော တစ်ပါးလည်း ရှိ၏။ ထိုနေရာ၌ Aryaman၊ Arka (နေမင်း)၊ Tvaṣṭṛ၊ Marut၊ Chakra (ဣန္ဒြ၏ အာဏာ/စက်ဝိုင်း)၊ Agnimitra နှင့် Vāsava (ဣန္ဒြ) တို့လည်း ရှိကြ၏။
Verse 170
नैरृत्युदकविश्वेजगोविंदवसुतोयपाः । अजैकपादहिर्बुध्न्या पूषा चेति प्रकीर्तिताः ॥ १७० ॥
Nairṛta၊ Udaka၊ Viśveja၊ Govinda၊ Vasu၊ Toyapā၊ Ajaikapād၊ Ahirbudhnya နှင့် Pūṣan — ဤတို့ကို ရွတ်ဆိုရမည့် နာမများဟု ကြေညာထား၏။
Verse 171
पूर्वात्रयं मघाह्यग्निविशाखायममूलभम् । अधोमुखं तु नवकं भानौ तत्रविधीयते ॥ १७१ ॥
«ပူရဝ» နက္ခတ်သုံးပါး၊ မဃာ၊ (ကိတ္တိကာ) မီးကြယ်၊ ဝိသာခာ၊ အာယမ၊ နှင့် မူလာတို့ကို «အမြစ်မရှိ» ဟုဆိုကာ အစပြုရန် မသင့်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့အပြင် «အောက်မျက်နှာ» နဝက (၉) အုပ်စုကိုလည်း နေမင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ထိုနေရာတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
Verse 172
बिलप्रवेशगणितभूतसाधनलेखनम् । शिल्पकर्मकलाकूपनिक्षेपोद्धरणादि यत् ॥ १७२ ॥
ဤအရာတွင် မြေအောက်လမ်းကြောင်းများသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာ၊ တွက်ချက်ပညာ၊ ဝိညာဉ်တို့နှင့် ဆက်စပ်သော ပူဇော်နည်းနှင့် စနစ်များ၊ စာရေးအနုပညာ၊ လက်မှုနှင့် အသုံးချအနုပညာတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် အ井 (ရေတွင်း) စသည့်နေရာများတွင် ဖျောက်ထားသော အပ်နှံပစ္စည်းများကို ထုတ်ယူခြင်းကဲ့သို့သော အလုပ်များလည်း ပါဝင်သည်။
Verse 173
मित्रेन्दुत्वाष्ट्रहस्तेन्द्रा दितिभांत्याश्विवायुभम् । तिर्यङ्मुखाख्यं नवकं भानौ तत्र विधीयते ॥ १७३ ॥
မိတ္တရ၊ လ၊ တွဝဿ္ဋೃ၊ ဟස්တ၊ အိန္ဒြ၊ ဒိတိ၊ ဘာန္တိ၊ အရှွင်နှစ်ပါး၊ နှင့် ဝါယု—ဤကိုးပါးအုပ်စုကို «တိရျယင်မုခ» နဝက ဟုခေါ်ပြီး နေမင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ထိုနေရာတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
Verse 174
हलप्रवाहगमन गंत्रीपत्रगजोष्ट्रकम् । खरगोरथनौयानालुलायहयकर्म च ॥ १७४ ॥
လယ်ထွန်ခြင်းနှင့် ရေချောင်းစီးဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း; လှည်း/ရထားနှင့် ရွက်ဖြင့်ပြုလုပ်သော ကိရိယာများ၏ လက်မှု; ဆင်နှင့် ကုလားအုတ်ကို ကိုင်တွယ်ထိန်းကျောင်းခြင်း; ထို့ပြင် မြည်းနှင့် နွားတို့နှင့် ဆိုင်သော အလုပ်များ၊ ရထားနှင့် လှေတို့၏ လုပ်ငန်းများ၊ ယိမ်းယိုင်ကစားခြင်းနှင့် မြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော အလုပ်အကိုင်မျိုးစုံတို့လည်း ပါဝင်သည်။
