Adhyaya 22

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ श्रीमातां देववंदिताम् । सर्वकामप्रदां नृणामिहलोके परत्र च

Pulastya berkata: Kemudian, wahai raja yang terbaik, hendaklah engkau pergi kepada Śrīmātā—Dewi yang dipuja para dewa—yang mengurniakan segala hajat kepada manusia, di dunia ini dan di alam sana.

Verse 2

या च सर्वमयी शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तस्मिन्पर्वते साक्षात्स्वयं वासमरोचयत्

Śakti, hakikat segala-galanya, yang meliputi seluruh jagat ini—baginda menzahirkan diri secara nyata lalu berkenan memilih gunung itu sendiri sebagai tempat bersemayam.

Verse 3

पुरा देवयुगे राजा कलिंगोनाम दानवः । जरामरणहीनोसौ देवानां च भयंकरः

Pada zaman purba para dewa, ada seorang raja dānava bernama Kaliṅga. Bebas daripada tua dan mati, dia menjadi kengerian bahkan bagi para dewa.

Verse 4

तेन सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । बलप्रभावतः स्वर्गो जितस्तेन सुराधिपः । ब्रह्मलोकमनुप्राप्तो देवैः सर्वैः समन्वितः

Dengan kekuatan dan wibawanya, seluruh triloka—yang bergerak dan yang tidak bergerak—telah dikuasainya. Dengan daya itu, syurga ditaklukkannya dan Penguasa para dewa pun ditundukkannya. Lalu Indra (yang terusir), bersama semua dewa, sampai ke alam Brahmā.

Verse 5

तेन दैत्येन सर्वेऽपि त्रासिताः सुरमानवाः । कलिंगोनाम दैत्यः स स्वयमिन्द्रो बभूव ह

Oleh daitya itu, semua—para dewa dan manusia—ditimpa ketakutan. Daitya bernama Kaliṅga itu benar-benar mengangkat dirinya sendiri sebagai Indra.

Verse 6

वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाः सुरर्षयः । तेन सर्वे कृता दैत्या यथायोग्यं नराधिप

Para Vasu, Marut, Sādhya, Viśvedevas, dan para resi surgawi—semuanya dijadikannya hamba daitya, lalu ditugaskan menurut kehendaknya, wahai raja manusia.

Verse 7

यज्ञभागान्स्वयं सर्वे बुभुजुस्ते च दानवाः । तपोऽर्थे च ततो देवा गताः सर्वेऽर्बुदाचलम्

Para dānava itu sendiri telah memakan semua bahagian yang diperuntukkan dalam korban yajña. Maka para dewa, menjadikan tapa (pertapaan) sebagai sandaran, semuanya pergi ke Gunung Arbuda.

Verse 8

अद्यापि देवताखातं त्रैलोक्ये ख्यातिमागतम् । तत्र व्रतपराः सर्वे पत्रमूलफलाशिनः

Hingga hari ini tempat itu dikenali sebagai tempat para dewa dan telah masyhur di tiga alam. Di sana, mereka semua tekun berikrar (vrata), hidup dengan daun, akar dan buah-buahan.

Verse 9

अव्यक्ताः परमत्रासाद्ध्यायंतस्ते च संस्थिताः । पंचाग्निसाधकाः केचित्तत्र व्रतपरायणाः

Tersembunyi dan menjauh dari kehidupan biasa—kerana rasa gentar yang mendalam—mereka berdiri di sana tenggelam dalam dhyāna. Sebahagian daripada mereka ialah pertapa yang terikat pada vrata, mengamalkan disiplin lima api (pañcāgni), teguh dalam amalan suci.

Verse 10

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे । अन्ये मासोपवासाश्च चान्द्रायणपरायणाः

Ada yang makan sekali sehari; ada yang tidak makan langsung; ada pula yang menyara diri dengan udara semata. Yang lain berpuasa sebulan penuh, tekun dalam disiplin Cāndrāyaṇa.

Verse 11

कृच्छ्रसांतपने निष्ठा महापाराकिणः परे । अंबुभक्षा वायुभक्षाः फेनपाश्चोष्मपाः परे

Sebahagian teguh dalam tapa Kṛcchra dan Sāntapana yang keras; yang lain mengamalkan pertapaan besar Pārāka. Ada yang hidup dengan air sahaja, ada dengan udara, ada dengan buih, dan ada pula seakan-akan dengan kehangatan semata-mata.

