Sukta 44

Mantra 1

अग्ने विवस्वदुषसश्चित्रं राधो अमर्त्य । आ दाशुषे जातवेदो वहा त्वमद्या देवाँ उषर्बुधः ॥

हे अग्ने, अमर्त्य! उषेच्या जागरणासह येणारे चित्र राधस् (विविधरंगी समृद्धी) प्रदान कर. हे जातवेदस्, दात्यासाठी तू आज उषर्बुध (प्रभात-जागृत) देवांना येथे आण।

Mantra 2

जुष्टो हि दूतो असि हव्यवाहनोऽग्ने रथीरध्वराणाम् । सजूरश्विभ्यामुषसा सुवीर्यमस्मे धेहि श्रवो बृहत् ॥

कारण तूच स्वीकारलेला दूत आहेस, हे अग्ने—हव्यवाहन, यज्ञ-यात्रांचा रथी. अश्विनांसह आणि उषेसह एकसुराने, आमच्यात सुवीर्य (श्रेष्ठ वीर्य) आणि बृहत् श्रवस् (महान कीर्ती) स्थापित कर।

Mantra 3

अद्या दूतं वृणीमहे वसुमग्निं पुरुप्रियम् । धूमकेतुं भाऋजीकं व्युष्टिषु यज्ञानामध्वरश्रियम् ॥

आज आम्ही दूत म्हणून त्या उत्तम वसु-स्वरूप अग्नीची निवड करतो—जो अनेकांचा प्रिय आहे. धूमकेतू, तेजस्वी-तीक्ष्ण; उषांच्या उन्मेषात तो यज्ञांचा अध्वर-श्री, म्हणजे यज्ञमार्गाची शोभा आहे.

Mantra 4

श्रेष्ठं यविष्ठमतिथिं स्वाहुतं जुष्टं जनाय दाशुषे । देवाँ अच्छा यातवे जातवेदसमग्निमीळे व्युष्टिषु ॥

मी अग्नीची स्तुती करतो—श्रेष्ठ, यविष्ठ (अत्यंत तरुण), अतिथी; स्वाहुतीने सु-आहूत, दान देणाऱ्या जनांसाठी आनंदाने स्वीकारलेला. तो जातवेदस् आहे, जो देवांना येथे आणू शकतो; उषांच्या क्रमशः उदयांत मी त्या अग्नीचेच आवाहन करतो.

Mantra 5

स्तविष्यामि त्वामहं विश्वस्यामृत भोजन । अग्ने त्रातारममृतं मियेध्य यजिष्ठं हव्यवाहन ॥

हे अग्ने, मी तुझे स्तवन करीन—सर्वांचे अमृत-भोजन, अमर पोषण! हे अग्ने, अमृत त्राता, मियेध्य (शुद्धिकारक), यजिष्ठ (यज्ञात सर्वाधिक समर्थ), हव्यवाहन—हव्यांचा वाहक!

Mantra 6

सुशंसो बोधि गृणते यविष्ठ्य मधुजिह्वः स्वाहुतः । प्रस्कण्वस्य प्रतिरन्नायुर्जीवसे नमस्या दैव्यं जनम् ॥

हे सुसंसा (अग्नी)! स्तुती करणाऱ्या गायकासाठी जागृत हो, शुभरीतीने प्रकट हो—हे यविष्ठ्य (सदा-युवा), मधुजिह्व (मधुर-जिह्वा), स्वाहुत (स्वाहा ने आहूत). प्रस्कण्वासाठी, जीवण्यासाठी आयुष्य परत मिळवून वाढव; दैवी जन (देव) यांना नमस्कार कर आणि त्यांना येथे जवळ आण.

Mantra 7

होतारं विश्ववेदसं सं हि त्वा विश इन्धते । स आ वह पुरुहूत प्रचेतसोऽग्ने देवाँ इह द्रवत् ॥

होता, विश्ववेदस्—तुला खरोखर सर्व जन एकत्र प्रज्वलित करतात. म्हणून, हे पुरुहूत, प्रचेतस् अग्ने! देवांना येथे आण—वेगाने धावून (हे कार्य) सिद्ध कर.

