Adhyaya 27

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चतुर्युगस्वरूपं तु माहात्म्यं चैव सूतज । प्रमाणं वद कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതപുത്രാ! ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ സ്വരൂപവും അവയുടെ മഹാത്മ്യവും യഥാർത്ഥമായി പറയുക. അവയുടെ പ്രമാണവും പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കുക; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തമാണ്.

Verse 2

सूत उवाच । इममर्थं पुरा पृष्टो वासवेन बृहस्पतिः । यथा प्रोवाच विप्रेंद्रास्तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഈ കാര്യം പണ്ടുകാലത്ത് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ബൃഹസ്പതിയോട് ചോദിച്ചിരുന്നു. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.

Verse 3

पुरा शक्रं समासीनं सभायां त्रिदशैः सह । सह शच्या महात्मानमुपासांचक्रिरे सुराः

ഒരിക്കൽ സഭയിൽ ത്രിദശ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആസീനനായിരുന്നു; സമീപത്ത് ശചിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അപ്പോൾ ദേവഗണം ഒന്നിച്ചുകൂടി ആ മഹാത്മാവിനെ സേവിച്ചു ഉപാസിച്ചു.

Verse 4

गन्धर्वाप्सरसश्चैव सिद्धविद्याधराश्च ये । गुह्यकाः किंनरा दैत्या राक्षसा उरगास्तथा

അവിടെ ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും, സിദ്ധന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും, ഗുഹ്യകരും കിന്നരരും, കൂടാതെ ദൈത്യരും രാക്ഷസരും ഉരഗന്മാർ (നാഗങ്ങൾ) എല്ലാം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 5

कलाः काष्ठानिमेषाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा । सांगा वेदास्तथा मूर्तास्तीर्थान्यायतनानि च

അവിടെ കാലവിഭാഗങ്ങളായ കല, കാഷ്ഠ, നിമേഷം എന്നിവയും, നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. സാംഗവേദങ്ങൾ, മൂർത്തിമാന ദേവസ്വരൂപങ്ങൾ, കൂടാതെ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യായതനങ്ങളും അവിടെ സന്നിഹിതമായിരുന്നു.

Verse 6

तथा चक्रुः कथाश्चित्रा देवदानवरक्षसाम् । राजर्षीणां पुराणानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः

അപ്പോൾ അവർ ദേവന്മാർ, ദാനവർ, രാക്ഷസർ, രാജർഷികൾ, പുരാണങ്ങൾ—പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മർഷികൾ—എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അത്ഭുതകഥകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते प्रस्तावे त्रिदशेश्वरः । पप्रच्छ विनयोपेतो विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

പിന്നീട് ഒരു അവസരത്തിൽ പ്രസംഗം വന്നപ്പോൾ, ത്രിദശങ്ങളുടെ അധിപൻ ഇന്ദ്രൻ വിനയത്തോടെ വിപ്രശ്രേഷ്ഠനായ ബൃഹസ്പതിയോട് ചോദിച്ചു।

Verse 8

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं युगसंभवम् । माहात्म्यं च स्वरूपं च यथावद्वक्तुमर्हसि

ഭഗവൻ! യുഗത്തിന്റെ ഉദ്ഭവപ്രമാണം (അളവ്) കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിന്റെ മഹാത്മ്യവും സ്വരൂപവും കൂടി—ദയചെയ്ത് യഥാവിധി പറയുക।

Verse 9

बृहस्पति रुवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि माहात्म्यं युगसंभवम् । यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഞാൻ നിനക്കു യുഗസಂಭവത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം, അതിന്റെ പ്രമാണവും സ്വരൂപവും കൂടി വിവരിക്കും; നീ ശ്രദ്ധയോടെ ഏകാഗ്രനായി കേൾക്കുക।

Verse 10

अष्टाविंशतिसहस्राणि लक्षाः सप्तदशैव तु । प्रमाणेन कृतं प्रोक्तं यत्र शुक्लो जनार्दनः

അതിന്റെ പ്രമാണം ഇരുപത്തിയെട്ട് സഹസ്രവും പതിനേഴു ലക്ഷവും എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഇത് കൃത (സത്യ) യുഗം, ഇതിൽ ജനാർദനൻ ശ്വേതരൂപനായി വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 12

चतुष्पादस्तथा धर्मः सुसंपूर्णा वसुन्धरा । कामक्रोधविनिर्मुक्ता भयद्वेषविवर्जिताः । जनाश्चिरायुषस्तत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः । पञ्चतालप्रमाणाश्च दीप्तिमन्तो बहुश्रुताः

അവിടെ ധർമ്മം നാലു പാദങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു; വസുന്ധര പൂർണ്ണസമൃദ്ധിയോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ജനങ്ങൾ കാമ‑ക്രോധമുക്തരും ഭയ‑ദ്വേഷവിവർജിതരുമാകുന്നു; ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ, ശാന്തചിത്തർ, ഇന്ദ്രിയജയികൾ—അഞ്ചു താളം ഉയരം, ദീപ്തിമാന്മാർ, ബഹുശ്രുതർ.

Verse 13

तत्र षोडशसाहस्रं बालत्वं जायते नृणाम् । ततश्च यौवनं प्रोक्तं द्वात्रिंशद्यावदेव हि

അവിടെ മനുഷ്യരുടെ ബാല്യം പതിനാറായിരം വർഷം നിലനിൽക്കും; അതിന് ശേഷം യൗവനം മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം വർഷം വരെ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 14

ततः परं च वार्द्धक्यं शनैः संजायते नृणाम् । लक्षांते परमं यावदन्येषामधिकं क्वचित्

അതിന് ശേഷം മനുഷ്യർക്കു വാർദ്ധക്യം പതുക്കെ പതുക്കെ വരുന്നു; ലക്ഷവർഷത്തിന്റെ അവസാനം മാത്രമേ അതിന്റെ പരമാവസ്ഥ എത്തുകയുള്ളൂ—ചിലർക്കു അതിലും അധികം നീളാം.

