Sukta 43
Sukta 1.43
Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.43)
Rudra
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for concise invocations)
ऋग्वेद १.४३ हे रुद्राला उद्देशून रचलेले संक्षिप्त गायत्रीछंदातील सूक्त आहे; यात योग्य, हृदयाला शांत करणारा स्तुतिशब्द मागितला आहे—जो भयानक देवाला शांती, संरक्षण आणि कल्याणाचा स्रोत बनवेल. सूक्तात रुद्राचा उपकारी, तेजस्वी पैलू (सूर्य व सुवर्णासारखा दीप्त) अधोरेखित केला आहे; तसेच त्यांची विस्मयकारी शक्ती अप्रत्यक्षपणे मान्य केली आहे, जेणेकरून उपासक व समुदायासाठी आरोग्य, उपचार आणि मंगलता प्राप्त होईल.
Mantras
Mantra 1
कद्रुद्राय प्रचेतसे मीळ्हुष्टमाय तव्यसे । वोचेम शंतमं हृदे ॥
दूरदृष्टीचा, अतिदानी, परम सामर्थ्यवान रुद्रासाठी आम्ही कोणते वचन उच्चारू—जे हृदयातच स्वतः शांती होऊन बसेल?
Mantra 2
यथा नो अदितिः करत्पश्वे नृभ्यो यथा गवे । यथा तोकाय रुद्रियम् ॥
जशी अदिती आमच्यासाठी कार्य करो—आमच्या पशु-प्राणांसाठी व नर-शक्तीसाठी कल्याण, आमच्या गायींसाठी कल्याण; तसेच, हे रुद्रा, आमच्या तोक (संतती) साठीही तुझे रुद्रिय—आरोग्यदायी कृपा—असो.
Mantra 3
यथा नो मित्रो वरुणो यथा रुद्रश्चिकेतति । यथा विश्वे सजोषसः ॥
मित्र व वरुण जसे आमच्यासाठी जाणून धारण करतात; रुद्र जसा सम्यक् चेतना जागृत करतो; आणि सर्व देवशक्ती जशा एकमताने संमती देऊन एकत्र कार्य करतात—तसेच आमच्यासाठी होवो.
Mantra 4
गाथपतिं मेधपतिं रुद्रं जलाषभेषजम् । तच्छंयोः सुम्नमीमहे ॥
प्रेरित स्तोत्राचा अधिपती, प्रज्ञेचा अधिपती, जीवनरसाच्या शीतल प्रवाहरूप औषधाचा वैद्य असलेल्या रुद्राकडून—शांती व कल्याण देणारी कृपा, ते सुम्न आम्ही मागतो.
Mantra 5
यः शुक्र इव सूर्यो हिरण्यमिव रोचते । श्रेष्ठो देवानां वसुः ॥
जो उज्ज्वल सूर्याप्रमाणे दीप्त होतो, जो सुवर्णाप्रमाणे झळकतो—तो देवांमध्ये श्रेष्ठ ‘वसु’, सर्वोत्तम निधी आहे.
Mantra 6
शं नः करत्यर्वते सुगं मेषाय मेष्ये । नृभ्यो नारिभ्यो गवे ॥
तो आमच्यासाठी शांती करील; आमच्या शक्ती-उर्जांच्या अश्वासाठी सुगम मार्ग करील; मेंढा व मेंढी, पुरुष व स्त्रिया, आणि अंतर्निहित प्रकाश-गौ (प्रकाशाची गाय) यांच्यासाठीही—अस्तित्वाच्या सर्व अंगांना सुरक्षित गमन व सम्यक् गती देईल.
Mantra 7
अस्मे सोम श्रियमधि नि धेहि शतस्य नृणाम् । महि श्रवस्तुविनृम्णम् ॥
हे सोम, आमच्यात सिद्धि-सम्पन्नतेची श्री स्थापन कर; मनुष्याच्या शत शक्तींना प्रचुरता दे; आणि महान यश—आत्म्याची विशाल, प्रबळ महिमा—प्रस्थापित कर.
Mantra 8
मा नः सोमपरिबाधो मारातयो जुहुरन्त । आ न इन्दो वाजे भज ॥
हे सोम, कोणतीही परिबाधा आम्हाला चहूबाजूंनी धरू नये; शत्रुबल आम्हाला हुसकावून लावू नयेत. हे इन्दु, आमच्याकडे ये आणि बल व विजय-सम्पन्नतेच्या परिपूर्णतेत आम्हाला सहभागी कर.
Mantra 9
यास्ते प्रजा अमृतस्य परस्मिन्धामन्नृतस्य । मूर्धा नाभा सोम वेन आभूषन्तीः सोम वेदः ॥
हे सोम! तुझ्या ज्या प्रजा-शक्ती अमृतत्वाच्या परम धामात, ऋताच्या पदात वास करतात—ज्या शिरोभागी मुकुटासारख्या उन्नत, आणि नाभि-केंद्रात प्रतिष्ठित आहेत—हे सोम, हे वेन (द्रष्टा-प्रेरणा)! त्या शोभून सत्तेची रचना करतात; तू त्यांना जाणतोस।
Frequently Asked Questions
It is a short hymn to Rudra asking for the right kind of praise—words that bring peace into the heart and draw Rudra’s protective, healing favor.
The imagery emphasizes Rudra’s beneficent and auspicious side: not only a fearsome power, but a radiant presence that enriches and safeguards life.
It is commonly used as a peace-and-protection prayer, recited in a fire offering or personal recitation—especially in times of illness, anxiety, or when seeking spiritual steadiness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.