
Sukta 1.44
Agni
ఋగ్వేదం 1.44 ఉషస్సుతో అనుసంధానమైన అగ్ని స్తోత్రం. ఇందులో పవిత్ర అగ్నిని దివ్య దూతగా ప్రజ్వలింపజేసి, ఉషస్సుతో మేల్కొనే దేవతలను ఆయన తీసుకురావాలని, దాతృభావంతో యజ్ఞం చేసే ఉపాసకునికి “అనేకవర్ణ” సమృద్ధిని ప్రసాదించాలని ప్రార్థిస్తారు. స్తుతి విస్తరించేకొద్దీ అగ్ని ఉదయకాల దివ్య సమూహంలో—సవితృ, ఉషస్, అశ్వినులు, భగ, మరుతులు, వరుణుడు—తో కలిసి ఆహ్వానింపబడతాడు; అలా ఈ కర్మ సోమయాగంలోకి, ఋత క్రమంలోకి దివ్య శక్తులను సమన్వయంగా స్వాగతించే యాగంగా మారుతుంది.
Mantra 1
अग्ने विवस्वदुषसश्चित्रं राधो अमर्त्य । आ दाशुषे जातवेदो वहा त्वमद्या देवाँ उषर्बुधः ॥
ఓ అగ్నీ, అమర్త్యా! ఉషస్సు జాగరణంతో వచ్చే చిత్ర రాధస్ (వివిధవర్ణ సమృద్ధి) ప్రసాదించు. ఓ జాతవేదా, దాతకోసం నేడు ఉషర్బుధ్ (ప్రభాతంలో జాగ్రత) దేవులను ఇక్కడికి తీసుకురా.
Mantra 2
जुष्टो हि दूतो असि हव्यवाहनोऽग्ने रथीरध्वराणाम् । सजूरश्विभ्यामुषसा सुवीर्यमस्मे धेहि श्रवो बृहत् ॥
ఎందుకంటే నీవే ఆమోదింపబడిన దూతవు, ఓ అగ్నీ—హవ్యవాహనుడవు, యజ్ఞయాత్రల రథికుడవు. అశ్వినులతోను ఉషస్సుతోను ఏకస్వరంగా, మాలో సువీర్యం (శ్రేష్ఠ వీర్యం) మరియు బృహత్ శ్రవస్ (మహత్తర కీర్తి) స్థాపించు.
Mantra 3
अद्या दूतं वृणीमहे वसुमग्निं पुरुप्रियम् । धूमकेतुं भाऋजीकं व्युष्टिषु यज्ञानामध्वरश्रियम् ॥
ఈ రోజు మేము దూతగా ఆ వసు-స్వరూపుడైన అగ్నిని వరిస్తాము—అనేకులకు ప్రియుడు. ధూమకేతు, తేజోమయ-తీక్ష్ణుడు; ఉషస్సుల వికాసంలో యజ్ఞాల అధ్వర-శ్రీ—యాగమార్గపు కాంతి ఆయనే.
Mantra 4
श्रेष्ठं यविष्ठमतिथिं स्वाहुतं जुष्टं जनाय दाशुषे । देवाँ अच्छा यातवे जातवेदसमग्निमीळे व्युष्टिषु ॥
నేను అగ్నిని స్తుతిస్తాను—శ్రేష్ఠుడు, యవిష్ఠ (అత్యంత యువుడు), అతిథి; స్వాహుతితో సుఆహూతుడు, దానశీలులకు ఆనందంగా స్వీకృతుడు. దేవులను ఇక్కడికి తీసుకురాగల జాతవేదస్ ఆయనే; ఉషస్సుల వరుస ఉదయాల్లో నేను ఆ అగ్నినే ఆహ్వానిస్తాను.
Mantra 5
स्तविष्यामि त्वामहं विश्वस्यामृत भोजन । अग्ने त्रातारममृतं मियेध्य यजिष्ठं हव्यवाहन ॥
అగ్నీ, నేను నిన్ను స్తుతిస్తాను—సర్వానికి అమృత-భోజనం, అమర పోషణ! అగ్నీ, అమృత త్రాత, మియేధ్య (శుద్ధికర్త), యజిష్ఠ (యాగంలో అత్యంత సమర్థుడు), హవ్యవాహన—హవ్యాలను మోసేవాడా!
Mantra 6
सुशंसो बोधि गृणते यविष्ठ्य मधुजिह्वः स्वाहुतः । प्रस्कण्वस्य प्रतिरन्नायुर्जीवसे नमस्या दैव्यं जनम् ॥
హే సుశంస (అగ్నీ)! స్తుతి చేసే గాయకునికి మేలుగా మేల్కొని, శుభంగా ప్రత్యక్షమవు—హే యవిష్ఠ్య (సదా యౌవనుడు), మధుజిహ్వ (మధుర జిహ్వుడు), స్వాహుత (స్వాహా ద్వారా ఆహ్వానితుడు). ప్రస్కణ్వుని కోసం, జీవించుటకు ఆయుష్షును తిరిగి పొందించి విస్తరింపజేసి, దైవ జనము (దేవులను) నమస్కరించి; వారిని ఇక్కడికి సమీపంగా తీసుకురా.
