
Sukta 7.45
Vasiṣṭha
Savitṛ
Triṣṭubh
या संक्षिप्त त्रिष्टुभ् स्तोत्रात वसिष्ठ ऋषी सवितृला दिव्य प्रेरक म्हणून आवाहन करतात—जो मध्यांतरिक्षातून आपल्या अश्वांसह प्रवास करतो आणि मानवजीवनासाठी दाने व योग्य दिशा घेऊन येतो. उपासकांना योग्य निवासस्थानी “स्थिर” करावे, त्यांच्या कर्मांना गती द्यावी, तेजस्वी बुद्धीचा विस्तार करावा, तसेच पोषण देणारे अन्न आणि व्यापक जीवनशक्ती प्रदान करावी, अशी सवितृकडे प्रार्थना आहे. स्तोत्राचा शेवट उच्चारलेल्या स्तुती-अर्पणाने होतो आणि टिकाऊ कल्याण व संरक्षणाची याचना केली जाते.
Mantra 1
आ देवो यातु सविता सुरत्नोऽन्तरिक्षप्रा वहमानो अश्वैः । हस्ते दधानो नर्या पुरूणि निवेशयञ्च प्रसुवञ्च भूम ॥
सुरत्न (खरे रत्नांनी समृद्ध) असा देव सविता आमच्याकडे येवो—अंतरिक्षात आपल्या अश्वांनी वहमान. हातात नर्य (मानव-आत्म्यासाठी) अनेक वर धारण करून, तो आम्हाला योग्य निवासात स्थिर करो आणि आमच्या कर्मांच्या सत्य ‘प्रसव’ (प्रेरणा/प्रसरण) मार्गावर पुढे नेवो.
Mantra 2
उदस्य बाहू शिथिरा बृहन्ता हिरण्यया दिवो अन्ताँ अनष्टाम् । नूनं सो अस्य महिमा पनिष्ट सूरश्चिदस्मा अनु दादपस्याम् ॥
त्याच्या दोन्ही भुजा उन्नत आहेत—विशाल, बंधने शिथिल करणाऱ्या; सुवर्णमय, द्युलोकाच्या अंतापर्यंत पोहोचणाऱ्या. आता खरोखरच त्याची महिमा प्रकट झाली आहे; सूर्यसुद्धा त्याच्या मागोमाग चालतो—सामर्थ्याच्या यथार्थ कर्मदानात.
Mantra 3
स घा नो देवः सविता सहावा साविषद्वसुपतिर्वसूनि । विश्रयमाणो अमतिमुरूचीं मर्तभोजनमध रासते नः ॥
तो देव सविता, आपला बलवान् सहाय्यक, वसूंंचा अधिपती होऊन आमच्यासाठी धन-समृद्धीला प्रेरणा देवो. तो विस्तीर्ण प्रकाशमय मति (बुद्धी) पसरवीत, मग मर्त्यजीवनाला धारण करणारे पोषण—अन्नरस—आम्हांला प्रदान करो.
Mantra 4
इमा गिरः सवितारं सुजिह्वं पूर्णगभस्तिमीळते सुपाणिम् । चित्रं वयो बृहदस्मे दधातु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ही आमची वचने सुजिह्व सविताची स्तुती करतात—पूर्णगभस्ति, सुपाणि, दान देणाऱ्या सुंदर हस्तांचा. तो आमच्यात चित्र (दीप्त) व बृहद् वयः (जीवनबल) स्थापो; आणि हे देवशक्तींनो, तुम्ही सदैव स्वस्तींनी आमचे रक्षण करा.
Savitṛ is the Vedic “Impeller”—a divine power of awakening light that sets beings and actions in motion and grants right direction, prosperity, and well-being.
It asks Savitṛ to bring boons, place the worshipper in a fitting and stable ‘dwelling,’ impel their works in the right way, expand luminous intelligence, and give sustaining nourishment.
It is especially suitable at dawn or before beginning important work, as a prayer for auspicious initiation, clarity of mind, and protective well-being (svasti).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.