Adhyaya 90

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले वैष्णवं तीर्थमुत्तमम् । जलशायीति वै नाम विख्यातं वसुधातले

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—രേവയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് അത്യുത്തമമായ വൈഷ്ണവ തീർത്ഥമുണ്ട്. അത് ‘ജലശായീ’ എന്ന നാമത്തിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 2

दानवानां वधं कृत्वा सुप्तस्तत्र जनार्दनः । चक्रं प्रक्षालितं तत्र देवदेवेन चक्रिणा । सुदर्शनं च निष्पापं रेवाजलसमाश्रयात्

ദാനവന്മാരെ വധിച്ച ശേഷം ജനാർദനൻ അവിടെ ശയിച്ചു. അവിടെ ചക്രധാരിയായ ദേവദേവൻ തന്റെ ചക്രം പ്രക്ഷാളനം ചെയ്തു; രേവാജലത്തിന്റെ ആശ്രയത്താൽ സുദർശനം പാപരഹിതമായി.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । चक्रतीर्थं समाचक्ष्व मुनिसंघैश्च वन्दितम् । विष्णोः प्रभावमतुलं रेवायाश्चैव यत्फलम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—മുനിസംഘങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന ചക്രതീർത്ഥത്തെ വിവരിക്കൂ. വിഷ്ണുവിന്റെ അതുല്യ മഹിമയും രേവയിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന ഫലവും എനിക്കു പറയുക.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ विरक्तस्त्वं युधिष्ठिर । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं निर्मितं चक्रिणा स्वयम्

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— സാധു, സാധു, മഹാപ്രാജ്ഞ യുധിഷ്ഠിരാ! നീ വൈരാഗ്യസമ്പന്നൻ. ഇത് ഗുഹ്യങ്ങളിൽപോലും അതിഗുഹ്യമായ തീർത്ഥം; സ്വയം ചക്രധാരി ഭഗവാൻ തന്നെയാണ് ഇതു നിർമ്മിച്ചത്.

Verse 5

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । आसीत्पुरा महादैत्यस्तालमेघ इति श्रुतः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു പാപനാശിനിയായ ആ കഥ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് ‘താലമേഘ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു മഹാദൈത്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 6

तेन देवा जिताः सर्वे हृतराज्या नराधिप । यज्ञभागान् स्वयं भुङ्क्ते अहं विष्णुर्न संशयः

അവനാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ജയിക്കപ്പെട്ടു, അവരുടെ രാജ്യങ്ങൾ കവർന്നെടുത്തു, ഹേ നരാധിപ. അവൻ തന്നെ യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ ഭുജിച്ച്— ‘ഞാൻ വിഷ്ണുവാണ്; സംശയമില്ല’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 7

धनदस्य हृतं चित्तं हृतः शक्रस्य वारणः । इन्द्राणीं वाञ्छते पापो हयरत्नं रवेरपि

അവൻ ധനദൻ (കുബേരൻ)യുടെ ചിത്തം/ധനം കവർന്നു; ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യുടെ ഗജവും പിടിച്ചെടുത്തു. ആ പാപി ഇന്ദ്രാണിയെയും ആഗ്രഹിച്ചു; രവിയുടെ രത്നസമാന അശ്വത്തെയും മോഹിച്ചു.

Verse 8

तालमेघभयात्पार्थ रविरुद्राः सवासवाः । यमः स्कन्दो जलेशोऽग्निर्वायुर्देवो धनेश्वरः

ഹേ പാർഥ! താലമേഘഭയത്താൽ സൂര്യൻ, രുദ്രന്മാർ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ, യമൻ, സ്കന്ദൻ, ജലാധിപൻ വരുണൻ, അഗ്നി, വായുദേവൻ, ധനാധിപൻ കുബേരൻ—

Verse 9

सवाक्पतिमहेशाश्च नष्टचित्ताः पितामहम् । गता देवा ब्रह्मलोकं तत्र दृष्ट्वा पितामहम्

വാക്പതി (ബൃഹസ്പതി)യും മഹേശനും കൂടെ, മനസ്സു കലങ്ങിയ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ അവർ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ദർശിച്ചു.

Verse 10

तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्वागीशप्रमुखाः सुराः । गुणत्रयविभागाय पश्चाद्भेदमुपेयुषे

വാഗീശന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ദേവന്മാർ പലവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു—ത്രിഗുണങ്ങളുടെ വിഭാഗക്രമത്തിനായി പിന്നീടു സൃഷ്ടിയിൽ ഭേദരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന അവനെ.

Verse 11

दृष्ट्वा देवान्निरुत्साहान् विवर्णानवनीपते । प्रसादाभिमुखो देवः प्रत्युवाच दिवौकसः

ഹേ രാജാവേ, ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ടും വർണ്ണം മങ്ങിയുമിരുന്ന ദേവന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, കരുണാപ്രസന്നനായ പ്രഭു അവരിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । स्वागतं सुरसङ्घस्य कान्तिर्नष्टा पुरातनी । हिमक्लिष्टप्रभावेण ज्योतींषीव मुखानि वः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവസമൂഹമേ, സ്വാഗതം. നിങ്ങളുടെ പഴയ കാന്തി മങ്ങിയതായി തോന്നുന്നു; മഞ്ഞിന്റെ കഠിന പ്രഭാവത്തിൽ മങ്ങിപ്പോയ ദീപങ്ങളുപോലെ നിങ്ങളുടെ മുഖങ്ങൾ കാണുന്നു.

Verse 13

प्रशमादर्चिषामेतदनुद्गीर्णं सुरायुधम् । वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठितश्रीव लक्ष्यते

ദേവന്മാരുടെ ആയുധം ഇനി മുൻപുപോലെ ജ്വാലകളാൽ ദീപ്തമാകുന്നില്ല; വൃത്രഹന്താവായ ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രവും തന്റെ മഹിമ മങ്ങിയതുപോലെ, മന്ദമായതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 14

किं चायमरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः । मन्त्रेण हतवीर्यस्य फणिनो दैन्यमाश्रितः

ഇതെന്തു വിചിത്രം! പ്രചേതസനായ വരുണന്റെ കൈയിലെ അജയ്യപാശം, മന്ത്രത്താൽ വീര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഫണിയെപ്പോലെ എങ്ങനെ ദൈന്യാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു?