Verse 12

जपहोमपराश्चान्ये ध्यानासक्तास्तथा परे । बलिनैवद्यदानैश्च गंधधूपैर्नराधिप

Sebahagian yang lain tekun dalam japa (zikir mantra) dan homa (persembahan api); sebahagian lagi tenggelam dalam dhyāna (meditasi). Dengan bali, naivedya (persembahan makanan), dāna, minyak wangi dan dupa—wahai raja—mereka menyembah dengan penuh hormat.

Verse 13

पूजयंतः परां शक्तिं देवीं स्वकार्यहेतवे । एवं तेषां व्रतस्थानां तपसा भावितात्मनाम् । विमुक्तिरभवद्राजन्सर्वेषां कर्मबन्धनात्

Mereka menyembah Dewi—Śakti Yang Tertinggi—demi terlaksananya tujuan yang benar bagi diri mereka. Maka mereka yang teguh dalam vrata (nazar suci), yang jiwanya dimurnikan oleh tapas (askese), mencapai mukti—wahai raja—bebas daripada belenggu karma semuanya.

Verse 14

ततः पूर्णे सहस्रांते वर्षाणां नृपसत्तम । देवी प्रत्यक्षतां प्राप्ता कन्यकारूपधारिणी

Kemudian, apabila genap seribu tahun—wahai raja yang terbaik—Dewi pun menzahirkan diri secara nyata, mengambil rupa seorang gadis dara.

Verse 15

पूर्वं जाता महाराज धूममूर्तिर्भयावहा । ततो ज्वाला ततः कन्या शुक्लवासोऽनुलेपना । दृष्ट्वा तां तुष्टुवुर्देवाः कृतांजलिपुटास्ततः

Pada mulanya—wahai raja agung—baginda menampakkan diri sebagai wujud asap yang menggerunkan. Kemudian sebagai nyala api; lalu sebagai seorang gadis, berpakaian putih dan disapukan wangi-wangian. Melihatnya, para dewa pun memuji dengan tangan dirapatkan (anjali).

Verse 16

नमोऽस्तु सर्वगे देवि नमस्ते सर्वपूजिते । कामगेऽचिन्त्ये नमस्ते त्रिदशाश्रये

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Dewi yang meliputi segala; sembah sujud kepada-Mu, yang dipuja oleh semua. Wahai pemenuh hajat, Yang tak terjangkau fikiran—sembah sujud kepada-Mu, tempat bersandar para dewa.

Verse 17

नमस्ते परमादेवि ब्रह्मयोने नमोनमः । अर्धमात्रेक्षरे चैव तस्यार्धार्धे नमोनमः

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Dewi Yang Maha Utama; sembah sujud berulang-ulang kepada-Mu, Sumber kelahiran Brahmā. Sembah sujud kepada-Mu yang berupa suku kata dengan setengah mātrā; dan sembah sujud kepada “setengah daripada setengah” yang halus di dalamnya.

Verse 18

नमस्ते पद्मपत्राक्षि विश्वमातर्नमोनमः । नमस्ते वरदे देवि रजःसत्त्वतमोमयि

Sembah sujud kepada-Mu, wahai yang bermata laksana kelopak daun teratai; wahai Ibu alam semesta, sembah sujud berulang-ulang. Sembah sujud kepada-Mu, wahai Dewi pemberi anugerah, yang meresapi sebagai rajas, sattva, dan tamas.

Verse 19

स्वस्वरूपस्थिते देवि त्वं च संसारलक्षणम् । त्वं बुद्धिस्त्वं धृतिः क्षांतिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा क्षमा

Wahai Dewi, bersemayam dalam hakikat diri-Mu sendiri, namun Engkau juga tanda dan pola kewujudan duniawi. Engkaulah budi; Engkaulah keteguhan; Engkaulah kesabaran. Engkaulah Svāhā (seruan persembahan); Engkaulah Svadhā (persembahan kepada leluhur); Engkaulah keampunan.

Verse 20

त्वं वृद्धिस्त्वं गतिः कर्त्री शची लक्ष्मीश्च पार्वती । सावित्री त्वं च गायत्री अजेया पापनाशिनी

Engkaulah pertambahan dan kemakmuran; Engkaulah jalan dan tujuan; Engkaulah pelaku dan pencipta. Engkaulah Śacī, Lakṣmī, dan Pārvatī. Engkaulah Sāvitrī dan Gāyatrī—yang tidak terkalahkan, pemusnah dosa.

