Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

युधिष्ठिर उवाच । चक्रतीर्थं समाचक्ष्व मुनिसंघैश्च वन्दितम् । विष्णोः प्रभावमतुलं रेवायाश्चैव यत्फलम्

yudhiṣṭhira uvāca | cakratīrthaṃ samācakṣva munisaṃghaiśca vanditam | viṣṇoḥ prabhāvamatulaṃ revāyāścaiva yatphalam

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—മുനിസംഘങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന ചക്രതീർത്ഥത്തെ വിവരിക്കൂ. വിഷ്ണുവിന്റെ അതുല്യ മഹിമയും രേവയിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന ഫലവും എനിക്കു പറയുക.

युधिष्ठिरYudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
चक्रतीर्थम्the Cakra-tīrtha
चक्रतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (चक्रस्य तीर्थम्)
समाचक्ष्वdescribe/tell (me) fully
समाचक्ष्व:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन
मुनिसंघैःby groups of sages
मुनिसंघैः:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootमुनि + संघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मुनीनां संघः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वन्दितम्praised/revered
वन्दितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवन्द् (धातु); क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
प्रभावम्power/glory
प्रभावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण
रेवायाःof the Revā
रेवायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
यत्which
यत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Cakratīrtha

Type: tirtha

Listener: Mārkaṇḍeya (implied as responding sage in this adhyāya context)

Scene: Yudhiṣṭhira respectfully questions a sage amid an assembly of ṛṣis; in the background, the Revā flows by a ford marked with a cakra emblem or small shrine, indicating Cakratīrtha.

Y
Yudhiṣṭhira
C
Cakratīrtha
S
Sages (muni-saṅgha)
V
Viṣṇu
R
Revā (Narmadā)

FAQs

A sincere seeker asks about both divine glory and practical spiritual results—linking devotion (Viṣṇu-prabhāva) with dharmic merit (tīrtha-phala).

Cakratīrtha on the Revā (Narmadā), honored by assemblies of sages.

No explicit prescription; the verse requests an account of the tīrtha’s power and its fruits (commonly implying pilgrimage and bathing).