Verse 15

कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् । अपविद्धगतो वायुर्भग्नशाख इव द्रुमः

കുബേരന്റെ അന്തഃശൂലം പരാജയം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ; വഴിതെറ്റി വീണ വായുവും ഒടിഞ്ഞ കൊമ്പുകളുള്ള വൃക്ഷംപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 16

यमोऽपि विलिखन्भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघोऽपि निर्वाणालातलाघवम्

കാന്തി മങ്ങിയ ദണ്ഡംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ചുരണ്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന യമനും, തന്റെ അമോഘദണ്ഡത്തെയും അണഞ്ഞ അഗ്നിശലാകപോലെ ലഘുവും നിഷ്പ്രഭവുമാക്കി തോന്നിക്കുന്നു.

Verse 17

अमी च कथमादित्याः प्रतापक्षतिशीतलाः । चित्रन्यस्ता इव गताः प्रकामालोकनीयताम्

ഇവ ആദിത്യർ എങ്ങനെ—പ്രതാപക്ഷതിയാൽ ശീതളരായി? അവർ ചിത്രത്തിൽ വരച്ച രൂപങ്ങൾപോലെ, കാണുവാൻ മാത്രം യോജ്യരായി, ജീവതേജസ്സില്ലാതെ തോന്നുന്നു.

Verse 18

तद्ब्रूत वत्साः किमितः प्रार्थयध्वं समागताः । किमागमनकृत्यं वो ब्रूत निःसंशयं सुराः

അതുകൊണ്ട് പറയുവിൻ, വത്സങ്ങളേ—നിങ്ങൾ ഇവിടെ എന്ത് അപേക്ഷിക്കാനാണ് ഒന്നിച്ചെത്തിയത്? ഹേ സുരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം സംശയമില്ലാതെ അറിയിക്കുവിൻ.

Verse 19

मयि सृष्टिर्हि लोकानां रक्षा युष्मास्ववस्थिता । ततो मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना

ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി എനിക്കുള്ളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; അവയുടെ രക്ഷ നിങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. അതിനാൽ മന്ദസമീരത്തിൽ ഇളകുന്ന താമരക്കുളത്തിന്റെ ശോഭപോലെ ദീപ്തിയായി…

Verse 20

गुरुं नेत्रसहस्रेण प्रेरयामास वृत्रहा । स द्विनेत्रं हरेश्चक्षुः सहस्रनयनाधिकम्

വൃത്രഹാ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ സഹസ്രനേത്രങ്ങളാൽ ഗുരുവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ ഹരിയുടെ ദ്വിനേത്രദൃഷ്ടി സഹസ്രനയനന്റെ ദൃഷ്ടിക്കു താഴെയായി തോന്നി.

Verse 21

वाचस्पतिरुवाचेदं प्राञ्जलिर्जलजासनम् । युष्मद्वंशोद्भवस्तात तालमेघो महाबलः

വാചസ്പതി കൈകൂപ്പി താമരാസനനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു— “താതാ, നിങ്ങളുടെ വംശത്തിൽ നിന്നു ‘താലമേഘ’ എന്ന മഹാബലൻ ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 22

उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च

അവൻ ഉയർന്നു ജ്വലിക്കുന്ന ധൂമകേതുവിനെപ്പോലെ ദേവന്മാരെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. ആ ദാനവൻ കാരണം എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ദുഃഖിതരായി.

Verse 23

तालमेघो दैत्यपतिः सर्वान्नो बाधते बली । तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ताः शरणं नो विधे भव

ദൈത്യപതി മഹാബലൻ താലമേഘൻ ഞങ്ങളെയെല്ലാം പീഡിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ശരണത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു—ഹേ വിധാതാ ബ്രഹ്മാ, ഞങ്ങൾക്ക് ആശ്രയമാകണമേ.

Verse 24

ततः प्रसन्नो भगवान् वेधास्तानब्रवीद्वचः

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ വേധാ (ബ്രഹ്മാവ്) അവരോടു ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । तालमेघेन वो मध्ये बली तेन समः सुराः । विना माधवदेवेन साध्यो मे नैव दानवः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—നിങ്ങളിൽ താളമേഘൻ ബലവാനാണ്; പരാക്രമത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് സമൻ. മാധവദേവൻ (വിഷ്ണു) ഇല്ലാതെ ആ ദാനവനെ ഞാൻ അടക്കാൻ കഴിയില്ല।

Verse 26

ततः सुरगणाः सर्वे विरिञ्चिप्रमुखा नृप । क्षीरोदं प्रस्थिताः सर्वे दुःखितास्तेन वैरिणा

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, വിരിഞ്ചി (ബ്രഹ്മാവ്) മുൻപന്തിയിലായി എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ആ ശത്രുവാൽ ദുഃഖിതരായി ക്ഷീരോദത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 27

त्वरिताः प्रस्थिता देवाः केशवं द्रष्टुकाम्यया । क्षीरोदं सागरं गत्वास्तुवंस्ते जलशायिनम्

കേശവനെ ദർശിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു; ക്ഷീരോദസാഗരത്തിലെത്തി ജലശായിയായ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 28

देवा ऊचुः । जगदादिरनादिस्त्वं जगदन्तोऽप्यनन्तकः । जगन्मूर्तिरमूर्तिस्त्वं जय गीर्वाणपूजित

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—നീ ജഗദാദി, എങ്കിലും അനാദി; നീ ജഗദന്തം, എങ്കിലും അനന്തൻ. നീ ജഗന്മൂർത്തിയും അമൂർത്തിയും. ജയം, ഹേ ദേവപൂജിതാ!

Verse 29

जय क्षीरोदशयन जय लक्ष्म्या सदा वृत । जय दानवनाशाय जय देवकिनन्दन

ജയം, ക്ഷീരോദശയനേ! ജയം, ലക്ഷ്മീദേവിയാൽ സദാ വൃതനേ! ജയം, ദാനവനാശകനേ! ജയം, ദേവകീനന്ദനേ!

Verse 30

जय शङ्खगदापाणे जय चक्रधर प्रभो । इति देवस्तुतिं श्रुत्वा प्रबुद्धो जलशाय्यथ

ജയം, ശംഖഗദാപാണേ! ജയം, ചക്രധര പ്രഭോ! ഇങ്ങനെ ദേവസ്തുതി കേട്ട് ജലശായി ഭഗവാൻ അപ്പോൾ ഉണർന്നു।

Verse 31

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । किमर्थं बोधितो ब्रह्मन् समर्थैर्वः सुरासुरैः

അവൻ മേഘഗംഭീര നാദമുള്ള മധുരവാണിയിൽ പറഞ്ഞു— “ഹേ ബ്രഹ്മൻ! സമർത്ഥരായ നിങ്ങൾ ദേവാസുരന്മാർ എല്ലാം എന്തിനാണ് എന്നെ ഉണർത്തിയത്?”

