Sukta 44
Sukta 1.44
Agni
RV 1.44 ହେଉଛି ପ୍ରଭାତ-ସଂଲଗ୍ନ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତ; ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଇ, ଉଷା ସହ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିବା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ଯଜମାନଙ୍କୁ “ବହୁବର୍ଣ୍ଣ” ସମୃଦ୍ଧି ଦେବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ସ୍ତୁତି ଆଗେ ବଢ଼ିବା ସହ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଭାତର ବିସ୍ତୃତ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ—ସବିତୃ, ଉଷା, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଭଗ, ମରୁତ, ଓ ବରୁଣ—ସହ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ଫଳରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ସୋମ-ୟାଗରେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମନ୍ୱିତ ଭାବେ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ଏବଂ ଋତର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବାର ଏକ କ୍ରିୟା ହୋଇଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
अग्ने विवस्वदुषसश्चित्रं राधो अमर्त्य । आ दाशुषे जातवेदो वहा त्वमद्या देवाँ उषर्बुधः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଅମର୍ତ୍ୟ, ଉଷାର ଜାଗରଣ ସହ ଆସୁଥିବା ଚିତ୍ର ରାଧସ୍ (ବିବିଧବର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି) ଦିଅ। ହେ ଜାତବେଦସ, ଦାତା ପାଇଁ ଆଜି ତୁମେ ପ୍ରକାଶ ସହ ଜାଗୁଥିବା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ବହନ କର।
Mantra 2
जुष्टो हि दूतो असि हव्यवाहनोऽग्ने रथीरध्वराणाम् । सजूरश्विभ्यामुषसा सुवीर्यमस्मे धेहि श्रवो बृहत् ॥
କାରଣ ତୁମେ ହିଁ ସ୍ୱୀକୃତ ଦୂତ, ହେ ଅଗ୍ନି—ହବ୍ୟବାହନ, ଅଧ୍ୱରମାନଙ୍କ (ଯଜ୍ଞ-ଯାତ୍ରାମାନଙ୍କ) ରଥି। ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କ ସହ ଓ ଉଷା ସହ ଏକସୂର ହୋଇ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସୁବୀର୍ୟ (ସୁକୁଳଜନ୍ୟ ବୀର୍ୟ) ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ଉନ୍ନତ କରୁଥିବା ବିଶାଳ ଶ୍ରବସ୍ (ମହା ଯଶ) ଦିଅ।
Mantra 3
अद्या दूतं वृणीमहे वसुमग्निं पुरुप्रियम् । धूमकेतुं भाऋजीकं व्युष्टिषु यज्ञानामध्वरश्रियम् ॥
ଆଜି ଆମେ ଦୂତ ଭାବେ ବରଣ କରୁଛୁ—ବସୁସ୍ୱରୂପ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ବହୁଜନପ୍ରିୟଙ୍କୁ। ଧୂମଧ୍ୱଜ, ଦୀପ୍ତ-ତୀକ୍ଷ୍ଣକିରଣବାନ; ବ୍ୟୁଷ୍ଟିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୱରଶ୍ରୀ—ଯଜ୍ଞର ଶୋଭା ଓ କ୍ରିୟାର ପ୍ରଭା—ଅଟନ୍ତି।
Mantra 4
श्रेष्ठं यविष्ठमतिथिं स्वाहुतं जुष्टं जनाय दाशुषे । देवाँ अच्छा यातवे जातवेदसमग्निमीळे व्युष्टिषु ॥
ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଯବିଷ୍ଠ (ସର୍ବାଧିକ ଯୁବ)ଙ୍କୁ; ଅତିଥିଙ୍କୁ, ସ୍ୱାହୁତିଦ୍ୱାରା ସୁଆହ୍ୱାନିତଙ୍କୁ, ଦାଶୁଷେ (ଦାନଶୀଳ) ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱୀକୃତଙ୍କୁ। ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବାରେ ସମର୍ଥ ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମୁଁ ବ୍ୟୁଷ୍ଟିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantra 5
स्तविष्यामि त्वामहं विश्वस्यामृत भोजन । अग्ने त्रातारममृतं मियेध्य यजिष्ठं हव्यवाहन ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବି—ବିଶ୍ୱର ଅମୃତଭୋଜନ, ସର୍ବଙ୍କର ଅମର ପୋଷଣ। ହେ ଅଗ୍ନେ, ଅମୃତ ତ୍ରାତା, ମିୟେଧ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା), ଯଜିଷ୍ଠ (ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ), ହବ୍ୟବାହନ—ହବି ବହନକାରୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Mantra 6
सुशंसो बोधि गृणते यविष्ठ्य मधुजिह्वः स्वाहुतः । प्रस्कण्वस्य प्रतिरन्नायुर्जीवसे नमस्या दैव्यं जनम् ॥
ହେ ସୁଶଂସ (ଅଗ୍ନି), ଗାୟକ ପାଇଁ ତୁମେ ସମ୍ୟକ୍ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ଶୁଭରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅ; ହେ ଯବିଷ୍ଠ୍ୟ (ସଦା ଯୁବ), ମଧୁଜିହ୍ୱ (ମଧୁର ଜିହ୍ୱାବାନ), ସ୍ୱାହୁତ (ସୁବିଧିରେ ଆହୁତ ହୋଇଥିବା)। ପ୍ରସ୍କଣ୍ୱ ପାଇଁ—ଜୀବନର ନିମିତ୍ତେ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ପୁନଃ ଜିତି (ଏବଂ ବଢ଼ାଇ)—ତୁମେ ଦୈବ ଜନ (ଦେବମାନଙ୍କୁ) ନମସ୍କାର କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ସମୀପେ ଆକର୍ଷଣ କର।
Mantra 7
होतारं विश्ववेदसं सं हि त्वा विश इन्धते । स आ वह पुरुहूत प्रचेतसोऽग्ने देवाँ इह द्रवत् ॥
ହୋତାର, ବିଶ୍ୱବେଦସ—କାରଣ ଜନମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଏକସାଥିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁରୁହୂତ (ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ), ପ୍ରଚେତସ (ବିଶାଳଚେତନ), ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ଦ୍ରବତ୍—ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ି ଆସି ଏହା ସାଧନ କର।