Verse 15

तत्र सत्त्वाश्च ये केचित्पशवः पक्षिणो मृगाः । दैवीं वाचं प्रजल्पंति न विरोधं व्रजंति च ।ा

അവിടെ ഉള്ള ഏതു ജീവികളും—പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ—ദൈവീ വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുന്നു; പരസ്പരം വിരോധത്തിലേക്കു പോകുന്നില്ല.

Verse 19

धेनवश्च प्रयच्छंति वांछितं स्वादु सत्पयः । सर्वेष्वपि हि कालेषु भूरि सर्प्पिःप्रदं नृणाम्

പശുക്കൾ മനുഷ്യർക്കു ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ മധുരവും ഹിതകരവുമായ പാലു നൽകുന്നു; സത്യമായി അവ എല്ലാകാലത്തും മനുഷ്യർക്കു ധാരാളം നെയ്യും പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 20

न तत्र विधवा नारी जायते न च दुर्भगा । काकवंध्या सुतैर्हीना न च शीलविवर्जिता

അവിടെ ഒരു സ്ത്രീയും വിധവയാകുന്നില്ല; ദുര്ഭാഗിനിയുമാകുന്നില്ല. കാകബന്ധ്യയോ സന്താനഹീനയോ ആരുമില്ല; ശീലഹീനതയും എവിടെയും ഇല്ല.

Verse 21

यथाजन्म तथा मृत्युः क्रमात्संजायते नृणाम् । न वीक्षते पिता पुत्रं मृतं क्वापि कदाचन

ജനനം സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ ക്രമമായി മനുഷ്യർക്കു മരണമും വരുന്നു; എന്നാൽ അവിടെ പിതാവിന് എപ്പോഴും എവിടെയും തന്റെ പുത്രനെ മരിച്ച നിലയിൽ കാണേണ്ടിവരില്ല.

Verse 22

न प्रेतत्वं च लोकानां मृतानां तत्र जायते । न चापि नरके वासो न च रोगव्यथा क्वचित्

അവിടെ മരിച്ചവർക്കു പ്രേതത്വം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. നരകവാസവും ഇല്ല; എവിടെയും രോഗവേദനയും ഇല്ല.

Verse 23

वेदांतगा द्विजाः सर्वे नित्यं स्वाध्यायशीलिनः । वेदव्याख्यानसंहृष्टा ब्रह्मज्ञानविचक्षणाः

അവിടെയുള്ള എല്ലാ ദ്വിജരും വേദാന്തത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി നിത്യം സ്വാധ്യായശീലികളാണ്. വേദവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന അവർ ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ വിവേകികളാണ്.

Verse 24

क्षत्रियाश्चापि भूपालमेकं कृत्वा सुभक्तितः । तदादेशात्प्रभुंजंति महीं धर्मेण नित्यशः

അവിടെയുള്ള ക്ഷത്രിയരും സുദൃഢഭക്തിയോടെ ഒരേയൊരു ഭൂപാലനെ അംഗീകരിക്കുന്നു. അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ ധർമ്മാനുസൃതമായി നിത്യം ഭൂമിയെ ഭരിച്ച് അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 25

वैश्या वैश्यजनार्हाणि चक्रुः कर्माणि भूरिशः । पशुपालनपूर्वाणि क्रयविक्रयजानि च

വൈശ്യർ തങ്ങളുടെ വർണ്ണോചിതമായ അനേകം കർമങ്ങൾ ചെയ്തു—പശുപാലനം മുതലാക്കി, ക്രയവിക്രയത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന വ്യാപാരപ്രവൃത്തികളും।

Verse 26

मुक्त्वैकां द्विजशुश्रूषा न शूद्रास्तत्र चक्रिरे । किंचित्कर्म सुरश्रेष्ठ श्रद्धया परया युताः

ദ്വിജശുശ്രൂഷയെ ഒഴികെ അവിടെ ശൂദ്രർ മറ്റൊരു കർമവും ചെയ്തില്ല; ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, പരമശ്രദ്ധയോടെ അവർ അല്പം കർത്തവ്യങ്ങൾ മാത്രമേ നിർവഹിച്ചുള്ളൂ।

Verse 27

न तत्र चांत्यजो जज्ञे न च संकरसंभवः । नापवित्रो न वर्णानां पञ्चमो दृश्यते भुवि

അവിടെ ‘അന്ത്യജൻ’ ജനിച്ചില്ല, സംകരസംബവനും ഉണ്ടായില്ല; ആരെയും അപവിത്രനെന്നു കരുതിയില്ല, നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്ക് പുറത്തൊരു ‘അഞ്ചാമൻ’ ഭൂമിയിൽ ദൃശ്യമായില്ല।

Verse 28

यजनं याजनं दानं व्रतं नियम एव च । तीर्थयात्रां नरास्तत्र निष्कामा एव कुर्वते

അവിടെ മനുഷ്യർ യജനം ചെയ്യുന്നു, യാജനം നടത്തിക്കുന്നു, ദാനം നൽകുന്നു, വ്രതവും നിയമവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു, തീർത്ഥയാത്രയും ചെയ്യുന്നു—ഇതെല്ലാം നിഷ്കാമഭാവത്തോടെ തന്നെ।

Verse 29

एवंविधं सहस्राक्ष मया ते परिकीर्तितम् । आद्यं कृतयुगं पुण्यं सर्वलोकसुखावहम्

ഹേ സഹസ്രാക്ഷാ! ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദി കൃതയുഗത്തെ ഞാൻ നിനക്കു വിവരിച്ചു—അത് പുണ്യമയം, സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും സുഖം നൽകുന്നതും ആകുന്നു।

Verse 30

ततस्त्रेतायुगं नाम द्वितीयं संप्रवर्तते । वर्षाणां षण्णवत्याढ्या लक्षा द्वादश संख्यया

അതിനുശേഷം ‘ത്രേതാ’ എന്ന രണ്ടാം യുഗം ആരംഭിക്കുന്നു. അതിന്റെ കാലപരിമാണം ദ്വാദശ ലക്ഷ വർഷം; കൂടാതെ തൊണ്ണൂറ്റാറായിരം അധികം കൂടി.