Verse 21

यच्चान्यदत्र देवेशि त्रैलोक्येऽस्तीतिसंज्ञितम् । तद्रूपं तावकं देवि पर्वतेषु च संस्थितम्

Dan apa pun lagi di sini dalam tiga alam yang disebut sebagai “yang wujud”, wahai Ratu para dewa—bentuknya sesungguhnya adalah milik-Mu, wahai Dewi, dan ia pun bersemayam di gunung-gunung.

Verse 22

वह्निना च यथा काष्ठं तंतुना च यथा पटः । तथा त्वया जगद्व्याप्तं गुप्ता त्वं सर्वतः स्थिता

Seperti api meresapi kayu, dan benang meresapi kain, demikianlah seluruh alam semesta ini diliputi oleh-Mu. Tersembunyi daripada yang tidak mengetahui, Engkau teguh bersemayam di segala penjuru.

Verse 23

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता जगन्माता तानुवाच सुरोत्तमान् । वरो मे याच्यतां शीघ्रमभीष्टः सुरसत्तमाः

Pulastya berkata: Setelah dipuji demikian, Ibu Alam Semesta bersabda kepada para dewa yang utama: “Wahai yang terunggul di antara para deva, segeralah mohon daripada-Ku anugerah yang kalian kehendaki.”

Verse 24

किमत्र गुप्तभावेन तिष्ठथ श्वभ्रमध्यगाः । मद्भक्तानां भयं नास्ति त्रैलोक्येपि चराचरे

Mengapa kalian berdiam di sini dengan tersembunyi, berada di tengah lubang? Bagi para bhakta-Ku tiada ketakutan—bahkan di tiga alam, pada segala yang bergerak dan yang tidak bergerak.

Verse 25

देवा ऊचुः । कलिंगेन वयं देवि निरस्ताः संगरे मुहुः । तेन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Para deva berkata: Wahai Dewi, kami telah berulang kali dipukul mundur dalam peperangan oleh Kaliṅga. Olehnya, segala ini—seluruh tiga alam beserta yang bergerak dan yang tidak bergerak—telah dikuasai dan diliputi.

Verse 26

यज्ञभागो हृतोऽस्माकं दैत्यानां स प्रकल्पितः । तेन स्वर्गः समाक्रान्तः सुराः सर्वे निराकृताः

Bahagian kami yang sah dalam yajña telah dirampas, dan bahagian itu diperuntukkan bagi kaum Daitya. Dengan itu, svarga telah dikuasai, dan semua deva telah diusir.

Verse 27

हत्वा दैत्यान्यथा भूयः शक्रः स्वपदमाप्नुयात् । तथा कुरु महाभागे वर एषोऽस्मदीप्सितः

Dengan membinasakan para Daitya, biarlah Śakra (Indra) memperoleh kembali kedudukannya sendiri—maka lakukanlah demikian, wahai Dewi yang amat berbahagia. Inilah anugerah yang kami mohon.

Verse 28

देव्युवाच । यथा यूयं मया सृष्टास्तथैवायं महासुरः । विशेषो नास्ति मे कश्चिदुभयोः सुरसत्तमाः

Dewi bersabda: “Sebagaimana kamu semua dicipta oleh-Ku, demikian juga asura besar ini dicipta oleh-Ku. Wahai yang terbaik di kalangan para dewa, tiada sedikit pun keberpihakan pada-Ku antara kamu berdua.”

Verse 29

तस्मात्तान्वारयिष्यामि शक्राद्यांस्त्रिदिवात्पुनः । एवमुक्त्वा वरारोहा प्रेषयामास पार्थिव

“Maka Aku akan menghalau mereka kembali dari syurga—Indra dan yang lain-lain.” Setelah berkata demikian, wanita mulia itu mengutus seorang utusan, wahai raja.

Verse 30

दूतं कलिंगदैत्याय त्यज त्वं त्रिदिवं द्रुतम् । स गत्वा बाष्कलिं दैत्यं सामपूर्वं वचोऽब्रवीत्

Baginda mengutus seorang utusan kepada Dānava Kaliṅga: “Tinggalkan Tridiva (syurga) dengan segera.” Utusan itu pergi menemui daitya Bāṣkali lalu terlebih dahulu bertutur dengan kata-kata pendamaian.

