Śreyas and Paramārtha: The Ribhu–Nidāgha Teaching on Non-Dual Self (Advaita)

Verse 1

सनंदन उवाच । निशम्य तस्येति वचः परमार्थसमन्वितम् । प्रश्रयावनतो भूत्वा तमाह नृपतिर्द्विजम् ॥ १ ॥

စနန္ဒနက ပြောသည်။ ထိုသူ၏ စကားသည် အမြင့်ဆုံး အဓိပ္ပါယ်တရားနှင့် ပြည့်စုံသည်ကို ကြားပြီးနောက်၊ မင်းကြီးသည် လေးစားနှိမ့်ချစွာ ဦးညွှတ်ကာ ထို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရဟန်းပညာရှိအား ပြောကြားလေ၏။

Verse 2

राजोवाच । भगवन्यत्त्वया प्रोक्त परमार्थमयं वचः । श्रुते तस्मिन्भ्रमंतीव मनसो मम वृत्तयः ॥ २ ॥

မင်းကြီးက လျှောက်သည်– «အို ဘုရားသခင်မြတ်၊ သင်ဟောကြားသော ဝစနာသည် အမြင့်ဆုံးသော သမ္မာတရားဖြင့် ပြည့်ဝ၏။ သို့သော် ထိုစကားကို ကြားသော်လည်း ကျွန်ုပ်၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများသည် မူးဝေကာ လှည့်ပတ်ရှုပ်ထွေးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏»။

Verse 3

एतद्विवेकविज्ञानं यदि शेषेषु जंतुषु । भवता दर्शितं विप्र तत्परं प्रकृतेर्महत् ॥ ३ ॥

အို ဗိပရ ဗြဟ္မဏ ရှင်၊ သင်သည် အခြားသတ္တဝါတို့အပေါ်၌ विवेक-ज्ञान (ခွဲခြားသိမြင်မှု) ကို အမှန်တကယ် ပြသခဲ့လျှင်၊ ထိုသိမြင်မှုသည် ပရကృతိ၏ မဟတ် (Mahat) ဟူသော မဟာတत्त्वသို့ အမြင့်ဆုံးအနေဖြင့် ဦးတည်နေ၏။

Verse 4

नाहं वहामि शिबिकां शिबिका मयि न स्थिता । शरीरमन्यदस्मत्तो येनेयं शिबिका धृता ॥ ४ ॥

«ကျွန်ုပ်သည် ရထားပလန်ကင်ကို မထမ်းပါ၊ ပလန်ကင်သည် ကျွန်ုပ်အပေါ်၌ မတည်ရှိပါ။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ကျွန်ုပ်နှင့် မတူသော အခြားအရာဖြစ်၏; ထိုကိုယ်ခန္ဓာကြောင့်ပင် ဤပလန်ကင်ကို ထမ်းထားရသည်»။

Verse 5

गुण प्रवृत्तिर्भूतानां प्रवृत्तिः कर्मचोदिता । प्रवर्तंते गुणाश्चैते किं ममेति त्वयोदितम् ॥ ५ ॥

သတ္တဝါတို့၏ လှုပ်ရှားမှုဟူသည် ဂုဏ (guṇa) များ၏ လှုပ်ရှားမှုသာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ကမ္မက တွန်းအားပေး၏။ ဤဂုဏများသည် ဆက်လက် လည်ပတ်နေသဖြင့်၊ သင်ဟောသကဲ့သို့ «ဤသည် ငါ၏အရာ» ဟူသော အယူကို မည်သို့ မှန်ကန်စွာ ဆိုနိုင်မည်နည်း။

Verse 6

एतस्मिन्परमार्थज्ञ मम श्रोत्रपथं गते । मनो विह्वलतामेति परमार्थार्थतां गतम् ॥ ६ ॥

အို အမြင့်ဆုံးသမ္မာတရားကို သိမြင်သူ၊ ဤအရာသည် ကျွန်ုပ်၏ နားလမ်းကြောင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ၊ ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် တုန်လှုပ်၍ မတည်မငြိမ် ဖြစ်လာ၏—အမြင့်ဆုံးအဓိပ္ပါယ်၏ အဓိပ္ပါယ်တရားသို့ ရောက်ရှိသကဲ့သို့။

Verse 7

पूर्वमेव महाभाग कपिलर्षिमहं द्विज । प्रष्टुमभ्युद्यतो गत्वा श्रेयः किंत्वत्र संशये ॥ ७ ॥

အရင်ကပင်၊ ကံကောင်းသော ဒွိဇာ၊ ငါသည် ကပိလ ရှင်ရသီထံ သွား၍ အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးကို မေးမြန်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း၊ ဤအကြောင်း၌ ငါသည် သံသယမကင်းသေး။

Verse 8

तदंतरे च भवता यदिदं वाक्यमीरितम् । तेनैव परमार्थार्थं त्वयि चेतः प्रधावति ॥ ८ ॥

ထိုအကြားတွင် သင်ပြောကြားသော စကားတော်တို့ကြောင့်ပင်၊ အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရား၏ အဓိပ္ပါယ်အမြတ်ကို ရှာဖွေရန် ငါ့စိတ်သည် သင်ထံသို့ အလျင်အမြန် ပြေးလွှားသွားသည်။

Verse 9

कपिलर्षिर्भगवतः सर्वभूतस्य वै किल । विष्णोरंशो जगन्मोहनाशाय समुपागतः ॥ ९ ॥

အမှန်တကယ်ပင်၊ ကပိလ ရှင်ရသီသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ ဘဂဝန်တော် ဗိဿနု၏ အংশတစ်ပါးဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် လောကကို မောဟဖြင့် မိုဟ်စေသော အလွဲအမှားကို ဖျက်ဆီးရန် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။

Verse 10

स एव भगवान्नूनमस्माकं हितकाम्यया । प्रत्यक्षतामनुगतस्तथैतद्भवतोच्यते ॥ १० ॥

အမှန်ပင် ထိုဘဂဝန်တော်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အကျိုးကို လိုလားသဖြင့် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏စကားသည် မှန်ကန်စွာ ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 11

तन्मह्यं मोहनाशाय यच्छ्रेयः परमं द्विज । तद्वदाखिल विज्ञानजलवीच्युजधिर्भवान् ॥ ११ ॥

ထို့ကြောင့်၊ ဒွိဇာရသီ၊ မောဟကို ဖျက်ဆီးပေးသော အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးကို ငါ့အား ပြောကြားပါ။ သင်သည် ဗဟုသုတအားလုံး၏ ရေတိမ်လှိုင်းများဖြင့် လှုပ်ရှားသော ဉာဏ်ပင်လယ်တစ်စင်း ဖြစ်၏။

Verse 12

ब्राह्मण उवाच । भूयः पृच्छसि किं श्रेयः परमार्थेन पृच्छसि । श्रेयांसि परमार्थानि ह्यशेषाण्येन भूपते ॥ १२ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြော၏— «သင်သည် ထပ်မံ၍ အမြင့်မြတ်သော ကောင်းကျိုးကို မေးမြန်း၏; အမြတ်ဆုံး အဓိပ္ပါယ်ကို ရည်ရွယ်၍ မေးမြန်း၏။ အို မင်းကြီး၊ ကောင်းကျိုးဟု ခေါ်သမျှ အားလုံးသည် အမြတ်ဆုံး ရည်မှန်းချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏»။

Verse 13

देवताराधनं कृत्वा धनसंपदमिच्छति । पुत्रानिच्छति राज्यं च श्रेयस्तस्यैव तन्नृप ॥ १३ ॥

ဒေဝတာကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုလုပ်ပြီးနောက် လူသည် ငွေကြေးစည်းစိမ်ကို လိုလား၏; သားသမီးနှင့် မင်းအာဏာကိုပါ လိုလား၏။ သို့သော် အို မင်းကြီး၊ အမြင့်မြတ်သော ကောင်းကျိုး (śreyas) သည် ထိုဘက်တိရှိသူ၏ အစစ်အမှန် အပိုင်ဖြစ်၏။

Verse 14

विवकिनस्तु संयोगः श्रेयोऽसौ परमात्मना । कर्मयज्ञादिकं श्रेयः स्वर्लोकपलदायि यत् ॥ १४ ॥

သို့သော် ဉာဏ်မြင်ရှိသူအတွက် အမြင့်မြတ်သော အတ္တမန် (Paramātman) နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းသည် အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးဖြစ်၏။ ကမ္မယဇ္ဉာ စသည့် အခမ်းအနားများသည် ကောင်းကျိုးနည်းပါး၍ ကောင်းကင်လောက၏ फल ကိုသာ ပေးတတ်၏။

Verse 15

श्रेयः प्रधानं च फले तदेवानभिसंहिते । आत्मा ध्येयः सदा भूप योगयुक्तैस्तथा परैः ॥ १५ ॥

မည်သို့ပင် မရည်ရွယ်ဘဲ လိုက်ရှာခြင်း မရှိသော်လည်း၊ အမြင့်မြတ်သော ကောင်းကျိုး (śreyas) ကို အဓိကထားသော ထို फल သည် ထွက်ပေါ်လာ၏။ ထို့ကြောင့် အို မင်းကြီး၊ ယောဂဖြင့် စည်းကမ်းတကျ တည်ကြည်သူများနှင့် အမြင့်မြတ်စိတ်ရှိသူများသည် အတ္တကို အမြဲတမ်း သမ္မာဓိဖြင့် စူးစမ်းရမည်။

Verse 16

श्रेय स्तस्यैव संयोगः श्रेयो यः परमात्मनः । श्रेयांस्येवमनेकानि शतशोऽथ सहस्त्रशः ॥ १६ ॥

အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးသည် ထိုပေါင်းစည်းခြင်းပင် ဖြစ်၏—Paramātman နှင့် ဆက်သွယ်ပေါင်းစည်းခြင်းမှ ပေါ်ထွက်သော အမြတ်ဆုံး ကောင်းကျိုးဖြစ်၏။ ဤသို့ဖြင့် အကျိုးပြုရာများသည် ရာချီ၊ ထောင်ချီ အမျိုးမျိုး ရှိ၏။

Verse 17

संत्यत्र परमार्थास्तु न त्वेते श्रूयतां च मे । धर्मोऽयं त्यजते किं तु परमार्थो धनं यदि ॥ १७ ॥

ဤနေရာ၌ အမြင့်ဆုံးသော အဓိပ္ပါယ် (ပရမာဓ) များရှိသော်လည်း၊ သင်၏စကားတို့ကို ငါမခံယူနိုင်။ အကြောင်းမှာ ဥစ္စာသည် အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးဖြစ်လျှင် ဤဓမ္မကိုပင် အကျိုးမဲ့ဟု စွန့်ပစ်သွားမည်ဖြစ်သည်။

Verse 18

व्ययश्चक्रियत कस्मात्कामप्राप्त्युपलक्षणः । मुत्रश्चेत्परमार्थाख्यः सोऽप्यन्यस्य नरेश्वर ॥ १८ ॥

ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အဘယ်ကြောင့် အသုံးစရိတ်ကို လုပ်ဆောင်ရသနည်း—၎င်းသည် ဆန္ဒရရှိခြင်း၏ လက္ခဏာသာ ဖြစ်သော်လည်း။ ထို့ပြင် ဆီးကို ‘အမြင့်ဆုံးအဓိပ္ပါယ်’ ဟု ခေါ်လျှင်တောင်၊ အို မင်းကြီး၊ ထိုအရာပင် အခြားသူ၏ အရာဖြစ်သည်။

Verse 19

परमार्थभूतः सोऽन्यस्य परमार्थो हि नः पिता । एवं न परमार्थोऽस्ति जगत्यत्र चराचरे ॥ १९ ॥

ထိုသူသည် အမြင့်ဆုံးသော သစ္စာတရား၏ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်တော်မူ၏။ အခြားသူတို့အတွက်လည်း အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး၊ ငါတို့၏ အဖဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာတို့ပါဝင်သော ဤလောက၌ အခြားသော ပရမာဓ မရှိ။

Verse 20

परमार्थो हि कार्याणि करणानामशेषतः । राज्यादिप्राप्तिरत्रोक्ता परमार्थतया यदि ॥ २० ॥

ပရမာဓသည် အလုပ်အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့၏ ကိရိယာများ၏ အဆုံးသတ်ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်၊ မကျန်မရှိ။ ဤနေရာ၌ နန်းတက်ခြင်းစသည့် အရာများကိုလည်း ‘ပရမာဓ’ ဟု ဆိုထားသည်—အကယ်၍ ထိုအဆုံးစွန်သော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် ယူဆလျှင်။

Verse 21

परमार्था भवंत्यत्र न भवंति च वै ततः । ऋग्यजुःसामनिष्पाद्यं यज्ञकर्म मतं तव ॥ २१ ॥

ဤနေရာ၌ အမြင့်ဆုံးသော ဝိညာဉ်ရေးရည်မှန်းချက်များကို အမှန်တကယ် ရရှိနိုင်သော်လည်း၊ ထိုအပြင်ပန်းလုပ်ဆောင်မှုတစ်ခုတည်းမှသာ မပေါ်ပေါက်လာ။ သင်၏အမြင်အရ ယဇ္ဉကမ္မသည် ရိဂ်၊ ယဇု၊ သာမ ဝေဒတို့အပေါ် အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်သော ပူဇော်ပွဲဖြစ်သည်။

Verse 22

परमार्थभूतं तत्रापि श्रूयतां गदतो मम । यत्तु निष्पाद्यते कार्यं मृदा कारणभूतया ॥ २२ ॥

ငါပြောသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္ထပရမာတ်ကို ထိုနေရာ၌ပင် နားထောင်လော့။ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးတရားဟူသမျှသည် အကြောင်းဖြစ်သော မြေစေးကြောင့်သာ ပြီးစီးလာ၏။

Verse 23

तत्कारणानुगमनाज्जायते नृप मृन्मयम् । एवं विनाशिभिर्द्रव्यैः समिदाज्यकुशादिभिः ॥ २३ ॥

အို မင်းကြီး၊ မြေစေးကို အကြောင်းအဖြစ် အားထားလိုက်သဖြင့် မြေထည်ပစ္စည်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုနည်းတူ မီးထင်း၊ ဂျီ (ghee)၊ ကုရှမြက် စသည့် ပျက်စီးလွယ်သော ပစ္စည်းများမှလည်း အကျိုးတရားများ ပေါ်ထွက်လာ၏။

Verse 24

निष्पाद्यते क्रिया या तु सा भवित्री विनाशिनी । अनाशी परमार्थस्तु प्राज्ञैरभ्युपगम्यते ॥ २४ ॥

ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ဆောင်ရွက်သော လုပ်ရပ်ဟူသမျှသည် ဖြစ်လာပြီးနောက် ပျက်စီးသွားရမည်။ သို့သော် ပရမာတ် (အမြင့်မြတ်သော အမှန်တရား) သည် မပျက်မယွင်းကြောင်းကို ပညာရှိတို့ လက်ခံကြ၏။

Verse 25

यत्तुं नाशि न संदेहो नाशिद्रव्योपपादितम् । तदेवापलदं कर्म परमार्थो मतो मम ॥ २५ ॥

ပျက်စီးနိုင်သောအရာသည်—သံသယမရှိ—ပျက်စီးနိုင်သောပစ္စည်းများပေါ်တွင် တည်ထား၍ ဖြစ်လာသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုကဲ့သို့သော ကမ္မသည် အမှန်တကယ် အကျိုးမပေးသော လုပ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ငါ၏အမြင်တွင် ပရမာတ်ဟု ဆို၏။

Verse 26

मुक्तिसाधनभूतत्वात्परमार्थो न साधनम् । ध्यानमेवात्मनो भूपपरमार्थार्थशब्दितम् ॥ २६ ॥

ပရမာတ်သည် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သို့ ရောက်စေသော နည်းလမ်း၏ အနှစ်သာရဖြစ်သောကြောင့် သီးခြား “ကိရိယာ” အဖြစ် ပြီးစီးအောင် လုပ်ယူရမည့်အရာ မဟုတ်။ အို မင်းကြီး၊ အတ္တမန် (အတ္မာ) ကို သာမန်မဟုတ်သကဲ့သို့ သတိတရားဖြင့် ဓ്യာနပြုခြင်းပင် “ပရမာတ်” ဟု ခေါ်ဆို၏။

Verse 27

भेदकारि परेभ्यस्तु परमार्थो न भेदवान् । परमार्थात्मनोर्योगः परमार्थ इतीष्यते ॥ २७ ॥

ကွဲပြားမှုတို့သည် အခြားအရာများနှင့် ဆက်စပ်ရာတွင်သာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သို့သော် အမြင့်ဆုံးသတ္တဝါတရား (ပရမာර්ထ) သည် မခွဲမခွာ မကွဲပြား။ ပရမာර්ထနှင့် အတ္တမန်၏ ပေါင်းစည်းမှုကိုပင် ပရမာර්ထဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 28

मिथ्यैतदन्यद्द्रव्यं हि नैतद्द्रव्यमयं यतः । तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणि नृपैतानि न संशयः ॥ २८ ॥

ဤအခြားသော “ဒြဗ္ဗ” သည် အမှန်တကယ် မဟုတ်သော မိဿာပင် ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အမှန်တရား၏ ဒြဗ္ဗဖြင့် မဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့်။ ထို့ကြောင့် မင်းကြီး၊ ဤအရာတို့အားလုံးသည် အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးများပင် ဖြစ်ကြောင်း မသံသယရှိပါ။

Verse 29

परमार्थस्तु भूपाल संक्षेपाच्छ्रूयतां मम । एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुण प्रकृतेः परः ॥ २९ ॥

မင်းကြီး၊ အကျဉ်းချုပ်၍ အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားကို ငါ့ထံမှ နားထောင်ပါ။ အမြင့်ဆုံးသည် တစ်ပါးတည်း၊ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုး၍ ပြန့်နှံ့၊ အားလုံးအပေါ် တန်းတူ၊ သန့်ရှင်း၊ ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်၍ ပရကృతి (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) ထက်လည်း အထက်တန်း ဖြစ်သည်။

Verse 30

जन्मवृद्ध्यादिरहित आत्मा सर्वगतो नृप । परिज्ञानमयो सद्भिर्नामजात्यादिभिविभुः ॥ ३० ॥

မင်းကြီး၊ အတ္တမန်သည် မွေးဖွားခြင်း၊ ကြီးထွားခြင်း စသည့် အရာများမှ ကင်းလွတ်၍ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့နေသည်။ ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော ဉာဏ်ပညာ၏ သဘာဝတရားပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ ပညာရှိတို့၏ သဘောတူညီချက်အရ အမည်၊ အမျိုးအစား စသည့် သတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 31

न योगवान्न युक्तोऽभून्नैव पार्थिवः योक्ष्यति । तस्यात्मपरदेहेषु सतोऽप्येकमयं हि तत् ॥ ३१ ॥

သူသည် ယောဂီ မဟုတ်ခဲ့၊ အမှန်တကယ် စည်းကမ်းတကျ မယှဉ်တွဲခဲ့၊ မင်းကြီး၊ နောင်လည်း ထိုသို့ ဖြစ်လာမည် မဟုတ်။ သူ့အတွက်တော့ မိမိကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အခြားသူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများတွင် အတ္တမန် ရှိနေသော်လည်း ထိုအမှန်တရားသည် တစ်ပါးတည်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 32

विज्ञानं परमार्थोऽसौ वेत्ति नोऽतथ्यदर्शनः । वेणुरंघ्रविभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः ॥ ३२ ॥

ဗိညာဏ (vijñāna) နှင့် ပရမာර්ထ (paramārtha) ကို သိမြင်သူသာ အမှန်တရားကို သိ၏။ မမှန်ကန်စွာ မြင်သူမူ မသိနိုင်။ ပုလွေ၏ လက်ချောင်းပေါက်များ ကွဲပြားသဖြင့် Ṣaḍja စသည့် သံခွဲအမည်များ ပေါ်လာသကဲ့သို့။

Verse 33

अभेदो व्यापिनो वायोस्तथा तस्य महात्मनः । एकत्वं रूपभेदश्च वाह्यकर्मप्रवृत्तिजः ॥ ३३ ॥

အရာရာကို လွှမ်းမိုးသော လေသည် အနှစ်သာရအားဖြင့် မခွဲခြားသကဲ့သို့၊ မဟာအတ္တမန် (အတ္တ) သည်လည်း မခွဲခြား။ ၎င်း၏ တစ်တည်းဖြစ်မှုသည် အမှန်တရားဖြစ်ပြီး၊ ပုံသဏ္ဌာန်ကွဲပြားသကဲ့သို့ ထင်မြင်ခြင်းသည် ပြင်ပကမ္မလုပ်ဆောင်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။

Verse 34

देवादिभेदमध्यास्ते नास्त्येवाचरणो हि सः । श्रृण्वत्र भूप प्राग्वृत्तं यद्गीतमृभुणा भवेत् ॥ ३४ ॥

«ဒေဝ» နှင့် «အခြား» ဟူသော ခွဲခြားမှုများတွင် စွဲကပ်နေသူသည် ကွဲပြားမှုထဲ၌ပင် နေ၏; ထိုသူအတွက် အမှန်တကယ်သော အကျင့်သီလ မရှိ။ ယခု နားထောင်ပါ၊ အို မင်းကြီး—အရင်က Ṛbhu က သီဆိုခဲ့သော ပုရောဟိတ်ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို။

Verse 35

अवबोधं जनयतो निदाधस्य द्विजन्मनः । ऋभुर्नामाऽबवत्पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्टिनः ॥ ३५ ॥

အဝဘောဓ (နိုးကြားသိမြင်မှု) ကို မွေးဖွားစေလိုသော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) နိဒါဓ (Nidādha) အတွက်၊ ပရမေဋ္ဌင် (Parameṣṭhin) ဘြဟ္မာ၏ သားတော် Ṛbhu ဟူသော သားတစ်ဦး မွေးဖွားလာ၏။

