Sukta 7
Sukta 4.7
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.7)
Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)
ఋగ్వేదం 4.7 అగ్ని స్తోత్రం. ఇందులో యజ్ఞాగ్ని యొక్క ఆదిమ “స్థాపన”ను, అలాగే భృగువులు ఆయనను మళ్లీ కనుగొని/మళ్లీ ప్రజ్వలింపజేసిన సంగతిని స్మరిస్తుంది; అందువల్ల ఆయన ప్రతి కులానికి ప్రకాశిస్తాడు. అగ్ని హోతృగా, అలాగే ఋత (విశ్వసత్యం/క్రమం)ను వహించే వాడిగా ప్రశంసించబడుతున్నాడు—గాలిలా, వేగవంతమైన అశ్వంలా శక్తివంతంగా సాగి దేవతలకు హవిని చేర్చుతూ, మనుష్యులకు సమృద్ధిని తిరిగి తీసుకువస్తాడు.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे ॥
ఈ (అగ్ని) ఇక్కడ మొదటగా ధాత్రులు (వ్యవస్థాపకులు) స్థాపించారు—హోతా, యజ్ఞాలలో అత్యంత యజనీయుడు, అధ్వరాలలో స్తుత్యుడు. అతనిని పొందిన భృగువులు అడవుల్లో అతనిని ప్రకాశింపజేశారు—విచిత్రమైన, విస్తారమైన, కులం కులంగా (విశే-విశే) వ్యాపించే మహాశక్తిగా.
Mantra 2
अग्ने कदा त आनुषग्भुवद्देवस्य चेतनम् । अधा हि त्वा जगृभ्रिरे मर्तासो विक्ष्वीड्यम् ॥
అగ్నీ, నీ దేవత్వానికి నిరంతర చైతన్యం/జాగృతి ఎప్పుడు కలుగుతుంది? ఎందుకంటే అప్పుడు నిజంగా మానవులు నిన్ను పట్టుకొని గట్టిగా నిలుపుతారు—కులాలలో స్తుత్యుడవై (విక్ష్వీడ్యం).
Mantra 4
आशुं दूतं विवस्वतो विश्वा यश्चर्षणीरभि । आ जभ्रुः केतुमायवो भृगवाणं विशेविशे ॥
వివస్వతుని వేగవంతమైన దూత, సమస్త జనజాతుల వైపు వెళ్లువాడు—ఆ కాంతి-కేతువైన భృగు-జన్యుడు (అగ్ని)ని అన్వేషకులు ప్రతి ప్రతి కులంలోకి తెచ్చారు.
Mantra 6
तं शश्वतीषु मातृषु वन आ वीतमश्रितम् । चित्रं सन्तं गुहा हितं सुवेदं कूचिदर्थिनम् ॥
ఆయననే మేము శాశ్వత మాతృలలో, ప్రకృతి యొక్క వన-విస్తారంలో, సమీపించి అన్వేషిస్తాము—అంతరంలో ప్రవేశించి ఆసీనుడైనవాడిని. చిత్రమైన సత్త్వం, గుహలో నిహితుడు; అతడు సు-వేద్యుడు (సుప్రజ్ఞేయుడు), కాని నిజంగా తపనపడే అర్థినికే లభ్యుడు.
Mantra 7
ससस्य यद्वियुता सस्मिन्नूधन्नृतस्य धामन्रणयन्त देवाः । महाँ अग्निर्नमसा रातहव्यो वेरध्वराय सदमिदृतावा ॥
అప్పుడు, సమృద్ధి-ఉదరంలో—అక్కడ ధారలు వేరువేరుగా స్థాపితమై ఉండగా—దేవులు ఋతస్య ధామాన్ని సిద్ధం చేశారు; అప్పుడు నమస్కారంతో హవిని పొందే మహా అగ్ని యజ్ఞానికి వచ్చుచున్నాడు; అతడు సదా ఋత-వాహకుడు, ఋతావాన్.
Mantra 8
वेरध्वरस्य दूत्यानि विद्वानुभे अन्ता रोदसी संचिकित्वान् । दूत ईयसे प्रदिव उराणो विदुष्टरो दिव आरोधनानि ॥
యజ్ఞపు దూత్యకార్యాలను తెలిసినవాడవై, ద్యావా–పృథివి అనే ఆకాశభూముల రెండు అంచులను సమ్యక్‌గా గ్రహించినవాడవై—నీవు దూతగా గమిస్తావు; ప్రకాశమయమైన ఉన్నతస్థానం (ప్రదివ) నుండి విస్తరించి. నీవు జ్ఞానంలో అత్యుత్తముడు; దివ (స్వర్గం) యొక్క ఆరోహణ మార్గాలు, గమనపథాలను తెలిసినవాడు.
