Sukta 40
Sukta 9.40
Soma Pavamāna
આ સંક્ષિપ્ત પાવમાન સ્તુતિ પિષણ અને ગાળણમાં શુદ્ધ થનારા સોમનું ગાન કરે છે. તે સર્વ શત્રુબળોને વટાવી જાય છે અને પ્રેરિત વિચારો દ્વારા “અલંકૃત” બને છે. કવિ તેજસ્વી ઇન્દુને પ્રાર્થના કરે છે કે તે દ્યુમ્ન (વિજયની પ્રકાશમય શક્તિઓ), હજારગણી પોષક ઇષઃ (પોષણપ્રેરણાઓ), અને લોકકલ્યાણ તથા આંતરિક ઉન્નતિ—બન્નેને ધારણ કરનાર “દ્વિ-આધાર” સમૃદ્ધિ અર્પે.
Mantras
Mantra 1
पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः । शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः ॥
પુનાન (પવિત્ર થતો) તે સર્વ મૃધો (આક્રમણો) સામે પગલાં ભરે છે; વિશ્ચર્ષણિ (વિસ્તૃત ગતિશીલ) ને ધીતિ (પ્રકાશમય વિચાર) વડે તેઓ શોભાવે છે—અંતરમાં વિપ્ર (ઋષિ-શક્તિ) ને ઋત માટે યોગ્ય બનાવે છે.
Mantra 2
आ योनिमरुणो रुहद्गमदिन्द्रं वृषा सुतः । ध्रुवे सदसि सीदति ॥
આ યોનિમાં ચઢે છે—અરુણ (લાલિમાવાળો) તે; સુત (પિરસાયેલો) વृषા (બળવાન વૃષભ) ઇન્દ્ર પાસે જાય છે અને ધ્રુવ સદસિ—અંતઃસભાના અચળ આધાર પર—બેસી રહે છે.
Mantra 3
नू नो रयिं महामिन्दोऽस्मभ्यं सोम विश्वतः । आ पवस्व सहस्रिणम् ॥
હવે, હે ઇન્દુ, હે સોમ, સર્વ દિશાઓથી અમારાં તરફ પવિત્ર થા; અને અમને મહાન રયિ—સહસ્રિણ સમૃદ્ધિ, હજારગણી પૂર્ણતા—પ્રદાન કર.
Mantra 4
विश्वा सोम पवमान द्युम्नानीन्दवा भर । विदाः सहस्रिणीरिषः ॥
હે સોમ પવમાન, હે ઇન્દુ, સર્વ દ્યુમ્નાનિ—પ્રકાશમય સિદ્ધિ-શક્તિઓ—અમારા માટે લાવ; અને અમને સહસ્રિણ ઈષઃ—હજારગણી વૃદ્ધિની પ્રેરણાઓ—વિદાઃ (જીતાવી/પ્રાપ્ત કરાવી) દે.
Mantra 5
स नः पुनान आ भर रयिं स्तोत्रे सुवीर्यम् । जरितुर्वर्धया गिरः ॥
હે સોમ, તું પુનાન (પવિત્ર થતો) અમારે માટે સ્તોત્રમાં રયિ—અસ્તિત્વની પૂર્ણતા—લાવી આપ; સુવીર્યથી યુક્ત એવો ધન આપ; અને જરિતૃ (ગાયક)ની પ્રેરિત ગિરઃ (વાણી)ને વધાર.
Mantra 6
पुनान इन्दवा भर सोम द्विबर्हसं रयिम् । वृषन्निन्दो न उक्थ्यम् ॥
હે સોમ, હે ઇન્દુ, તું પુનાન થઈને દ્વિબર્હસં રયિ—બે આધારવાળી સમૃદ્ધિ—અમારે માટે લાવી આપ; હે વૃષણ ઇન્દો, અમને ઉકથ્યમ્—પાઠયોગ્ય સ્તુતિ-શક્તિ—પ્રદાન કર.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he purifies through the filter and asks him to bring radiant success (dyumna), nourishing increase (iṣ), and sustaining abundance (rayi), along with strength for inspired speech.
“Pavamāna” means “purifying” or “self-purifying,” referring to Soma juice flowing through the pavitra (filter) in the Soma sacrifice and becoming bright and fit for offering.
It is a request for abundance with “double support”—often understood as prosperity that upholds both outer life (strength, resources) and inner life (steadiness, uplift and right speech).
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.