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तालमेघभयात्कृष्ण सम्प्राप्तास्तव मन्दिरम् । न वध्यः कस्यचित्पापस्तालमेघो जनार्दन

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— “ഹേ കൃഷ്ണാ! താലമേഘഭയത്താൽ ഞങ്ങൾ നിന്റെ മന്ദിരത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഹേ ജനാർദനാ! ആ പാപിയായ താലമേഘനെ മറ്റാരും വധിക്കാനാവില്ല।”

Verse 33

त्वमेव जहि तं दुष्टं मृत्युं यास्यति नान्यथा

“നീ തന്നേ ആ ദുഷ്ടനെ വധിക്കണം; അല്ലാതെ അവന് മരണം വരികയില്ല।”

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । स्वस्थानं गम्यतां देवाः स्वकीयां लभत प्रजाम् । दुष्टात्मानं हनिष्यामि तालमेघं महाबलम्

ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ നിങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി നിങ്ങളുടെ പ്രജയെ വീണ്ടും പ്രാപിക്കുവിൻ. ഞാൻ ആ ദുഷ്ടാത്മാവായ മഹാബലൻ താലമേഘനെ വധിക്കും.

Verse 35

स्थानं ब्रुवन्तु मे देवा वसेद्यत्र स दानवः

ഹേ ദേവന്മാരേ, എനിക്ക് പറയുവിൻ—ആ ദാനവൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലം ഏതാണ്?

Verse 36

देवा ऊचुः । हिमाचलगुहायां स वसते दानवेश्वरः । चतुर्विंशतिसाहस्रैः कन्याभिः परिवारितः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ആ ദാനവേശ്വരൻ ഹിമാചലത്തിലെ ഒരു ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്നു; ഇരുപത്തിനാലായിരം കന്യകൾ അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Verse 37

तुरङ्गैः स्यन्दनैः कृष्ण संख्या तस्य न विद्यते । नटा नानाविधास्तत्र असंख्यातगुणा हरे

ഹേ കൃഷ്ണാ, അവന്റെ കുതിരകളുടെയും രഥങ്ങളുടെയും എണ്ണം എണ്ണാനാകാത്തതാണ്. ഹേ ഹരി, അവിടെ നാനാവിധ നാടകനടന്മാരും കലാകാരന്മാരും ഉണ്ട്; അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ അസംഖ്യമാണ്.

Verse 38

द्विरदाः पर्वताकारा हयाश्च द्विरदोपमाः । महाबलो वसेत्तत्र गीर्वाणभयदायकः

അവന്റെ ആനകൾ പർവ്വതാകാരമുള്ളവയും, കുതിരകൾ ആനകളോട് ഉപമിക്കാവുന്നതുമാണ്. അവിടെയാണ് ആ മഹാബലൻ ദേവന്മാർക്ക് ഭയം നൽകുന്നവനായി വസിക്കുന്നത്.

Verse 39

श्रुत्वा देवो वचस्तेषां देवानामातुरात्मनाम् । अचिन्तयद्गरुत्मन्तं शत्रुसङ्घविनाशनम्

ആതുരചിത്തരായ ദേവന്മാരുടെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ഭഗവാൻ, ശത്രുസംഘനാശകനായ ഗരുത്മാൻ (ഗരുഡൻ)നെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചു।

Verse 40

चक्रं करेण संगृह्य गदाचक्रधरः प्रभुः । शार्ङ्गं च मुशलं सीरं करैर्गृह्य जनार्दनः

ഗദാ-ചക്രധാരിയായ പ്രഭു കൈയിൽ സുദർശനചക്രം ഗ്രഹിച്ചു; ജനാർദനൻ തന്റെ കരങ്ങളിൽ ശാർങ്ഗധനുസ്സും മുഷലവും സീരം (ഉഴവ്)യും കൂടി എടുത്തു।

Verse 41

आरूढः पक्षिराजेन्द्रं वधार्थं दानवस्य च । दानवस्य पुरे पेतुरुत्पाता घोररूपिणः

പക്ഷിരാജേന്ദ്രനായ ഗരുഡനെ ആരൂഢനായി അദ്ദേഹം ദാനവവധാർത്ഥം പുറപ്പെട്ടു; ദാനവന്റെ നഗരത്തിൽ ഭീകരരൂപമുള്ള ഉത്പാതങ്ങൾ പതിയാൻ തുടങ്ങി।

Verse 42

गोमायुर्गृध्रमध्ये तु कपोतैः सममाविशत् । विना वातेन तस्यैव ध्वजदण्डः पपात ह

ഗൃധ്രങ്ങളുടെ ഇടയിൽ പ്രാവുകളോടൊപ്പം ഒരു കുറുക്കൻ കയറി വന്നു; കാറ്റില്ലാതെയും അതേ ധ്വജദണ്ഡം വീണുപോയി।

Verse 43

सर्पसूषकयोर्युद्धं तथा केसरिनागयोः । उन्मार्गाः सरितस्तत्रावहन्रक्तविमिश्रिताः । अकालतरुपुष्पाणि दृश्यन्ते स्म समन्ततः

അവിടെ സർപ്പങ്ങളും നരിക്കുരങ്ങൻ (മംഗൂസ്)കളും തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നു; അതുപോലെ സിംഹങ്ങളും ആനകളും ഏറ്റുമുട്ടി. നദികൾ വഴിതെറ്റി രക്തമിശ്രിത ജലം വഹിച്ച് ഒഴുകി; അകാലപുഷ്പങ്ങൾ വൃക്ഷങ്ങളിൽ എല്ലാടവും ദൃശ്യമായി।

Verse 44

ततः प्राप्तो जगन्नाथो हिमवन्तं नगेश्वरम् । पाञ्चजन्यश्वसहसा पूरितः पुरसन्निधौ

അനന്തരം ജഗന്നാഥൻ പർവ്വതാധിപനായ ഹിമവന്തനെ സമീപിച്ചു. നഗരസന്നിധിയിൽ തന്നേ പാഞ്ചജന്യശംഖം സഹസാ പൂർണ്ണവേഗത്തിൽ മുഴങ്ങി.

Verse 45

तेन शब्देन महता ह्यारूढो दानवेश्वरः । उवाच च तदा वाक्यं तालमेघो महाबलः

ആ മഹാശബ്ദം കേട്ട് ദാനവാധിപൻ ഉണർന്നു എഴുന്നേറ്റു. അപ്പോൾ മഹാബലനായ താലമേഘൻ ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 46

तालमेघ उवाच । कोऽयं मृत्युवशं प्राप्तो ह्यज्ञात्वा मम विक्रमम् । धुन्धुमाराज्ञया ह्याशु स्वसैन्यपरिवारितः

താലമേഘൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ വിക്രമം അറിയാതെ മരണവശനായിവന്നത് ആരാണ്? ധുന്ധുമാരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉടൻ എന്റെ സൈന്യത്തോടെ അവനെ വളഞ്ഞുകെട്ടുക!