Verse 31

दूत उवाच । या सा सर्वगता देवी शक्तिरूपा शुचि स्मिता । श्रीमाता जगतां माता देवैराराधिता परा । तेषां तुष्टा च देवी त्वामिदं वचनमब्रवीत्

Utusan itu berkata: “Dewi yang meliputi segala—jelmaan Śakti, suci dan tersenyum lembut—Śrīmātā, Ibu segala alam, Yang Maha Tinggi yang dipuja para dewa; kerana berkenan kepada mereka, Baginda menyampaikan pesan ini kepadamu.”

Verse 32

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं शक्रो यातु त्रिविष्टपम् । मद्वाक्याद्दानवश्रेष्ठ देवत्वं न भवेत्तव

“Kembalilah segera ke tempatmu sendiri; biarlah Indra kembali ke Triviṣṭapa (syurga). Dengan titahku, wahai yang terbaik antara Dānava, ketuhanan tidak akan menjadi milikmu.”

Verse 33

अहं लोकेश्वरो मत्वा सगर्वमिदमब्रवीत्

Dengan menyangka, “Akulah penguasa segala alam,” dia mengucapkan kata-kata itu dengan angkuh.

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । स दूतवचनं श्रुत्वा दानवो मदगर्वितः

Pulastya berkata: Setelah mendengar kata-kata utusan itu, Dānava yang mabuk oleh kesombongan itu (lalu menjawab).

Verse 35

न भवद्भ्यस्वहं स्वर्गं प्रयच्छामि कथंचन । दूतोऽवध्यो भवेद्राज्ञामपि वैरे सुदारुणे । एतस्मात्कारणाद्दूत न त्वां प्राणैर्वियोजये

“Aku tidak akan menyerahkan syurga kepada kamu—sekali-kali tidak. Seorang utusan tidak patut dibunuh oleh raja-raja, walau dalam permusuhan yang paling dahsyat. Atas sebab itu, wahai utusan, aku tidak akan merampas nyawamu.”

Verse 36

श्रीमातां यदि मे दूत दर्शयिष्यसि चेत्ततः । अभीष्टान्संप्रदास्यामि सत्यमेव ब्रवीम्यहम्

“Wahai utusan, jika engkau memperlihatkan kepadaku Śrīmātā, maka akan kuanugerahkan kepadamu kurnia yang engkau dambakan—sesungguhnya aku berkata benar.”

Verse 37

अहं त्वया समं तत्र यास्ये यत्र स्थिता च सा । निग्रहं च करिष्यामि वाक्यं मे सत्यकारणम्

Aku akan pergi bersamamu ke sana, ke tempat dia bersemayam; dan aku akan mengekangnya—kata-kataku berlandaskan kebenaran.

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा मदोन्मत्तो दूतेन च स दानवः । अर्बुदं प्रययौ तूर्णं रोषेण महता वृतः

Pulastya berkata: Setelah berkata demikian, Dānava itu—mabuk oleh kesombongan—berangkat pantas ke Arbuda bersama utusan, diselubungi amarah yang besar.

Verse 39

दृष्ट्वा बाष्कलिमायांतं देवाः शक्रपुरोगमाः । वार्यमाणास्तदा देव्या पलायनपरायणाः

Melihat Bāṣkali mendekat, para dewa yang dipimpin Śakra (Indra)—meski ditahan oleh Dewi—menjadi cenderung untuk melarikan diri dan menumpukan diri pada pelarian.

Verse 40

भयेन महताविष्टा दिशो भेजुः समंततः । अथासौ बाष्कलिः प्राप्तः सैन्येन महता वृतः

Dilanda ketakutan besar, mereka berpecah dan lari ke segala arah. Kemudian Bāṣkali pun tiba, dikelilingi oleh bala tentera yang amat besar.

Verse 41

श्रीमाता तिष्ठते यत्र पर्वतेर्बुदसंज्ञके । दूतं च प्रेषयामास तमुवाच नराधिपः

Di tempat Śrīmātā bersemayam—di gunung yang bernama Arbuda—narādhipa, raja manusia, mengutus seorang utusan dan berkata kepadanya demikian.

Verse 42

बाष्कलिरुवाच । गच्छ दूतवर ब्रूहि श्रीमातां चारुहासिनीम् । भार्या मे भव सुश्रोणि अहं ते वशगः सदा

Bāṣkali berkata: “Pergilah, wahai utusan yang terbaik, dan sampaikan kepada Śrīmātā yang senyumannya indah: ‘Jadilah isteriku, wahai yang berpinggul elok; aku akan sentiasa berada di bawah kuasamu.’”

