Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

निविष्टा सा जगन्माता श्रीमाता कामरूपिणी । हिताय जगतां राजन्नद्यापि वरपर्वते । तत्रैव वसते साक्षान्नृणां कामप्रदायिनी

niviṣṭā sā jaganmātā śrīmātā kāmarūpiṇī | hitāya jagatāṃ rājannadyāpi varaparvate | tatraiva vasate sākṣānnṛṇāṃ kāmapradāyinī

Beliau, Ibu Alam Semesta—Bonda yang mulia lagi membawa sri, yang berwujud menurut kehendak—bersemayam di sana demi kesejahteraan segala dunia. Bahkan hingga kini, wahai raja, di Varaparvata baginda tinggal nyata, mengurniakan manusia hajat yang wajar dan benar.

निविष्टाis settled/has taken seat
निविष्टा:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√विश् (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (सा)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
जगन्माताmother of the world
जगन्माता:
Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत्-माता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः माता)
श्रीमाताauspicious mother
श्रीमाता:
Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री-माता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्रीरूपा माता)
कामरूपिणीassuming forms at will
कामरूपिणी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम-रूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सा); समासः—तत्पुरुष (कामं रूपं यस्याः/यथाकामरूपधारिणी)
हितायfor the benefit
हिताय:
Sampradana (Beneficiary/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे ‘for the welfare’
जगताम्of worlds/of beings
जगताम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (particle: also/even)
वरपर्वतेon the excellent mountain
वरपर्वते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर-पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारय (वरः पर्वतः)
तत्रthere
तत्र:
Desha (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
एवindeed/just
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
वसतेdwells
वसते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद
साक्षात्manifestly/directly
साक्षात्:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय—प्रत्यक्षार्थक (adverb: directly/manifestly)
नृणाम्of men
नृणाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
कामप्रदायिनीgranting desires
कामप्रदायिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम-प्रदायिनी (प्रातिपदिक; प्रदायिनी from √दा + णिनि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सा); समासः—तत्पुरुष (कामान् प्रददाति या)

Pulastya

Tirtha: Varaparvata

Type: peak

Listener: King (narādhipa)

Scene: The World-Mother, radiant and auspicious, sits firmly on Varaparvata; her form subtly shifts—suggesting kāmarūpatā—while devotees approach with petitions; the mountain itself appears as her throne for the welfare of all beings.

J
Jagadmātā (Devī)
Ś
Śrīmātā
V
Varaparvata

FAQs

A tīrtha becomes living refuge when the Goddess abides there; worship aligns human desires with welfare of the world.

Varaparvata is explicitly praised as the manifest abode of the Goddess.

No specific rite is detailed here; the verse emphasizes the फल (benefit) of the Goddess’s presence—desire-fulfillment.