Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । अतः परं किमभवत्तन्मे कथय सुव्रत । पूर्वं च तदशेषेण शंस मे वदताम्बर

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഇതിന് ശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു? എനിക്ക് പറയുക, ഹേ സുവ്രത. മുൻപ് സംഭവിച്ചതും മുഴുവനായി വിവരിക്കൂ, ഹേ വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 2

स्थिरीभूतं च तत्स्थानं कियत्कालं वदस्व मे । केन वै रक्ष्यमाणं च कस्याज्ञा वर्तते प्रभो

ആ സ്ഥലം എത്രകാലം സ്ഥിരമായി നിലനിന്നു? എനിക്ക് പറയുക. അത് ആരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, കൂടാതെ ആരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഹേ പ്രഭോ?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । त्रेतातो द्वापरांतं च यावत्कलिसमागमः । तावत्संरक्षणे चैको हनूमान्पवनात्मजः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു— ത്രേതായുഗം മുതൽ ദ്വാപരാന്തം വരെ, കലിയുഗാഗമനം വരെയും, ആ മുഴുവൻ കാലത്തും സംരക്ഷണകാര്യത്തിൽ ഏക രക്ഷകൻ പവനാത്മജൻ ഹനുമാനായിരുന്നു।

Verse 4

समर्थो नान्यथा कोपि विना हनुमता सुत । लंका विध्वंसिता येन राक्षसाः प्रबला हताः

മകനേ! ഹനുമാനെ കൂടാതെ അത്തരമൊരു സമർത്ഥൻ മറ്റാരുമില്ല; അവൻ തന്നെയാണ് ലങ്കയെ ധ്വംസപ്പെടുത്തി, പ്രബലരായ രാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ചത്।

Verse 5

स एव रक्षते तत्र रामादेशेन पुत्रक । द्विजस्याज्ञा प्रवर्तेत श्रीमातायास्तथैव च

പ്രിയ മകനേ! രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവൻ തന്നെയാണ് അവിടെ സംരക്ഷിക്കുന്നത്. അവിടെ ദ്വിജരുടെ വിധി പ്രാബല്യത്തിൽ നിലനിൽക്കും; അതുപോലെ ശ്രീമാതാവിന്റെ അധികാരവും നിലനിൽക്കും।

Verse 6

दिनेदिने प्रहर्षोभूज्जनानां तत्र वासिनाः । पठंति स्म द्विजास्तत्र ऋग्युजुःसामलक्षणान्

ദിവസംതോറും അവിടെ വസിക്കുന്ന ജനങ്ങളിൽ ആനന്ദം വർധിച്ചു. അവിടെ ദ്വിജർ ഋഗ്, യജുസ്, സാമ വേദങ്ങളെ അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും സ്വരനിയമങ്ങളും സഹിതം പാരായണം ചെയ്തു।

Verse 7

अथर्वणमपि तत्र पठंति स्म दिवानिशम् । वेदनिर्घोषजः शब्दस्त्रैलोक्ये सचराचरे

അവിടെ അവർ അഥർവ്വവേദവും പകലും രാത്രിയും പാരായണം ചെയ്തു. വേദനിർഘോഷത്തിൽ നിന്നുയർന്ന നാദം ത്രിലോകമൊട്ടാകെ—ചരാചരസഹിതം—പ്രതിധ്വനിച്ചു।

Verse 8

उत्सवास्तत्र जायंते ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । नाना यज्ञाः प्रवर्तंते नानाधर्मसमाश्रिताः

അവിടെ ഗ്രാമം ഗ്രാമത്തിലും നഗരങ്ങൾ നഗരത്തിലും ഉത്സവങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. നാനാവിധ ധർമ്മങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് പലവിധ യജ്ഞങ്ങൾ പ്രവൃത്തിക്കുന്നു.

Verse 9

युधिष्ठिर उवाच । कदापि तस्य स्थानस्य भंगो जातोथ वा न वा । दैत्यैर्जितं कदा स्थानमथवा दुष्टराक्षसैः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിന് ഒരിക്കലെങ്കിലും ഭംഗം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അല്ലയോ? ദൈത്യന്മാരാലോ ദുഷ്ടരാക്ഷസന്മാരാലോ ആ സ്ഥലം ഒരിക്കലെങ്കിലും ജയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ?

Verse 10

व्यास उवाच । साधु पृष्टं त्वया राजन्धर्मज्ञस्त्वं सदा शुचिः । आदौ कलियुगे प्राप्ते यद्दत्तं तच्छृणुष्व भोः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— ഹേ രാജാവേ, നീ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു; നീ ധർമ്മജ്ഞനും സദാ ശുചിയുമാണ്. ഇനി കേൾക്കുക, ഹേ ഭദ്രാ, കലിയുഗാരംഭത്തിൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതു എന്തെന്നു।

Verse 11

लोकानां च हितार्थाय कामाय च सुखाय च । यज्ञं च कथयिष्यामि तत्सर्वं शृणु भूपते

ജനങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനും, ധർമ്മസമ്മതമായ ആഗ്രഹസിദ്ധിക്കും, സുഖത്തിനുമായി, യജ്ഞത്തെക്കുറിച്ചും ഞാൻ വിവരിക്കും; ഹേ ഭൂപതേ, എല്ലാം കേൾക്കുക।

Verse 12

इदानीं च कलौ प्राप्त आमो नामा वभूव ह । कान्यकुब्जाधिपः श्रीमान्धर्मज्ञो नीतितत्परः

കലിയുഗം വന്നപ്പോൾ ‘ആമോ’ എന്നൊരു രാജാവ് ഉണ്ടായി— കാന്യകുബ്ജത്തിന്റെ ശ്രീമാനായ അധിപൻ, ധർമ്മജ്ഞൻ, നയത്തിൽ തത്പരൻ।

Verse 13

शांतो दांतः सुशीलश्च सत्यधर्मपरायणः । द्वापरांते नृपश्रेष्ठ अनागमे कलौ युगे

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ദ്വാപരയുഗാന്തത്തിൽ, കലിയുഗാഗമനത്തിന് മുമ്പെ, അവൻ ശാന്തനും ദാന്തനും സുശീലനും സത്യധർമ്മപരായണനും ആയിരുന്നു।

Verse 14

भयात्कलिविशेषेण अधर्मस्य भयादिभिः । सर्वे देवाः क्षितिं त्यक्त्वा नैमिषारण्यमाश्रिताः

കലിയുടെ പ്രത്യേക ഭീതിയും അധർമ്മഭയവും മൂലം, എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭൂമിയെ വിട്ട് നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ ആശ്രയം പ്രാപിച്ചു।

Verse 15

रामोपि सेतुबंधं हि ससहायो गतो नृप

ഹേ നൃപാ! രാമനും തന്റെ സഹായികളോടുകൂടെ സേതുബന്ധത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं हि कलौ प्राप्ते भयं लोके सुदुस्तरम् । यस्मिन्सुरैः परित्यक्ता रत्नगर्भा वसुन्धरा

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—കലി വന്നപ്പോൾ ലോകത്തിൽ കടക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ ഏതു ഭയം ഉദിക്കുന്നു? അതിനാൽ രത്നഗർഭയായ വസുന്ധരയെ ദേവന്മാർ എന്തുകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിച്ചു?

Verse 17

व्यास उवाच । शृणुष्व कलिधर्मास्त्वं भविष्यंति यथा नृप । असत्यवादिनो लोकाः साधुनिन्दापरायणाः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപാ! കേൾക്കുക, കലിയുടെ ധർമ്മങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും. ജനങ്ങൾ അസത്യവാദികളായി, സദ്ജനനിന്ദയിൽ പരായണരാകും।

Verse 18

दस्युकर्मरताः सर्वे पितृभक्तिविवर्जिताः । स्वगोत्रदाराभिरता लौल्यध्यानपरायणाः

എല്ലാവരും ദസ്യുകർമ്മങ്ങളിൽ രതരാകും, പിതൃഭക്തിയില്ലാത്തവർ; സ്വഗോത്രസ്ത്രീകളിൽ ആസക്തരായി, ചഞ്ചലലോഭചിന്തയിൽ പരായണരാകും।

Verse 19

ब्रह्मविद्वेषिणः सर्वे परस्परविरोधिनः । शरणागतहंतारो भविष्यंति कलौ युगे

എല്ലാവരും ബ്രഹ്മ-വേദധർമ്മത്തെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരായി, പരസ്പരം വിരോധികളായി; കലിയുഗത്തിൽ ശരണം തേടിയവരെയും വധിക്കും।

Verse 20

वैश्याचाररता विप्रा वेदभ्रष्टाश्च मानिनः । भविष्यंति कलौ प्राप्ते संध्यालोपकरा द्विजाः

കലി വന്നാൽ ബ്രാഹ്മണർ വൈശ്യാചാരത്തിൽ രമിക്കും, വേദത്തിൽ നിന്ന് ഭ്രഷ്ടരായി അഭിമാനികളാകും; ദ്വിജരായിട്ടും സന്ധ്യാവന്ദനം ഉപേക്ഷിക്കും।

Verse 21

शांतौ शूरा भये दीनाः श्राद्धतर्पणवर्जिताः । असुराचारनिरता विष्णुभक्तिविवर्जिताः

ശാന്തിയിൽ ശൂരർ, ഭയത്തിൽ ദീനർ; ശ്രാദ്ധ-തർപ്പണം ഉപേക്ഷിച്ച്; അസുരാചാരത്തിൽ രതരായി, വിഷ്ണുഭക്തിയില്ലാത്തവരാകും।

Verse 22

परवित्ताभिलाषाश्च उत्कोच ग्रहणे रताः । अस्नातभोजिनो विप्राः क्षत्रिया रणवर्जिताः

അവർ പരധനം ആഗ്രഹിച്ച് കൈക്കൂലി സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ രതരാകും; ബ്രാഹ്മണർ സ്നാനം ചെയ്യാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കും, ക്ഷത്രിയർ യുദ്ധഭൂമി ഒഴിവാക്കും।

Verse 23

भविष्यंति कलौ प्राप्ते मलिना दुष्टवृत्तयः । मद्यपानरताः सर्वेप्यया ज्यानां हि याजकाः

കലിയുഗം വന്നെത്തുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ മലിനരും ദുഷ്ടവൃത്തിയുള്ളവരുമാകും. എല്ലാവരും മദ്യപാനത്തിൽ ആസക്തരായി, യാഗയോഗ്യമല്ലാത്തവർക്കും യാജകരായി സേവിക്കും.

Verse 24

भर्तृद्वेषकरा रामाः पितृद्वेषकराः सुताः । भ्रातृद्वेषकराः क्षुद्रा भविष्यंति कलौ युगे

കലിയുഗത്തിൽ സ്ത്രീകൾ ഭർത്താവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരാകും, പുത്രന്മാർ പിതാവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരാകും; ക്ഷുദ്രചിത്തർ സഹോദരനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരാകും.

Verse 25

गव्यविक्रयिणस्ते वै ब्राह्मणा वित्ततत्पराः । गावो दुग्धं न दुह्यंते संप्राप्ते हि कलौ युगे

കലിയുഗം വന്നാൽ ബ്രാഹ്മണർ ധനലോഭികളായി പശുവിൽപ്പനക്കാരാകും. ആ യുഗത്തിൽ പശുക്കൾ മുൻപുപോലെ പാൽ തരുകയില്ല.

Verse 26

फलंते नैव वृक्षाश्च कदाचिदपि भारत । कन्याविक्रय कर्त्तारो गोजाविक्रयकारकाः

ഹേ ഭാരത, ചിലപ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലം കായ്ക്കുകയില്ല. കന്യാവിൽപ്പനക്കാരും, പശുവിനെയും കുട്ടിയെയും വരെ വിൽക്കുന്നവരും ഉണ്ടാകും.

Verse 27

विषविक्रयकर्त्तारो रसविक्रयकारकाः । वेदविक्रयकर्त्तारो भविष्यंति कलौ युगे

കലിയുഗത്തിൽ വിഷം വിൽക്കുന്നവരും, രസ-ഭോഗങ്ങളെ വ്യാപാരം ചെയ്യുന്നവരും, വേദം തന്നെയെ വിൽക്കുന്നവരും ഉണ്ടാകും.

Verse 28

नारी गर्भं समाधत्ते हायनैकादशेन हि । एकादश्युपवासस्य विरताः सर्वतो जनाः

കലിയുഗത്തിൽ സ്ത്രീ പതിനൊന്നാം വയസ്സിലേയും ഗർഭം ധരിക്കും; കൂടാതെ എല്ലായിടത്തും ജനങ്ങൾ ഏകാദശി ഉപവാസവ്രതം ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 29

न तीर्थसेवनरता भविष्यंति च वाडवाः । बह्वाहारा भविष्यंति बहुनिद्रासमाकुलाः

സ്ത്രീകൾ തീർത്ഥസേവയിലും തീർത്ഥയാത്രയിലും രതരാകുകയില്ല; അവർ അതിഭോജനപ്രവണരായി അതിനിദ്രയിൽ മൂടപ്പെടും.

Verse 30

जिह्मवृत्तिपराः सर्वे वेदनिंदापरायणाः । यतिनिंदापराश्चैव च्छद्मकाराः परस्परम्

എല്ലാവരും വക്രാചരണത്തിൽ ലീനരായി വേദനിന്ദയിൽ തൽപരരാകും; യതികളെ നിന്ദിച്ച് പരസ്പരം കപടവേഷങ്ങളാൽ വഞ്ചിക്കും.