Verse 47

बलादानय तं बद्ध्वा ममाग्रे बहुशालिनम्

ബലപ്രയോഗത്തോടെ അവനെ പിടിച്ചു ബന്ധിച്ച്, ആ മഹാസമ്പന്നനെ എന്റെ മുമ്പിൽ കൊണ്ടുവരിക.

Verse 48

धुन्धुमार उवाच । आनयामि न सन्देहः सुरो यक्षोऽथ किन्नरः । स्यन्दनौघैः समायुक्तो गजवाजिभटैः सह

ധുന്ധുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ അവനെ കൊണ്ടുവരും; സംശയമില്ല. അവൻ ദേവനായാലും, യക്ഷനായാലും, കിന്നരനായാലും. രഥങ്ങളുടെ പ്രളയത്തോടെയും, ആന-കുതിര-ഭടന്മാരോടെയും കൂടി വന്നാലും.

Verse 49

हृष्टस्ततो जगद्योनिः सुपर्णस्थो महाबलः । गृह्यतां गृह्यतामेष इत्युक्तास्तेन किंकराः

അപ്പോൾ ഗരുഡാരൂഢനായ ജഗദ്യോനി മഹാബലൻ ഹർഷിച്ചു. അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം സേവകർ—“പിടിക്കൂ, പിടിക്കൂ ഇവനെ!” എന്നു വിളിച്ചു.

Verse 50

चतुर्दिक्षु प्रधावन्त इतश्चेतश्च सर्वतः । सुपर्णेनाग्निरूपेण दग्धास्ते शलभा यथा

അവർ നാലു ദിക്കുകളിലേക്കും, ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും എല്ലായിടത്തും ഓടി; എന്നാൽ അഗ്നിരൂപനായ സുപർണ്ണൻ അവരെ ശലഭങ്ങളെപ്പോലെ ദഹിപ്പിച്ചു.

Verse 51

धुन्धुमारोऽपि कृष्णेन शरघातेन ताडितः । हतो वक्षःस्थले पापो मृतावस्थो रथोपरि

കൃഷ്ണന്റെ ഭീകര ബാണാഘാതത്തിൽ താഡിതനായ ധുന്ധുമാരനും—ആ പാപി—വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ കുത്തേറ്റ് രഥത്തിന്മേൽ മരണാവസ്ഥയിൽ വീണുകിടന്നു.

Verse 52

हाहाकारं ततः सर्वे दानवाश्चक्रुरातुराः । तालमेघस्ततः क्रुद्धो रथारूढो विनिर्गतः । ददृशे केशवं पार्थ शङ्खचक्रगदाधरम्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവരും വ്യാകുലരായി ഹാഹാകാരം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ക്രുദ്ധനായ താലമേഘൻ രഥാരൂഢനായി പുറപ്പെട്ടു. ഹേ പാർത്ഥാ, ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയായ കേശവനെ അവൻ കണ്ടു.

Verse 53

तालमेघ उवाच । अन्ये ते दानवाः कृष्ण ये हताः समरे त्वया । हिरण्यकशिपुप्रख्यानपुमांसो हि तेऽच्युत

താലമേഘൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ കൃഷ്ണാ, യുദ്ധത്തിൽ നീ വധിച്ച മറ്റു ദാനവർ ഹിരണ്യകശിപുവിനെപ്പോലെ പ്രസിദ്ധരായ പുരുഷന്മാർ ആയിരുന്നു, ഹേ അച്യുതാ.”

Verse 54

इत्युक्त्वा दानवः पार्थ वर्षयामास सायकैः । दानवस्य शरान्मुक्तान् छेदयामास केशवः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ പാർഥ, ദാനവൻ അമ്പുവർഷം പെയ്തു; എന്നാൽ ദാനവൻ വിട്ട അമ്പുകളെ കേശവൻ വെട്ടിമുറിച്ചു।

Verse 55

गरुत्मानवधीत्सैन्यमवध्यं यत्सुरासुरैः । कृष्णेन द्विगुणास्तस्य प्रेषिताः स्वशिलीमुखाः

ദേവാസുരന്മാർക്കും അവധ്യമെന്നു തോന്നിയ ആ സൈന്യത്തെ ഗരുത്മാൻ വധിച്ചു; കൃഷ്ണൻ അവന്റെ നേരെ തന്റെ ശിലീമുഖങ്ങളെ ഇരട്ടിയായി പ്രേഷിച്ചു।

Verse 56

द्विगुणं द्विगुणीकृत्य प्रेषयामास दानवः । तानप्यष्टगुणैः कृष्णश्छादयामास सायकैः

ദാനവൻ ഇരട്ടിയാക്കി വീണ്ടും ഇരട്ടിയാക്കി അമ്പുകൾ പ്രേഷിച്ചു; എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ അവയെയും എട്ടുമടങ്ങ് അമ്പുകളാൽ മൂടിവെച്ചു।

Verse 57

ततः क्रुद्धेन दैत्येन ह्याग्नेयं बाणमुत्तमम्

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ദൈത്യൻ ഉത്തമമായ ആഗ്നേയ ബാണം—അഗ്ന്യാസ്ത്രം—പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 58

वारुणं प्रेषयामास त्वाग्नेयं शमितं ततः । वारुणेनैव वायव्यं तालमेघो व्यसर्जयत्

അവൻ വാരുണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചതോടെ ആഗ്നേയാസ്ത്രം ശമിച്ചു. തുടർന്ന് താലമേഘൻ വായവ്യാസ്ത്രം വിട്ടു; അതും വാരുണം കൊണ്ടുതന്നെ പ്രതിശമിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 59

सार्पं चैव हृषीकेशो वायव्यस्य प्रशान्तये । नारसिंहं नृसिंहोऽपि प्रेषयामास पाण्डव

വായവ്യാസ്ത്രത്തെ ശമിപ്പാൻ ഹൃഷീകേശൻ സാർപാസ്ത്രവും പ്രേഷിച്ചു. തുടർന്ന്, ഹേ പാണ്ഡവ, നൃസിംഹനും നാരസിംഹാസ്ത്രം അയച്ചു.

Verse 60

नारसिंहं ततो दृष्ट्वा तालमेघो महाबलः । उत्तीर्य स्यन्दनाच्छीघ्रं गृहीत्वा खड्गचर्मणी

നാരസിംഹശക്തി കണ്ട മഹാബലൻ താലമേഘൻ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി വാളും പരിചയും കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 61

कृष्ण त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गं सुदारुणम् । इत्युक्त्वा दानवः पार्थ आगतः केशवं प्रति

“കൃഷ്ണാ, നിന്നെ യമന്റെ അതിദാരുണമായ മാർഗത്തിലേക്ക് അയക്കും!” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഹേ പാർഥ, ദാനവൻ കേശവനെതിരെ മുന്നേറി.