Verse 175
ब्रह्मविष्णुमहेशार्यशततारावसूत्तराः । ऊद्ध्वास्यं नवकं भानां प्रोक्तमत्र विधीयते ॥ १७५ ॥
ဤနေရာတွင် အလင်းတော်တို့၏ «အထက်တန်း» ကိုးပါးကို ကြေညာ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ဟု ဆိုသည်—အမည်များမှာ ဘြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ မဟေရှ၊ အာရျယများ၊ သတတားရာများ၊ ဝသုများ၊ နှင့် ဥတ္တရာများ ဖြစ်သည်။
Verse 176
नृपाभिषेकमांगल्यवारणध्वजकर्म च । प्रासादतोरणारामप्राकाराद्यं च सिद्ध्य्ति ॥ १७६ ॥
မင်းဘိသိက်အခမ်းအနားများ၊ မင်္ဂလာပွဲများ၊ ဆင်နှင့်အလံတော်ဆိုင်ရာ ကర్మများ၊ ထို့ပြင် နန်းတော်၊ တိုရဏတံခါး၊ ဥယျာဉ်၊ ကာရံတံတိုင်း စသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသော မင်္ဂလာအကျင့်အတိုင်း ပြုလုပ်လျှင် အောင်မြင်စွာ ပြီးစီးစေသည်။
Verse 177
स्थिरं रोहिण्युत्तराख्यं क्षिप्रं सूर्याश्विपुष्यभम् । साधारणं द्विदैवत्यं वह्निभं च प्रकीर्तितम् ॥ १७७ ॥
ရိုဟိဏီနှင့် ဥတ္တရနက္ခတ် သုံးပါးကို “တည်ငြိမ်သော” ဟုဆိုကြ၏။ စူရျ (စူရျနက္ခတ်)၊ အရှွိနီနှင့် ပုရှျကို “လျင်မြန်သော” ဟုခေါ်ကြ၏။ ဒွိဒೈဝတျကို “သာမန်/အလယ်အလတ်” ဟုသင်ကြားထားပြီး၊ ဝဟ္နိဘကိုလည်း ထူးခြားသတ်မှတ်ထားသည်ဟုကြေညာ၏။
Verse 178
वस्वदित्यंवुपुष्याणि विष्णुभं चरसंज्ञितम् । मृद्विंदुमित्रचित्रांत्यमुग्रं पूर्वामघात्रिकम् ॥ १७८ ॥
အုပ်စုများကို ဤသို့ကြေညာသည်— ဝသု၊ အာဒိတျယ နှင့် ပုရှျအုပ်စု; ဝိෂ္ဏုဘကို “ချာရ/လှုပ်ရှားသော” ဟုသိကြ၏။ ထို့နောက် မೃဒ၊ ဝိန္ဒု၊ မိတ္ရ နှင့် စိတ္ရာဖြင့်ဆုံးသော အုပ်စုများ; ထို့ပြင် “ဥဂ္ရ” နှင့် ပူರ್ವာ၊ မಘာတို့မှစသော သုံးပါးအုပ်စုတို့ဖြစ်သည်။
Verse 179
मूलाद्रा र्हींद्र भं तीक्ष्णं स्वनामसदृशं फलम् । चित्रादित्यंबुविष्ण्वंबांत्याधिमित्रवसूडुषु ॥ १७९ ॥
မူလာနှင့် အာဒြာ၊ ထို့ပြင် ရဟီံဒြ၊ ဘံ နှင့် တီက္ရှ္ဏတို့အတွက် အကျိုးရလဒ်သည် သူတို့၏ အမည်အဓိပ္ပါယ်နှင့်တူညီသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ဟုဆို၏။ ထိုနည်းတူ စိတ္ရာ၊ အာဒိတျယ၊ အမ္ဗု၊ ဝိෂ္ဏု၊ အမ္ဗာ၊ အန္တျ၊ အာဓိ၊ မိတ္ရ နှင့် ဝသူဍု ဟုခေါ်သော နက္ခတ်များတွင်လည်း အကျိုးသည် သက်ဆိုင်ရာ အမည်သတ်မှတ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီစွာ ရရှိသည်။
Verse 180
समृगेज्येषु बालानां कर्णवेधक्रिया हिता । दस्रेन्द्वदितितिष्येषु करादित्रितये तथा ॥ १८० ॥