Mantra 8

सवितारमुषसमश्विना भगमग्निं व्युष्टिषु क्षपः । कण्वासस्त्वा सुतसोमास इन्धते हव्यवाहं स्वध्वर ॥

उषा आणि रात्रींमध्ये, सविता बरोबर, उषस् बरोबर, अश्विनांबरोबर, भगाबरोबर—(ते) अग्नी प्रज्वलित करतात. सोम पिळणारे ते कण्व तुला प्रज्वलित करतात—हे हव्यवाह, हे स्वध्वर (सुसंयोजित यज्ञाचा अधिपती).

Mantra 9

पतिर्ह्यध्वराणामग्ने दूतो विशामसि । उषर्बुध आ वह सोमपीतये देवाँ अद्य स्वर्दृशः ॥

हे अग्ने! अध्वर-यज्ञांचा स्वामी तूच आहेस; जनांचा (विशाम्) दूतही तूच आहेस. उषा-जागविणाऱ्या! सोमपानासाठी आज देवांना घेऊन ये—जे स्वः (स्वर्) प्रकाश पाहणारे आहेत.

Mantra 10

अग्ने पूर्वा अनूषसो विभावसो दीदेथ विश्वदर्शतः । असि ग्रामेष्वविता पुरोहितोऽसि यज्ञेषु मानुषः ॥

हे विभावसु अग्ने! आद्य उषांपासूनच तू दीप्त होत आला आहेस—सर्वत्र दिसणारा. ग्रामांमध्ये तू रक्षक-सहाय्यक आहेस; मानवी यज्ञांत तू पुरोहित, अग्रस्थापित आहेस.

Mantra 11

नि त्वा यज्ञस्य साधनमग्ने होतारमृत्विजम् । मनुष्वद्देव धीमहि प्रचेतसं जीरं दूतममर्त्यम् ॥

हे अग्ने! यज्ञ साध्य करणारा म्हणून, होता व ऋत्विज् म्हणून, आम्ही तुला आमच्यात स्थापित करतो. हे देवा! मनुष्य-रीतीने आम्ही तुझे ध्यान करतो—प्रचेतस्, बलवान व वेगवान, अमर दूत.

Mantra 12

यद्देवानां मित्रमहः पुरोहितोऽन्तरो यासि दूत्यम् । सिन्धोरिव प्रस्वनितास ऊर्मयोऽग्नेर्भ्राजन्ते अर्चयः ॥

हे देवांचा मित्र, महिमावान पुरोहित! जेव्हा तू त्यांच्या मध्ये दूतकार्याने (मध्यस्थतेसाठी) जातोस, तेव्हा अग्नीच्या अर्चया—नदीच्या जोराने निनादणाऱ्या ऊर्मीं (लाटा) प्रमाणे—दीप्त होऊन झळाळून उठतात.

Mantra 13

श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिर्देवैरग्ने सयावभिः । आ सीदन्तु बर्हिषि मित्रो अर्यमा प्रातर्यावाणो अध्वरम् ॥

हे श्रुत्कर्ण (तीक्ष्णकर्ण) अग्ने! वह्नि (हविर्वाहक) देवांसह, प्रवासातील सहचर सायावांसह ऐक. प्रातःकाळी येणारे मित्र व अर्यमा या बर्हिषी (कुशासनावर) येऊन बसोत, आणि अध्वर (यज्ञ) मध्ये सहभागी होवोत.

Mantra 14

शृण्वन्तु स्तोमं मरुतः सुदानवोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । पिबतु सोमं वरुणो धृतव्रतोऽश्विभ्यामुषसा सजूः ॥

मरुत—सुदानव (उदार दाते), अग्निजिह्वा (अग्निसदृश जिह्वा असलेले), ऋतावृध (ऋत वाढविणारे)—हा स्तोम ऐकोत. धृतव्रत वरुण सोम पिऊ दे; अश्विनांसह आणि उषस् (उषा) सह सजूः—एकाच समरसतेत.