Verse 36

विज्ञात तत्त्वसद्भावो निसर्गादेव भूपते । तस्य शिष्यो निदाघोऽभूत्पुलस्त्यतनयः पुरा ॥ ३६ ॥

အို မင်းကြီး၊ သူ၏ တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို သိမြင်သူဖြစ်သော သဘာဝအမှန်ကို မွေးကတည်းကပင် သိရှိခဲ့ကြသည်။ ယခင်က Pulastya ၏ သား Nidāgha သည် သူ၏ တပည့် ဖြစ်ခဲ့၏။

Verse 37

प्रादादशेषविज्ञानं स तस्मै परया मुदा । अवाप्तज्ञान तत्त्वस्य न तस्याद्वैतवासना ॥ ३७ ॥

အမြင့်မြတ်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် သူ့အား သာသနာတော်၏ ဗဟုသုတအားလုံးကို ပေးအပ်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ဉာဏ်၏ တတ္တဝကို မသိမြင်သေးသူ၌ အဒွైత (advaita) သို့ လှည့်သွားသော အတွင်းစိတ်ဆန္ဒ မပေါ်ထွန်း။

Verse 38

स ऋभुस्तर्कयामास निदाघस्य नरेश्वर । देविकायास्तटे वीर नागरं नाम वै पुरम् ॥ ३८ ॥

အို မင်းမြတ်၊ မုနိ ရ္ဘု (Ṛbhu) သည် နိဒါဃ (Nidāgha) ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ကာ ဒေဝိကာ (Devikā) မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ နာဂရ (Nāgara) ဟုခေါ်သော သူရဲကောင်းမြို့သို့ ရောက်လာ၏။

Verse 39

समृद्धमतिरम्यं च पुलस्त्येन निवेशितम् । रम्योपवनपर्यंतं स तस्मिन्पार्थवोत्तम ॥ ३९ ॥

အို ပೃഥာ (Pṛthā) ၏ အထူးမြတ်သား၊ သူသည် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်၏—စည်းစိမ်ပြည့်ဝ၍ သာယာလှပကာ ပုလஸ္တျ (Pulastya) က တည်ထောင်ထားပြီး လှပသော ဥယျာဉ်တောများအထိ ကျယ်ပြန့်လျက်ရှိ၏။

Verse 40

निदाधनामायोगज्ञस्तस्य शिष्योऽभवत्पुरा । दिव्ये वर्षसहस्त्रे तु समतीतेऽस्य तत्पुरम् ॥ ४० ॥

ရှေးကာလ၌ ယောဂပညာကျွမ်းကျင်သော နိဒါဓန (Nidādhana) သည် သူ၏ တပည့်ဖြစ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် နတ်ဘုရားနှစ်တစ်ထောင် ကုန်လွန်သွားသောအခါ သူ၏ နေရာတော်သို့ ရောက်ရှိလာ၏။

Verse 41

जगाम स ऋभुः शिष्यं निदाघमवलोकितुम् । स तस्य वैश्वदेवंति द्वारालोकनगोचरः ॥ ४१ ॥

ထို့နောက် ရ္ဘု (Ṛbhu) သည် မိမိ၏ တပည့် နိဒါဃ (Nidāgha) ကို တွေ့မြင်ရန် သွား၏။ ထိုအခါ နိဒါဃသည် ဝိုင်ရှ္ဝဒေဝ (Vaiśvadeva) ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်နေပြီး ရ္ဘုသည် တံခါးဝ၌ သူ့မျက်စိမြင်နိုင်ရာအတွင်းသို့ ရောက်လာ၏။

Verse 42

स्थित स्तेन गृहीतार्थो निजवेश्म प्रवेशितः । प्रक्षालितांघ्रिपाणिं च कृतासनपरिग्रहम् ॥ ४२ ॥

သူခိုးတစ်ယောက်ပင်—ထိန်းချုပ်ထား၍ ခိုးယူထားသောပစ္စည်းကို ပြန်ယူကာ ကိုယ့်အိမ်ထဲသို့ ခေါ်သွင်းလာပြီးနောက်—ဧည့်သည်ကဲ့သို့ လေးစားစွာ ဆက်ဆံရမည်။ သူ၏ ခြေ၊ လက်ကို ဆေးကြောပေး၍ ထိုင်ခုံ (အာသန) ပေးရမည်။

Verse 43

उवाच स द्विजश्रेष्टो भुज्यतामिति सादरम् । ऋभुरुवाच । भो विप्रवर्य भोक्तव्यं यदत्र भवतो गृहे ॥ ४३ ॥

ထိုဒွိဇအထွတ်အမြတ်သည် လေးစားစွာ “သုံးဆောင်ပါ” ဟု ဆို၏။ Ṛbhu က “အို ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်၊ သင်၏အိမ်၌ ရှိသမျှကို သုံးဆောင်သင့်၏” ဟု ပြန်ဆို၏။

Verse 44

तत्कथ्यतां कदन्नेषु न प्रीतिः सततं मम । निदाघ उवाच । सक्तुयावकव्रीहीनामपूपानां च मे गृहे ॥ ४४ ॥

“ဒါဆို ပြောပါ—အဘယ်ကြောင့် ချက်ပြုတ်အစားအစာများ၌ ကျွန်ုပ်သည် အမြဲတမ်း မပျော်ရွှင်နိုင်သနည်း?” ဟု မေး၏။ Nidāgha က “ကျွန်ုပ်အိမ်၌ စက္တု (လှော်မှုန့်), ယဝ (မုယော), ဝြီဟိ (ဆန်) နှင့် အပူပ (မုန့်) တို့ ရှိသည်” ဟု ဆို၏။

Verse 45

यद्रोचते द्विजश्रेष्ट तावद्भुंक्ष्व यथेच्छया । ऋभुरुवाच । कदन्नानि दिजैतानि मिष्टमन्नं प्रयच्छ मे ॥ ४५ ॥

“အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ သင်နှစ်သက်သလောက် စိတ်ကြိုက် သုံးဆောင်ပါ” ဟု ဆို၏။ Ṛbhu က “တပသီတို့နှင့် သင့်တော်သော ကြမ်းတမ်းအစားအစာကို ပေးပါ၊ ထို့ပြင် ချိုမြိန်သော အစာလည်း ပေးပါ” ဟု ပြော၏။

Verse 46

संयावपायसादीनि चेक्षुका रसवंति च । निदाघ उवाच । गृहे शालिनि मद्गेहे यत्किंचिदति शोभनम् ॥ ४६ ॥

Nidāgha က “အို Śālīna၊ ကျွန်ုပ်အိမ်၌ အလွန်လှပ၍ နှစ်သက်ဖွယ်ရာ အရာရှိသမျှ—saṃyāva၊ pāyasa စသည့် အချိုပွဲများနှင့် သကြားကန် (အိမ်ရှူး) ရည်ချိုချို အရသာပြည့်ဝသော အရာများလည်း ရှိသည်” ဟု ဆို၏။

Verse 47

भोज्येषु साधनं मिष्टं तेनास्यान्नं प्रसाधय । इत्युक्ता तेन सा पत्नी मिष्टमन्नं द्विजस्य तत् ॥ ४७ ॥

“ဟင်းလျာများအနက် ချိုမြိန်သောအရာတစ်မျိုးကို ပြင်ဆင်လော့၊ ထိုအရာဖြင့် သူ၏ ထမင်းကို အလှဆင်၍ တင်ဆက်လော့” ဟုဆိုသဖြင့်၊ သူ၏ မယားသည် ဗြာဟ္မဏအတွက် ချိုမြိန်သော အစာကို ပြင်ဆင်하였다။

