Sukta 44
Sukta 4.44
Vāmadeva Gautama
Aśvinau
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from single verse; requires scan)
वामदेवाचा हा संक्षिप्त अश्विन-स्तोत्र जुळ्या अश्वारूढ देवांना आवाहन करतो की त्यांनी आपल्या विस्तीर्ण वेगाने धावणाऱ्या सुवर्ण रथावर—“किरणांचे संगमस्थान”—त्वरित येऊन यज्ञात सहभागी व्हावे. कवी त्यांना मधुर, मधुरसयुक्त सोम पिण्याची, उपासकाला धन व प्राणशक्ती देण्याची, आणि जिथे-जिथे ते दोघे एकत्र आढळतात तिथे आपल्या कृपाळू अनुग्रहाने गायकाचे रक्षण करण्याची प्रार्थना करतो.
Mantras
Mantra 1
तं वां रथं वयमद्या हुवेम पृथुज्रयमश्विना संगतिं गोः । यः सूर्यां वहति वन्धुरायुर्गिर्वाहसं पुरुतमं वसूयुम् ॥
तो तुमचा रथ आम्ही आज आवाहन करतो, हे अश्विनौ—पृथुज्रय (विस्तृत-वेगवान), गोः (किरण-गायी)ची संगती, किरणांचे मिलनस्थान। तोच सूर्यांला वहन करतो; वन्धुरायु (जुतेले प्राण-बल) समृद्ध; गिर्-वाहस (स्तोत्र-वाणीचा वाहक), अत्यंत बहुल, वसुयु (सत्य धनाचा साधक व दाता).
Mantra 2
युवं श्रियमश्विना देवता तां दिवो नपाता वनथः शचीभिः । युवोर्वपुरभि पृक्षः सचन्ते वहन्ति यत्ककुहासो रथे वाम् ॥
हे अश्विनौ, हे दिव्य देवशक्तींनो, हे द्यौःचे नपातो! तुम्ही आपल्या शचीभिः—प्रभावी शक्तींनी—त्या श्रीला, त्या तेजस्वी कल्याण-समृद्धीला, स्वतःसाठी जिंकून घेता. तुमच्या दीप्त वपुच्या भोवती अश्व घट्ट जुळून चालतात; आणि जेव्हा उंच-शिखाधारी अश्व तुमचा रथ ओढतात, तेव्हा तेच त्याला पुढे वाहून नेतात.
Mantra 3
को वामद्या करते रातहव्य ऊतये वा सुतपेयाय वार्कैः । ऋतस्य वा वनुषे पूर्व्याय नमो येमानो अश्विना ववर्तत् ॥
आज तुमच्यासाठी रा॒तह॑व्य—अर्पित हवि—कोण सिद्ध करतो? कोण सहाय्यासाठी, किंवा सुतपेय—पिळलेल्या सोमपानासाठी—स्तुत्यांसह (वार्कैः) तुमच्याकडे वळतो? किंवा कोण ऋताच्या प्राचीन मार्गाचा शोध घेत, नम्र होऊन नमो अर्पित करीत, हे अश्विनौ, पुढे येतो?
Mantra 4
हिरण्ययेन पुरुभू रथेनेमं यज्ञं नासत्योप यातम् । पिबाथ इन्मधुनः सोम्यस्य दधथो रत्नं विधते जनाय ॥
हे नासत्यौ, तुमच्या हिरण्यय—सुवर्णमय, पुरुभू—बहुसमृद्ध—रथाने या यज्ञाजवळ या. मधुररसयुक्त सोम्य सोम निश्चयाने प्या; आणि जो विधते—यज्ञसेवेत प्रवृत्त—मनुष्य आहे, त्याच्यात रत्न—धन-वर—स्थापित करा.
Mantra 5
आ नो यातं दिवो अच्छा पृथिव्या हिरण्ययेन सुवृता रथेन । मा वामन्ये नि यमन्देवयन्तः सं यद्ददे नाभिः पूर्व्या वाम् ॥
हे अश्विनौ, द्युलोकातून आणि पृथ्वीवरून आमच्याकडे या—सुवृत्त, सुसंचारी, सुवर्णमय रथावर. देवयंत—देवांना शोधणारे—इतर कोणी तुम्हांला अडवू नयेत, जेव्हा तुमच्या संयोगाचे प्राचीन नाभि-केन्द्र येथे आमच्यात स्थिर होते.
Mantra 6
नू नो रयिं पुरुवीरं बृहन्तं दस्रा मिमाथामुभयेष्वस्मे । नरो यद्वामश्विना स्तोममावन्त्सधस्तुतिमाजमीळ्हासो अग्मन् ॥
आता, हे अद्भुत अश्विनौ (दस्रा), आमच्यासाठी विशाल ‘रयि’ घडवा—अनेक वीर-शक्तींनी समृद्ध—आमच्या अस्तित्वाच्या उभय बाजूंमध्ये. कारण, हे नर-अश्विनौ, जे जन तुमच्यासाठी स्तोम, सधस्तुति आणि पुढे ढकलणारी आजमीळ्हा हाक घेऊन आले, ते येथे आले आहेत.
Mantra 7
इहेह यद्वां समना पपृक्षे सेयमस्मे सुमतिर्वाजरत्ना । उरुष्यतं जरितारं युवं ह श्रितः कामो नासत्या युवद्रिक् ॥
इथे-इथे, जिथे जिथे तुम्ही दोघे समाना—एकत्र—भेटता, ती सुमति—वाज व रत्नांनी समृद्ध—आमची होवो. जरीतार (गायक) याचे रक्षण करा; कारण, हे नासत्यौ, कामना तुमच्यातच आश्रय घेते, तुमच्याकडेच दृष्टी लावून.
Frequently Asked Questions
The Aśvins (also called Nāsatyā) are divine twin deities known for swift help, healing, protection, and their radiant chariot associated with dawn.
It calls them to come quickly to the sacrifice, drink the honeyed Soma, protect the poet-singer, and place treasure, strength, and well-being in the worshipper.
In Vedic imagery, ‘cows’ often symbolize rays or luminous powers; calling the chariot a “meeting-place of the rays” ties the Aśvins’ arrival to dawn’s light and renewal.
Ask anything about Sukta 44 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.