Verse 31

सोऽपि साक्षाजगन्नाथः श्वेतद्वीपाश्रयाश्रितः । तत्र रक्तत्वमायाति भग वान्गरुडध्वजः

അവൻ തന്നേ സാക്ഷാത് ജഗന്നാഥൻ—ശ്വേതദ്വീപത്തിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ വസിച്ച്—അവിടെ ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ രക്തവർണം ധരിക്കുന്നു.

Verse 32

त्रिपादस्तत्र धर्मः स्यात्पादेनैकेन पातकम् । तेनापि जायते स्पर्द्धा वर्णानामितरेतरम्

അവിടെ ധർമ്മം മൂന്നു പാദങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളും; പാപം ഒരു പാദത്തിൽ. എങ്കിലും വർണങ്ങൾ തമ്മിൽ പരസ്പര സ്പർധ ഉദിക്കുന്നു.

Verse 33

ततः फलानि वांछंति तीर्थयात्रोद्भवानि ते । व्रतानां नियमानां च स्वर्गवासादिहेतवः

അതിനുശേഷം അവർ തീർത്ഥയാത്രയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഫലങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വ്രതങ്ങളുടെയും നിയമങ്ങളുടെയും ഫലങ്ങളും—സ്വർഗവാസാദി ലക്ഷ്യത്തിനായി.

Verse 34

ततः कामवशान्मोहं सर्वे गच्छंति मानवाः । मोहाद्द्रोहं ततो गत्वा पापं कुर्वंत्यनुक्रमात्

പിന്നീട് കാമവശരായി എല്ലാ മനുഷ്യരും മോഹത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു; മോഹത്തിൽ നിന്ന് ദ്രോഹത്തിലേക്ക് ചെന്നു, തുടർന്ന് ക്രമമായി പാപം ചെയ്യുന്നു.

Verse 35

ततस्तु रौरवादीनि नरकाणि यमः स्वयम् । सज्जीकरोति देवेन्द्र ह्येकविंशतिसंख्यया

അപ്പോൾ യമൻ തന്നേ—ഹേ ദേവേന്ദ്രാ—രൗരവാദി നരകങ്ങളെ ഒരുക്കുന്നു; അവ എല്ലാം ചേർന്ന് ഇരുപത്തൊന്ന് എണ്ണമാണ്.

Verse 36

कर्मानुसारतस्तानि सेवयंति नराधमाः । केचिदन्ये महेन्द्रादिलोकान्मोक्षं तथा परे

കർമ്മാനുസരിച്ച് ആ നരാധമർ ആ (നരകീയ) ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ചിലർ മഹേന്ദ്രാദി ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; ചിലർ മോക്ഷം നേടുന്നു.

Verse 37

त्रिविधाः पुरुषास्तत्र श्रेष्ठाश्चाधममध्यमाः । त्रिविधानि च कर्माणि प्रकुर्वंति सुरेश्वर

അവിടെ പുരുഷർ മൂന്നു തരമാണ്—ശ്രേഷ്ഠർ, മധ്യമർ, അധമർ; അതുപോലെ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കർമ്മങ്ങൾ അവർ ചെയ്യുന്നു, ഹേ സുരേശ്വരാ.

Verse 38

उन्नतास्तालमात्रेण तेजोवीर्यसमन्विताः । चक्रुश्च कृषिकर्माणि वैश्याश्चैवान्नलिप्सया

അവർ ഒരു താളമാത്രം ഉയരമുള്ളവരും തേജസ്സും വീര്യവും നിറഞ്ഞവരുമായിരുന്നു; വൈശ്യർ അന്നോൽപ്പാദനാഗ്രഹത്തോടെ കൃഷികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.

Verse 39

उप्तक्षेत्रं सकृच्चापि सप्तवारं लुनंति ते । यथर्तु फलिनो वृक्षा यथर्तु कुसुमान्विताः

വയൽ ഒരിക്കൽ വിതച്ചാലും അവർ ഏഴുതവണ വിളവെടുപ്പ് നടത്തുന്നു; വൃക്ഷങ്ങൾ ഋതുവിനനുസരിച്ച് ഫലം തരുന്നു, ഋതുവിനനുസരിച്ച് പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 40

यथर्तु पत्रसंयुक्तास्तत्र स्युः सुमनोहराः । अग्निष्टोमादिका यज्ञाः प्रवर्तंते सहस्रशः

അവിടെ ഋതുക്കനുസരിച്ച ഇലകളാൽ സമ്യക്‌ അലങ്കൃതമായവ എല്ലാം അതിമനോഹരമാണ്; അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് നടത്തപ്പെടുന്നു।

Verse 41

इतरेतरसंस्पर्धैः क्रियमाणा नृपोत्तमैः । ब्राह्मणैश्च सुरश्रेष्ठ स्वर्गलोकमभीप्सुभिः

ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! ഈ പുണ്യകർമ്മം ഉത്തമരാജാക്കന്മാർ പരസ്പര മത്സരത്തോടെ നിർവഹിക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗലോകം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരും അതുപോലെ ചെയ്യുന്നു।

Verse 42

तीर्थयात्रां व्रतं दानं नियमं संयमं तथा । परलोकमभीप्संतस्तत्र कुर्वंति मानवाः

അവിടെ മനുഷ്യർ പരലോകം ആഗ്രഹിച്ച് തീർത്ഥയാത്ര, വ്രതം, ദാനം, നിയമം, സംയമം എന്നിവ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 43

सहस्रेण तु वर्षाणां तत्र स्याद्यौवनं नृणाम् । सहस्रपञ्चकं यावदूर्ध्वं वार्द्धक मुच्यते