Verse 48

प्रसाधितवती तद्वै भर्तुर्वचनगौरवात् । न भुक्तवंतमिच्छातो मिष्टमन्नं महामुनिम् ॥ ४८ ॥

သူမသည် ခင်ပွန်း၏ စကားကို လေးစားသဖြင့် အစာကို အမှန်တကယ် ပြင်ဆင်하였다။ သို့သော် မဟာမုနိသည် မစားရသေးခင် ချိုမြိန်သော အစာကို မကျွေးလိုခဲ့။

Verse 49

निदाघः प्राहभूपाल प्रश्रयावनतः स्थितः । निदाघ उवाच । अपि ते परमा तृप्तिरुत्पन्ना पुष्टिरेव ॥ ४९ ॥

နိဒါဃသည် နှိမ့်ချစွာ ရပ်၍ ဦးညွှတ်ကာ ဘုရင်ထံ ပြော하였다—“သင်၌ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ကျေနပ်မှု ပေါ်ထွန်းလာပြီလော၊ အမှန်တကယ် အာဟာရနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ဖြစ်လာပြီလော”

Verse 50

अपि ते मानसं स्वस्थमाहारेण कृतं द्विज । क्व निवासी भवान्विप्र क्व वा गंतुं समुद्यतः ॥ ५० ॥

အို ဒွိဇ၊ အစာစားပြီးနောက် သင်၏ စိတ်သည် အေးချမ်းသလော။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်သည် ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း၊ ယခု ဘယ်သို့ သွားရန် ပြင်ဆင်နေသနည်း။

Verse 51

आगम्यते च भवता यतस्तश्च निवेद्यताम् । ऋमुरुवाच । क्षुधितस्य च भुक्तेऽन्ने तृप्तिर्ब्रह्मन्विजायते ॥ ५१ ॥

“သင်သည် ဘယ်က လာသနည်း၊ ဘာရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လာသနည်း၊ ပြောပြပါ” ဟုမေး၏။ ဣမုက ပြော하였다—“အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဆာလောင်သူသည် အစာစားပြီးလျှင် ကျေနပ်မှုသည် သဘာဝအတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်”။

Verse 52

न मे क्षुधा भवेत्तॄप्तिः कस्मान्मां द्विज पृच्छति । वह्निना पार्थिवेनादौ दग्धे वै क्षुरापीश्वः ॥ ५२ ॥

ကျွန်ုပ်အတွက် ဆာလောင်ခြင်းလည်း မရှိ၊ ပြည့်ဝခြင်းလည်း မရှိ—ထို့ကြောင့် ဒွိဇာ၊ သင်သည် အဘယ်ကြောင့် ငါ့ကို ထိုအကြောင်း မေးမြန်းသနည်း။ အစကာလ၌ မြေဓာတ်ခန္ဓာကို မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းသော်လည်း သခင်ဘုရားသည် ဓားသွားကဲ့သို့ ထက်မြက်သော အရှင်အဖြစ် ခန္ဓာအခြေအနေများကို ကျော်လွန်၍ တည်ရှိနေ၏။

Verse 53

भवत्यंभसि च क्षीणे नृणां तृष्णासमुद्भवः । क्षुत्तृष्णे देहधर्माख्ये न ममैते यतो द्विज ॥ ५३ ॥

ခန္ဓာ၏ ရေဓာတ် လျော့နည်းသွားသောအခါ လူတို့တွင် ရေငတ်ခြင်း ပေါ်ပေါက်၏။ ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းဟူသည် ခန္ဓာ၏ သဘောတရားများသာ ဖြစ်၍ «ငါ့၏» မဟုတ်ကြ၊ ဒွိဇာ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ထိုအရာတို့နှင့် မိမိကိုယ်ကို မသတ်မှတ်။

Verse 54

ततः क्षुत्संभवाभावात्तृप्तिरस्त्येव मे सदा । मनसः स्वस्थता तुष्टिश्चित्तधर्माविमौ द्विज ॥ ५४ ॥

ထို့ကြောင့် ဆာလောင်ခြင်း ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မရှိတော့သဖြင့် ငါသည် အမြဲတမ်း ပြည့်စုံကျေနပ်နေ၏။ ဒွိဇာ၊ စိတ်၏ သက်သာချမ်းသာမှုနှင့် ကျေနပ်ပျော်ရွှင်မှု—ဤနှစ်ပါးသည် စိတ်၏ ဓမ္မဂုဏ်များ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 55

चेतसो यस्य यत्पृष्टं पुमानेभिर्न युज्यते । क्व निवासस्तवेत्युक्तं क्व गंतासि च यत्त्वया ॥ ५५ ॥

လူတို့က မေးမြန်းသည့်အရာတို့သည် စိတ်ကို ကျော်လွန်သော သဘောသဘာဝရှိသူအပေါ် အမှန်တကယ် မသင့်လျော်။ ထို့ကြောင့် သင်က «သင်၏ နေရာသည် ဘယ်မှာနည်း၊ သင် ဘယ်သို့ သွားသနည်း» ဟု ဆိုသော်လည်း ထိုမေးခွန်းတို့သည် ထိုသူနှင့် မကိုက်ညီ။

Verse 56

कुतश्चागम्यते त्वेतात्र्रितयेऽपि निबोध मे । पुमान्सवर्गतो व्यापीत्याकाशवदयं यतः ॥ ५६ ॥

ထိုအရာသည် အဘယ်မှ လာသနည်း? သုံးမျိုးဖြင့်ပင် ဖြစ်စေ ငါ့အား ရှင်းလင်းစွာ သင်ပေးလော့။ အကြောင်းမူကား ဤပုရုရှသည် မိမိ၏ အမျိုးအစားအလုံးစုံနှင့်တကွ အာကာသကဲ့သို့ အလုံးစုံကို ပျံ့နှံ့လွှမ်းမိုးနေ၏။

Verse 57

कुतः कुत्र क्व गंतासीत्येतदप्यर्थवत्कथम् । सोऽहं गंता न चागंता नैकदेशनिकेतनः ॥ ५७ ॥

ဘယ်ကနေ ဘယ်ကို ဘယ်လမ်းနဲ့ သွားမလဲ—ဒီမေးခွန်းတောင် အဓိပ္ပါယ်ရှိမလား။ ငါသည် အတ္တမန် (Ātman) ဖြစ်၏၊ သွားသူလည်း မဟုတ်၊ မသွားသူလည်း မဟုတ်၊ တစ်နေရာတည်း၌ မနေထိုင်သောကြောင့်။

Verse 58

त्वं चान्ये च न च त्वं त्वं नान्ये नैवाहमप्यहम् । मिष्टन्ने मिष्टमित्येषा जिह्वा सा मे कृता तव ॥ ५८ ॥

သင်လည်းရှိ၏၊ အခြားသူများလည်းရှိ၏—သို့သော် သင်သည် ‘သင်’ သာမက၊ သူတို့လည်း တကယ့် ‘အခြား’ မဟုတ်၊ ငါလည်း သီးခြား ‘ငါ’ မဟုတ်။ ချိုသောအစာ ရှိလာသော် ဤလျှာက ‘ချိုတယ်’ ဟုဆို၏—ဤလျှာသည် သင် (ဘုရား) က ငါ့အတွက် ဖန်ဆင်းထားသော လျှာပင်။

Verse 59

किं वक्ष्यतीति तत्रापि श्रूयतां द्विजसत्तमा । मिष्टमेव यदामिष्टं तदेवोद्वेगकारणम् ॥ ५९ ॥

“သူ ဘာပြောမလဲ?”—အဲဒီနေရာမှာတောင် နားထောင်ပါ၊ ဒွိဇသတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေး အကောင်းဆုံး) ရေ။ ချိုသောအရာက မချိုမနှစ်သက် ဖြစ်လာသောအခါ၊ အဲဒီချိုခြင်းပင် စိတ်လှုပ်ရှားမှု၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည်။

Verse 60

अमिष्टं जायते मिष्टं मिष्टादुद्विजते जनः । आदिमध्यावसानेषु किमन्नं रुचिकारणम् ॥ ६० ॥

မနှစ်သက်ရာမှ နှစ်သက်ရာ ပေါ်လာ၏၊ နှစ်သက်ရာမှလည်း လူတို့ ပြန်လည် မကျေနပ်ကြ၏။ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးတို့တွင်—တကယ်တမ်း ရေရှည်အရသာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အစာသည် မည်သည့်အစာနည်း?