Mantra 7
होतारं विश्ववेदसं सं हि त्वा विश इन्धते । स आ वह पुरुहूत प्रचेतसोऽग्ने देवाँ इह द्रवत् ॥
హోతా, విశ్వవేదస్—నిన్ను నిజంగా సమస్త ప్రజలు కలిసి ప్రజ్వలింపజేస్తారు. కనుక, హే పురుహూత, ప్రచేతస్ అగ్నీ! దేవులను ఇక్కడికి తీసుకురా—వేగంగా దౌడుతూ (ఈ కార్యాన్ని) సాధించు.
Mantra 8
सवितारमुषसमश्विना भगमग्निं व्युष्टिषु क्षपः । कण्वासस्त्वा सुतसोमास इन्धते हव्यवाहं स्वध्वर ॥
ఉషస్సులలోను రాత్రులలోను, సవితాతో, ఉషసుతో, అశ్వినులతో, భగతో కలిసి—(వారు) అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేస్తారు. సోమాన్ని పీడించిన కణ్వులు నిన్ను ప్రజ్వలింపజేస్తారు—హే హవ్యవాహ, హే స్వధ్వర (సక్రమ యజ్ఞాధిపతి).
Mantra 9
पतिर्ह्यध्वराणामग्ने दूतो विशामसि । उषर्बुध आ वह सोमपीतये देवाँ अद्य स्वर्दृशः ॥
అగ్నీ! అధ్వర యజ్ఞముల అధిపతి నీవే; ప్రజల (విశాం) దూతవు నీవే. ఉషా-జాగరణకర్తా! సోమపానార్థం నేడు దేవులను తీసుకొని రా—స్వః (స్వర్) ప్రకాశాన్ని దర్శించువారిని.
Mantra 10
अग्ने पूर्वा अनूषसो विभावसो दीदेथ विश्वदर्शतः । असि ग्रामेष्वविता पुरोहितोऽसि यज्ञेषु मानुषः ॥
విభావసు అగ్నీ! ఆద్య ఉషస్సుల నుంచే నీవు ప్రకాశిస్తున్నావు—సర్వత్ర దర్శనీయుడవు. గ్రామాలలో నీవు రక్షక-సహాయకుడవు; మానవ యజ్ఞాలలో నీవు పురోహితుడవు, అగ్రస్థాపితుడవు.
Mantra 11
नि त्वा यज्ञस्य साधनमग्ने होतारमृत्विजम् । मनुष्वद्देव धीमहि प्रचेतसं जीरं दूतममर्त्यम् ॥
అగ్నీ! యజ్ఞసాధకుడిగా, హోతా మరియు ఋత్విజ్గా, నిన్ను మాలో స్థాపించుకుంటాము. దేవా! మానవరీతిగా నిన్ను ధ్యానిస్తాము—ప్రచేతస్, బలవంతుడవు, శీఘ్రుడవు, అమర దూతవు.
Mantra 12
यद्देवानां मित्रमहः पुरोहितोऽन्तरो यासि दूत्यम् । सिन्धोरिव प्रस्वनितास ऊर्मयोऽग्नेर्भ्राजन्ते अर्चयः ॥
దేవుల మిత్రా, మహిమావంతుడైన పురోహితా! నీవు వారి మధ్య దూత్యకార్యంగా (మధ్యస్థతగా) సంచరిస్తే, అప్పుడు అగ్నியின் అర్చయః—నదியின் గట్టిగా మ్రోగే ఊర్ములు (తరంగాలు) వలె—దీప్తిగా ప్రకాశిస్తాయి.
Mantra 13
श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिर्देवैरग्ने सयावभिः । आ सीदन्तु बर्हिषि मित्रो अर्यमा प्रातर्यावाणो अध्वरम् ॥
శ్రుత్కర్ణ (తీక్ష్ణకర్ణ) అగ్నీ! హవిని మోసే వహ్ని దేవులతో, ప్రయాణ సహచరులైన సయావులతో కలిసి వినుము. ప్రాతఃకాలంలో వచ్చేవారు మిత్రుడు, అర్యముడు ఈ బర్హిషి (కుశాసనంపై) ఆసీనులై, అధ్వర (యజ్ఞం) లో భాగస్వాములు కావాలి.
Mantra 14
शृण्वन्तु स्तोमं मरुतः सुदानवोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । पिबतु सोमं वरुणो धृतव्रतोऽश्विभ्यामुषसा सजूः ॥
మరుతులు—సుదానవః (ఉదార దాతలు), అగ్నిజిహ్వాః (అగ్ని వంటి జిహ్వ కలవారు), ఋతావృధః (ఋతాన్ని వృద్ధి చేసేవారు)—ఈ స్తోమాన్ని వినుగాక. ధృతవ్రతుడైన వరుణుడు సోమాన్ని పానంచేయుగాక; అశ్వినులుతోను, ఉషస్ (ఉషా) తోను సజూః—ఒకే సమరస్యంలో.
It asks Agni, kindled at dawn, to bring the gods to the sacrifice and to give abundant, “many-hued” prosperity to the generous worshipper, while keeping the rite aligned with ṛta (cosmic order).
Agni is the ritual messenger who gathers divine powers to the offering. Naming Uṣas, Savitṛ, the Aśvins, Bhaga, the Maruts, and Varuṇa shows the morning rite as a coordinated welcome of multiple divine functions through Agni.
At dawn or early morning during fire-kindling and offering, and especially in a Soma-sacrificial setting where Agni is invoked as havyavāha (carrier of oblations) to invite the gods.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.