Mantra 10
सद्यो जातस्य ददृशानमोजो यदस्य वातो अनुवाति शोचिः । वृणक्ति तिग्मामतसेषु जिह्वां स्थिरा चिदन्ना दयते वि जम्भैः ॥
పుట్టిన వెంటనే అతని తేజోబలం ప్రత్యక్షమవుతుంది; వాయువు అతని జ్వాలతో పాటు వీచినప్పుడు, అతడు తన తీక్ష్ణమైన జిహ్వను లాగి బయటకు తీస్తాడు. స్థిరమైన ఆహారాన్నికూడా తన దవడలతో చీల్చి చెదరగొడతాడు.
Mantra 11
तृषु यदन्ना तृषुणा ववक्ष तृषुं दूतं कृणुते यह्वो अग्निः । वातस्य मेळिं सचते निजूर्वन्नाशुं न वाजयते हिन्वे अर्वा ॥
తన దహించే తృష్ణతో ఆహారాల మధ్య పెరిగినప్పుడు, యహ్వుడైన అగ్ని తనను తానే తృష్ణిత దూతగా చేసుకుంటాడు. అతడు వాయువు యొక్క ఉప్పెన వేగంతో కలుస్తాడు; ముందుకు నెట్టుకుంటూ, సమృద్ధి-లాభార్థం శీఘ్ర అశ్వంలా దూసుకుపోతాడు.
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
Agni is proclaimed as the first-established priest, most worthy of worship in the sacrifice, set in place by the cosmic ‘ordainers.’
- Development
The hymn expands Agni’s mythic history (Bhṛgus making him blaze in the forests) and his social function—radiant power serving every community—while deepening his identity as messenger and upholder of ṛta.
- Climax
Agni is revealed as mighty and truth-bearing: the gods prepare the dwelling of ṛta, and Agni—receiving oblation through reverence—comes to the sacrifice as the ever-ṛtāvān (truth-bearer).
- Where it settles
Agni’s dynamic energy is affirmed—thirsting, swift, wind-allied—so he may drive the rite forward and secure plenitude and well-being for the worshippers.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator of heaven and earth: he carries offerings to the gods, awakens divine presence in the rite, and sustains ṛta by making the sacrifice effective.
- Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment: the inner priest that transforms raw impulse into clarified intention, and aligns the person with truth (ṛta) through disciplined offering.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva line; traditionally linked with the Gotamas of Mandala 4) · A major seer of Mandala 4, celebrated for profound Agni-centered vision and for hymns that connect ritual fire with ṛta (truth/order) and inspired poetic insight.
Famous verses
hotā yajiṣṭho
sadām id ṛtāvā
तृषु यदन्ना तृषुणा ववक्ष तृषुं दूतं कृणुते यह्वो अग्निः । वातस्य मेळिं सचते निजूर्वन्नाशुं न वाजयते हिन्वे अर्वा ॥Attributes of the deity
- Hotṛ (chief priest of the sacrifice)
- Dūta (messenger) between humans and gods
- Bearer/guardian of ṛta (truth, right order)
- Primordial and continually rekindled
- Radiant, vast, clan-supporting power
- Swift-moving, wind-allied energy
Also by this seer
- Many hymns of Rigveda Mandala 4 (traditionally attributed to Vāmadeva Gautama)
- Associated in later tradition with the Vāmadeva motif and with foundational Agni praise used in śrauta-style fire ritual contexts
The rite, step by step
- Purification and preparation of the altar/fire-space (vedi) and fuel arrangement
- Kindling/establishing Agni with reverent invitation as hotṛ and īḍya (adorable one)
- Recitation to recall Agni’s primordial establishment and Bhṛgu-kindling, affirming his rightful place in the rite
- Offerings into the fire with namas (reverence), requesting Agni to carry them and to uphold ṛta
- Concluding praise for Agni’s swift, wind-like movement and his power to bring abundance back to the sacrificer
Offerings
- Ghṛta (ghee/clarified butter)
- Samidhs (kindling sticks)
- Havis (simple oblations such as grains/cakes, as appropriate to the rite)
Frequently Asked Questions
It celebrates Agni as the primal sacrificial Fire—first set in place, rekindled by the Bhṛgus, and active in every sacrifice as the priest who carries offerings and upholds ṛta (truth/order).
The Bhṛgus are remembered as discoverers/rekindlers of Agni, making him blaze in the forests; the hymn uses this to show Agni’s ancient legitimacy and his availability to all clans.
It can be recited at the start of a homa or simple lamp/fire offering to invoke Agni as the inner and outer priest—asking for clarity, right order (ṛta), and the successful ‘carrying’ of one’s offerings and intentions.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
