
Sukta 9.40
Soma Pavamāna
हे लघु पावमान स्तोत्र पिळणी व गाळणीमध्ये शुद्ध होत असलेल्या सोमाचे स्तवन करते. तो सर्व शत्रुत्वपूर्ण शक्तींना ओलांडून जातो आणि प्रेरित विचारांनी “अलंकृत” होतो. कवी तेजस्वी इंदूला विनवतो की विजय-सिद्धीसाठी द्युम्न (प्रकाशमय यशशक्ती), हजारपटींनी पोषण देणाऱ्या इषः (पोषक प्रेरणा), आणि लौकिक कल्याण व अंतःउन्नती—दोन्ही टिकवून धरणारी “दुहेरी-आधार” समृद्धी प्रदान करावी.
Mantra 1
पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः । शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः ॥
स्वतःला पवित्र करत तो सर्व आघातांविरुद्ध पाऊल टाकतो; सर्वत्र विचरणारा—प्रकाशित धीतिंनी—विप्र (द्रष्टा-शक्ती)ला अलंकृत करतात, तिला सत्यास योग्य करतात.
Mantra 2
आ योनिमरुणो रुहद्गमदिन्द्रं वृषा सुतः । ध्रुवे सदसि सीदति ॥
अरुण (लालिमा-युक्त) तो योनि (आधार) वर चढतो; पिळलेला तो बलवान वृषभ इंद्राकडे जातो आणि ध्रुव सदस् (स्थिर सभा/आसन) मध्ये आसनस्थ होतो.
Mantra 3
नू नो रयिं महामिन्दोऽस्मभ्यं सोम विश्वतः । आ पवस्व सहस्रिणम् ॥
आता, हे इंदु, हे सोम, आमच्यासाठी सर्व बाजूंनी स्वतःला पवित्र कर; आणि आमच्याकडे ती महान रयि (समृद्धी)—सहस्रिण (हजारपटी)—घेऊन ये.
Mantra 4
विश्वा सोम पवमान द्युम्नानीन्दवा भर । विदाः सहस्रिणीरिषः ॥
हे सोम, पवमान, हे इंदु, सर्व द्युम्नानि (दीप्तिमान यश/शक्ती) आमच्यासाठी घेऊन ये; आणि आमच्यासाठी सहस्रिणी इषः (हजारपटी पोषक प्रेरणा/वृद्धी-ऊर्जा) प्राप्त करून दे.
Mantra 5
स नः पुनान आ भर रयिं स्तोत्रे सुवीर्यम् । जरितुर्वर्धया गिरः ॥
हे सोम! तू जेव्हा स्वतःला पवित्र करीत असतोस, तेव्हा आमच्या स्तोत्रासाठी ‘रयि’—अस्तित्वाची परिपूर्णता असलेले ऐश्वर्य—आमच्याकडे आण; सु-वीर्य (वीरशक्ती) धारण करणारे ते धन दे; आणि जरीतृ (गायक/स्तुतिकर्ता) यांच्या प्रेरित वाणी (गिरः) वाढव.
Mantra 6
पुनान इन्दवा भर सोम द्विबर्हसं रयिम् । वृषन्निन्दो न उक्थ्यम् ॥
हे सोम, हे इन्दु! तू पवित्र होत असताना आमच्यासाठी द्वि-बर्हस—दुहेरी आधार देणारा—‘रयि’ आण; हे वृषन् इन्दो! आम्हाला उक्थ्य (उक्थास योग्य) वाणी-शक्ती दे.
It praises Soma as he purifies through the filter and asks him to bring radiant success (dyumna), nourishing increase (iṣ), and sustaining abundance (rayi), along with strength for inspired speech.
“Pavamāna” means “purifying” or “self-purifying,” referring to Soma juice flowing through the pavitra (filter) in the Soma sacrifice and becoming bright and fit for offering.
It is a request for abundance with “double support”—often understood as prosperity that upholds both outer life (strength, resources) and inner life (steadiness, uplift and right speech).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.