Verse 61

मृण्मयं हि मृदा यद्वद्गृहं लिप्तं स्थिरीभवेत् । पार्थिवोऽयं तथा देहः पार्थिवैः परमाणुभिः ॥ ६१ ॥

မြေဖြင့်လုပ်သော အိမ်ကို မြေဖြင့်လိမ်းကာ တည်ငြိမ်ခိုင်မာလာသကဲ့သို့၊ ဤကိုယ်ခန္ဓာသည်လည်း မြေဓာတ်ဖြစ်သောကြောင့် မြေဖြစ်သော အဏုမြူများကြောင့် ခိုင်မာတည်တံ့လာ၏။

Verse 62

यवगोधूममुद्गादि र्घृतं तैलं पयो दधि । गुडः फलानीति तथा पार्थिवाः परमाणवः ॥ ६२ ॥

မုယော၊ ဂျုံ၊ ပဲစိမ်း စသည့်အရာများ၊ ဂျီ (ထောပတ်သန့်)၊ ဆီ၊ နို့၊ ဒဟိ (နို့ချဉ်)၊ ဂုဍ (ကြံသကြားခဲ) နှင့် သစ်သီးများ—ဤအရာတို့သည်လည်း မြေဓာတ်၌ ပါဝင်သော အဏုကဏ္ဍများဟု ဆိုကြသည်။

Verse 63

तदेतद्भवता ज्ञात्वा मिष्टामिष्टविचारि यत् । तन्मनः शमनालबि कार्यं प्राप्यं हि मुक्तये ॥ ६३ ॥

ဤအရာကို သိပြီးနောက်၊ ချိုမြိန်သည့်အရာနှင့် မချိုမြိန်သည့်အရာကို ခွဲခြားစဉ်းစားကာ၊ စိတ်ကို ငြိမ်းချမ်းစေသော အလေ့အကျင့်ကို အခြေခံ၍ সাধနာ ပြုရမည်—လွတ်မြောက်ခြင်း (မုတ်ခ) သည် ထိုအရာမှပင် အမှန်တကယ် ရရှိသည်။

Verse 64

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य परमार्थाश्रितं नृप । प्रणिपत्य महाभागो निदाघो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६४ ॥

အရှင်မင်းကြီး၊ အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားကို အခြေခံသော သူ၏စကားကို ဤသို့ ကြားပြီးနောက်၊ ဂုဏ်သိက္ခာကြီးသော နိဒါဃသည် ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ ထို့နောက် စကားပြောလေ၏။

Verse 65

प्रसीद मद्धितार्थाय कथ्यतां यस्त्वमागतः । नष्टो मोहस्तवाकर्ण्य वचांस्येतानि मे द्विज ॥ ६५ ॥

ကျွန်ုပ်၏အကျိုးအတွက် ကရုဏာပြုပါ။ သင် ဘာကြောင့် လာရသနည်းကို ပြောပါ။ အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ သင်၏ဤစကားများကို ကြားပြီးနောက် ကျွန်ုပ်၏ မောဟာ ပျောက်ကင်းသွားပါပြီ။

Verse 66

ऋभुरुवाच । ऋभुरस्मि तवाचार्यः प्रज्ञादानाय ते द्विज । इहागतोऽहं दास्यामि परमार्थं सुबोधितम् ॥ ६६ ॥

ဋ္ဌဘုက ပြောသည်—“အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ ငါသည် သင်၏ ဆရာ ဋ္ဌဘု ဖြစ်၏။ သင့်အား ပညာကို ပေးအပ်ရန် ဤနေရာသို့ ငါလာခဲ့သည်။ အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားကို ရှင်းလင်းစွာ ငါပေးမည်။”

Verse 67

एक एवमिदं विद्धि न भेदि सकलं जगत् । वासुदेवाभिधेयस्य स्वरुपं परात्मनः ॥ ६७ ॥

ဤအရာကို တစ်ခုတည်းဟု သိမှတ်လော့။ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် အမှန်တကယ် မခွဲခြားကွဲပြားသေး။ «ဝါစုဒေဝ» ဟူသော နာမဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့် အမြင့်ဆုံး အတ္တမန်၏ သဘာဝတရားပင် ဖြစ်သည်။

Verse 68

ब्रह्मण उवाच । तथेत्युक्त्वा निदाधेन प्रणिपातपुरः सरम् । पूजितः परया भक्त्यानिच्छितः प्रययौ विभुः ॥ ६८ ॥

ဗြဟ္မာက ပြောသည်— «အဲဒီလိုပဲ» ဟု ဆိုပြီးနောက်၊ နိဒါဃသည် အရင်ဆုံး ပျပ်ဝပ်ကန်တော့၍ အမြင့်ဆုံး ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သော်လည်း၊ အရှင်သည် ထိုပူဇော်မှုကို မတောင်းဆိုဘဲ၊ အင်အားကြီးသော သခင်သည် ချက်ချင်း ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 69

पुनवर्षसहस्त्रंते समायातो नरेश्वर । निदाघज्ञानदानाय तदेव नगरं गुरुः ॥ ६९ ॥

အို မင်းကြီး၊ နောက်ထပ် နှစ်တစ်ထောင် ကုန်လွန်ပြီးနောက်၊ ဂုရုသည် နိဒါဃအား ဉာဏ်ပညာ ပေးအပ်ရန် ထိုမြို့တော်တစ်မြို့တည်းသို့ ပြန်လည် ရောက်လာ하였다။

Verse 70

नगरस्य बहिः सोऽथ निदाघं दृष्टवान् मुनिम् । महाबलपरीवारे पुरं विशति पार्थिवे ॥ ७० ॥

ထို့နောက် မြို့ပြင်၌ သူသည် မုနိ နိဒါဃကို တွေ့မြင်하였다။ အင်အားကြီးသော အစောင့်အရှောက်အဖွဲ့ကြီးဖြင့် ဝန်းရံထားသော မင်းကြီးသည် မြို့တော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 71

दूरस्थितं महाभागे जनसंमर्दवर्जकम् । क्षुत्क्षामकण्ठमायांतमरण्यात्ससमित्कुशम् ॥ ७१ ॥

အို ကံကောင်းမြတ်သူ၊ သူသည် လူအုပ်အနှောင့်အယှက်ကင်းသော အဝေးတစ်နေရာ၌ နေထိုင်လျက်၊ ဆာလောင်မှုကြောင့် လည်ချောင်းခြောက်သွေ့ကာ၊ တောမှ လောင်စာတုတ်များနှင့် ကုရှမြက်ကို ကိုင်ဆောင်၍ လာနေသည်ကို ငါမြင်ခဲ့သည်။

Verse 72

दृष्ट्वा निदाघं स ऋभुरुपागत्याभिवाद्य च । उवाच कस्मादेकांतं स्थीयत भवता द्विज ॥ ७२ ॥

နိဒါဃကို မြင်သော် ရှင်ရဘုသည် ချဉ်းကပ်၍ ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး ပြော၏— «အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရှင်၊ အဘယ်ကြောင့် သင်သည် တိတ်ဆိတ်ရာ၌ တစ်ယောက်တည်း ရပ်နေသနည်း?»

