Rig Veda 4.7.1 — Mandala 4, Sukta 7, Mantra 1
Sukta 4.7
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.7)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे ॥
Transliteration
ayám ihá prathamó dhā́yi dhātṛ́bhir hótā yájiṣṭho adhvaréṣv ī́ḍyaḥ | yám apnávāno bhṛ́gavo vi-rurucúr váneṣu citráṃ vi-bhvám viśé-viśe ||
Translation
ഈ (അഗ്നി) ഇവിടെ ധാതാക്കൾ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചതാണ്—ഹോതൃ, യജ്ഞങ്ങളിൽ അത്യന്തം പൂജ്യൻ, ആരാധ്യൻ. ഭൃഗുക്കൾ അവനെ നേടി വനങ്ങളിൽ ജ്വലിപ്പിച്ചു; അവൻ അത്ഭുതകരമായ, വിശാലമായ തേജസ്—കുലംതോറും വ്യാപിക്കുന്നവൻ.
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ (अयम् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
धायिwas established/was set
धायि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
धातृभिःby the establishers/ordainers
धातृभिः:
करण
TypeNoun
Rootधातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा ‘स्थापने/धारणे’ + तृ)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ (अयम् इत्यस्य समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootहोतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु ‘यज्ञे’ + तृ)
यजिष्ठःmost worshipful / best at sacrifice
यजिष्ठः:
कर्तृ (होता इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयजिष्ठ (प्रातिपदिक; यज्-तमे/इष्ठ-प्रत्ययः)
अध्वरेषुin the rites/sacrifices
अध्वरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
ईड्यःpraiseworthy / to be invoked
ईड्यः:
कर्तृ (होता इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तुतौ’ + य)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अप्नवानःpossessing gain/attainment; successful
अप्नवानः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootअप्नवत् (प्रातिपदिक; अप्न ‘धन/कार्य-सम्पत्ति’ + वत्) अथवा √आप् ‘प्रापणे’ से भाव
भृगवःthe Bhṛgus (a seer-clan)
भृगवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
विरुरुचुःshone forth / made (him) shine
विरुरुचुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रुच् (दीप्तौ) with preverb वि-
वनेषुin the woods/forests
वनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
कर्म (यम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
विभ्वम्all-pervading, mighty
विभ्वम्:
कर्म (यम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविभ्व (प्रातिपदिक)
विशे-विशेin each clan/settlement
विशे-विशे:
अधिकरण
TypeNoun (reduplicated distributive)
Rootविश् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.