ကလေးများအတွက် နားဖောက်ပွဲ (ကර්ဏဝေဓ) ကို မೃဂଶီရ္ษ နှင့် ဇျေဋ္ဌာ နက္ခတ်အောက်တွင် ပြုလုပ်လျှင် အကျိုးရှိသည်။ ထိုနည်းတူ ဓနိဋ္ဌာ၊ ශ්ရဝဏ၊ အဒိတိ (ပုနရဝသု) နှင့် တိષ္ယာ (ပုရှျာ) အောက်တွင်လည်း အကြံပြုကြပြီး၊ “ဟස්တာ” ဟုခေါ်သော လက်နေ့မှစ၍ ဆက်လက်လာသော လသုံးရက်အတွင်း၌လည်း ထိုကဲ့သို့ပင် သင့်လျော်သည်။
Verse 181
गजकर्माखिलं यत्तद्विधेयं स्थिरभेषु च । वाजिकर्माखिलं कार्यं सूर्यवारे विशेषतः ॥ १८१ ॥
ဆင်နှင့်သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းအားလုံးကို လတော်သည် တည်ငြိမ်ရာသီခွင်များ၌ ရှိစဉ် ဆောင်ရွက်သင့်၏။ မြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းအားလုံးကို အထူးသဖြင့် တနင်္ဂနွေနေ့၌ ဆောင်ရွက်သင့်၏။
Verse 182
चित्रावरुणवैरिंचत्र् युत्तरासु गमागमम् । दर्शाष्टम्यां चतुर्दश्यां पशूनां न कदाचन ॥ १८२ ॥
စိတြာ၊ ဝရုဏ၊ ဝိုင်ရိဉ္စ ဟုခေါ်သော နက္ခတ်/ယောဂများတွင်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရာယဏ (မြောက်ဘက်သို့ သွားရာကာလ) အတွင်းလည်းကောင်း သွားလာထွက်ခွာခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်၏။ ထို့အပြင် အမావသျာနေ့၊ အဋ္ဌမီနေ့၊ စတုရ္ဒသီနေ့တို့တွင် တိရစ္ဆာန်များကို ရွှေ့ပြောင်းကိုင်တွယ်ခြင်းကို မည်သည့်အခါမျှ မပြုသင့်။
Verse 183
मृदुध्रुवक्षिप्रचरविशाखापितृभेषु च । हलप्रवाहं प्रथमं विदध्यान्मूलभे वृषैः ॥ १८३ ॥
မృဒု၊ ဓြုဝ၊ က္ෂိပ္ရ၊ စရ ဟူသော နက္ခတ်အမျိုးအစားများတွင်လည်းကောင်း၊ ဝိသာခာနှင့် ပိတೃ-နက္ခတ်များတွင်လည်းကောင်း “ဟလ-ပရဝါဟ” ဟူသော ပထမဦးစွာ ထွန်ယက်ခြင်း၏ ရိတုအခမ်းအနားကို စတင်ဆောင်ရွက်သင့်၏။ မူလ နက္ခတ်တွင်မူ နွားထီးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်သင့်၏။
Verse 184
हलादौ वृषनाशाय भत्रयं सूर्यमुक्तभात् । अग्रे वृद्ध्यै त्रयं लक्ष्म्यै सौम्यपार्श्वे च पंचकम् ॥ १८४ ॥
“ဟ” ဟူသော အက္ခရာမှ စ၍ သုံးခု (အက္ခရာ/အပိုင်း) ကို နွားထီး (ဝೃષ) ကို ဖျက်ဆီးရန် သတ်မှတ်ထား၏။ နေမင်း၏ လွတ်မြောက်သော တောက်ပမှုမှ ဆက်လက်စီစဉ်ပုံကိုလည်း ဆိုထားသည်—ရှေ့ဘက်တွင် တိုးပွားရန် သုံးခု၊ လက္ရှ္မီအတွက်နှင့် သောမ്യဘက်တွင် ငါးခုဟု သတ်မှတ်၏။
Verse 185
शूलत्रयेपि नवकं मरणाय च पंचकम् । श्रियै पुष्ट्यै त्रयं श्रेष्ठं स्याच्चक्रे लांगलाह्वये ॥ १८५ ॥
သုံးမျိုးသော သူလ (တိရစ္ဆာန်သုံးခွ) များအတွင်း၌ပင် မရဏကို ဆောင်ကြဉ်းရန် ကိုးခုသော အစုကို သတ်မှတ်ထား၏; ငါးခုသော အစုလည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် သီရိ (Śrī) နှင့် ပုෂ္ဋိ (Puṣṭi) —အာဟာရနှင့် အင်အားတိုးပွားခြင်း—အတွက်မူ သုံးခုသော အစုသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး၊ “လಾಂಗလ” ဟုခေါ်သော စက်ရ (cakra) တွင် အထူးသဖြင့် ထင်ရှား၏။