Verse 73

निदाघ उवाच । भो विप्र जनसंमर्द्दो महानेष जनेश्वरे । प्रविवक्षौ पुरे रम्ये तेनात्र स्थीयते मया ॥ ७३ ॥

နိဒါဃက ပြော၏— «အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဤမြို့တော်၌ လူအုပ်ကြီး အလွန်များ၏။ အလှပမြို့သို့ ဝင်လိုသဖြင့် ထို့ကြောင့် ငါ ဤနေရာ၌ ရပ်နေ၏»

Verse 74

ऋभुरुवाच । नराधिपोऽत्र कतमः कतमश्चेतरो जनः । कथ्यतां मे द्विजश्रेष्ट त्वमभिज्ञो मतो मम ॥ ७४ ॥

ရဘုက ပြော၏— «ဤနေရာ၌ လူတို့အပေါ် အုပ်စိုးသူသည် မည်သူနည်း၊ အခြားသူသည် မည်သူနည်း။ အို ဒွိဇတို့အထဲ အမြတ်ဆုံး၊ ငါ့အား ပြောပါ—သင်ကို ငါ အမှန်တကယ် သိမြင်သူဟု ယူဆ၏»

Verse 75

निदाघ उवाच । योऽयं गजेंद्रमुन्मत्तमद्रिश्रृंगसमुच्छ्रयम् । अधिरुढो नरेन्द्रोऽयं परितो यस्तथेतरः ॥ ७५ ॥

နိဒါဃက ပြော၏— «ဤသူသည် မူးယစ်မဒဖြင့် ရူးသွပ်နေသော ဂဇေန္ဒြ (ဆင်မင်း) ပေါ် တက်စီးထား၍ တောင်ထိပ်ကဲ့သို့ မြင့်မားသော နရေန္ဒြ (ဘုရင်) ဖြစ်၏။ သူ့ပတ်လည်၌ ရပ်နေသူသည် အခြားသူ ဖြစ်၏»

Verse 76

ऋभुरुवाच । एतौ हि गजराजानौ दृष्टौ हि युगपन्मया । भवता निर्विशेषेण पृथग्वेदोपलक्षितौ ॥ ७६ ॥

ရဘုက ပြော၏— «အမှန်ပင် ငါသည် ဂဇရာဇ (ဆင်မင်း) နှစ်ကောင်ကို တစ်ပြိုင်နက် မြင်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သင်သည် မည်သို့မျှ မ偏မချွတ်ဘဲ ဝေဒ၌ သင်ကြားထားသော လက္ခဏာများဖြင့် ၎င်းတို့ကို သီးခြား ခွဲခြားသိမြင်စေခဲ့၏»

Verse 77

तत्कथ्यतां महाभाग विशेषो भवतानयोः । ज्ञातुमिच्छाम्यहं कोऽत्र गजः को वा नराधिपः ॥ ७७ ॥

အို မဟာဘဂါ၊ ဤနှစ်ပါး၏ ကွာခြားချက်ကို ရှင်းပြပါ။ ဤကိစ္စ၌ မည်သူက ဆင်ဖြစ်၍ မည်သူက လူတို့၏ မင်းဖြစ်သည်ကို ငါ သိလို၏။

Verse 78

निदाध उवाच । गजोयोऽयमधो ब्रह्मन्नुपर्यस्यैष भूपतिः । वाह्यवाहकसंबंधं को न जानाति वै द्विज ॥ ७८ ॥

နိဒါဓက ပြောသည်။ “အို ဘြာဟ္မဏ၊ အောက်၌ ဤသည် ဆင်ဖြစ်၍ အပေါ်၌ ဤဘုရင် ထိုင်နေသည်။ အို ဒွိဇ၊ သယ်ဆောင်သူနှင့် သယ်ဆောင်ခံရသူ၏ ဆက်နွယ်မှုကို မည်သူ မသိနိုင်မည်နည်း?”

Verse 79

ऋभुरुवाच । ब्रह्मन्यथाहं जानीयां तथा मामवबोधय । अधः सत्त्वविभागं किं किं चोर्द्धमभिधीयते ॥ ७९ ॥

ဣဘုက ပြောသည်။ “အို ဘြာဟ္မဏ၊ ငါ မှန်ကန်စွာ နားလည်နိုင်အောင် ငါ့ကို သင်ကြားပါ။ အောက်၌ ရှိသော သတ္တဝါအပိုင်းအခြားဟူသည် အဘယ်နည်း၊ အပေါ်ဟူ၍ ဆိုသောအရာများကား အဘယ်နည်း?”

Verse 80

ब्राह्मण उवाच । इत्युक्त्वा सहसारुह्य निदाघः प्राह तं ऋभुम् । श्रयतां कथयाम्येष यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ८० ॥

ဘြာဟ္မဏက ပြောသည်။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် နိဒါဓသည် အလျင်အမြန် တက်ကာ ဣဘုအား ပြော၏။ “နီးကပ်၍ အာရုံစိုက်လော့; သင် မေးမြန်းသမျှကို ငါ ယခု ပြောမည်။”

Verse 81

उपर्यहं यथा राजा त्वमधःकुंजरो यथा । अवबोधाय ते ब्रह्मन्दृष्टांतो दर्शितो मया ॥ ८१ ॥

“ငါသည် အပေါ်၌ မင်းကဲ့သို့ရှိသကဲ့သို့၊ သင်သည် အောက်၌ ဆင်ကဲ့သို့ရှိ၏။ အို ဘြာဟ္မဏ၊ သင် နားလည်စေရန် ငါ ဤဥပမာကို ပြသခဲ့၏။”

Verse 82

ऋभुरुवाच । त्वं राजेव द्विजश्रेष्ट स्थितोऽहं गजवद्यदि । तदेवं त्वं समाचक्ष्व कतमस्त्वमहं तथा ॥ ८२ ॥

ဣဘုက ပြောသည်။ «အို ဒွိဇအထက်မြတ်သူ၊ သင်သည် မင်းကဲ့သို့ ရပ်နေပြီး ငါသည် ဆင်ကဲ့သို့ ထားခံရလျှင်၊ ထို့နောက် ငါသည် ဘာဖြစ်သနည်း၊ သင်သည် ဘာဖြစ်သနည်း ဟူ၍ ရှင်းလင်းစွာ ပြောပါ»

Verse 83

ब्राह्मण उवाच । इत्युक्तः सत्वरस्तस्य चरणावभिवंद्य सः । निदाधः प्राह भगवन्नाचार्यस्त्वमृभुर्मम् ॥ ८३ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်။ ထိုသို့ မေးမြန်းခံရသဖြင့် နိဒါဓသည် အလျင်အမြန် သူ၏ခြေတော်ကို ဦးချကန်တော့၍ «အို ဘဂဝန်၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်၏ အာစရိယ ဖြစ်၏—အမှန်တကယ် သင်သည် ဣဘုကိုယ်တိုင်ပင်» ဟု ပြော하였다။