Verse 62

खड्गेनाताडयद्दैत्यो गदापाणिं जनार्दनम् । मण्डलाग्रं ततो गृह्य केशवो हृष्टमानसः

ദൈത്യൻ വാളാൽ ഗദാപാണിയായ ജനാർദനനെ അടിച്ചു. അപ്പോൾ ഹൃഷ്ടമനസ്സോടെ കേശവൻ ചക്രത്തെ അതിന്റെ അരികിൽ പിടിച്ചു.

Verse 63

जघनोरःस्थले पार्थ तालमेघं महाहवे । जनार्दनस्तदा दैत्यं दैत्यो हरिमहन्मृधे

ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ, ഹേ പാർഥ, ജനാർദനൻ ദൈത്യൻ താലമേഘനെ നിതംബത്തിലും വക്ഷസ്ഥലത്തിലും പ്രഹരിച്ചു; ഭീകരസമരത്തിൽ ദൈത്യനും ഹരിയെ അടിച്ചു.

Verse 64

जनार्दनस्ततः क्रुद्धस्तालमेघाय भारत । अमोघं चक्रमादाय मुक्तं तस्य च मूर्धनि

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ജനാർദനൻ, ഹേ ഭാരത, തന്റെ അമോഘമായ സുദർശനചക്രം എടുത്ത് താലമേഘന്റെ ശിരസ്സിന്മേൽ പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 65

निपपात शिरस्तस्य पर्वताश्च चकम्पिरे । समुद्राः क्षुभिताः पार्थ नद्य उन्मार्गगामिनीः

അവന്റെ ശിരസ് നിലത്തുവീണു; പർവതങ്ങൾ കുലുങ്ങി. ഹേ പാർഥ, സമുദ്രങ്ങൾ ക്ഷുബ്ധമായി, നദികൾ വഴിതെറ്റി ഒഴുകി.

Verse 66

पुष्पवृष्टिं ततो देवा मुमुचुः केशवोपरि । अवध्यः सुरसङ्घानां सूदितः केशव त्वया

പിന്നീട് ദേവന്മാർ കേശവന്റെ മേൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു. അവർ പറഞ്ഞു—“ഹേ കേശവാ! ദേവസമൂഹത്തിനും അവധ്യനായവൻ നിനക്കാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു।”

Verse 67

स्वस्थाश्चैव ततो देवास्तालमेघे निपातिते । जनार्दनोऽपि कौन्तेय नर्मदातटमाश्रितः

താലമേഘൻ വീണതോടെ ദേവന്മാർ ആശ്വാസപ്പെട്ടു. ഹേ കൗന്തേയ, ജനാർദനനും നർമദാതീരത്ത് ആശ്രയം പ്രാപിച്ചു.

Verse 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

നർമദയെ ക്ഷീരസാഗരമായി കരുതി, ലക്ഷ്മീസമേതനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അനന്തശേഷനാഗത്തിന്മേൽ ശയിച്ച് ഉത്തരതീരത്ത് ഗൂഢമായി വസിച്ചു.

Verse 69

चक्रं विभीषणं मर्त्ये ज्वालामालासमन्वितम् । पतितं नर्मदातोये जलशायिसमीपतः

ആ ചക്രം—മർത്ത്യലോകത്തിൽ ഭയങ്കരം, ജ്വാലാമാലയാൽ അലങ്കൃതം—ജലശായീ ഭഗവാന്റെ സമീപത്ത് നർമദാജലത്തിൽ പതിച്ചു.

Verse 70

निर्धूतकल्मषं जातं नर्मदातोययोगतः । तालमेघवधोत्पन्नं यत्पापं नृपनन्दन

ഹേ നൃപനന്ദന! നർമദാജലസ്പർശത്താൽ താലമേഘവധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പാപം കുലുങ്ങി നീങ്ങി ശുദ്ധിയായി.

Verse 71

तत्स्रवं क्षालितं सद्यो नर्मदांभसि भारत । तदाप्रभृति लोकेऽस्मिञ्जलशायी महीपते

ഹേ ഭാരത! ആ സ്രവം നർമദാജലത്തിൽ ഉടൻതന്നെ കഴുകി നീങ്ങി. അന്നുമുതൽ, ഹേ മഹീപതേ, ഈ ലോകത്തിൽ അദ്ദേഹം ‘ജലശായീ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 72

चक्रतीर्थं वदन्त्यन्ये केचित्कालाघनाशनम् । विख्यातं भारते वर्षे नर्मदायां महीपते

ചിലർ ഇതിനെ ‘ചക്രതീർത്ഥം’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ചിലർ ‘കാലത്തിന്റെ ഘനാന്ധകാരനാശകം’ എന്നും പറയുന്നു. ഹേ മഹീപതേ! നർമദയിൽ ഇത് ഭാരതവർഷമൊട്ടാകെ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 73

तत्तीर्थस्य प्रभावोऽयं श्रूयतामवनीपते । यथाऽनन्तो हि नागानां देवानां च जनार्दनः

ഹേ അവനീപതേ! ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ഈ മഹിമ ശ്രവിക്കൂ—നാഗങ്ങളിൽ അനന്തൻ ശ്രേഷ്ഠനായതുപോലെ, ദേവന്മാരിൽ ജനാർദനൻ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 74

मासानां मार्गशीर्षोऽस्ति नदीनां नर्मदा यथा । मासि मार्गशिरे पार्थ ह्येकादश्यां सितेऽहनि

മാസങ്ങളിൽ മാർഗശീർഷം ശ്രേഷ്ഠമായതുപോലെ, നദികളിൽ നർമദാ ശ്രേഷ്ഠമായതുപോലെ; അതുപോലെ ഹേ പാർഥ, മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ല ഏകാദശി ദിനത്തിൽ…

Verse 75

गत्वा यो मनुजो भक्त्या कामक्रोधविवर्जितः । वैष्णवीं भावनां कृत्वा जलेशं तु व्रजेत वै

ഭക്തിയോടെ അവിടെ ചെന്നു, കാമക്രോധവിവർജിതനായി, വൈഷ്ണവഭാവന വളർത്തി ജലേശ്വരനെ സമീപിക്കുന്നവൻ—നിശ്ചയമായും അഭീഷ്ടഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 76

एकभुक्तं च नक्तं च तथैवायाचितं नृप । उपवासं तथा दानं ब्राह्मणानां च भोजनम्

ഹേ രാജാവേ, ഏകഭുക്തവ്രതം പാലിക്കണം, നക്തഭോജനം (സന്ധ്യയിൽ മാത്രം) ചെയ്യണം, യാചിക്കാതെ ലഭിക്കുന്ന അന്നത്തിൽ ജീവിക്കണം; കൂടാതെ ഉപവാസം, ദാനം, ബ്രാഹ്മണഭോജനം എന്നിവയും നടത്തണം.

