Sukta 73
Sukta 8.73
Atri (probable, as the hymn repeatedly references Atraye; traditional attribution to Atri or Atris in Aśvin hymns)
Aśvins
Gāyatrī (probable: short refrain-like structure; exact meter requires full hymn scan)
हे अś्विनांचे स्तोत्र वारंवार त्या द्विदेव वैद्यांना उठण्यास, रथ जुंपण्यास आणि जवळ येण्यास बोलावते, जेणेकरून त्यांची मदत उपासकाजवळ “निकट व आसनस्थ” राहील. धृव, ध्रुवपदासारख्या आग्रहाने ते त्वरित उद्धार, बळकटी, आणि अडथळा आणणारा अंधार किल्ल्यावर चाल करून फोडावा तसे फोडण्याची विनंती करते. एकूण हेतू तात्काळ साहाय्य—उपचार, संरक्षण, आणि जीवन व मन यांत ऋत (योग्य व्यवस्था) पुनर्स्थापित करणे.
Mantras
Mantra 1
उदीराथामृतायते युञ्जाथामश्विना रथम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ! ऋताचा शोध घेणाऱ्यासाठी उदित व्हा; तुमचा रथ जुंपा. तुमचे अवः (सहाय्य/अनुग्रह) आमच्या निकट येऊन आमच्यातच आसनस्थ होवो.
Mantra 2
निमिषश्चिज्जवीयसा रथेना यातमश्विना । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ! पापणी लवण्यापेक्षाही अधिक वेगाने, तुमच्या अतिशीघ्र रथावरून या. तुमचे अवः (सहाय्य/अनुग्रह) आमच्या निकट येऊन आमच्यातच आसनस्थ होवो.
Mantra 3
उप स्तृणीतमत्रये हिमेन घर्ममश्विना । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ! अत्रीसाठी, शीतलतेसह घर्म (उष्ण पेय/तपोरस) पसरवा. तुमचे अवः (सहाय्य/अनुग्रह) आमच्या निकट येऊन आमच्यात स्थिर होवो.
Mantra 4
कुह स्थः कुह जग्मथुः कुह श्येनेव पेतथुः । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
तुम्ही कुठे आहात? कुठून आला आहात? कुठे श्येन (बाज) पक्ष्यासारखे उडत आला आहात? तुमचा सहाय्यकारी अनुग्रह आमच्या निकटच, आमच्या अंतरी, आसनस्थ होवो.
Mantra 5
यदद्य कर्हि कर्हि चिच्छुश्रूयातमिमं हवम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
आज—आणि कधीही, कोणत्याही वेळी—हे अश्विनौ, हा हव (आह्वान) तुम्ही ऐकावा; तुमचा सहाय्यकारी अनुग्रह आमच्या निकटच, आमच्या अंतरी, प्रतिष्ठित होवो.
Mantra 6
अश्विना यामहूतमा नेदिष्ठं याम्याप्यम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ, यात्रेत सर्वाधिक आहूत होणाऱ्यांनो, मी तुमच्या अतिनिकट, अंतरंग सान्निध्याकडे जातो; तुमचा सहाय्यकारी अनुग्रह आमच्या निकटच, आमच्या अंतरी, प्रतिष्ठित होवो.
Mantra 7
अवन्तमत्रये गृहं कृणुतं युवमश्विना । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ, अत्रीसाठी रक्षित गृह निर्माण करा; तुमचे अवः (सहाय्य) आमच्या अंतरी निकटच प्रतिष्ठित होवो.
Mantra 8
वरेथे अग्निमातपो वदते वल्ग्वत्रये । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
तुम्ही दोघे अग्नीला वरण करा; आतप (ताप) अत्रीसाठी शुभ वचन बोलतो; तुमचे अवः (सहाय्य) आमच्या अंतरी निकटच प्रतिष्ठित होवो.
Mantra 9
प्र सप्तवध्रिराशसा धारामग्नेरशायत । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
आशसा (आकांक्षा) ने सप्तवध्रि (सातपटी धृत शक्ति) पुढे सरकून अग्नीच्या धारेसारखी प्रवाहित होत स्वतःला पसरविते; तुमचे अवः (सहाय्य) निकट व सत्यरूपे उपस्थित होवो.
Mantra 10
इहा गतं वृषण्वसू शृणुतं म इमं हवम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे वृषण्वसू! इथे या; माझा हा हव (आह्वान) ऐका. तुमचे अव (साहाय्य) जवळच आसनस्थ होवो—सन्निध व सत्यरूपाने उपस्थित राहो.
Mantra 11
किमिदं वां पुराणवज्जरतोरिव शस्यते । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे काय आहे, जे तुमच्याविषयी पुराणवत्—जणू जीर्ण कथेसारखे—कथिले जाते? तुमचे अव (साहाय्य) जवळच आसनस्थ होवो—सन्निध व सत्यरूपाने उपस्थित राहो.
Mantra 12
समानं वां सजात्यं समानो बन्धुरश्विना । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ! तुमचा स्वभाव समान आहे; तुमचा बन्धु (बंधन)ही एकच आहे. तुमचे अव (साहाय्य) जवळच आसनस्थ होवो—सन्निध व सत्यरूपाने उपस्थित राहो.
Mantra 13
यो वां रजांस्यश्विना रथो वियाति रोदसी । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ! जो तुमचा रथ विस्तीर्ण रजांसि (अंतरिक्ष-प्रदेश) भेदून द्यावा-पृथिवी या दोन लोकांवर धावतो, तो तुमचा सहाय्यकारी अनुग्रह आमच्या निकट व खरोखर उपस्थित असो.
Mantra 14
आ नो गव्येभिरश्व्यैः सहस्रैरुप गच्छतम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
गव्य (गो-सम्पदा) आणि अश्व्य (अश्व-शक्ति) अशा सहस्र समृद्धींनी युक्त होऊन आमच्याकडे या; तुमचा सहाय्यकारी अनुग्रह आमच्या निकट व खरोखर उपस्थित असो.
Mantra 15
मा नो गव्येभिरश्व्यैः सहस्रेभिरति ख्यतम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
गव्य आणि अश्व्य अशा सहस्र दीप्तींनी युक्त होऊन, हे कीर्तिमानांनो, आम्हांला ओलांडून पुढे जाऊ नका; तुमचा सहाय्यकारी अनुग्रह आमच्या निकट व खरोखर उपस्थित असो.
Mantra 16
अरुणप्सुरुषा अभूदकर्ज्योतिॠतावरी । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
उषा अरुण तेजाने झळाळून उठली; तिने प्रकाश निर्माण केला—ती ऋत (सत्य-नियम) मार्गाने चालणारी. तुमची मदत जवळ असो आणि खरोखर उपस्थित राहो.
Mantra 17
अश्विना सु विचाकशद्वृक्षं परशुमाँ इव । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
हे अश्विनौ, हे स्पष्टपणे प्रकाशमान होवो—जसे परशुधारी वृक्ष उघड करतो. तुमची मदत जवळ असो आणि खरोखर उपस्थित राहो.
Mantra 18
पुरं न धृष्णवा रुज कृष्णया बाधितो विशा । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
कृष्णता (अंधार) यांनी दडपलेल्या त्या सत्तेला, अनेक जनांमध्ये, जसा धृष्ट वीर दुर्ग भेदतो तसा भेदून मुक्त करा. तुमची मदत जवळ असो आणि खरोखर उपस्थित राहो.
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin Vedic deities known for swift arrival, healing, and rescue. This hymn calls them like urgent helpers who come at dawn and restore strength and well-being.
It asks that the Aśvins’ help be “near” and “seated/present” for the worshipper. The idea is not only distant blessing, but immediate, steady support felt within one’s life and mind.
Call the Aśvins quickly and confidently: they hear, arrive, and remove obstacles—especially the ‘blackness’ of oppression or confusion—so that truth (ṛta), health, and protection can be restored.
Ask anything about Sukta 73 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.