Verse 186
मृदुध्रुवक्षिप्रभेषु पितृवायुवसूडुषु । समूलभेषु बीजोप्तिरत्युत्कृष्टफलप्रदा ॥ १८६ ॥
မೃဒု၊ ဓြုဝ၊ က္ෂိပရ ဟုခေါ်သော နက္ခတ်များအောက်၌လည်းကောင်း၊ ပိတೃ၊ ဝါယု၊ ဝသုတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော နက္ခတ်များအောက်၌လည်းကောင်း—အထူးသဖြင့် «အမြစ်ပါသော» (သမူလ) နက္ခတ်အောက်၌—မျိုးစေ့စိုက်ပျိုးလျှင် အလွန်မြင့်မြတ်သော အကျိုးရလဒ်ကို ပေးတတ်သည်။
Verse 187
भवेद्भत्रितयं मूर्ध्नि धान्यनाशाय राहुभात् । गले त्रयं कज्जलाय वृद्ध्यै च द्वादशोदरे ॥ १८७ ॥
ရားဟု (Rāhu) ၏အနှောင့်အယှက်ကြောင့် ခေါင်းပေါ်တွင် အမှတ်သုံးခု ပေါ်လာလျှင် စပါးနှံပျက်စီးဆုံးရှုံးမည်ဟု ဆိုသည်။ လည်ချောင်းပေါ်တွင် သုံးခု ပေါ်လာလျှင် မီးခိုးကျပ်ကျပ်ကဲ့သို့ အမဲရောင်ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် အမှတ်တစ်ဆယ့်နှစ်ခု ပေါ်လာလျှင် တိုးပွားကြီးထွားမည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 188
निस्तंडुलत्वं लांगूले भवतु ष्टयभीतिदम् । नाभौ वह्निः पचकं यद्बजोप्ताविति चिंतयेत् ॥ १८८ ॥
ဤသို့ စိတ်တွင် ဆင်ခြင်ရမည်—“အမြီး၌ စပါးနှံမရှိသော အခြေအနေ ဖြစ်ပါစေ၊ ထိုသည် မကောင်းသူတို့အတွက် ကြောက်ရွံ့စရာ အကြောင်းဖြစ်၏။ နာဗီ၌ကား အစာချေမီး၊ ချက်ပြုတ်သူ မီးရှိ၏—ဤသို့ပင် တည်ရှိသည်” ဟူ၍။
Verse 189
स्थिरेष्वदितिसार्पांत्यपितृमारुतभेषु च । न कुर्याद्रो गमुक्तस्य स्नानमाहींदुशुक्रयोः ॥ १८९ ॥
တည်ငြိမ်သော တိထိများ၌လည်းကောင်း၊ အဒိတိ၊ မြွေတို့၊ နောက်ဆုံးတိထိ၊ ပိတೃနှင့် ဝါယုတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော တိထိများ၌လည်းကောင်း—ရောဂါမှ လွတ်မြောက်သူအတွက် သတ်မှတ်ထားသော သန့်စင်ရေချိုးပွဲကို မပြုလုပ်သင့်။ ထို့အပြင် လနှင့် သုကြ (Venus) ၏နေ့များ၌လည်း မပြုလုပ်သင့်။
Verse 190
उत्तरात्रयमैतेन्द्र वसुवारुणभेषु च । पुष्यार्कपौष्णधिष्ण्येषु नृत्यारंभः प्रशस्यते ॥ १९० ॥
အက (နృత్య) ကို စတင်လေ့ကျင့်ခြင်း သို့မဟုတ် စတင်ဖျော်ဖြေခြင်းသည် ဥတ္တရာ သုံးရက် (နောက်ပိုင်းသုံးရက်) အတွင်း၌လည်းကောင်း၊ အိုင်တိန္ဒြ (Aitendra), ဝသု (Vasu), ဝါရုဏ (Vāruṇa) နှင့် ဘေෂ (Bheṣa) နက္ခတ်များအောက်၌လည်းကောင်း—ထို့အပြင် ပုရှျ (Puṣya), အရ္က (Arka) နှင့် ပေါုෂ္ဏ (Pauṣṇa) နက္ခတ်များအောက်၌လည်းကောင်း—အလွန်မင်္ဂလာရှိသည်ဟု ချီးမွမ်းထားသည်။