Verse 43

भविष्यति हि मे राज्यं सर्वं वशगतं तव । अन्यथा धर्षयिष्यामि सर्वैः सार्द्धं सुरोत्तमैः

“Sesungguhnya seluruh kerajaanku akan berada di bawah kuasamu. Jika tidak, aku akan mencabul dan menundukkanmu dengan kekerasan, bersama semua dewa yang utama.”

Verse 44

किमिंद्रेणाल्पवीर्येण किमन्यैश्च वरानने । सहस्राक्षो न मे तुल्यो न मे तुल्याः सुरासुराः

“Wahai yang berwajah jelita, apa perlunya bagiku Indra yang lemah, atau yang lain-lain? Si Seribu Mata (Indra) tidak setara denganku; para dewa dan asura pun tiada yang menyamaiku.”

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । एतच्छ्रुत्वा ततो गत्वा स दूतः संन्यवेदयत् । तस्य सर्वं यथावाक्यं तेनोक्तं च महीपते

Pulastya berkata: “Setelah mendengar demikian, utusan itu pun pergi dan menyampaikan semuanya tepat seperti yang diucapkan, menyampaikan sepenuhnya titah sang raja.”

Verse 46

ततः श्रुत्वा स्मितं कृत्वा चिंतयामास भामिनी । जरा मरणहीनोयं दैत्येन्द्रः शंभुना कृतः

Kemudian, setelah mendengarnya, Sang Wanita yang bercahaya itu tersenyum dan merenung: “Raja para daitya ini telah dijadikan oleh Śambhu (Śiva) bebas daripada tua dan mati.”

Verse 47

कथमस्य मया कार्यो निग्रहो देवताकृते । पुनश्चिंतयते यावत्सा देवी दानवं प्रति । तावत्तत्रागतः शीघ्रं स कामेन परिप्लुतः

“Bagaimanakah aku dapat menahan dan menundukkannya demi para dewa?” Ketika Dewi itu masih merenung tentang dānava tersebut, dia pun segera tiba di sana—dilimpahi dan digerakkan oleh nafsu keinginan.

Verse 48

अथ दृष्टिनिपातेन सा देवी दानवाधिपम् । व्यलोकयत्ततस्तस्या निश्चयः संबभूव ह

Lalu, dengan hanya melontarkan pandangan, Dewi itu meneliti penguasa para dānava; dan sejak saat itu, tekad yang teguh pun bangkit dalam dirinya.

Verse 49

ततो जहास सा देवीशनकैर्वृपसत्तम । मुखात्तस्यास्ततः सैन्यं निष्क्रांतमतिभीषणम्

Kemudian Dewi itu tertawa perlahan, wahai raja yang utama; dan dari mulutnya keluarlah suatu bala tentera yang amat menggerunkan.

Verse 50

हस्तिनो हयवर्याश्च पादाताश्च पृथग्विधाः । रथसाहस्रमारूढा योधाश्चापि सहस्रशः

Di dalamnya ada gajah, kuda-kuda pilihan, dan pelbagai jenis askar berjalan kaki; para pahlawan juga beribu-ribu, menaiki seribu kereta perang.

Verse 51

तैः सैन्यं दानवेशस्य सर्वं शस्त्रैर्निपातितम् । पश्यतस्तस्य दैत्यस्य निश्चलस्यासुरस्य च

Oleh mereka, seluruh bala tentera penguasa Dānava ditumbangkan dengan senjata—sedang Daitya itu, Asura yang kaku tak bergerak, hanya memandang.

Verse 52

हते सैन्य बले तस्मिन्निंद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । तामूचुर्वचनं देवि दानवं हन्तुमर्हसि । नास्मिञ्जीवति नो राज्यं स्वर्गे देवि भविष्यति

Apabila bala tentera itu beserta kekuatannya telah ditewaskan, Indra dan para penghuni svarga berkata kepadanya: “Wahai Dewi, patutlah engkau membunuh Dānava itu. Selagi dia hidup, wahai Dewi, tiadalah bagi kami kerajaan di syurga.”

Verse 53

पुलस्त्य उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तेषां ज्ञात्वा तं मृत्युवर्जितम् । पर्वतस्य महाशृंगं दत्त्वा तस्योपरि स्वयम्

Pulastya berkata: Setelah mendengar kata-kata mereka dan mengetahui bahawa dia terlepas daripada maut, sang Dewi menganugerahkan sebuah puncak gunung yang agung, lalu baginda sendiri bersemayam di atasnya.