അവിടെ മനുഷ്യരുടെ യൗവനം ആയിരം വർഷം നിലനിൽക്കും; അതിനുമേൽ അഞ്ചായിരം വർഷം വരെ വാർദ്ധക്യം അകലെ നിൽക്കും।

Verse 44

रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च चंडालाः शूद्रमानवाः

രജകൻ, ചർമകാരൻ, നടൻ, ബുരുഡ; കൂടാതെ കൈവർ‍ത്ത, മേദ, ഭില്ല, ചണ്ഡാലർ—ഇവർ മനുഷ്യരിൽ ശൂദ്രസമുദായങ്ങളായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 46

इन्द्र उवाच । उत्पत्तिः कथमेतेषामंत्यजानां द्विजो त्तम । यथावद्वद कार्त्स्न्येन अत्र कौतूहलं महत्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഈ അന്ത്യജരുടെ ഉത്ഭവം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു? ഇവിടെ എനിക്ക് മഹത്തായ കൗതുകമുണ്ട്; അതിനാൽ യഥാവിധി സമ്പൂർണ്ണമായി പറയുക।

Verse 47

बृहस्पतिरुवाच । एतेषामष्टधा सृष्टिर्जायतेंऽत्यजसंभवा । योनि दोषात्सुरश्रेष्ठ जातेर्वक्ष्याम्यहं स्फुटम्

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! അന്ത്യജസംബന്ധമായ ഈ സൃഷ്ടി അഷ്ടവിധമായി ഉത്ഭവിക്കുന്നു. യോനിദോഷം മൂലമുള്ള ജാതിഭേദങ്ങൾ ഞാൻ വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കും।

Verse 48

ब्राह्मण्यां क्षत्रियाज्जातः सूत इत्यभिधीयते । सूतेन रजकश्चैव रजकेन च चर्मकृत्

ബ്രാഹ്മണീ സ്ത്രീക്കും ക്ഷത്രിയ പുരുഷനും ഇടയിൽ ജനിക്കുന്നവൻ ‘സൂതൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സൂതനിൽ നിന്ന് ‘രജകൻ’ (ധോബി)യും, രജകനിൽ നിന്ന് ‘ചർമകൃത്’ (ചർമകാരൻ)യും ജനിക്കുന്നു।

Verse 49

चर्मकारेण संजज्ञे नटश्चांत्यजसंज्ञकः । चत्वारः क्षेत्रसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम्

ചർമകാരനിൽ നിന്ന് ‘നടൻ’ ജനിച്ചു; അവൻ ‘അന്ത്യജ’ എന്ന സംജ്ഞയാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ നാലുപേരും ‘ക്ഷേത്ര’ത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതായി—ദ്വിജന്മാരുടെ ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത്—പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 50

तथा च मागधो जज्ञे वैश्येन द्विजसंभवे । क्षेत्रे मागधवीर्येण बुरुडो मरुदुत्तम

അതുപോലെ ദ്വിജസംബന്ധമായ വംശത്തിൽ വൈശ്യനിൽ നിന്ന് ‘മാഗധൻ’ ജനിച്ചു. ഹേ മരുദുത്തമാ (ഇന്ദ്രാ)! ‘ക്ഷേത്ര’ത്തിൽ മാഗധന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്ന് ‘ബുരുഡ’യും ഉത്ഭവിച്ചു।

Verse 51

बुरुडेन च कैवर्तः कैवर्तेन च मेदकः । चत्वारो वैश्यसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम् । प्रजायन्ते सुरश्रेष्ठ सवकर्मसु गर्हिताः

ബുരുഡനിൽ നിന്നു കൈവർത്തൻ ജനിക്കുന്നു; കൈവർത്തനിൽ നിന്നു മേദകൻ പിറക്കുന്നു. ഇവർ നാലുപേരും വൈശ്യവംശജന്മരായി ദ്വിജന്മാരുടെ ‘ക്ഷേത്ര’ത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, തത്തത് തൊഴിൽക്കർമങ്ങളിൽ അവർ നിന്ദിതരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 52

तथा शूद्रेण संजज्ञे ब्राह्मण्यां सुरसत्तम । भिल्लाख्यश्चापि भिल्लेन चंडालश्च प्रजायते

അതുപോലെ, ഹേ ദേവസത്തമാ, ബ്രാഹ്മണീ ശൂദ്രനാൽ ഗർഭം ധരിച്ചാൽ ‘ഭില്ല’ എന്ന പേരുള്ള പുത്രൻ ജനിക്കുന്നു; ഭില്ലനിൽ നിന്നു ‘ചണ്ഡാലൻ’യും പിറക്കുന്നു.

Verse 53

एतौ द्वावपि शूद्रेण भवतो द्विजसंभवे । क्षेत्रे सर्वसुराधीश सत्यमेतन्मयोदितम्

ദ്വിജബന്ധമുള്ള സന്താനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ശൂദ്രനാൽ ഈ രണ്ടും ഫലങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു. ഹേ സർവസുരാധീശാ, ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഞാൻ ഉച്ചരിച്ചതെല്ലാം സത്യമാകുന്നു.

Verse 54

एतत्त्रेतायुगे प्रोक्तं मया ते सुरसत्तम । आकर्णय प्रयत्नेन द्वापरस्याधुना स्थितिम्

ഹേ ദേവസത്തമാ, ത്രേതായുഗത്തെക്കുറിച്ച് ഇതു ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി പരിശ്രമത്തോടെ ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ സ്ഥിതിയെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 55

लक्षाष्टकप्रमाणेन तद्युगं परिकीर्तितम् । चतुःषष्टिसहस्राणि वर्षाणां परिसं ख्यया । कपिशो जायते तत्र भगवान्गरुडध्वजः

ആ യുഗം എട്ട് ലക്ഷപ്രമാണമെന്നു കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; പൂർണ്ണഗണനപ്രകാരം അത് അറുപത്തിനാലായിരം വർഷങ്ങളാണ്. ആ യുഗത്തിൽ ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ കപീശവർണ്ണത്തോടെ (താമ്രഛായയോടെ) അവതരിക്കുന്നു.