Verse 191
पूर्वार्द्धयुंजि षड्भानि पौष्णभादुदभात्ततः । मध्ययुंजि द्वादशर्क्षाणीन्द्र भान्नवभानि च ॥ १९१ ॥
ပုဿျ (Puṣya) မှစ၍ ပထမပိုင်းတွင် နက္ခတ် ၆ ခုကို ချမှတ်သည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် နက္ခတ် ၁၂ ခုကို ချမှတ်ပြီး၊ အိန္ဒြပိုင်းတွင်လည်း ကြယ်စု ၉ ခုကို ထိုနည်းတူ ချမှတ်သည်။
Verse 192
परार्द्धयुंजि क्रमशः संप्रीतिर्दम्पतेर्मिथः । जघन्यास्तोयपाद्रा र्हिपवनांतकनाकपाः ॥ १९२ ॥
အစဉ်လိုက် ‘ပါရာဓ’ (parārdha) ဟုခေါ်သော အတိုင်းအတာကို အသုံးချပြီး၊ ခင်ပွန်းနှင့် ဇနီးတို့၏ အပြန်အလှန် ချစ်ခင်မှုလည်း ထိုအစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ အနိမ့်ဆုံး အမျိုးအစား/အတိုင်းအတာများမှာ ရေ၊ ခြေလှမ်း၊ ‘ဒြာ’၊ ‘အရဟိ’၊ လေ၊ အဆုံး (သေခြင်း)၊ ရွှေ၊ နှင့် ‘ကာပါ’ တို့ဖြစ်သည်။
Verse 193
क्रमादितिद्विदैवत्या बृहत्ताराः पराः समाः । तासां प्रमाणघटिकास्त्रिंशन्नवतिद्यष्टयः ॥ १९३ ॥
အစဉ်လိုက် တိသီ (tithi) ၏ ဒေဝတာနှစ်ပါးအလိုက် ရေတွက်ရာတွင် ‘ဗြဟတ်-တာရာ’ (Bṛhat-tārā) နှစ်များသည် အမြင့်မြတ်သော နှစ်များဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်များ၏ စံအတိုင်းအတာကို ဂဋိကာ (ghaṭikā) ဖြင့် ၃၀၊ ၉၀ နှင့် ၈ ဟု သတ်မှတ်သည်။
Verse 194
क्रमादभ्युदिते चंद्रे नयत्यर्घसमानि च । अश्वग्रींद्वीज्यनैरृत्यत्वाष्ट्रजत्त्युराभवाः ॥ १९४ ॥
လက တက်လာသည့် အစဉ်အတိုင်း အရဃျ (arghya) ပူဇော်ရေတင်ခြင်းကိုလည်း ထိုအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထိုအစဉ်တွင် Aśvagrī, Dvījya, Nairṛtya, Tvāṣṭra, Jattyu နှင့် Rābhava စသည့် ခွဲခြားမှုများကို ရေတွက်ထားသည်။
Verse 195
पितृद्विदैववस्वाख्यास्ताराः स्युः कुलसंज्ञिकाः । धातृज्येष्ठादितिस्वातीपौष्णार्कहरिदेवताः ॥ १९५ ॥
Pitṛ, Dvi-daiva နှင့် Vasu ဟုခေါ်သော တာရာ (tārā) နက္ခတ်များကို ကုလ-သံဇ္ဉာ (kula-saṃjñā) အမည်တပ်ထားသော နက္ခတ်များဟု သိမှတ်ရမည်။ ၎င်းတို့၏ အုပ်စိုးဒေဝတာများမှာ Jyeṣṭhā အတွက် Dhātṛ၊ Svātī အတွက် Aditi၊ Pauṣṇa အတွက် Pūṣan၊ Ārka အတွက် Arka (နေမင်း) နှင့် Haridevatā အတွက် Hari ဖြစ်သည်။
Verse 196
अजाह्यंत्यकभौजंगताराश्चैवाकुलाह्वयाः । शेषाः कुलाकुलास्तारास्तासां मध्ये कुलोडुषु ॥ १९६ ॥
အဇာဟျန္တီ နှင့် အကဘောဇင်္ဂ ဟုခေါ်သော ကြယ်များကိုလည်း «အာကူလာ» ဟုခေါ်ကြသည်။ ကျန်ကြယ်များကို «ကူလာ» နှင့် «အကူလာ» ဟု နှစ်မျိုးလုံးခေါ်ကြပြီး၊ ထိုအတွင်း «ကူလာ» နက္ခတ်များလည်း ပါဝင်သည်။
