Sukta 43
Sukta 4.43
Vāmadeva Gautama (Mandala 4 core attribution)
Aśvinau (hymn 4.43 is to the Aśvins); this opening verse seeks the right divine hearer/acceptor
Triṣṭubh (probable for RV 4.43; confirmation requires scan)
वामदेवाचे हे सूक्त अश्विनौ—दिव्य जुळी वैद्यदेवता व शीघ्र उद्धारक—यांना आवाहन करते की त्यांनी कवीचे “दैवी वचन” ऐकून स्वीकारावे आणि हाक दिल्यावर आपल्या सर्वात जवळच्या मार्गाने यावे. त्यांच्या आगमनातील विस्मय व अतुलनीय तेजाचे वर्णन करत, हे सूक्त गायक व त्याच्या लोकांसाठी त्यांच्या व्यापक संरक्षणाची, मधुर सहाय्याची आणि जीवनदायी कृपेची वारंवार याचना करते.
Mantras
Mantra 1
क उ श्रवत्कतमो यज्ञियानां वन्दारु देवः कतमो जुषाते । कस्येमां देवीममृतेषु प्रेष्ठां हृदि श्रेषाम सुष्टुतिं सुहव्याम् ॥
खरोखर कोण ऐकेल—यज्ञार्ह देवांपैकी कोण आमची वंदना स्वीकारेल? कोणासाठी आम्ही ही देवी वाक्/वाणी—अमृतांमध्ये अत्यंत प्रिय—हृदयात स्थापन करू: ही सुबद्ध स्तुती, जी सुहव्य (उत्तम आहुती) ने समृद्ध आहे?
Mantra 2
को मृळाति कतम आगमिष्ठो देवानामु कतमः शम्भविष्ठः । रथं कमाहुर्द्रवदश्वमाशुं यं सूर्यस्य दुहितावृणीत ॥
मुक्तीचा आनंद कोण देतो? देवांमध्ये कोण सर्वात जवळ येणारा, कोण सर्वात कल्याणकारी? धावत्या अश्वांनी युक्त तो वेगवान रथ कोणता—जो सूर्याच्या दुहितेने निवडला—ज्याद्वारे तुम्ही हाकेला येता?
Mantra 3
मक्षू हि ष्मा गच्छथ ईवतो द्यूनिन्द्रो न शक्तिं परितक्म्यायाम् । दिव आजाता दिव्या सुपर्णा कया शचीनां भवथः शचिष्ठा ॥
खरोखरच तुम्ही दिवसांतून वेगाने येता—जसा इंद्र सर्वत्र पसरलेल्या प्रतिरोधाला भेदत सामर्थ्याने पुढे सरकतो. दिवातून जन्मलेले, दिव्य, सु-पंखांचे—शची (प्रभावी कर्मशक्ती) यांच्या कोणत्या उपायाने तुम्ही शचिष्ठ, म्हणजे कौशल्यात सर्वाधिक समर्थ, होता?
Mantra 4
का वां भूदुपमातिः कया न आश्विना गमथो हूयमाना । को वां महश्चित्त्यजसो अभीक उरुष्यतं माध्वी दस्रा न ऊती ॥
हे अश्विनौ, तुमची सर्वात निकटची उपमा/माप कोणते? हाक दिल्यावर कोणत्या मार्गाने तुम्ही आमच्याकडे येता? तुमच्या महान तेजाच्या जवळ कोण येऊ शकतो? हे दस्रा (अद्भुत-कर्मकर्ते), मधुर-मधुमय ऊतीने आम्हांला सर्वदूर रक्षित करा.
Mantra 5
उरु वां रथः परि नक्षति द्यामा यत्समुद्रादभि वर्तते वाम् । मध्वा माध्वी मधु वां प्रुषायन्यत्सीं वां पृक्षो भुरजन्त पक्वाः ॥
तुमचा रथ विशाल आहे—तो द्यौ (आकाश) परितः फिरतो; जेव्हा तो सत्त्व-समुद्रातून वळून तुमच्याकडे प्रवृत्त होतो. मधुने—माध्वी मधुरतेने—तुमचा आनंद वर्षतो; जेव्हा तुमच्यासाठी पिकलेले पोषण-रस प्रचुरतेने ओतले जातात.
Mantra 6
सिन्धुर्ह वां रसया सिञ्चदश्वान्घृणा वयोऽरुषासः परि ग्मन् । तदू षु वामजिरं चेति यानं येन पती भवथः सूर्यायाः ॥
सिन्धु (नदी-समुद्र) रसधारेने तुमच्या अश्वांना मधुर रसाने सिंचितो; घृणा (दीप्त उष्णता) मुळे अरुण पक्षी सर्वत्र परिभ्रमण करतात. तेच तुमचे अतिशीघ्रगामी यान आहे; ज्यायोगे तुम्ही सूर्याया (सूर्या-वधू)चे पती व सहचर होता.
Mantra 7
इहेह यद्वां समना पपृक्षे सेयमस्मे सुमतिर्वाजरत्ना । उरुष्यतं जरितारं युवं ह श्रितः कामो नासत्या युवद्रिक् ॥
इथे-इथे, जिथे-जिथे तुमची एकता जुळते, तेच आमच्यासाठी वाज-रत्न (बल-समृद्धी) परिपूर्ण सुमती होवो. हे युवान् नासत्यौ, जरीताराचे व्यापक रक्षण करा; कारण आमची कामना तुमच्यातच आश्रयाला आली आहे, तुमच्याकडेच दृष्टी ठेवून.
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine helpers known for swift arrival, healing, and rescue. This hymn calls them to hear the praise and protect the worshipper with timely, “honeyed” support.
It is a ritual way of focusing the invocation: the poet seeks the deity who truly receives the offering of speech. In this hymn, that search resolves toward the Aśvins as the responsive hearers and helpers.
The main request is that the Aśvins come quickly when called, accept the hymn, and grant broad protection, good guidance (sumati), and strengthening prosperity (vāja/ratna) to the singer and his people.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.