Verse 56

द्वौ पादौ चैव धर्मस्य द्वौ पापस्य व्यवस्थितौ । तत्र स्याद्यौवनं नृणां गते वर्षशतेऽ खिले

ആ യുഗത്തിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ രണ്ടു പാദങ്ങളും പാപത്തിന്റെ രണ്ടു പാദങ്ങളും സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ മനുഷ്യർക്കു പൂർണ്ണ നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞശേഷമേ യൗവനം ലഭിക്കൂ.

Verse 57

ततोऽन्यैः समतिक्रांतैर्वार्धक्यं पञ्चभिः शतैः । तत्र सत्यानृता लोका देवा भूपास्तथा परे

പിന്നീട് മറ്റൊരു കാലം കഴിഞ്ഞാൽ അഞ്ചുനൂറു വർഷത്തിൽ വാർദ്ധക്യം വരുന്നു. ആ യുഗത്തിൽ ദേവന്മാരും രാജാക്കളും മറ്റുള്ളവരും സത്യവും അസത്യവും കലർന്ന സ്വഭാവമുള്ളവരാകും.

Verse 58

नार्यश्चापि सुरश्रेष्ठ तत्स्व रूपाः प्रकीर्तिताः । पंचहस्तप्रमाणेन चतुर्हस्तास्तथा परं

ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ സ്ത്രീകളും തത്തത്ത സ്വരൂപങ്ങളോടെ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. അവരുടെ അളവ് അഞ്ചു ഹസ്തം എന്നും, മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിന് നാലു ഹസ്തം എന്നും പറയുന്നു.

Verse 59

नातिरूपेण संयुक्ता न च रूपविवर्जिताः । अव्यक्तजल्पकाश्चापि पशवः पक्षिणो मृगाः

അവർ അത്യധിക സൗന്ദര്യസമ്പന്നരുമല്ല, സൗന്ദര്യമില്ലാത്തവരുമല്ല. അവിടെ പശുക്കളും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും പോലും അസ്പഷ്ടമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കും.

Verse 60

नातिपुष्पफलैर्युक्ता वृक्षाश्चापिसुरेश्वर । सस्यानि तानि जायन्ते तत्र चोप्तानिकर्षुकैः

ഹേ സുരേശ്വരാ! അവിടെ വൃക്ഷങ്ങളും അത്യധിക പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുകയില്ല. കർഷകർ വിതച്ചതിൽ നിന്നുതന്നെ അവിടെ ധാന്യവിളകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 61

वर्षंति जलदाः कामं भवन्त्योषधयोऽखिलाः । यत्किंचिद्भूतले ज्ञानं शास्त्रं वा सुरसत्तम । तत्तत्र समभावेन न सत्यं नैव चानृतम्

ഇഷ്ടംപോലെ മേഘങ്ങൾ മഴ പെയ്യുന്നു; എല്ലാ ഔഷധികളും സമൃദ്ധിയായി വളരുന്നു. ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ഭൂമിയിലെ ഏതൊരു ജ്ഞാനമോ ശാസ്ത്രമോ അവിടെ സമഭാവത്താൽ—അത് പൂർണ്ണ സത്യമുമല്ല, പൂർണ്ണ അസത്യമുമല്ല।

Verse 62

तीर्थानां च मखानां च द्वापरे सुरसत्तम । फलं भावानुरूपेण दानानां च प्रजायते

ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ദ്വാപരയുഗത്തിൽ തീർത്ഥസേവനം, യജ്ഞകർമ്മം, ദാനം എന്നിവയുടെ ഫലം അന്തർഭാവത്തിന് അനുസരിച്ച് ജനിക്കുന്നു; എത്രത്തോളം ശ്രദ്ധയും ഉദ്ദേശവും, അത്രത്തോളം ഫലം।

Verse 63

एतत्तव समाख्यातं युगं द्वापरसंज्ञकम् । मया सर्वं सुराधीश यथादृष्टं यथा श्रुतम्

ഇങ്ങനെ ‘ദ്വാപര’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന യുഗത്തെ ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിച്ചു. ഹേ ദേവാധീശാ! ഞാൻ കണ്ടതുപോലെയും ശ്രുതിപരമ്പരയിൽ കേട്ടതുപോലെയും എല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെ അറിയിച്ചു।

Verse 64

शृणुष्वावहितो भूत्वा वदतो मम सांप्रतम् । रौद्रं कलियुगंनाम यत्र कृष्णो जनार्दनः

ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ‘കലി’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ഭീകര യുഗമുണ്ട്; അതിൽ ജനാർദ്ദനനായ കൃഷ്ണൻ (മനുഷ്യലോകത്തിൽ) ദൃശ്യമല്ല।

Verse 65

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणां कथितं विभो । तथा लक्षचतुष्केण साधुलोकविवर्जितम्

ഹേ വിഭോ! കലിയുഗം മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം വർഷമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, പിന്നെയും നാല് ലക്ഷം (വർഷങ്ങൾ) കൂടി; ഇത് സാദുജനസംഗവും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും ഇല്ലാത്ത യുഗമെന്നു വിവരണം।

Verse 66

तत्रैकपादयुक्तश्च धर्मः पापं त्रिभिः स्मृतम् । पूर्वार्धेभ्यः परं सर्वं संभविष्यति पात कम्

അവിടെ ധർമ്മം ഒരു പാദത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളും; പാപം മൂന്നു പാദങ്ങളാൽ പ്രബലമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. മുൻയുഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് പിന്നീടുള്ള കാലം അധികവും പതനത്തിലും അധർമ്മത്തിലും തിരിയും।