Verse 197
प्रयाति यदि भूपालस्तदाप्नोति पराजयम् । भेषूपकुलसंज्ञेषु जयमाप्नोति निश्चितम् ॥ १९७ ॥
ဘုရင်သည် «ဘူပါလာ» ဟုခေါ်သော နိမိတ်အောက်တွင် စစ်ထွက်လျှင် ရှုံးနိမ့်ခြင်းကို ရောက်မည်။ သို့သော် «ဘေရှူပက» ဟုခေါ်သော နိမိတ်အောက်တွင် ထွက်လျှင် အမှန်တကယ် အောင်မြင်ခြင်းကို ရမည်။
Verse 198
संधिर्वापि तयोः साम्यं कुलाकुलगणोडुषु । अर्कार्किभौमवारे चेद्भद्रा या विषमांघ्रिभम् ॥ १९८ ॥
ကူလာနှင့် အကူလာ အုပ်စုရှိ ဂဏနှင့် နက္ခတ်တို့တွင် နှစ်ဖက်အကြား ဆန္ဓိ (ဆုံချက်) သို့မဟုတ် တူညီမှု ဖြစ်လာလျှင်၊ ထိုအရာသည် တနင်္ဂနွေ၊ စနေနေ့ သို့မဟုတ် အင်္ဂါနေ့တွင် ကျရောက်ပါက ထို ဘဒ္ရာကို «ဗိသမအင်္ဃရီ» (ခြေမညီ) ဟု နားလည်ရမည်၊ အချို့လုပ်ငန်းများအတွက် မညီမညာ/မင်္ဂလာမရှိသော ပုံစံဖြစ်သည်။
Verse 199
त्रिपुष्करं त्रिगुणदं द्विगुणं यमलाहिभम् । दद्यात्तद्दोषनाशाय गोत्रयं मूल्यमेव वा ॥ १९९ ॥
ထို ဒೋಷကို ဖျက်သိမ်းရန် တ్రိပုષ్కရ၊ တ్రိဂုဏဒ၊ ဒ్వိဂုဏ နှင့် ယမလာဟိဘ ကို ဒါနပြုရမည်။ မဟုတ်လျှင် နွား သုံးကောင် သို့မဟုတ် ထိုတန်ဖိုးနှင့်ညီမျှသည့် အဖိုးအခ ပေးလှူရမည်။
Verse 200
द्विपुष्करे द्वयं दद्यान्न दोषस्त्वृक्षभोऽपि वा । क्रूरविद्धो युतो वापि पुष्यो यदि बलान्विर्तः 1. ॥ २०० ॥
ဒ్వိပုષ్కရ အချိန်တွင် နှစ်ဆသော ဒါနကို ပေးနိုင်ပြီး ဒို့ရှ မရှိ။ နက္ခတ်သည် ဝೃષဘ ဖြစ်စေ၊ ကြမ်းတမ်းသော သက်ရောက်မှုကြောင့် ထိခိုက်စေ သို့မဟုတ် ထိုသက်ရောက်မှုနှင့် တွဲစေပါကလည်း၊ ပုရှျ (Puṣya) သည် အင်အားပြည့်ဝလျှင် ဒါနပွဲအတွက် အပြစ်ကင်းစင်လာသည်။
Because nimitta-śāstra is framed as a governance tool: abnormal solar appearances are mapped to royal stability (king’s death, hostility among rulers), military outcomes, and agrarian welfare (rainfall, famine), making celestial observation a dharma-linked instrument for forecasting collective risk.
It provides operational calendrics—tithi-to-weekday assignment, parvan deities by quarters, eclipse verification, month/season pairing, and the Jovian year-cycle—used to time samskāras, vows, and state actions, rather than describing tīrthas or their salvific narratives (typical of Book 2).
The tithi is assigned to the weekday on which it remains present up to (or beyond) sunset; if fully present it is ‘akhaṇḍā’ (unbroken), and if deficient it is ‘khaṇḍa’ (broken).