Mantra 8
सवितारमुषसमश्विना भगमग्निं व्युष्टिषु क्षपः । कण्वासस्त्वा सुतसोमास इन्धते हव्यवाहं स्वध्वर ॥
ଉଷାର ଉଦୟମାନ ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକରେ ଏବଂ ରାତିଗୁଡ଼ିକରେ—ସବିତାର ସହ, ଉଷସ ସହ, ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ସହ, ଭଗ ସହ—(ସେମାନେ) ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ସୋମ ପିଷିଥିବା କଣ୍ୱମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ହେ ହବ୍ୟବାହ (ହବି ବହନକାରୀ), ହେ ସ୍ୱଧ୍ୱର (ସୁସଂଗଠିତ ଯଜ୍ଞର ଅଧିପତି)।
Mantra 9
पतिर्ह्यध्वराणामग्ने दूतो विशामसि । उषर्बुध आ वह सोमपीतये देवाँ अद्य स्वर्दृशः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞମାର୍ଗମାନଙ୍କର ପତି; ତୁମେ ଜନମାନଙ୍କର ଦୂତ। ହେ ଉଷା ସହ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା, ଆଜି ସୋମପାନ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱର୍ (svàr) ର ପରମ ପ୍ରକାଶକୁ ଦେଖୁଥିବାମାନଙ୍କୁ—ଏଠାକୁ ବହି ଆଣ।
Mantra 10
अग्ने पूर्वा अनूषसो विभावसो दीदेथ विश्वदर्शतः । असि ग्रामेष्वविता पुरोहितोऽसि यज्ञेषु मानुषः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ହେ ବିଭାବସୁ, ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଉଷାମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଆସୁଛ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ, ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ। ତୁମେ ଗ୍ରାମମାନଙ୍କରେ ରକ୍ଷକ-ସହାୟକ; ମାନବ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ତୁମେ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଅଗ୍ରେ ସ୍ଥାପିତ।
Mantra 11
नि त्वा यज्ञस्य साधनमग्ने होतारमृत्विजम् । मनुष्वद्देव धीमहि प्रचेतसं जीरं दूतममर्त्यम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଯଜ୍ଞର ସାଧକ ଭାବେ, ହୋତା ଓ ଋତ୍ୱିଜ ଭାବେ, ଆମେ ତୁମକୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରୁ। ହେ ଦେବ, ମାନବବିଧି ଅନୁସାରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ—ବିଶାଳଚେତନ, ବଳବାନ ଓ ତ୍ୱରିତ, ଅମର ଦୂତ।
Mantra 12
यद्देवानां मित्रमहः पुरोहितोऽन्तरो यासि दूत्यम् । सिन्धोरिव प्रस्वनितास ऊर्मयोऽग्नेर्भ्राजन्ते अर्चयः ॥
ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ମିତ୍ର, ମହିମାବାନ, ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଆଗରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଦୂତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାଅ, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିର ଅର୍ଚ୍ଚିଗୁଡ଼ିକ ଦୀପ୍ତିରେ ଝଲମଲ କରେ—ନଦୀର ଗର୍ଜନମୟ ତରଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପରି।
Mantra 13
श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिर्देवैरग्ने सयावभिः । आ सीदन्तु बर्हिषि मित्रो अर्यमा प्रातर्यावाणो अध्वरम् ॥
ହେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-କର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନି, ଶୁଣ—ହବିର୍ବାହକ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ, ଯାତ୍ରାର ସହଚରମାନଙ୍କ ସହ। ପ୍ରାତଃକାଳେ ଆସୁଥିବା ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମା ପବିତ୍ର ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ ହେଉନ୍ତୁ, ଅଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ।
Mantra 14
शृण्वन्तु स्तोमं मरुतः सुदानवोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । पिबतु सोमं वरुणो धृतव्रतोऽश्विभ्यामुषसा सजूः ॥
ସୁଦାନ ମରୁତମାନେ—ଅଗ୍ନି-ଜିହ୍ୱା, ଋତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା—ଏହି ସ୍ତୋମକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଧୃତବ୍ରତ ବରୁଣ ସୋମ ପାନ କରୁନ୍ତୁ, ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଉଷା (ଉଷସ୍) ସହ, ଏକେ ସଜୂହରେ।
Frequently Asked Questions
It asks Agni, kindled at dawn, to bring the gods to the sacrifice and to give abundant, “many-hued” prosperity to the generous worshipper, while keeping the rite aligned with ṛta (cosmic order).
Agni is the ritual messenger who gathers divine powers to the offering. Naming Uṣas, Savitṛ, the Aśvins, Bhaga, the Maruts, and Varuṇa shows the morning rite as a coordinated welcome of multiple divine functions through Agni.
At dawn or early morning during fire-kindling and offering, and especially in a Soma-sacrificial setting where Agni is invoked as havyavāha (carrier of oblations) to invite the gods.
Ask anything about Sukta 44 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.