Verse 77

करोति च कुरुश्रेष्ठ न स याति यमालयम् । यमलोकभयाद्भीता ये लोकाः पाण्डुनन्दन

ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഇവ ആചരിക്കുന്നവൻ യമാലയത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല. ഹേ പാണ്ഡുനന്ദനാ, യമലോകഭയത്തിൽ വിറയ്ക്കുന്ന ആ ലോകങ്ങൾ—

Verse 78

ते पश्यन्तु श्रियः कान्तं नागपर्यङ्कशायिनम् । गोपीजनसमावृत्तं योगनिद्रां समाश्रितम् । विश्वरूपं जगन्नाथं संसारभयनाशनम्

അവർ ശ്രീയുടെ കാന്തനെ ദർശിക്കട്ടെ—നാഗപര്യങ്കത്തിൽ ശയിക്കുന്നവനെ, ഗോപീജനപരിവൃതനായി, യോഗനിദ്രയിൽ സ്ഥിതനായവനെ; വിശ്വരൂപ ജഗന്നാഥനെ, സംസാരഭയനാശകനെയുമ്.

Verse 79

स्नापयेत्परया भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । खण्डेन तोयमिश्रेण जगद्योनिं जनार्दनम्

പരമഭക്തിയോടെ ജഗദ്യോനി ജനാർദനനെ തേൻ, പാൽ, നെയ്യ്, ഖണ്ഡം എന്നിവ ജലത്തിൽ കലർത്തി അഭിഷേകം ചെയ്യണം।

Verse 80

स्नाप्यमानं च पश्यन्ति ये लोका गतमत्सराः । ते यान्ति परमं लोकं सुरासुरनमस्कृतम्

മത്സരമില്ലാതെ അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതു കാണുന്നവർ, ദേവാസുരന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്ന പരമലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 81

घृतेन बोधयेद्दीपमथवा तैलपूरितम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा दैवस्याग्रे विमत्सराः

നെയ്യുകൊണ്ട് ദീപം തെളിയിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണ നിറച്ച ദീപം; മത്സരമില്ലാതെ ദേവസന്നിധിയിൽ രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യണം।

Verse 82

ये कथां वैष्णवीं भक्त्या शृण्वन्ति च नृपोत्तम । ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ते नात्र संशयः

ഹേ നൃപോത്തമാ, ഭക്തിയോടെ വൈഷ്ണവീ കഥ ശ്രവിക്കുന്നവരുടെ ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 83

प्रदक्षिणन्ति ये मर्त्या जलशायिजगद्गुरुम् । प्रदक्षिणीकृता तैस्तु सप्तद्वीपा वसुंधरा

ജലശായിയായ ജഗദ്ഗുരുവിനെ ആരെല്ലാം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു, അവരാൽ സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയൊട്ടാകെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു।

Verse 84

ततः प्रभाते विमले पित्ःन् संतर्पयेज्जलैः । श्राद्धं च ब्राह्मणैस्तत्र योग्यैः पाण्डव मानवाः

അതിനുശേഷം നിർമലമായ പ്രഭാതത്തിൽ പിതൃകളെ ജലതർപ്പണത്തോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. അവിടെ, ഹേ പാണ്ഡുപുത്രാ, യോഗ്യ ബ്രാഹ്മണന്മാർകൊണ്ട് ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊള്ളണം.

Verse 85

स्वदारनिरतैः शान्तैः परदारविवर्जकैः । वेदाभ्यसनशीलैश्च स्वकर्मनिरतैः शुभैः

(ശ്രാദ്ധം) സ്വധർമ്മപത്നിയിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവരും ശാന്തസ്വഭാവികളുമായും പരസ്ത്രീവിവർജിതരുമായും വേദാധ്യയനത്തിൽ നിരതരുമായും സ്വകർത്തവ്യകർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരരുമായ ശുഭാചാര ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ നടത്തിക്കൊള്ളണം.

Verse 86

नित्यं यजनशीलैश्च त्रिसन्ध्यापरिपालकैः । श्रद्धया कारयेच्छ्राद्धं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

നിത്യവും യജന-ആരാധനയിൽ നിരതരും ത്രിസന്ധ്യകൾ പാലിക്കുന്നവരുമായ (ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ) ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊള്ളണം; സ്വന്തം പരമശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 87

ते धन्या मानुषे लोके वन्द्या हि भुवि मानवाः । ये वसन्ति सदाकालं पादपद्माश्रया हरेः

മനുഷ്യലോകത്തിൽ അവർ ധന്യർ; ഭൂമിയിൽ അവർ തന്നെയാണ് വന്ദനീയർ—എപ്പോഴും ഹരിയുടെ പാദപദ്മങ്ങളുടെ ആശ്രയത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ.

Verse 88

जलशायं प्रपश्यन्ति प्रत्यक्षं सुरनायकम् । पक्षोपवासं पाराकं व्रतं चान्द्रायणं शुभम्

അവർ ജലശായിയായ ദേവനായകനായ പ്രഭുവിനെ പ്രത്യക്ഷമായി ദർശിക്കുന്നു; കൂടാതെ പക്ഷോപവാസം, പാരാകം, ശുഭമായ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം എന്നിവയും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

Verse 89

मासोपवासमुग्रं च षष्ठान्नं पञ्चमं व्रतम् । तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्सोऽक्षयां गतिमाप्नुयात्

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഉഗ്രമായ മാസോപവാസവും, ‘ഷഷ്ഠാന്നം’ (ആറാം ദിവസം അന്നഭോജനനിയമം) എന്നും ‘പഞ്ചമ’ വ്രതവും ആരാചരിക്കുമോ, അവൻ അക്ഷയഗതി—അവിനാശിയായ പരമപദം—പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 90

। अध्याय

ഇവിടെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു।

Verse 91

एतत्कथान्तरं पुण्यमृषेर्द्वैपायनात्पुरा । श्रुतं हि नैमिषे पुण्ये नारदाद्यैरनेकधा

ഈ പുണ്യമായ കഥാന്തരം പൂർവകാലത്ത് ഋഷി ദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) നിന്നു ശ്രവിക്കപ്പെട്ടു; പുണ്യനായ നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ നാരദാദി ഋഷിമാർ ഇതിനെ പലവിധമായി പുനഃപുനഃ ശ്രവിച്ചു।