Verse 54

निविष्टा सा जगन्माता श्रीमाता कामरूपिणी । हिताय जगतां राजन्नद्यापि वरपर्वते । तत्रैव वसते साक्षान्नृणां कामप्रदायिनी

Beliau, Ibu Alam Semesta—Bonda yang mulia lagi membawa sri, yang berwujud menurut kehendak—bersemayam di sana demi kesejahteraan segala dunia. Bahkan hingga kini, wahai raja, di Varaparvata baginda tinggal nyata, mengurniakan manusia hajat yang wajar dan benar.

Verse 55

एतस्मिन्नेव काले तु सर्वे देवाः सवासवाः । तुष्टुवुस्तां महाशक्तिं भयहन्त्रीं प्रहर्षिताः

Pada saat itu juga, semua dewa bersama Vāsava (Indra) memuji dengan gembira Mahāśakti, pemusnah segala ketakutan.

Verse 56

प्रसन्नाऽभूत्ततो देवी तेषां तत्र नराधिप । स्वंस्वं स्थानं सुराः सर्वे परियांतु गतव्यथाः । गत्वा स्थानं स्वकं सर्वे परिपांतु गतव्यथाः

Kemudian Dewi berkenan kepada mereka di sana, wahai raja: “Biarlah semua dewa kembali ke tempat masing-masing tanpa dukacita; setelah sampai ke kediaman sendiri, hendaklah kamu semua melindungi wilayahmu, lenyap segala kesusahan.”

Verse 57

वरं वरय देवेन्द्र ब्रूहि यत्ते मनोगतम् । तत्सर्वं संप्रदास्यामि तुष्टाहं भक्तितस्तव

Pilihlah suatu anugerah, wahai Indra; nyatakanlah apa yang tersimpan di hatimu. Aku akan mengurniakan semuanya—aku berkenan kerana bhakti dan baktimu.

Verse 58

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टासि मे देवि शाश्वते भक्तिवत्सले । अत्रैव स्थीयतां तावत्स्वर्गे यावदहं विभुः

Indra berkata: “Jika Engkau berkenan kepadaku, wahai Dewi—Yang Kekal, penyayang para bhakta—maka tinggallah di sini juga, sekurang-kurangnya selama aku masih memegang kedaulatan di syurga.”

Verse 59

प्रशास्मि राज्यं देवेशि शाश्वते भक्तवत्सले । अजरश्चामरश्चैव यतो दैत्यः सुरेश्वरि

Wahai Dewi, Penguasa para dewa—Yang Kekal dan penyayang para bhakta—aku memerintah kerajaanku. Dengan kuasa-Mu, wahai Ratu para sura, para daitya bernama Ajara dan Amara telah ditundukkan dan menjadi tidak berdaya.

Verse 60

हरेण निर्मितः पूर्वं येन तिष्ठति निश्चलः । प्रसादात्तव लोकाश्च त्रयः संतु निरामयाः

Dia yang dahulu dibentuk oleh Hari dan berdiri teguh tanpa goyah—dengan rahmat-Mu, semoga tiga alam menjadi sejahtera, bebas daripada derita dan penyakit.

Verse 61

अत्र त्वां पूजयिष्यामो वयं सर्वे समेत्य च । चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां दृष्ट्वा त्वां यांतु सद्गतिम्

Di sini kami semua akan berhimpun untuk memuja-Mu. Dan pada hari keempat belas paruh terang bulan Caitra, semoga sesiapa yang memandang-Mu mencapai jalan yang diberkati.

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सर्वदेवैः समन्वितः । हृष्टस्त्रिविष्टपं प्राप्तो देव्यास्तस्याः प्रभावतः

Pulastya berkata: Setelah berkata demikian, Sahasrākṣa (Indra), bersama semua dewa, dengan sukacita mencapai Triviṣṭapa (syurga), berkat kuasa ajaib Dewi itu.

Verse 63

सापि तत्र स्थिता देवी देवानां हितकाम्यया

Dewi itu juga tetap tinggal di sana, demi menghendaki kesejahteraan para dewa.