Verse 67

न शृण्वंति पितुः पुत्रा न स्नुषा भ्रातरो न च । न भृत्या न कलत्राणि यत्र द्वेषः परस्परम्

ആ യുഗത്തിൽ പുത്രന്മാർ പിതാവിന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുകയില്ല; മരുമകളും അല്ല; സഹോദരന്മാരും അല്ല. ഭൃത്യരും ഭാര്യമാരും വിശ്വസ്തരാകുകയില്ല; എല്ലായിടത്തും പരസ്പരദ്വേഷം മാത്രം നിറയും।

Verse 68

यत्र षोडशमे वर्षे नराः पलित यौवनाः । तत्र द्वादशमे वर्षे गर्भं धास्यति चांगना

ആ കാലത്ത് പതിനാറാം വയസ്സിൽ തന്നെ പുരുഷന്മാർ യൗവനത്തിലിരിക്കെ നരച്ച മുടിയോടെ വൃദ്ധരെപ്പോലെ തോന്നും; അവിടെ സ്ത്രീ പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സിൽ തന്നെ ഗർഭം ധരിക്കും।

Verse 69

आयुः परं मनुष्याणां शतसंख्यं सुरेश्वर । नागानां च तरूणां च वर्षाणां यत्र नाधिकम्

ഹേ സുരേശ്വരാ! ആ യുഗത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ പരമ ആയുസ്സ് ഏകദേശം നൂറു വർഷം മാത്രം ആയിരിക്കും; നാഗങ്ങൾക്കും വൃക്ഷങ്ങൾക്കും പോലും അവിടെ വർഷങ്ങളുടെ പരിധി ഇതിൽ കൂടുതലാകുകയില്ല।

Verse 70

द्वात्रिंशद्धयमुख्यानां चतुर्विंशतिः खरोष्ट्रयोः । अजानां षोडश प्रोक्तं शुनां द्वादशसंख्यया

കുതിര മുതലായവയ്ക്ക് മുപ്പത്തിരണ്ട് വർഷം ആയുസ്സെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു; കഴുതക്കും ഒട്ടകത്തിനും ഇരുപത്തിനാല്; ആടുകൾക്ക് പതിനാറ്; നായകൾക്ക് പന്ത്രണ്ട് വർഷം എന്നു നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 71

चतुष्पदानामन्येषां विंशतिः पंचभिर्युता । यत्र काकाश्च गृध्राश्च कौशिकाश्चिरजीविनः

മറ്റു ചതുഷ്പദ ജീവികളുടെ ആയുസ്സ് ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷം; എന്നാൽ ആ കാലത്ത് അവിടെ കാക്കകളും കഴുകുകളും മൂങ്ങകളും ദീർഘായുസ്സുള്ളവരാകും।

Verse 72

तथा पापपरा लोका दुःस्थिताश्च विशेषतः । तथा कण्टकिनो वृक्षा रूक्षाः पुष्पफलच्युताः । सेवितास्तेऽपि गृध्राद्यैर्यत्र च्छायाविवर्जिताः

അവിടെ ജനങ്ങൾ പാപാസക്തരായി പ്രത്യേകമായി ദുരവസ്ഥയിൽ പതിക്കും. അവിടത്തെ വൃക്ഷങ്ങളും മുള്ളുള്ളതും രൂക്ഷവുമായും പുഷ്പഫലരഹിതവും നിഴലില്ലാത്തതുമായിരിക്കും; കഴുകാദികളേ അവയെ സമീപിക്കും।

Verse 73

यत्र धर्मो ह्यधर्मेण पीड्यते सुरसत्तम । असत्येन तथा सत्यं भूपाश्चौरैः सदैव तु

ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ അധർമ്മം ധർമ്മത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; അസത്യം സത്യത്തെ തകർക്കുന്നു; രാജാക്കന്മാർ എപ്പോഴും കള്ളന്മാരെപ്പോലെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു (അഥവാ കള്ളവത്കരിച്ച് പെരുമാറുന്നു)।

Verse 74

गुरवश्च तथा शिष्यैः स्त्रीभिश्च पुरुषाधमाः । स्वामिनो भृत्यवर्गैश्च मूर्खैश्चापि बहुश्रुताः

അവിടെ ഗുരുക്കന്മാർ ശിഷ്യന്മാരാൽ അവമാനിക്കപ്പെടുന്നു; യോഗ്യപുരുഷന്മാരും നീചജനങ്ങളുടെ (സ്ത്രീകളുടെയും) അധീനരാകുന്നു; സ്വാമികൾ ഭൃത്യവർഗ്ഗത്താൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെടുന്നു; ബഹുശ്രുതരും മൂഢന്മാരാൽ നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 75

यत्र सीदंति धर्मिष्ठा नराः सत्यपरायणाः । दान्ता विवेकिनः शान्तास्तथा परहिते रताः

അവിടെ ധർമ്മനിഷ്ഠരും സത്യപരായണരും സംയമികളും വിവേകികളും ശാന്തരും പരഹിതരതരുമായ ജനങ്ങളും ക്ലേശദുഃഖങ്ങളിൽ തളർന്നു വീഴും।

Verse 76

आधयो व्याधयश्चैव तथा पीडा महाद्भुता । सदैव संस्थिता यत्र साधुपीडनवांछया

സാധുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്താൽ അവിടെ മാനസിക ക്ലേശങ്ങളും ദേഹവ്യാധികളും അത്ഭുതകരമായ പീഡകളും നിത്യം നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 77

अल्पायुषस्तथा मर्त्या जायंते वर्णसंकरात् । ये केचन प्रजीवंति दुःखेन ते समन्विताः

വർണസങ്കരത്താൽ മർത്ത്യർ അൽപായുസ്സോടെ ജനിക്കുന്നു; ജീവിക്കുന്നവർ പോലും ദുഃഖസഹിതരായിട്ടേ ജീവിക്കൂ।