Verse 92

इदं परममायुष्यं मङ्गल्यं कीर्तिवर्धनम् । विप्राणां श्रावयन्विद्वान्फलानन्त्यंसमश्नुते

ഈ ഉപദേശം പരമ ആയുഷ്‌പ്രദവും മംഗളകരവും കീർത്തിവർധകവുമാണ്. ഇതിനെ വിപ്രന്മാർക്ക് ശ്രവിപ്പിക്കുന്ന പണ്ഡിതൻ ഫലാനന്ത്യം—അനന്ത പുണ്യഫലം—അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 93

बहुभ्यो न प्रदेयानि गौर्गृहं शयनं स्त्रियः । विभक्तदक्षिणा ह्येता दातारं नाप्नुवन्ति च

ഗോ, ഗൃഹം, ശയനം, സ്ത്രീ—ഇവയെ പലർക്കും ദാനമായി നൽകരുത്. കാരണം ‘ദക്ഷിണ’യായി വിഭജിച്ച് നൽകിയാൽ, ആ ദാനങ്ങൾ ദാതാവിലേക്കു (പുണ്യലാഭമായി) യഥാർത്ഥത്തിൽ എത്തുകയില്ല।

Verse 94

एकमेतत्प्रदातव्यं न बहूनां युधिष्ठिर । सा च विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम्

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ഈ ദാനം ഒറ്റയായിട്ടു (അഖണ്ഡമായി) നൽകേണ്ടതാണ്; പലർക്കായി വിഭജിക്കരുത്. അത്തരം ദാനം വിറ്റാൽ, ഏഴാം തലമുറവരെ വംശത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 95

यथालाभा तु सर्वेषां चतुर्द्रोणा तु गौः स्मृता । द्रोणस्य वत्सकः कार्यो बहूनां वापि कामतः

എല്ലാവരുടെയും ശേഷിയനുസരിച്ച്, പരമ്പരയിൽ പശുവിനെ ‘നാല് ദ്രോണം’ അളവായി കണക്കാക്കുന്നു. കിടാവിനെ ഒരു ദ്രോണം അളവിൽ നൽകണം—അല്ലെങ്കിൽ ആഗ്രഹമെങ്കിൽ അതിലധികവും നൽകാം.

Verse 96

यस्मिन्देशे तु यन्मानं विषये वा विचारितम् । तेन मानेन तां कुर्वन्नक्षयं फलमश्नुते

ഏത് ദേശത്തോ പ്രദേശത്തോ ഏത് അളവുകോൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ, അതേ അളവുപ്രകാരം ദാനം നടത്തണം. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ അക്ഷയ പുണ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 97

सुखपूर्वं शुचौ भूमौ पुष्पधूपाक्षतैस्तथा । कर्णाभ्यां रत्ने दातव्ये दीपौ नेत्रद्वये तथा

ശുദ്ധമായ നിലത്തിൽ സുഖത്തോടെ, പുഷ്പം-ധൂപം-അക്ഷതം എന്നിവയോടെ ദാനം ചെയ്യണം—രണ്ട് ചെവികൾക്കായി രത്നങ്ങൾ, രണ്ട് കണ്ണുകൾക്കായി ദീപങ്ങളും കൂടി.

Verse 98

श्रीखण्डमुरसि स्थाप्यं ताभ्यां चैव तु काञ्चनम् । ऊर्ध्वे मधु घृतं देयं कुर्यात्सर्षपरोमकम्

വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ശ്രീഖണ്ഡം (ചന്ദനം) സ്ഥാപിക്കണം; അതിന്മേൽ സ്വർണ്ണവും സ്ഥാപിക്കണം. മുകളിൽ മധുവും ഘൃതവും അർപ്പിക്കണം; വിധിപ്രകാരം കടുകും രോമവും (കേശം) ക്രമീകരിക്കണം.

Verse 99

कम्बले कम्बलं दद्याच्छ्रोण्यां मधु घृतं तथा । यवसं पायसं दद्याद्घृतं क्षौद्रसमन्वितम्

കമ്പളത്തിന്മേൽ കമ്പളം ദാനം ചെയ്യണം; കടി-പ്രദേശത്ത് മധുവും ഘൃതവും കൂടി അർപ്പിക്കണം. യവമേവയും പായസവും ദാനം ചെയ്ത്, മധു കലർന്ന ഘൃതത്തോടുകൂടി നൽകണം.

Verse 100

स्वर्णशृङ्गी रूप्यशिफारुक्मलाङ्गूलसंयुता । रत्नपृष्ठी तु दातव्या कांस्यपात्रावदोहिनी

സ്വർണശൃംഗങ്ങളുള്ള, വെള്ളിഖുരങ്ങളുള്ള, സ്വർണലാംഗൂലാഭരണയുക്ത, രത്നപൃഷ്ഠിയുള്ള—അത്തരം ഗാവിനെ ദാനം ചെയ്യണം; അവൾ കാംസ്യപാത്രത്തിൽ പാൽ ദോഹിക്കപ്പെടുന്നവളായിരിക്കണം.

Verse 101

यत्स्याद्बाल्यकृतं पापं यद्वा कृतमजानता । वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम्

ബാല്യത്തിൽ ചെയ്ത പാപമാകട്ടെ, അജ്ഞാനവശാൽ ചെയ്തതാകട്ടെ—വാക്കാൽ ചെയ്തതും, പ്രവൃത്തിയാൽ ചെയ്തതും, മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചതും—(ഇവയെല്ലാം ഇവിടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു)।

Verse 102

जले निष्ठीवितं चैव मुशलं वापि लङ्घितम् । वृषलीगमनं चैव गुरुदारनिषेवणम्

ജലത്തിൽ തുപ്പുക, മുസളം കടക്കുക, നിഷിദ്ധബന്ധമുള്ള സ്ത്രീയോടു ഗമനം, ഗുരുപത്നീ-നിഷേവണം—(ഇവയും ഇവിടെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു)।

Verse 103

कन्याया गमनं चैव सुवर्णस्तेयमेव च । सुरापानं तथा चान्यत्तिलधेनुः पुनाति हि

കന്യാഗമനം, സ്വർണസ്തേയം, സുരാപാനം എന്നിവയും മറ്റു പാപങ്ങളും—‘തിലധേനം’ (എള്ളധേനം ദാനം) നിശ്ചയമായും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 104

अहोरात्रोपवासेन विधिवत्तां विसर्जयेत् । या सा यमपुरे घोरे नदी वैतरणी स्मृता

അഹോരാത്ര ഉപവാസം ചെയ്ത് വിധിപ്രകാരം ആ (തില-ധേനു) ദാനം സമാപിപ്പിച്ച് ദാനമായി അർപ്പിക്കണം. ആ ദാനമാണ് യമപുരിയിലെ ഭയങ്കരമായ വൈതരണി നദിയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്; അതായത് കടത്തിവിടുന്ന ഉപായമാകുന്നു.