Verse 31

स्पर्शदोषभयं नैव भविष्यति कलौ युगे । क्षत्रिया राज्यहीनाश्च म्लेच्छो राजा भविष्यति

കലിയുഗത്തിൽ അശുദ്ധസ്പർശദോഷഭയം ഇല്ലാതാകും; ക്ഷത്രിയർ രാജ്യമില്ലാത്തവരാകും, മ്ലേച്ഛൻ രാജാവാകും.

Verse 32

विश्वासघातिनः सर्वे गुरुद्रोहरतास्तथा । मित्रद्रोहरता राजञ्छिश्नोदरपरायणाः

എല്ലാവരും വിശ്വാസഘാതകരായി ഗുരുദ്രോഹത്തിൽ രതരാകും; രാജാവേ, അവർ മിത്രദ്രോഹത്തിലും ഏർപ്പെട്ടു കാമഭോഗവും ഉദരപൂർത്തിയും മാത്രമേ ലക്ഷ്യമാക്കൂ.

Verse 33

एकवर्णा भविष्यंति वर्णाश्चत्वार एव च । कलौ प्राप्ते महाराज नान्यथा वचनं मम

മഹാരാജാവേ! കലിയുഗം വന്നാൽ നാലു വർണ്ണങ്ങൾ എന്നു പറയപ്പെടുമെങ്കിലും, എല്ലാവരും ഒരേ (കലർന്ന) വർണ്ണംപോലെ ആയിത്തീരും; എന്റെ വചനം മറ്റഥാ ആകുകയില്ല।

Verse 34

एतच्छ्रुत्वा गुरोरेव कान्यकुब्जाधिपो बली । राज्यं प्रकुरुते तत्र आमो नाम्ना हि भूतले

സ്വഗുരുവിൽ നിന്നു ഇതു കേട്ട കാന്യകുബ്ജാധിപൻ ബലവാൻ ‘ആമ’ എന്ന നാമത്തോടെ ഭൂമിയിൽ അവിടെയേ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 35

सार्वभौमत्वमापन्नः प्रजापालनतत्परः । प्रजानां कलिना तत्र पापे बुद्धिरजायत

അവൻ സാമ്രാജ്യസാർവ്വഭൗമത്വം നേടി പ്രജാപാലനത്തിൽ തത്പരനായിരുന്നു; എന്നാൽ അവിടെ കലിയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ജനങ്ങളുടെ ബുദ്ധി പാപത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു।

Verse 36

वैष्णवं धर्ममुत्सज्य वौद्धधर्ममुपागताः । प्रजास्तमनुवर्तिन्यः क्षपणैः प्रतिबोधिताः

വൈഷ്ണവധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ ബൗദ്ധധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു; ക്ഷപണന്മാരുടെ ഉപദേശത്താൽ ജനങ്ങളും അവനെ അനുഗമിച്ചു।

Verse 37

तस्य राज्ञो महादेवी मामानाम्न्यतिविश्रुता । गर्भं दधार सा राज्ञो सर्वलक्षणसंयुता

ആ രാജാവിന്റെ മഹാദേവി ‘മാമാ’ എന്ന നാമത്തിൽ അതിപ്രസിദ്ധയായിരുന്നു; സർവ്വ ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടി അവൾ രാജാവിനായി ഗർഭം ധരിച്ചു।

Verse 38

संपूर्णे दशमे मासि जाता तस्याः सुरूपिणी । दुहिता समये राज्ञ्याः पूर्णचन्द्रनिभानना

പത്താം മാസം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, രാജ്ഞിക്ക് യുക്തസമയത്ത് അതിസുന്ദരിയായ ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു; അവളുടെ മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു।

Verse 39

रत्नगंगेति नाम्ना सा मणिमाणिक्यभूषिता । एकदा दैवयोगेन देशांतरादुपागतः

അവൾക്ക് ‘രത്നഗംഗാ’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു; അവൾ മണി-മാണിക്യങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായിരുന്നു। ഒരിക്കൽ ദൈവയോഗത്താൽ മറ്റൊരു ദേശത്തിൽ നിന്നൊരാൾ എത്തി।

Verse 40

नाम्ना चैवेंद्रसूरिर्वै देशेस्मिन्कान्यकुब्जके । षोडशाब्दा च सा कन्या नोपनीता नृपात्मजा

ഈ കാന്യകുബ്ജ ദേശത്തിൽ ‘ഇന്ദ്രസൂരി’ എന്ന പേരുള്ള ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു। രാജകുമാരി പതിനാറു വയസ്സായിട്ടും ഉപനയനസംസ്കാരം നടന്നിരുന്നില്ല।

Verse 41

दास्यांतरेण मिलिता इन्द्रसूरिश्च जीविकः । शाबरीं मंत्रविद्यां च कथयामास भारत

ഹേ ഭാരതാ! ദാസിയുടെ ഇടനിലയിലൂടെ അവൾ അവനെ കണ്ടുമുട്ടി. ഇന്ദ്രസൂരി തന്റെ ജീവികയ്ക്കായി അവൾക്ക് ശാബരീ മന്ത്രവിദ്യ ഉപദേശിച്ചു।

Verse 42

एकचित्ताभवत्सा तु शूलिकर्मविमोहिता । ततः सा मोहमापन्ना तत्तद्वाक्यपरायणा

ആ പ്രയോഗത്തിന്റെ മോഹത്തിൽ അവൾ ഏകചിത്തയായി; പിന്നെ മോഹാവസ്ഥയിൽ വീണു അവന്റെ ഓരോ വാക്കിലും പരായണയായി।

Verse 43

क्षपणैर्बोधिता वत्स जैनधर्मपरायणा । ब्रह्मावर्ताधिपतये कुंभीपालाय धीमते

ഹേ വത്സാ! ക്ഷപണന്മാരുടെ ബോധനയാൽ അവൾ ജൈനധർമ്മത്തിൽ പരായണയായി. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവർത്തത്തിന്റെ അധിപനായ ധീമാൻ കുംഭീപാലനു (വിവാഹാർത്ഥം) അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 44

रत्नगंगां महादेवीं ददौ तामिति विक्रमी । मोहेरेकं ददौ तस्मै विवाहे दैवमोहितः

ഇങ്ങനെ വിക്രമശാലിയായ രാജാവ് ആ മഹാദേവിയായ രത്നഗംഗയെ അവനു (വിവാഹത്തിൽ) നൽകി. ദൈവമോഹത്തിൽ മയങ്ങി, ആ വിവാഹത്തിൽ തന്റെ ഏകമാത്ര രത്നധനവും അവനു അർപ്പിച്ചു.

Verse 45

धर्मारण्यं समागत्य राजधानी कृता तदा । देवांश्च स्थापयामास जैनधर्मप्रणीतकान्

ധർമാരണ്യത്തിൽ എത്തി, അപ്പോൾ അതിനെ തന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കി. കൂടാതെ ജൈനധർമ്മവിധിപ്രകാരം നിർമ്മിതമായ ദേവപ്രതിമകൾ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 46

सर्वे वर्णास्तथाभूता जैन धर्मसमाश्रिताः । ब्राह्मणा नैव पूज्यंते न च शांतिकपौष्टिकम्

ഇങ്ങനെ എല്ലാ വർണങ്ങളും ജൈനധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ചു. ബ്രാഹ്മണർ ഇനി പൂജിക്കപ്പെടുന്നില്ല; ശാന്തികർമങ്ങളും പൗഷ്ടിക (സമൃദ്ധി) കർമങ്ങളും നടത്തപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 47

न ददाति कदा दानमेवं कालः प्रवर्तते । लब्धशासनका विप्रा लुप्तस्वाम्या अहर्निशम्

ആരും ഒരിക്കലും ദാനം നൽകുന്നില്ല; ഇങ്ങനെ കാലപ്രവാഹം നീങ്ങി. ശാസനശിക്ഷയുള്ള വിപ്രന്മാരും പകലും രാത്രിയും ആശ്രയദാതാവില്ലാതെ കഴിഞ്ഞു.

Verse 48

समाकुलितचित्तास्ते नृपमामं समाययुः । कान्यकुब्जस्थितं शूरं पाखण्डैः परिवेष्टितम्

മനം അത്യന്തം കലങ്ങിയവരായി അവർ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. രാജാവ് കാന്യകുബ്ജത്തിൽ പാർത്തിരുന്നു; വീരനായിരുന്നിട്ടും പാഷണ്ഡമതക്കാരാൽ നാലുവശവും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 49

कान्यकुब्जपुरं प्राप्य कतिभिर्वासरैर्नृप । गंगोपकण्ठे न्यवसञ्छ्रांतास्ते मोढवाडवाः

ഹേ രാജാവേ, കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കകം കാന്യകുബ്ജ നഗരത്തിലെത്തി ക്ഷീണിച്ച ആ മോഢവാട ബ്രാഹ്മണർ ഗംഗാതീരത്ത് താമസമുറപ്പിച്ചു.

Verse 50

चारैश्च कथितास्ते च नृपस्याग्रे समागताः । प्रातराकारिता विप्रा आगता नृपसंसदि

രാജാവിന്റെ ചാരന്മാർ അറിയിച്ചതിനാൽ അവർ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ കൊണ്ടുവന്നു. പ്രഭാതത്തിൽ വിളിക്കപ്പെട്ട ആ ബ്രാഹ്മണർ രാജസഭയിൽ എത്തി.

Verse 51

प्रत्युत्थानाभिवादादीन्न चक्रे सादरं नृपः । तिष्ठतो ब्राह्मणान्सर्वान्पर्यपृच्छदसौ ततः

രാജാവ് ആദരത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് അഭിവാദ്യം, നമസ്കാരം മുതലായ ശിഷ്ടാചാരങ്ങൾ ചെയ്തില്ല. എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും നിൽക്കുമ്പോഴേ പിന്നീട് അവൻ അവരോട് ചോദിച്ചു.

Verse 52

किमर्थमागता विप्राः किंस्वित्कार्यं ब्रुवंतु तत्

“ഹേ വിപ്രന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഏതു ആവശ്യത്താൽ വന്നിരിക്കുന്നു? എന്ത് കാര്യമാണോ—അത് പറയുക.”

Verse 53

विप्रा ऊचुः । धर्मारण्यादिहायातास्त्वत्समीपं नराधिप । राजंस्तव सुतायास्तु भर्ता कुमारपालकः

വിപ്രന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! ഞങ്ങൾ ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ നിന്നു നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പുത്രിയുടെ ഭർത്താവ് കുമാരപാലകനാണ്.

Verse 54

तेन प्रलुप्तं विप्राणां शासनं महदद्भुतम् । वर्तता जैनधर्मेण प्रेरितेनेंद्रसूरिणा

അവനാൽ വിപ്രന്മാരുടെ ദീർഘകാലം സ്ഥാപിതമായ മഹത്തും അത്ഭുതകരവുമായ ശാസനം ലംഘിക്കപ്പെട്ടു; ഇന്ദ്രസൂരിയുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ ജൈനധർമ്മം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു.

Verse 55

राजोवाच । केन वै स्थापिता यूयमस्मिन्मोहेरके पुरे । एतद्धि वाडवाः सर्वं ब्रूत वृत्तं यथातथम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ഈ മോഹേരക നഗരത്തിൽ ആരാൽ സ്ഥാപിതരായി? ഹേ വാഡവരേ, സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാതഥമായി എനിക്കു പറയുക.

Verse 56

विप्रा ऊचुः । काजेशैः स्थापिताः पूर्वं धर्मराजेन धीमता । कृता चात्र शुभे स्थाने रामेण च ततः पुरी

വിപ്രന്മാർ പറഞ്ഞു—മുമ്പ് ധീമാനായ ധർമ്മരാജൻ കാജേശൻ ഞങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് ഈ ശുഭസ്ഥാനത്തിൽ രാമൻ ഇവിടെ നഗരത്തെ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 57

शासनं रामचंद्रस्य दृष्ट्वाऽन्यैश्चैव राजभिः । पालितं धर्मतो ह्यत्र शासनं नृपसत्तम

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! രാമചന്ദ്രന്റെ ശാസനം കണ്ടു മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ഇവിടെ ആ ശാസനം ധർമ്മപ്രകാരം പാലിച്ചു.

Verse 58

इदानीं तव जामाता विप्रान्पालयते न हि । तच्छ्रुत्वा विप्रवाक्यं तु राजा विप्रानथाब्रवीत्

“ഇപ്പോൾ നിന്റെ മരുമകൻ ബ്രാഹ്മണരെ ഒട്ടും സംരക്ഷിക്കുന്നില്ല.” എന്ന ബ്രാഹ്മണവചനം കേട്ട് രാജാവ് പിന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു.

Verse 59

यांतु शीघ्रं हि भो विप्राः कथयंतु ममाज्ञया । राज्ञे कुमारपालाय देहि त्वं ब्राह्मणालयम्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, വേഗം ചെന്നു എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രാജാവ് കുമാരപാലനോട് ഇങ്ങനെ പറയുക— “ബ്രാഹ്മണാലയം (ബ്രാഹ്മണരുടെ വാസസ്ഥലം) നൽകുക.”

Verse 60

श्रुत्वा वाक्यं ततो विप्राः परं हर्षमुपागताः । जग्मुस्ततोऽतिमुदिता वाक्यं तत्र निवेदितम्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രാഹ്മണർ പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു. പിന്നെ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ ചെന്നു സന്ദേശം അറിയിച്ചു.

Verse 61

श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत् । कुमारपाल उवाच । रामस्य शासनं विप्राः पालयिष्याम्यहं नहि

ശ്വശുരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു. കുമാരപാലൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, രാമന്റെ ശാസനം ഞാൻ പാലിക്കുകയില്ല.”

Verse 62

त्यजामि ब्राह्मणान्यज्ञे पशुहिंसापरायणान् । तस्माद्धि हिंसकानां तु न मे भक्तिर्भवेद्द्विजाः

യജ്ഞത്തിൽ പശുഹിംസയിൽ പരായണരായ ബ്രാഹ്മണരെ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഹിംസകരോടു എനിക്ക് ഭക്തി/ആദരം ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 63

ब्राह्मणा ऊचुः । कथं पाखंडधर्मेण लुप्तशासनको भवान् । पालयस्व नृपश्रेष्ठ मा स्म पापे मनः कृथाः

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—പാഖണ്ഡധർമ്മം ആശ്രയിച്ച് നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ശാസ്ത്രവിധി ഉപേക്ഷിച്ചവനായിത്തീർന്നു? ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ധർമ്മശാസനം പാലിക്കൂ; പാപത്തിൽ മനസ്സു വെക്കരുത്।

Verse 64

राजोवाच । अहिंसा परमो धर्मो अहिंसा च परं तपः । अहिंसा परमं ज्ञानमहिंसा परमं फलम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—അഹിംസയാണ് പരമധർമ്മം; അഹിംസയാണ് പരമതപസ്. അഹിംസയാണ് പരമജ്ഞാനം; അഹിംസയാണ് പരമഫലം।

Verse 65

तृणेषु चैव वृक्षेषु पतंगेषु नरेषु च । कीटेषु मत्कुणाद्येषु अजाश्वेषु गजेषु च

പുല്ലുകളിലും വൃക്ഷങ്ങളിലും, കീടപതംഗങ്ങളിലും മനുഷ്യരിലും; പുഴുക്കളിലും മത്‌കുണാദി ജീവികളിലും, ആടുകളിലും കുതിരകളിലും ആനകളിലും കൂടി।

Verse 66

लूतासु चैव सर्पेषु महिष्यादिषु वै तथा । जंतवः सदृशा विप्राः सूक्ष्मेषु च महत्सु च

ചിലന്തികളിലും സർപ്പങ്ങളിലും, അതുപോലെ മഹിഷി മുതലായവിലും—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, സൂക്ഷ്മമായാലും മഹത്തായാലും എല്ലാ ജന്തുക്കളും സമാനമാണ്।

Verse 67

कथं यूयं प्रवर्तध्वे विप्रा हिंसापरायणाः । तच्छ्रुत्वा वज्रतुल्यं हि वचनं च द्विजोत्तमाः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഹിംസയിൽ പരായണരായി നിങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രവൃത്തിക്കുന്നു? ആ വജ്രസമാനമായ വചനം കേട്ട് ദ്വിജോത്തമർ—

Verse 68

प्रत्यूचुर्वाडवाः सर्वे क्रोधरक्तेक्षणा दृशा

അപ്പോൾ വാഡവന്മാർ എല്ലാവരും മറുപടി പറഞ്ഞു; കോപം മൂലം അവരുടെ ദൃഷ്ടി രക്തിമമായി, രോഷഭരിതമായ നോട്ടത്തോടെ അവർ സംസാരിച്ചു।

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । अहिंसा परमो धर्मः सत्यमेतत्त्वयोदितम् । परं तथापि धर्मोऽस्ति शृणुष्वैकाग्रमानसः

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—“അഹിംസയാണ് പരമധർമ്മം; നീ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ. എങ്കിലും മറ്റൊരു ധർമ്മവും ഉണ്ട്; ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക.”

Verse 70

या वेदविहिता हिंसा सा न हिंसेति निर्णयः । शस्त्रेणाहन्यते यच्च पीडा जंतुषु जायते

“വേദം വിധിച്ച ഹിംസ, നിശ്ചയപ്രകാരം ‘ഹിംസ’യായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ ആയുധംകൊണ്ട് ജീവികളെ അടിച്ച്, ജന്തുക്കളിൽ വേദന ജനിച്ചാൽ—”

Verse 71

स एवाधर्म एवास्ति लोके धर्मविदां वर । वेदमंत्रैविहन्यंते विना शस्त्रेण जंतवः

“അതുതന്നെയാണ് ലോകത്തിലെ അധർമ്മം, ഹേ ധർമ്മവിദാം വര: ആയുധമില്ലാതെ വെറും വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ മാത്രം ജന്തുക്കൾ വധിക്കപ്പെടുന്നത്.”

Verse 72

जंतुपीडाकरा नैव सा हिंसा सुखदायिनी । परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्

“ജന്തുക്കൾക്ക് പീഡ ഉണ്ടാക്കുന്നത് സുഖദായിനിയായ ‘ഹിംസ’യല്ല. പരോപകാരം പുണ്യത്തിന്; പരപീഡനം പാപത്തിന്.”

Verse 73

वेदोदितां विधायापि हिंसां पापैर्न लिप्यते । विप्राणां वचनं श्रुत्वा पुनर्वचनमब्रवीत्

വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഹിംസ ചെയ്താലും മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല. ബ്രാഹ്മണരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ വീണ്ടും മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 74

राजोवाच । ब्रह्मादीनां परं क्षेत्रं धर्मारण्यमनुत्तमम् । ब्रह्मविष्णु महेशाद्या नेदानीमत्र संति ते

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ധർമാരണ്യം ബ്രഹ്മാദികളുടെ പരമവും അനുത്തമവുമായ പുണ്യക്ഷേത്രമാണ്; എങ്കിലും ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശൻ മുതലായവർ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ ഇല്ല.

Verse 75

न धर्मो विद्यते वात्र उक्तो रामः स मानुषः । क्व वापि लंबपुछोऽसौ यो मुक्तो रक्षणाय वः

ഇവിടെ ധർമ്മം ഇല്ല; പറയപ്പെടുന്ന ‘രാമൻ’ വെറും മനുഷ്യൻ മാത്രം. പിന്നെ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ വിട്ടയച്ച ആ ദീർഘവാലൻ എവിടെയാണ്?

Verse 76

शासनं चेन्न दृष्टं वो नैव तत्पालयाम्यहम् । द्विजाः कोपसमाविष्टा ददुः प्रत्युत्तरं तदा

നിങ്ങൾ ആ ശാസനം (അധികാരം) കണ്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അത് പാലിക്കുകയില്ല. ഇത് കേട്ട് കോപാവേശത്തിലായ ദ്വിജർ അപ്പോൾ മറുപടി നൽകി.

