Opening the text

Sukta 4.7
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.7)
Agni
Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)
ಋಗ್ವೇದ 4.7 ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಭೃಗುಗಳು ಅವನನ್ನು ಮರುಕಂಡು ಮರುಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದುದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಲಕ್ಕೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೋತೃನಾಗಿಯೂ ಋತ (ವಿಶ್ವಸತ್ಯ/ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಯ ವಾಹಕನಾಗಿಯೂ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ಬಲವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವೇಗದ ಅಶ್ವದಂತೆ ಚುರುಕಾಗಿ ಚಲಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹವಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವವನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे ॥
ಈ (ಅಗ್ನಿ) ಇಲ್ಲಿ ಧಾತೃಗಳು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ಹೋತೃ, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಪೂಜ್ಯ, ಆರಾಧ್ಯ. ಭೃಗುಗಳು ಅವನನ್ನು ಪಡೆದು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು; ಅವನು ಅದ್ಭುತ, ವಿಶಾಲ ತೇಜಸ್ಸು—ಕುಲದಿಂದ ಕುಲಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವವನು.
Mantra 2
अग्ने कदा त आनुषग्भुवद्देवस्य चेतनम् । अधा हि त्वा जगृभ्रिरे मर्तासो विक्ष्वीड्यम् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನಗಾಗಿ ದೇವತ್ವದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಜಾಗರಣೆ ಯಾವಾಗ ಸಂಭವಿಸುವುದು? ಏಕೆಂದರೆ ಆಗಲೇ ಮর্ত್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೃಢವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧ್ಯನಾಗಿ.
Mantra 4
आशुं दूतं विवस्वतो विश्वा यश्चर्षणीरभि । आ जभ्रुः केतुमायवो भृगवाणं विशेविशे ॥
ವಿವಸ್ವತನ ವೇಗದ ದೂತನು—ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವನು—ಅವನನ್ನು ಅನ್ವೇಷಕರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ: ಪ್ರಕಾಶದ ಧ್ವಜ, ಭೃಗುಜನ್ಯನಾದ ಅವನನ್ನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಲಕ್ಕೂ ಕುಲಕ್ಕೂ.
Mantra 6
तं शश्वतीषु मातृषु वन आ वीतमश्रितम् । चित्रं सन्तं गुहा हितं सुवेदं कूचिदर्थिनम् ॥
ಅವನನ್ನು ನಾವು ಶಾಶ್ವತ ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವನಸ್ಪತಿಮಯ ವನದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತೇವೆ—ಅವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ-ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವನು, ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿಹಿತ; ನಿಜವಾಗಿ ತವಕಿಸುವ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಅವನು ಸುವೇದ್ಯ—ಏಕೆಂದರೆ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ನಿಜಾರ್ಥಿಯೇ.
Mantra 7
ससस्य यद्वियुता सस्मिन्नूधन्नृतस्य धामन्रणयन्त देवाः । महाँ अग्निर्नमसा रातहव्यो वेरध्वराय सदमिदृतावा ॥
ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಆ ಉದರದಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಧಾರೆಗಳು ವಿಭಕ್ತವಾಗಿರುವಾಗ—ದೇವರುಗಳು ಋತದ ನಿವಾಸವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದಾಗ; ಆಗ ಮಹಾನ್ ಅಗ್ನಿ, ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಹವಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನು, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ—ಸದಾ ಋತಾವಾನ್, ಋತವನ್ನು ಹೊರುವವನು.
Mantra 8
वेरध्वरस्य दूत्यानि विद्वानुभे अन्ता रोदसी संचिकित्वान् । दूत ईयसे प्रदिव उराणो विदुष्टरो दिव आरोधनानि ॥
ಯಜ್ಞದ ದೌತ್ಯಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ದ್ಯಾವಾ–ಪೃಥಿವಿಯ ಎರಡೂ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡವನು, ನೀನು ದೂತನಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತೀ; ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಉನ್ನತದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾ—ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ—ದಿವ್ಯದ ಆರೋಹಣಗಳನ್ನೂ ದಿವದ ಮಾರ್ಗ/ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು.
Mantra 10
सद्यो जातस्य ददृशानमोजो यदस्य वातो अनुवाति शोचिः । वृणक्ति तिग्मामतसेषु जिह्वां स्थिरा चिदन्ना दयते वि जम्भैः ॥
ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ: ವಾಯು ಅವನ ಜ್ವಾಲೆಯೊಡನೆ ಬೀಸಿದಾಗ, ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಸ್ಥಿರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸಹ ಅವನು ತನ್ನ ದವಡೆಗಳಿಂದ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 11
तृषु यदन्ना तृषुणा ववक्ष तृषुं दूतं कृणुते यह्वो अग्निः । वातस्य मेळिं सचते निजूर्वन्नाशुं न वाजयते हिन्वे अर्वा ॥
ಅವನು ದಾಹದಿಂದ ಆಹಾರಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದಾಗ, ಯಹ್ವನಾದ ಅಗ್ನಿ ತನ್ನನ್ನೇ ದಾಹಿತ ದೂತನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ವಾಯುವಿನ ವೇಗದೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ-ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತ ಅಶ್ವದಂತೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ.
It celebrates Agni as the primal sacrificial Fire—first set in place, rekindled by the Bhṛgus, and active in every sacrifice as the priest who carries offerings and upholds ṛta (truth/order).
The Bhṛgus are remembered as discoverers/rekindlers of Agni, making him blaze in the forests; the hymn uses this to show Agni’s ancient legitimacy and his availability to all clans.
It can be recited at the start of a homa or simple lamp/fire offering to invoke Agni as the inner and outer priest—asking for clarity, right order (ṛta), and the successful ‘carrying’ of one’s offerings and intentions.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.