Verse 78

न वर्षति घनः काले संप्राप्तेऽपि यथोचिते । न सस्यं स्यात्सुवृष्टेपि कर्षुकस्यापि वांछितम्

യോഗ്യകാലം വന്നിട്ടും മേഘം മഴ പെയ്യുന്നില്ല; കനത്ത മഴ പെയ്താലും കർഷകൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിളവ് ഉണ്ടാകുന്നില്ല।

Verse 79

न च क्षीरप्रदा गावो यद्यपि स्युः सुपोषिताः । न भवंति प्रभू ताश्च यत्नेनापि सुरक्षिताः

നന്നായി പോഷിപ്പിച്ചാലും പശുക്കൾ പാൽ തരുന്നില്ല; പരിശ്രമത്തോടെ കാത്താലും അവ സമൃദ്ധിയായി ഫലപ്രദമാകുന്നില്ല।

Verse 80

आविकानां तथोष्ट्रीणां यत्र क्षीरप्रशंसकाः । लोका भवंति निःश्रीकास्तथा ये च मलिम्लुचाः

എവിടെ ആളുകൾ ആടിന്റെയും ഒട്ടകപ്പെണ്ണിന്റെയും പാലിനെ പുകഴ്ത്തുന്നുവോ, അവിടെ ജനങ്ങൾ ശ്രീഹീനരാകുന്നു; അവിടെ മലിമ്ലുചർ—അശുദ്ധവും കൊള്ളപ്രവണവുമായവരും വസിക്കുന്നു।

Verse 81

तथा तपस्विनः शूद्राः शूद्रा धर्मपरायणाः । शूद्रा वेदविचारज्ञा यज्ञकर्मणि चोद्यताः

അതുപോലെ തപസ്സനുഷ്ഠിക്കുന്ന ശൂദ്രരും ഉണ്ട്; ധർമ്മപരായണരായ ശൂദ്രരും ഉണ്ട്. വേദവിചാരത്തിൽ നിപുണരായ ശൂദ്രരും, യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ സദാ ഉത്സുകരായ ശൂദ്രരും ഉണ്ട്.

Verse 82

शूद्राः प्रतिग्रहीतारः शूद्रा दानप्रदास्तथा । शूद्राश्चापि तथा वन्द्याः शद्रास्तीर्थेषु संस्थिताः

ശൂദ്രർ ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നവരായും വരുന്നു; ശൂദ്രർ ദാനം നൽകുന്നവരായും വരുന്നു. തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതരായി ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ശൂദ്രരും വന്ദനീയരാണ്.

Verse 83

पंचगर्तान्खनंत्येव मृत्युकाले नराधमाः । शिरसा हस्तपादाभ्यां मोहात्संनष्टचेतनाः

മരണകാലത്ത് ആ നരാധമർ അഞ്ചു കുഴികൾ കുഴിക്കുന്നു—തലകൊണ്ടും കൈകാലുകളാലും—മോഹത്തിൽ മുങ്ങി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി.

Verse 84

वेदविक्रयकर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः

ബ്രാഹ്മണർ വേദം വിൽക്കുന്നവരായി മാറുകയും, ശൗചശുദ്ധി വിട്ടവരായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 85

स्वाध्यायरहिताश्चैव शूद्रान्ननिरताः सदा । असत्प्रतिग्रहाः प्रायो जिह्वालौल्यसमुत्सुकाः

അവർ സ്വാധ്യായരഹിതരായി, എപ്പോഴും ശൂദ്രരുടെ അന്നത്തിൽ ആസക്തരായി ഇരിക്കും; അധികവും അനുചിത പ്രതിഗ്രഹം ചെയ്യും, ജിഹ്വാലോലതകൊണ്ട് ഉത്സുകരായിരിക്കും.

Verse 86

पाखंडिनो विकर्मस्थाः परदारोपजीविनः । कार्यकारणमाश्रित्य यत्र स्नेहः प्रजायते

പാഖണ്ഡികൾ, നിഷിദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ ലീനർ, പരസ്ത്രീയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവർ—‘കാര്യ-കാരണം’ എന്ന ന്യായം പിടിച്ച് എവിടെയെവിടെയോ ആസക്തി ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 87

न स्वभावात्सहस्राक्ष कथंचिदपि देहिनाम् । यास्यंति म्लेच्छभावं च सर्वे वर्णा द्विजातयः

ഹേ സഹസ്രാക്ഷാ! സ്വഭാവം കൊണ്ടുമാത്രമല്ല; ഏതോ വിധത്തിൽ ദേഹധാരികൾ—എല്ലാ വർണങ്ങളും, ദ്വിജരും പോലും—മ്ലേച്ഛഭാവത്തിലേക്ക് വഴുതും.

Verse 88

नष्टोत्सवाविधर्माणो नित्यं संकरकारकाः । सार्धहस्तत्रयाः पूर्वं भविष्यंति युगादितः

ഉത്സവങ്ങൾ നശിക്കും, ധർമ്മവിധി വികൃതമാകും; അവർ നിത്യവും സംകരവും ആശയക്കുഴപ്പവും സൃഷ്ടിക്കും—യുഗാരംഭം മുതൽ മൂന്നു മുക്കാൽ ‘ഹസ്ത’ കാലം വരെ ഇങ്ങനെ തന്നെയാകും.

Verse 89

ततो ह्रासं प्रयास्यंति वृद्धिं याति कलौ युगे । भविष्यन्ति ततश्चांते मनुष्या बिलशायिनः

അതിനുശേഷം അവർ ക്ഷയത്തിലേക്ക് പോകും; കലിയുഗം വളരുകയും ചെയ്യും; പിന്നെ അതിന്റെ അവസാനം മനുഷ്യർ ഗുഹകളിലും കുഴികളിലും ശയിക്കുന്നവരാകും.