Verse 64

यस्तां पश्यति चैत्रस्य चतुर्द्दश्यां सिते नृप । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्ज्जितम्

Wahai Raja, sesiapa yang memandang-Nya pada Caturdaśī yang cerah dalam bulan Caitra akan mencapai tempat tertinggi, bebas daripada tua dan mati.

Verse 65

किं व्रतैर्नियमैर्वापि दानैर्दत्ते नराधिप । सर्वे तद्दर्शनस्यापि कलां नार्हंति षोडशीम्

Wahai Penguasa manusia, apa perlunya lagi nazar, disiplin, atau sedekah? Semuanya itu tidak menyamai walau seperenam belas daripada pahala memandang Dewi itu.

Verse 66

तत्रैव पादुके दिव्ये तया न्यस्ते नराधिप । यस्ते पश्यति भूयोऽसौ संसारं न हि पश्यति । सर्वान्कामानवाप्नोति इह लोके परत्र च

Wahai Raja, di tempat itu juga terdapat sepasang paduka ilahi yang diletakkan oleh-Nya. Sesiapa yang memandangnya lagi tidak akan melihat saṃsāra lagi; dia memperoleh segala hajat—di dunia ini dan juga di alam kemudian.

Verse 67

ययातिरुवाच । कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ देव्या मुक्तेऽत्र पादुके । कस्माच्च कारणाद्ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

Yayāti berkata: Wahai Brahmana yang paling mulia, pada waktu bilakah Dewi meninggalkan terompah ini di sini? Dan atas sebab apakah? Ceritakanlah kepadaku semuanya dengan terperinci.

Verse 68

पुलस्त्य उवाच । तां देवीं मानवाः सर्वे संवीक्ष्य नृपसत्तम । प्राप्नुवंति परां सिद्धिं द्विविधां धर्मकारिणः

Pulastya berkata: Wahai raja yang paling utama, semua manusia yang memandang Dewi itu akan mencapai siddhi tertinggi—dua macam—apabila mereka menjadi pelaku dharma.

Verse 69

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञदानादिकाः क्रियाः । प्रणष्टा भूतले राजंस्तीर्थयात्राव्रतोद्भवाः

Pada waktu itu juga, wahai Raja, upacara yajña, amalan sedekah dan seumpamanya lenyap dari muka bumi; demikian pula segala amalan keagamaan yang lahir daripada ziarah ke tīrtha suci dan daripada vrata (nazar/ikrar disiplin).

Verse 70

शून्यास्ते नरकाः सर्वे संबभूवुर्यमस्य ये । यज्ञभागविहीनाश्च देवाः कष्टमुपागताः

Segala neraka milik Yama menjadi kosong; dan para dewa, kerana kehilangan bahagian persembahan yajña yang diperuntukkan, jatuh ke dalam kesusahan.

Verse 71

अथ सर्वे नृपश्रेष्ठ देवास्तत्र समागताः । ऊचुर्गत्वाऽर्बुदं तत्र श्रीमातां परमे श्वरीम्

Kemudian, wahai raja yang paling mulia, semua dewa berhimpun di sana. Setelah pergi ke Arbuda, mereka menyapa dan memohon kepada Śrī Mātā, Sang Dewi Tertinggi.

Verse 72

देवा ऊचुः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि । मर्त्यलोके वयं तेन कर्मणातीव पीडिताः

Para dewa berkata: “Wahai Dewi Pemerintah Agung, segala upacara—bermula dengan korban suci Agniṣṭoma—telah lenyap. Kerana hilangnya amalan ritual itu, kami sangat menderita di alam manusia.”

Verse 73

दृष्ट्वा त्वां देवि पाप्मानः सिद्धिं यांति सपूर्वजाः । तस्माद्यथा वयं पुष्टिं व्रजामस्ते प्रसादतः

“Wahai Dewi, dengan sekadar memandang-Mu, bahkan insan berdosa—bersama para leluhur mereka—mencapai kesempurnaan. Maka, dengan rahmat-Mu, semoga kami juga memperoleh kemakmuran dan kekuatan.”

Verse 74

न निष्क्रामति दैत्यश्च बाष्कलिस्त्वं तथा कुरु

“Dan raksasa Bāṣkali tidak juga keluar; maka bertindaklah demikian untuk mengekangnya.”

