Sukta 7
Sukta 4.7
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.7)
Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)
ഋഗ്വേദം 4.7 അഗ്നിയെക്കുറിച്ചുള്ള സ്തുതിയാണ്; യാഗാഗ്നിയെ ആദികാലത്ത് “സ്ഥാപിച്ച” സംഭവവും ഭൃഗുക്കൾ അവനെ വീണ്ടും കണ്ടെത്തി പുനഃപ്രജ്വലിപ്പിച്ചതും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു, അതിനാൽ അവൻ എല്ലാ കുലങ്ങൾക്കും പ്രകാശിക്കുന്നു. അഗ്നിയെ ഹോതൃവായും ഋതം (കോസ്മിക് സത്യം/ക്രമം) വഹിക്കുന്നവനായും പുകഴ്ത്തി, കാറ്റുപോലെ ശക്തിയായി, വേഗമേറിയ കുതിരപോലെ ചുറുചുറുപ്പോടെ നീങ്ങി ദേവന്മാർക്ക് ഹവിസ്സ് എത്തിക്കുകയും മനുഷ്യർക്കു സമൃദ്ധി തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്നവനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे ॥
ഈ (അഗ്നി) ഇവിടെ ധാതാക്കൾ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചതാണ്—ഹോതൃ, യജ്ഞങ്ങളിൽ അത്യന്തം പൂജ്യൻ, ആരാധ്യൻ. ഭൃഗുക്കൾ അവനെ നേടി വനങ്ങളിൽ ജ്വലിപ്പിച്ചു; അവൻ അത്ഭുതകരമായ, വിശാലമായ തേജസ്—കുലംതോറും വ്യാപിക്കുന്നവൻ.
Mantra 2
अग्ने कदा त आनुषग्भुवद्देवस्य चेतनम् । अधा हि त्वा जगृभ्रिरे मर्तासो विक्ष्वीड्यम् ॥
ഹേ അഗ്നി, നിനക്കായി ദൈവത്വത്തിന്റെ അവിച്ഛിന്ന ജാഗരണം എപ്പോൾ ഉണ്ടാകും? കാരണം അപ്പോൾ തന്നെയാണ് മർത്ത്യർ നിന്നെ പിടിച്ചു ഉറപ്പായി നിലനിർത്തുന്നത്—കുലങ്ങളിൽ ആരാധ്യനായി.
Mantra 4
आशुं दूतं विवस्वतो विश्वा यश्चर्षणीरभि । आ जभ्रुः केतुमायवो भृगवाणं विशेविशे ॥
വിവസ്വതന്റെ വേഗമുള്ള ദൂതൻ—എല്ലാ ജനവർഗങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നവൻ—അവനെ അന്വേഷകർ കൊണ്ടുവന്നു: പ്രകാശത്തിന്റെ പതാകയായ, ഭൃഗുജന്യനായ അവനെ, ഓരോ ഗോത്രത്തിലും ഗോത്രത്തിലും.
Mantra 6
तं शश्वतीषु मातृषु वन आ वीतमश्रितम् । चित्रं सन्तं गुहा हितं सुवेदं कूचिदर्थिनम् ॥
അവനെ ഞങ്ങൾ ശാശ്വത മാതാക്കളിൽ, പ്രകൃതിയുടെ വനവളർച്ചയായ കാട്ടിൽ അന്വേഷിച്ച് സമീപിക്കുന്നു—അവൻ പ്രവേശിച്ച് ആസീനനായിരിക്കുന്നു. സത്തയിൽ അത്ഭുതമയൻ, ഗുഹയിൽ നിഹിതൻ; സത്യമായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന അന്വേഷകനു അവൻ സുവേദ്യൻ—കാരണം അവനെ തേടുന്നത് യഥാർത്ഥാർത്ഥിയേ.
Mantra 7
ससस्य यद्वियुता सस्मिन्नूधन्नृतस्य धामन्रणयन्त देवाः । महाँ अग्निर्नमसा रातहव्यो वेरध्वराय सदमिदृतावा ॥
സമൃദ്ധിയുടെ ആ ഉദ്ധരത്തിൽ—അവിടെ ധാരകൾ വേർതിരിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ—ദേവന്മാർ ഋതത്തിന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒരുക്കിയപ്പോൾ; അപ്പോൾ മഹാനായ അഗ്നി, നമസ്കാരത്താൽ ഹവി ലഭിക്കുന്നവൻ, യജ്ഞത്തിലേക്ക് വരുന്നു—സദാ ഋതാവാൻ, ഋതത്തിന്റെ വാഹകൻ.
Mantra 8
वेरध्वरस्य दूत्यानि विद्वानुभे अन्ता रोदसी संचिकित्वान् । दूत ईयसे प्रदिव उराणो विदुष्टरो दिव आरोधनानि ॥
യജ്ഞത്തിന്റെ ദൗത്യങ്ങളെ അറിയുന്നവനായി, ദ്യാവാ–പൃഥിവിയുടെ ഇരുവശ അറ്റങ്ങളും ഗ്രഹിച്ചവനായി, നീ ദൂതനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; പ്രകാശമയമായ ഉയരത്തിൽ നിന്നു വിഹരിച്ച്—ജ്ഞാനത്തിൽ അതിശ്രേഷ്ഠനായി—ദിവത്തിന്റെ ആരോഹണങ്ങളും ദിവ്യപഥങ്ങളായ പ്രവേശനങ്ങളും അറിയുന്നവൻ.
Mantra 10
सद्यो जातस्य ददृशानमोजो यदस्य वातो अनुवाति शोचिः । वृणक्ति तिग्मामतसेषु जिह्वां स्थिरा चिदन्ना दयते वि जम्भैः ॥
ജനിച്ച ഉടനെ തന്നേ അവന്റെ ശക്തി ദൃശ്യമാകുന്നു: കാറ്റ് അവന്റെ ജ്വാലയോടൊപ്പം വീശുമ്പോൾ, അവൻ മൂർച്ചയുള്ള നാവിനെ പുറത്തെടുക്കുന്നു; ഉറച്ച ആഹാരങ്ങളെയും അവൻ തന്റെ താടികളാൽ കീറിത്തെറിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 11
तृषु यदन्ना तृषुणा ववक्ष तृषुं दूतं कृणुते यह्वो अग्निः । वातस्य मेळिं सचते निजूर्वन्नाशुं न वाजयते हिन्वे अर्वा ॥
ദാഹത്താൽ ആഹാരങ്ങളിലിടയിൽ വളർന്നപ്പോൾ, യഹ്വനായ അഗ്നി താനേ ദാഹിത ദൂതനാകുന്നു. അവൻ കാറ്റിന്റെ പാഞ്ഞൊഴുക്കിനോടു ചേർന്നു; മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോയി, സമൃദ്ധി-വിജയത്തിനായി പ്രേരിതമായ കുതിരപോലെ ഓടിക്കുന്നു.
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
Agni is proclaimed as the first-established priest, most worthy of worship in the sacrifice, set in place by the cosmic ‘ordainers.’
- Development
The hymn expands Agni’s mythic history (Bhṛgus making him blaze in the forests) and his social function—radiant power serving every community—while deepening his identity as messenger and upholder of ṛta.
- Climax
Agni is revealed as mighty and truth-bearing: the gods prepare the dwelling of ṛta, and Agni—receiving oblation through reverence—comes to the sacrifice as the ever-ṛtāvān (truth-bearer).
- Where it settles
Agni’s dynamic energy is affirmed—thirsting, swift, wind-allied—so he may drive the rite forward and secure plenitude and well-being for the worshippers.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator of heaven and earth: he carries offerings to the gods, awakens divine presence in the rite, and sustains ṛta by making the sacrifice effective.
- Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment: the inner priest that transforms raw impulse into clarified intention, and aligns the person with truth (ṛta) through disciplined offering.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva line; traditionally linked with the Gotamas of Mandala 4) · A major seer of Mandala 4, celebrated for profound Agni-centered vision and for hymns that connect ritual fire with ṛta (truth/order) and inspired poetic insight.
Famous verses
hotā yajiṣṭho
sadām id ṛtāvā
तृषु यदन्ना तृषुणा ववक्ष तृषुं दूतं कृणुते यह्वो अग्निः । वातस्य मेळिं सचते निजूर्वन्नाशुं न वाजयते हिन्वे अर्वा ॥Attributes of the deity
- Hotṛ (chief priest of the sacrifice)
- Dūta (messenger) between humans and gods
- Bearer/guardian of ṛta (truth, right order)
- Primordial and continually rekindled
- Radiant, vast, clan-supporting power
- Swift-moving, wind-allied energy
Also by this seer
- Many hymns of Rigveda Mandala 4 (traditionally attributed to Vāmadeva Gautama)
- Associated in later tradition with the Vāmadeva motif and with foundational Agni praise used in śrauta-style fire ritual contexts
The rite, step by step
- Purification and preparation of the altar/fire-space (vedi) and fuel arrangement
- Kindling/establishing Agni with reverent invitation as hotṛ and īḍya (adorable one)
- Recitation to recall Agni’s primordial establishment and Bhṛgu-kindling, affirming his rightful place in the rite
- Offerings into the fire with namas (reverence), requesting Agni to carry them and to uphold ṛta
- Concluding praise for Agni’s swift, wind-like movement and his power to bring abundance back to the sacrificer
Offerings
- Ghṛta (ghee/clarified butter)
- Samidhs (kindling sticks)
- Havis (simple oblations such as grains/cakes, as appropriate to the rite)
Frequently Asked Questions
It celebrates Agni as the primal sacrificial Fire—first set in place, rekindled by the Bhṛgus, and active in every sacrifice as the priest who carries offerings and upholds ṛta (truth/order).
The Bhṛgus are remembered as discoverers/rekindlers of Agni, making him blaze in the forests; the hymn uses this to show Agni’s ancient legitimacy and his availability to all clans.
It can be recited at the start of a homa or simple lamp/fire offering to invoke Agni as the inner and outer priest—asking for clarity, right order (ṛta), and the successful ‘carrying’ of one’s offerings and intentions.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