Verse 77

द्विजा ऊचुः । रे मूढ त्वं कथं वेत्थ भाषसे मदलोलुपः । स दैत्यानां विनाशाय धर्मसंरक्षणाय च

ദ്വിജർ പറഞ്ഞു—ഏ മൂഢാ! അഹങ്കാരലോഭത്തിൽ മദിച്ചിട്ട് നീ ഇങ്ങനെ എങ്ങനെ അറിയുകയും സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു? അവൻ ദൈത്യന്മാരുടെ വിനാശത്തിനും ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനുമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 78

रामश्चतुर्भुजः साक्षान्मानुषत्वं गतो भुवि । अगतीनां च गतिदः स वै धर्मपरायणः । दयालुश्च कृपालुश्च जंतूनां परिपालकः

രാമൻ സാക്ഷാൽ ചതുര്ഭുജനായ പരമേശ്വരൻ; ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു. ആശ്രയമില്ലാത്തവർക്കു ആശ്രയം, ധർമ്മപരായണൻ; ദയാലുവും കരുണാമയനും സർവ്വജീവികളുടെ രക്ഷകനുമാകുന്നു.

Verse 79

राजोवाच । कुतोऽद्य वर्त्तते रामः कुतो वै वायुनंदनः । भ्रष्टाभ्रमिव ते सर्वे क्व रामो हनुमानिति

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഇന്ന് രാമൻ എവിടെയാണ്? വായുനന്ദനൻ എവിടെയാണ്? നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണവരെപ്പോലെ തോന്നുന്നു; എന്നാൽ രാമനും ഹനുമാനും എവിടെ?

Verse 80

परंतु रामो हनुमान्यदि वर्त्तेत सर्वतः । इदानीं विप्रसाहाय्य आगमिष्यति मे मतिः

എന്നാൽ രാമനും ഹനുമാനും സത്യമായി സർവ്വത്ര സന്നിഹിതരാണെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ എന്റെ തീരുമാനം ഇതാണ്—ബ്രാഹ്മണരുടെ സഹായത്തോടെ ഞാൻ മുന്നോട്ട് പോകും.

Verse 81

दर्शयध्वं हनूमंतं रामं वा लक्ष्मणं तथा । यद्यस्ति प्रत्ययः कश्चित्स नो विप्राः प्रदर्श्यताम्

ഹനുമാനെ കാണിക്കൂ—അല്ലെങ്കിൽ രാമനെയോ, അതുപോലെ ലക്ഷ്മണനെയും. ഏതെങ്കിലും തെളിവുണ്ടെങ്കിൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അത് ഞങ്ങൾക്ക് കാണിച്ചുതരിക.

Verse 82

ते च जातास्त्रिधा तात गोभूजाडालजा स्तथा । मांडलीयास्तथा चैते त्रिविधाश्च मनोरमाः

അവർ, പ്രിയമേ, മൂന്നു തരമായി ജനിച്ചു—ഗോഭൂജ, ആഡാലജ, കൂടാതെ മാണ്ഡലീയ; ഇങ്ങനെ ഈ മനോഹരർ ത്രിവിധരായി.

Verse 83

पुनरागत्य स्थानेऽस्मिन्दत्ता ग्रामास्त्रयोदश । काश्यप्यां चैव गंगायां महादानानि षोडश

വീണ്ടും ഈ സ്ഥലത്തേക്കു മടങ്ങിവന്ന് പതിമൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾ ദാനമായി നൽകി; കാശ്യപിയിലും ഗംഗാതീരത്തിലും പതിനാറു മഹാദാനങ്ങൾ നടത്തി।

Verse 84

दत्तानि विप्रमुख्येभ्यो दत्ता ग्रामाः सुशोभनाः । पुनः संकल्पिता वीर षट्पंचाशकसंख्यया

ഇവ പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു ദാനമായി നൽകി; മനോഹര ഗ്രാമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. പിന്നെയും, ഹേ വീരാ, അമ്പത്താറ് എണ്ണത്തിൽ കൂടുതൽ ദാനങ്ങൾക്കു സംकल्पം ചെയ്തു।

Verse 85

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि गोभुजा जज्ञिरे वराः । सपादलक्षा वणिजो दत्ता मांडलिकाभिधाः

മുപ്പത്താറായിരം ശ്രേഷ്ഠ ഗോഭൂജർ ഉദ്ഭവിച്ചു; കൂടാതെ ‘മാണ്ടലിക’ എന്ന പേരിൽ സവ്വാ ലക്ഷം വ്യാപാരികൾ അധീനരായി ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 86

तेनोक्तं वाडवाः सर्वे दर्शयध्वं हि मारुतिम् । यस्याभिज्ञानमात्रेण स्थितिं पूर्वां ददाम्यहम्

അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—ഹേ വാഡവരേ, നിങ്ങളെല്ലാവരും തീർച്ചയായും മാരുതിയെ കാണിക്കൂ; അവനെ തിരിച്ചറിയുന്ന മാത്രത്തിൽ തന്നെ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മുൻസ്ഥിതി പുനഃസ്ഥാപിക്കും।

Verse 87

विप्रवाक्यं करिष्यामि प्रत्ययो दर्श्यते यदि । ततः सर्वे भविष्यंति वेदधर्मपरायणाः

പ്രമാണം കാണിച്ചാൽ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണരുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് ചെയ്യും; അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും വേദധർമ്മത്തിൽ പരായണരാകും।

Verse 88

अन्यथा जैनधर्मेण वर्त्तयध्वं हि सर्वशः । नृपवाक्यं तु ते श्रुत्वा स्वेस्वे स्थाने समागताः

അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ജൈനധർമ്മപ്രകാരം തന്നെ ആചരിക്കുവിൻ. രാജാവിന്റെ കല്പന കേട്ട് അവർ എല്ലാവരും തത്തത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 89

वाडवः खिन्नमनसः क्रोधेनांधीकृता भुवि । निश्वासान्मुंचमानास्ते हाहेति प्रवदंति च

ആ വാഡവർ മനസ്സിൽ ഖിന്നരായി, ക്രോധം മൂലം ഭൂമിയിൽ അന്ധരായതുപോലെ ആയി. അവർ ദീർഘനിശ്വാസങ്ങൾ വിട്ടുകൊണ്ട് ‘ഹാ ഹാ!’ എന്നു വിലപിച്ചു.

Verse 90

दंतान्प्राघर्षयन्सर्वान्न्यपीडंश्च करैः करान् । परस्परं भाषमाणाः कथं कुर्मो वयं त्वितः

അവർ എല്ലാവരും പല്ലുകൾ കടിച്ചുമുറുക്കി, കൈകൊണ്ട് കൈ അമർത്തിപ്പിടിച്ച് പരസ്പരം പറഞ്ഞു—‘ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നിന്ന് നാം എന്തു ചെയ്യണം?’

Verse 91

मिलित्वा वाडवाः सर्वे चक्रुस्ते मंत्रमुत्तमम् । रामवाक्यं हृदि ध्यात्वा ध्यात्वा चैवांजनीसुतम्

എല്ലാ വാഡവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് ഉത്തമമായ ഉപായം ആലോചിച്ചു. രാമവചനത്തെ ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിച്ച്, അഞ്ജനീസുതൻ ഹനുമാനെയും ധ്യാനിച്ചു.

Verse 92

द्विजमेलापकं चक्रुर्बाला वृद्धतमा अपि । तेषां वृद्धतमो विप्रो वाक्यमूचे शुभं तदा

അവർ ദ്വിജന്മാരുടെ ഒരു സഭ ചേർത്തു—കുട്ടികളും അതിവൃദ്ധരും ഉൾപ്പെടെ. അപ്പോൾ അവരിൽ ഏറ്റവും വൃദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണൻ മംഗളവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 93

चतुःषष्टिश्च गोत्राणामस्माकं ये द्विसप्ततिः । स्वस्वगोत्रस्यावटंका एकग्रामाभिभाषिणः

ഞങ്ങളിലുണ്ട് അറുപത്തിനാലു ഗോത്രങ്ങളും എഴുപത്തിരണ്ടു വിഭാഗങ്ങളും. ഓരോന്നും താന്താന്റെ ഗോത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേക വംശചിഹ്നം; എല്ലാവരും ഒരേ ഗ്രാമസമുദായംപോലെ ഒരേ വാക്കായി സംസാരിക്കുന്നു.

Verse 94

प्रयातु स्वस्ववर्गस्य एको ह्येको द्विजः सुधीः । रामेश्वरं सेतु बंधं हनूमांस्तत्र विद्यते

ഓരോ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നും ഒരൊരുവൻ ജ്ഞാനിയായ ദ്വിജൻ പുറപ്പെടട്ടെ. രാമേശ്വരത്തേക്കും സേതുബന്ധത്തേക്കും പോകട്ടെ; അവിടെ ഹനുമാൻ സന്നിധാനമായി ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 95

सर्वे प्रयांतु तत्रैव रामपार्श्वे निरामयाः । निराहारा जितक्रोधा मायया वर्जिताः पुनः

എല്ലാവരും അവിടേക്കുതന്നെ പോകട്ടെ—രാമന്റെ സന്നിധിയിൽ—രോഗദുഃഖമില്ലാതെ. ഉപവാസികളായി, ക്രോധം ജയിച്ച്, വീണ്ടും മായ/കപടം ഉപേക്ഷിച്ച്.

Verse 96

एकाग्रमानसाः सर्वे स्तुत्वा ध्यात्वा जपंतु तम् । ततो दाशरथी रामो दयां कृत्वा द्विजन्मसु

എല്ലാവരും ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ അവനെ സ്തുതിച്ച്, ധ്യാനിച്ച്, നാമജപം ചെയ്യട്ടെ. പിന്നെ ദാശരഥി രാമൻ ദ്വിജന്മാരോടു കരുണ കാണിച്ച്…

Verse 97

शासनं च प्रदास्यति अचलं च युगेयुगे । महता तपसा तुष्टः प्रदास्यति समीहितम्

…അവൻ യുഗം യുഗമായി അചലമായ ശാസനം/വരം നൽകും. മഹത്തായ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായി അഭിലഷിതം ദാനം ചെയ്യും.

Verse 98

यस्य वर्गस्य यो विप्रो न प्रयास्यति तत्र वै । स च वर्गात्परित्याज्यः स्थानधर्मान्न संशयः

ഏത് ബ്രാഹ്മണനാണോ തൻ്റെ വർഗ്ഗത്തോടൊപ്പം (സമൂഹത്തോടൊപ്പം) പോകാത്തത്, അവനെ ആ വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് നിസ്സംശയം പുറത്താക്കേണ്ടതാണ്; ഇതാണ് സ്ഥനധർമ്മം.

Verse 99

वणिग्वृत्ते न संबंधे न विवाहे कदाचन । ग्रामवृत्ते न संबंधः सर्वस्थाने बहिष्कृताः

കച്ചവടത്തിലോ വിവാഹത്തിലോ അവരുമായി ഒരിക്കലും ബന്ധം പാടില്ല. ഗ്രാമകാര്യങ്ങളിലും ബന്ധം അരുത്; എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും അവർ പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരാണ്.

Verse 100

सभावाक्यं च तच्छ्रुत्वा तन्मध्ये वाडवः शुचिः । वाग्मी दक्षः सुशब्दश्च त्रिरवैः श्रावयन्द्विजान्

സഭയിലെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവരുടെ ഇടയിൽ പരിശുദ്ധനും, വാഗ്മിയും, സമർത്ഥനും, നല്ല ശബ്ദമുള്ളവനുമായ ഒരു വാഡവൻ (ബ്രാഹ്മണൻ) മൂന്നുതവണ ദ്വിജന്മാരെ കേൾപ്പിച്ചു.

Verse 110

व्यास उवाच । न जैनधर्मे ये लिप्ता गोभुजा वणिगुत्तमाः । वृत्तिभंगभयात्तत्र मौनमेव समाचरन्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ജൈനധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യമില്ലാത്ത ആ ശ്രേഷ്ഠരായ വ്യാപാരികൾ (ഗോഭുജർ), ഉപജീവനമാർഗ്ഗം തകരുമെന്ന ഭയത്താൽ അവിടെ മൗനം തന്നെ പാലിച്ചു.

Verse 120

शासनं भवतामस्तु रामदत्तं न संशयः । त्रयीविद्यास्तु विख्याताः सर्वे वाडवपुंगवाः

രാമദത്തൻ നൽകിയ ശാസനം (അധികാരം) നിസ്സംശയം നിങ്ങളുടേത് തന്നെയാകട്ടെ. ആ വാഡവ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെല്ലാം മൂന്നു വേദങ്ങളും അറിയുന്നവരായി പ്രശസ്തരാണ്.

Verse 130

विप्रसंघविनाशाय दक्षिणद्वारसंस्थितः । सिंदूरपुष्पमालाभिः पूजितो गणनायकः

ബ്രാഹ്മണസമൂഹത്തിന്റെ വിനാശാർത്ഥം തെക്കൻ വാതിലിൽ നിലകൊണ്ട ഗണനായകനെ സിന്ദൂരവും പുഷ്പമാലകളും കൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു।

Verse 140

त्यक्तस्वकीयवचना वृत्तिहीना भविष्यथ । ततस्तन्मध्यतः कश्चिच्चातुर्विद्य उवाच ह

‘സ്വവചനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ നിങ്ങൾ ഉപജീവനരഹിതരാകും.’ അപ്പോൾ അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് നാലുവിദ്യകളിൽ പണ്ഡിതനായ ഒരാൾ പറഞ്ഞു।

Verse 150

देशाद्देशांतरं गत्वा वनाच्चैव वनांतरम् । तीर्थेतीर्थे कृतश्राद्धाः सुसंत सत्यव्रतपरायणाः । ते गता दूरमध्वानं हनुमद्दर्शनार्थिनः

ദേശത്തിൽ നിന്ന് ദേശാന്തരത്തിലേക്കും വനത്തിൽ നിന്ന് വനാന്തരത്തിലേക്കും സഞ്ചരിച്ച് അവർ ഓരോ തീർത്ഥത്തിലും ശ്രാദ്ധം നടത്തി. ശാന്തരും സത്യവ്രതപരായണരുമായ അവർ ഹനുമാന്റെ ദർശനം തേടി ദീർഘയാത്ര ചെയ്തു।

Verse 160

येन वै दुःखिता विप्रास्तेनाहं दुःखितः कपे

ഹേ കപി! ഏതു കാരണത്താൽ ബ്രാഹ്മണർ ദുഃഖിതരായോ, അതേ കാരണത്താൽ ഞാനും ദുഃഖിതനാണ്।

Verse 170

अथवा गम्यतां विप्राश्चिरं जीव सुखी भव । वृद्धस्य वाक्यं तच्छ्रुत्वा वाडवाश्चैकमानसाः

‘അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വഴിക്ക് പോകുക; ദീർഘായുസ്സോടെ സുഖമായി ഇരിക്കുക.’ വൃദ്ധന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട് വാഡവരും ഏകമനസ്സായി।

Verse 180

चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुःशतमितात्मनाम् । ग्रामास्त्रयोदशार्चार्थं सीतापुरसमन्विताः

അവിടെ നാലുനൂറ്റി നാല്പത് ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ഭക്തർ ഉണ്ടായിരുന്നു; സീതാപുരം ഉൾപ്പെടെ പതിമൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾ പൂജ‑അർച്ചനയും നൈവേദ്യാർപ്പണവും വേണ്ടി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 190

आंजनेयो यदास्माकं न दास्यति समीहितम् । अनाहारव्रतेनैव प्राणांस्त्यक्ष्यामहे वयम्

ആഞ്ജനേയൻ (ഹനുമാൻ) ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു നല്കാതിരുന്നാൽ, ഞങ്ങൾ അനാഹാരവ്രതം കൊണ്ടുതന്നെ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യും।

Verse 200

तर्जन्यग्रे द्विजश्रेष्ठा अगम्या मां विना परैः । सा सुवर्णमयी भाति यस्यां राज्ये विभीषणः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! എന്റെ ചൂണ്ടുവിരലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ അവൾ (ലങ്ക) എനിക്കില്ലാതെ മറ്റുള്ളവർക്ക് അഗമ്യമാണ്; സ്വർണമയിയെന്നപോലെ അവൾ ദീപ്തമാണ്, അവളുടെ രാജ്യത്തിൽ വിഭീഷണൻ വാഴുന്നു।

Verse 201

स्थापितो रामदेवेन सेयं लंका महापुरी । नियमस्थैः साधुवृंदैस्तीर्थयात्राप्रसंगतः

ഈ മഹാപുരിയായ ലങ്കയെ രാമദേവൻ സ്ഥാപിച്ചു; തീർത്ഥയാത്രകളുടെ അവസരത്തിൽ നിയമനിഷ്ഠരായ സാധുസമൂഹങ്ങൾ ഇതിനെ സേവിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 202

आनीय गंगासलिलं रामेशमभिषिच्य च । क्षिप्ता एते महाभारा दृश्यंते सागरांतरे

ഗംഗാജലം കൊണ്ടുവന്ന് രാമേശനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ഈ മഹാഭാരമായ ഭാരങ്ങൾ എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞു; അവ സമുദ്രാന്തരത്തിൽ ദൃശ്യമാണ്।

Verse 203

निष्पापास्तेन संजाताः साधवस्ते दृढव्रताः । नूनं पुण्योदये वृद्धिः पापे हानिश्च जायते

ആ പുണ്യകർമ്മം മൂലം ദൃഢവ്രതരായ സാദുക്കൾ പാപരഹിതരായി. നിശ്ചയമായി പുണ്യോദയം വന്നാൽ പുണ്യം വർധിക്കും; പാപം ക്ഷയിച്ച് നശിക്കും.

Verse 204

स्थानभ्रष्टाः कृताः पूर्वं चातुर्विद्या द्विजातयः । जीर्णोद्धारेण रामेण स्थापिताः पुनरेव हि । पूर्वजन्मनि भो विप्रा हरिपूजा कृता मया

മുമ്പ് ചതുര്‍വേദജ്ഞരായ ദ്വിജന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് നീക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ജീർണ്ണോദ്ധാരകനായ രാമൻ അവരെ വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ ഹരിപൂജ ചെയ്തിരുന്നു.

Verse 205

सांप्रतं निश्चला भक्तिर्भवत्सेवा हि दृश्यते । तेन पुण्यप्रभावेण तुष्टो दास्यामि वो वरम्

ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ സേവയും അചഞ്ചല ഭക്തിയും വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നു. ആ പുണ്യപ്രഭാവത്തിൽ പ്രസന്നനായി ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു വരം നൽകും.

Verse 206

धन्योहं कृतकृत्योहं सुभाग्योहं धरातले । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्

ഞാൻ ധന്യൻ, ഞാൻ കൃതകൃത്യൻ, ഈ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ സൌഭാഗ്യവാൻ. ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; എന്റെ ജീവിതവും സത്യമായി സുജീവിതമായി.

Verse 207

यदहं ब्राह्मणानां च प्राप्तवांश्चरणांतिकम्

കാരണം ഞാൻ ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദസന്നിധി പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 208

व्यास उवाच । दृष्ट्वैव हनुमन्तं ते पुलकांकितविग्रहाः । सगद्गदं यथोचुस्ते वाक्यं वाक्यविशारदाः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹനുമാനെ കണ്ടയുടൻ അവരുടെ ദേഹം രോമാഞ്ചിതമായി. ഭാവാവേശത്തിൽ കണ്ഠം ഗദ്ഗദമായെങ്കിലും, വാക്പാടവമുള്ളവർ യഥോചിത വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 18000

वृत्त्यर्थं तेन दत्ता वै ह्यनर्घ्या रत्नकोटयः । तदा ते मोढ १८००० गोभूजा

ജീവികാർത്ഥം അവൻ തീർച്ചയായും അമൂല്യ രത്നങ്ങളുടെ കോടികൾ ദാനമായി നൽകി. തുടർന്ന് (പാഠഭ്രംശം മൂലം) ‘പതിനെട്ടായിരം’ എന്ന സൂചനയും, കൂടെ ഗോദാനവും ഭൂമിദാനവും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.