Verse 75

पुलस्त्य उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा संचिंत्य सुचिरं तदा । मुक्त्वा स्वे पादुके तत्र कृत्वा चाश्मसमुद्भवे । देवानुवाच राजेंद्र सर्वानर्त्तिमुपागतान्

Pulastya berkata: Setelah mendengar kata-kata mereka, baginda merenung lama. Kemudian baginda meninggalkan seliparnya di sana, meletakkannya di atas pelantar yang terbit dari batu, lalu bertitah kepada para dewa, wahai raja, yang semuanya telah ditimpa kesusahan.

Verse 76

श्रीदेव्युवाच । युष्मद्वाक्येन त्यक्तो हि मयाऽयं पर्वतोत्तमः । विन्यस्ते पादुके तस्य रक्षार्थं बाष्कलेः सुराः

Śrī Devī bersabda: “Atas permintaan kamu, benar aku telah meninggalkan gunung yang mulia ini. Aku telah meletakkan seliparku di sana sebagai perlindungan daripada Bāṣkali, wahai para dewa.”

Verse 77

मत्पादुकाभराक्रांतो न स दैत्यः सुरोत्तमाः । स्थानात्प्रचलितुं शक्तः स्तंभितः स्याद्यथा मया

Ditekan oleh berat pādukā (selipar suci) Ku, wahai yang termulia antara para dewa, asura itu tidak berdaya bergerak dari tempatnya—ia akan tetap terpaku, sebagaimana telah Aku tetapkan.

Verse 78

एतच्छास्त्रं मया कृत्स्नं पादुकार्थं विनिर्मितम् । अध्यात्मकं हितार्थाय प्राणिनां पृथिवीतले

Seluruh śāstra (ajaran suci) ini telah Aku susun demi tujuan pādukā—sebagai prinsip suci dan perlindungan; ia bersifat rohani, demi kesejahteraan semua makhluk di muka bumi.

Verse 79

शास्त्रमार्गेण चानेन भक्त्या यः पादुके मम । पूजयिष्यति सिद्धिः स्यात्तस्य मद्दर्शनोद्भवा

Sesiapa yang, menurut jalan śāstra dan dengan bhakti, memuja pādukā-Ku—maka siddhi (pencapaian) baginya pasti terbit daripada anugerah darśana ilahi-Ku.

Verse 80

चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यामहमत्रार्बुदे सदा । अहोरात्रे वसिष्यामि सुगुप्ता गिरिगह्वरे

Pada hari keempat belas paruh terang bulan Caitra, Aku akan sentiasa berada di sini di Arbuda—bersemayam siang dan malam, tersembunyi rapi di gua-gua gunung.

Verse 81

पर्वतोऽयं ममाभीष्टो न च त्यक्तुं मनो दधे । तथापि संपरित्यक्तो युष्माकं हितकाम्यया

Gunung ini amat Kukasihi, dan hati-Ku tidak berniat meninggalkannya; namun demikian, demi menghendaki kebaikanmu, Aku telah melepaskannya sepenuhnya.

Verse 82

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी समंताद्देवकिंनरैः । स्तूयमाना ययौ स्वर्गं मुक्त्वा ते पादुके शुभे

Pulastya berkata: Setelah berkata demikian, Dewi itu—dipuja dan dipuji dari segenap penjuru oleh para dewa dan kinnara—berangkat ke syurga, meninggalkan sepasang pādukā yang suci lagi membawa berkat.

Verse 83

अद्यापि सिद्धिमायांति योगिनो ध्यानतत्पराः । तन्निष्ठास्तद्गतप्राणा यथा देव्याः प्रदर्शनात्

Hingga hari ini, para yogin yang tekun dalam dhyāna—teguh berpegang pada Sang Dewi dan seakan-akan nafas hidupnya larut dalam-Nya—mencapai siddhi, seumpama melalui penampakan langsung Sang Dewi.

Verse 84

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्व परिपृच्छसि । श्रीमातासंभवं पुण्यं पादुकाभ्यां च भूमिप

Segala-galanya telah aku jelaskan kepadamu sebagaimana engkau menyoalku, wahai raja: tentang pahala suci yang lahir daripada Śrī Mātā (Ibu Mulia) dan juga tentang sepasang pādukā yang kudus itu.

Verse 85

यस्त्वेतत्पठते भक्त्या श्लाघते वाऽथ यो नरः । सर्वपापैर्महाराज मुच्यते ज्ञानतत्परः

Namun sesiapa yang membacanya dengan bhakti—atau sekadar memujinya—wahai maharaja, akan dibebaskan daripada segala dosa dan menjadi tekun menuju pengetahuan sejati.