Verse 84

नान्यस्याद्वैतसंस्कारसंस्कृतं मानसं तथा । यथाचार्यस्य तेन त्वां मन्ये प्राप्तमहं गुरुम् ॥ ८४ ॥

အခြားသူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အဒွైత၏ သင်္ကာရနှင့် စည်းကမ်းများကြောင့် ဤသို့ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း၍ ပြုပြင်ထားသော စိတ်ကို မပိုင်ဆိုင်နိုင်၊ အမှန်တကယ်သော အာစရိယကဲ့သို့ မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် သင့်ကို ဂုရုအဖြစ် ရရှိပြီဟု ကျွန်ုပ် ယုံကြည်ပါသည်။

Verse 85

ऋभुरुवाच । तवोपदेशदानाय पूर्वशुश्रूषणात्तव । गुरुस्नेहादृभुर्नामनिदाघं समुपागतः ॥ ८५ ॥

ဣဘုက ပြောသည်။ «သင့်အား သင်ကြားပေးရန်—ယခင်က သင်၏ သစ္စာရှိစွာ ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်မှုကြောင့်—နှင့် ဂုရု၏ မေတ္တာကြောင့် ငါ ဣဘုဟူသော အမည်ရှိသူသည် နိဒါဓထံသို့ ရောက်လာခဲ့သည်»

Verse 86

तदेतदुपदिष्टं ते संक्षेपेण महामते । परमार्थसारभूतं यत्तदद्वैतमशेषतः ॥ ८६ ॥

အို မဟာမတိ၊ ဤအရာကို သင့်အား အကျဉ်းချုပ်ဖြင့် သင်ကြားပြီးပြီ—အမြင့်ဆုံး အတ္ထ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သော အဒွైతသစ္စာကို အပြည့်အစုံပင် ဖြစ်သည်။

Verse 87

ब्राह्मण उवाच । एवमुक्त्वा ददौ विद्यां निदाघं स ऋभुर्गुरुः । निदाघोऽप्युपदेशेन तेनाद्वैतपरोऽभवत् ॥ ८७ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ဆရာ ရိဘု (Ṛbhu) သည် နိဒါဃ (Nidāgha) ထံသို့ ဗိဒ္ယာကို ပေးအပ်하였다။ ထိုအုပ်ဒေသကြောင့် နိဒါဃလည်း အဒွೈတ (Advaita) အပေါ် အာရုံစိုက်၍ တစ်တည်းတည်းကို ချစ်မြတ်နိုးသူ ဖြစ်လာ하였다။

Verse 88

सर्वभूतान्यभेदेन ददृशे स तदात्मनः । तथा ब्रह्मतनौ मुक्तिमवाच परमाद्विजः ॥ ८८ ॥

သူသည် သတ္တဝါအားလုံးကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ မိမိအတ္တမန် (Ātman) အဖြစ် မြင်တွေ့하였다။ ထို့ကြောင့် အမြင့်မြတ်သော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရှင်ပညာရှိက မုက္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ၏ အခြေအနေ၌ပင် ရှိသည်ဟု ကြေညာ하였다။

Verse 89

तथा त्वमपि धर्मज्ञ तुल्यात्मरिपुबांधवः । भव सर्वगतं ज्ञानमात्मानमवनीपते ॥ ८९ ॥

ထို့ကြောင့် သင်လည်း ဓမ္မကိုသိသူအို၊ မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူကို တူညီသောစိတ်ဖြင့် မြင်ပါ။ အရာရာကို ဖြန့်ကျက်နေသော ဉာဏ်တရားဖြစ်လာ၍ အတ္တမန်ကို သိမြင်ပါ၊ မြေပြင်၏ အရှင်အို။

Verse 90

सितनीलादिभेदेन यथैकं दृश्यते नभः । भ्रांतदृष्टिभिरात्मापि तथैकः सन्पृथक् पृथक् ॥ ९० ॥

မိုးကောင်းကင်တစ်ခုတည်းကိုပင် အဖြူ၊ အပြာ စသဖြင့် ကွဲပြားသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ ထိုနည်းတူ အတ္တမန်သည် အမှန်တကယ် တစ်ခုတည်းဖြစ်သော်လည်း မျက်မြင်မှားသူတို့အတွက် အများအပြားကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။

Verse 91

एकः समस्तं यदिहास्ति किंचित्तदच्युतो नास्ति परं ततोऽन्यत् । सोऽहं स च त्वं स च सर्वमेतदात्मांस्वयं भात्यपभेदमोहः ॥ ९१ ॥

အချျုတ (Acyuta) တစ်ပါးတည်းသာ ဤလောက၌ ရှိသမျှ အရာအားလုံးဖြစ်သည်။ သူ့ထက် အခြား အမြင့်မားသော အရာမရှိ။ သူသည် “ငါ” လည်းဖြစ်၊ “သင်” လည်းဖြစ်၊ ဤအရာအားလုံးလည်းဖြစ်သည်။ အတ္တမန်သည် ကိုယ်တိုင်တောက်ပနေပြီး ကွဲပြားမှု၏ မောဟသည် မှားယွင်းသော ထင်မြင်ချက်သာ ဖြစ်သည်။

Verse 92

सनंदन उवाच । इतीरितस्तेन स राजवर्यस्तत्याज भेदं परमार्थदृष्टिः । स चापि जातिस्मरणावबोदस्तत्रैव जन्मन्यपवर्गमाप ॥ ९२ ॥

သနန္ဒန မိန့်တော်မူသည်။ ထိုသူ၏ညွှန်ကြားချက်ကို ခံယူပြီး အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီးသည် အမြင့်ဆုံးသော သစ္စာကို မြင်နိုင်သော အမြင်ဖြင့် ကွဲပြားမှုအယူအဆအားလုံးကို စွန့်လွှတ်하였다။ ထို့ပြင် အတိတ်ဘဝများကို မှတ်မိခြင်းမှ ပေါ်လာသော ဉာဏ်ကို နိုးထလာ၍ ထိုဘဝတစ်ဘဝတည်း၌ပင် မောက္ခကို ရရှိ하였다။

Verse 93

परमार्थाध्यात्ममेतत्तुभ्यमुक्तं मुनीश्वर । ब्राह्मणक्षत्रियविशां श्रोर्तॄणां चापि मुक्तिदम् ॥ ९३ ॥

အို မုနိတို့၏အရှင်၊ အမြင့်ဆုံးသော သစ္စာနှင့်ဆိုင်သော အထွတ်အထိပ် အဓိယာတ္မ သင်ခန်းစာကို သင့်အား ပြောကြားပြီးပြီ။ ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ထို့ပြင် ယုံကြည်စွာ နားထောင်သူတို့အတွက်လည်း မောက္ခကို ပေးစွမ်းသော အရာဖြစ်သည်။

Verse 94

यथा पृष्टं त्वया ब्रह्मंस्तथा ते गदितं मया । ब्रह्मज्ञानमिदं शुद्धं किमन्यत्कथयामि वै ॥ ९४ ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်မေးမြန်းသကဲ့သို့ပင် ငါသည် သင့်အား ပြောကြားပြီးပြီ။ ဤသည်မှာ သန့်ရှင်းသော ဗြဟ္မဉာဏ်ဖြစ်၏—အခြားဘာကိုပင် ငါပြောရမည်နည်း။