Verse 90

अल्पत्वाद्दुर्लभत्वाच्च अशक्ता गृहकर्मणि । भविष्यंत्यफला यज्ञास्तथा वेदव्रतानि च

അल्पതയും ദുർലഭതയും കാരണം ജനങ്ങൾ ഗൃഹകർമ്മങ്ങളിൽ അശക്തരാകും; യജ്ഞങ്ങൾ ഫലരഹിതമാകും, അതുപോലെ വേദവ്രതങ്ങളും.

Verse 91

नियमाः संयमाः सर्वे मंत्रवादास्तथैव च । तीर्थानि म्लेच्छसंस्पर्शाद्दूषितानि शतक्रतो

ഹേ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രാ)! എല്ലാ നിയമ‑സംയമങ്ങളും മന്ത്രസാധനങ്ങളും പോലും—മ്ലേച്ഛസ്പർശം മൂലം തീർത്ഥങ്ങൾ ദൂഷിതമാകുന്നു.

Verse 92

स्वस्वभावविहीनानि हीनानि च तथा जलैः । कुत्सिता मंत्रवादा ये कुत्सिताश्च तपस्विनः

ആ യുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ സ്വന്തം സ്വഭാവവും അന്തഃസംയമവും നഷ്ടപ്പെടുത്തി, ജലത്തിൽപോലും ശുദ്ധി ക്ഷയിക്കും. മന്ത്രവ്യാപാരികൾ നീചനാകും; തപസ്വികളും നിന്ദ്യരാകും.

Verse 93

तत्र ते संभविष्यंति कुत्सिता ये च मानवाः । कुलीनमपि संत्यज्य वरं रूपवयोन्वितम्

അവിടെ നിന്ദ്യരായ മനുഷ്യർ തന്നെ വളരും. കുലീനത പോലും ഉപേക്ഷിച്ച്, യഥാർത്ഥ മൂല്യത്തിനു പകരം രൂപവും യൗവനവും ‘ശ്രേഷ്ഠം’ എന്നു തിരയും.

Verse 94

वित्तलोभात्प्रदास्यंति कुत्सिताय नराः सुताम् । कन्यकाः प्रसविष्यंति कन्यकाः सुरतोत्सुकाः

ധനലോഭം മൂലം പുരുഷന്മാർ അയോഗ്യനു പുത്രിയെ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കും. സുഖാസക്തയായ കന്യകൾ വിവാഹമില്ലാതെ തന്നെ സന്താനം പ്രസവിക്കും.

Verse 95

कन्यकाः प्रकरिष्यंति पुरुषैः सह संगतिम् । भर्तारं वंचयिष्यंति कुलीना अपि योषितः

കന്യകൾ പുരുഷന്മാരോടു അനുചിത ബന്ധം സ്ഥാപിക്കും; കുലീനസ്ത്രീകളും ഭർത്താവിനെ വഞ്ചിക്കും.

Verse 96

सर्वकृत्येषु दुःशीलाः ।सुयत्नेनापि रक्षिताः । निर्दयाश्चापि भूपालाः पीडयिष्यंति कर्षुकान्

എല്ലാ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളിലും ജനങ്ങള്‍ ദുഷ്ശീലരാകും—വളരെ യത്നിച്ച് കാത്തും ഉപദേശിച്ചും ചെയ്താലും. കൂടാതെ നിര്‍ദയ രാജാക്കന്മാര്‍ കൃഷകരെ പീഡിപ്പിക്കും.

Verse 97

पीडयिष्यंति निर्दोषान्वित्तलोभादसंशयम् । वधार्हमपि संप्राप्य वित्तलोभान्मलिम्लुचम्

ധനലോഭം മൂലം, സംശയമില്ലാതെ, അവർ നിര്ദോഷരെ പീഡിപ്പിക്കും. ശിക്ഷാര്‍ഹനെ പിടിച്ചിട്ടും അതേ ലോഭംകൊണ്ട് കുറ്റവാളിയെ വിട്ടയക്കും.

Verse 98

संत्यक्ष्यंति युगे तस्मिन्प्राणिद्रोहेऽपि वर्तिनम् । क्षात्रधर्मं परित्यज्य करिष्यंति तथा रणम्

ആ യുഗത്തില്‍ പ്രാണിഹിംസയില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടവനെയ്ക്കും അവർ ഉപേക്ഷിക്കും. ക്ഷാത്രധര്‍മ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്യും—എന്നാല്‍ അധര്‍മ്മമായി.

Verse 99

बृहस्पतिरुवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं युगानां लक्षणं मया । प्रमाणं च सुरश्रेष्ठ चतुर्णामप्यसंशयम्

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! യുഗങ്ങളുടെ ഈ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; നാലിന്റെയും പ്രമാണങ്ങളും, സംശയമില്ലാതെ.

Verse 100

यश्चैतत्कीर्तयेन्मर्त्यः सदैव सुसा माहितः । स नूनं मुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

ഏതു മര്‍ത്ത്യനും ഇതിനെ സദാ ശ്രദ്ധയോടും ശുഭഭാവത്തോടും കൂടി കീര്‍ത്തിക്കുന്നുവോ, അവന്‍ ജന്മാരംഭം മുതല്‍ മരണാന്തം വരെയുള്ള പാപത്തില്‍നിന്ന് നിശ്ചയമായി മോചിതനാകും.

Verse 101

शृणुयाद्वा नरो यश्च श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि मुच्येन्न सन्देहः पापाच्च दिवसोद्भवात्

ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ ചിത്തത്തോടെ ആരെങ്കിലും ഇതു ശ്രവിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനും സംശയമില്ലാതെ ദിനംപ്രതി സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 458

संभवंति युगे तस्मिन्यो निसंसर्गतो विभो । तथान्ये संख्यया हीना एतेभ्यो निंदिता नराः

ഹേ വിഭോ! ആ യുഗത്തിൽ ചിലർ സത്സംഗമില്ലാതെ ഉദ്ഭവിക്കും; പിന്നെ ചിലർ, എണ്ണത്തിൽ കുറവായിട്ടും, അവരിലും അധമരെന്നു നിന്ദിക്കപ്പെടും।