Verse 105

वालुकायोऽश्मस्थला च पच्यते यत्र दुष्कृती । अवीचिर्नरको यत्र यत्र यामलपर्वतौ

എവിടെ കത്തുന്ന മണൽപ്പാളികളും കല്ലുറ്റ നിലങ്ങളും ഉണ്ടോ, അവിടെ ദുഷ്കൃത്യൻ ‘വേവിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ’ യാതന അനുഭവിക്കുന്നു; എവിടെ അവീചി നരകമോ, എവിടെ യാമല എന്ന ഇരട്ട പർവതങ്ങളോ—അവ ഭയങ്കര പ്രദേശങ്ങൾ.

Verse 106

यत्र लोहमुखाः काका यत्र श्वानो भयंकराः । असिपत्त्रवनं चैव यत्र सा कूटशाल्मली

എവിടെ ഇരുമ്പുകൊക്കുള്ള കാക്കകൾ ഉണ്ടോ, എവിടെ ഭയങ്കര നായകൾ ഉണ്ടോ; എവിടെ അസിപത്ത്രവനം (വാൾ-ഇലകളുടെ കാട്) ഉണ്ടോ, എവിടെ ആ കൂറ്റശാല്മലി (വഞ്ചനാപൂർണ്ണ മുള്ളുമരം) നിലകൊള്ളുന്നുവോ—അവയും ഭയങ്കര സ്ഥലങ്ങൾ.

Verse 107

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

ആ ഭയങ്കര പ്രദേശങ്ങളെ സുഖേന അതിക്രമിച്ച് അവൻ ധർമ്മരാജന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ധർമ്മരാജൻ അവനെ കണ്ടു, ഹേ ഭാരത, മൃദുവായ സദ്വചനങ്ങൾ പറയുന്നു.

Verse 108

विमानमुत्तमं योग्यं मणिरत्नविभूषितम् । अत्रारुह्य नरश्रेष्ठ प्रयाहि परमां गतिम्

“ഇത് ഉത്തമവും യോഗ്യവുമായ വിമാനം; മണി-രത്നങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതം. ഇതിൽ ആരോഹണം ചെയ്‌ക, ഹേ നരശ്രേഷ്ഠ, പരമഗതിയിലേക്കു പ്രയാണം ചെയ്‌ക.”

Verse 109

मा च चाटु भटे देहि मैव देहि पुरोहिते । मा च काणे विरूपे च न्यूनाङ्गे न च देवले

ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ചാട്ടുകാരനോ കൂലിപ്പടയാളിയോ ആയവന് നൽകരുത്; വെറും കർമ്മകാണ്ഡം ചെയ്യുന്ന പുരോഹിതനുമാത്രം ആയവനും നൽകരുത്. ഒരുകണ്ണുള്ളവന്‍, വികൃതന്‍, അംഗഹീനന്‍, ദേവാലയജീവികയുള്ള ‘ദേവല’നുമെല്ലാം നൽകരുത്.

Verse 110

अवेदविदुषे नैव ब्राह्मणे सर्वविक्रये । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च मन्त्रहीने तथैव च

വേദം അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണന് ദാനം നൽകരുത്; ലാഭത്തിനായി എല്ലാം വിൽക്കുന്നവനും അല്ല. സുഹൃദ്‌ഘാതകൻ, കൃതഘ്നൻ, മന്ത്രഹീനൻ (അനധികാരി) എന്നിവർക്കും ദാനം നൽകരുത്.

Verse 111

वेदान्तगाय दातव्या श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । वेदान्तगसुते देया श्रोत्रिये गृहपालके

ദാനം വേദാന്തജ്ഞനും ശ്രോത്രിയനും കുടുംബസ്ഥനുമായ ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം. വേദാന്തജ്ഞന്റെ പുത്രനും ശ്രോത്രിയനായി ഗൃഹപാലകനായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ അവനുമാകാം നൽകുക.

Verse 112

सर्वाङ्गरुचिरे विप्रे सद्वृत्ते च प्रियंवदे । पूर्णिमायां तु माघस्य कार्त्तिक्यामथ भारत

സർവ്വാംഗത്തിലും ദീപ്തിയുള്ള, സദ്വൃത്തനും മധുരവാക്യനും ആയ ബ്രാഹ്മണന് ഈ ദാനം നൽകണം. ഹേ ഭാരത, പ്രത്യേകിച്ച് മാഘപൗർണ്ണമിയിലും, കാർത്തിക മാസത്തിലും കൂടി.

Verse 113

वैशाख्यां मार्गशीर्ष्यां वाषाढ्यां चैत्र्यामथापि वा । अयने विषुवे चैव व्यतीपाते च सर्वदा

വൈശാഖം, മാർഗശീർഷം, ആഷാഢം അല്ലെങ്കിൽ ചൈത്രം മാസങ്ങളിലും (ഇത്) ചെയ്യാം. അയനകാലത്തും, വിഷുവത്തും, വ്യതീപാതത്തും—എപ്പോഴും ശുഭസമയങ്ങളിൽ.

Verse 114

षडशीतिमुखे पुण्ये छायायां कुंजरस्य वा । एष ते कथितः कल्पस्तिलधेनोर्मयानघ

പുണ്യമായ ഷഡശീതി-സന്ധിയുടെ മുഖത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ആനയുടെ നിഴലിലുപോലും, ഹേ നിർമലനേ! തിലധേനു കർമ്മത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണവിധി ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു।

Verse 115

व्रजन्ति वैष्णवं लोकं दत्त्वा पादं यमोपरि । प्राणत्यागात्परं लोकं वैष्णवं नात्र संशयः । भित्त्वाशु भास्करं यान्ति नात्र कार्या विचारणा

അവർ യമന്റെ മേലും പാദം വെച്ചതുപോലെ വൈഷ്ണവ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രാണത്യാഗത്തിനു ശേഷം സംശയമില്ലാതെ വൈഷ്ണവ ധാമം ലഭിക്കുന്നു. അവർ വേഗത്തിൽ സൂര്യമണ്ഡലം ഭേദിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു; ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ട।

Verse 116

एतत्ते सर्वमाख्यातं चक्रतीर्थफलं नृप । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

ഹേ രാജാവേ! ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു. ഭക്തിയോടെ ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും।