
Sukta 1.168
Agastya Mānavā (traditional for RV 1.168, Marut hymn)
Maruts
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം മരുৎഗണത്തെ ഏകീകൃതവും വേഗഗതിയിലുള്ളതുമായ ഒരു സംഘമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവർ യാഗത്തിൽ നിന്ന് യാഗത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് പ്രചോദിത ചിന്തകളെ ചലിപ്പിക്കുകയും, രണ്ടു ലോകങ്ങളിലൂടെയും “ശരിയായ ദിശയിലേക്കുള്ള” പുരോഗതി ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ വിശാല വ്യാപ്തിയെയും, ഗർജനാശക്തിയെയും കവി വിസ്മയത്തോടെ നോക്കുന്നു—അത് കട്ടിയായി ഒതുക്കപ്പെട്ടതിനെ പൊളിച്ച് തുറന്ന്, വഴികൾ ശുദ്ധീകരിച്ച്, ജീവനും ജയവും നല്കുന്ന ശക്തികളെ മോചിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം, നന്നായി പണിത സ്തുതിഗാനം അർപ്പിച്ച്, ദേഹധാരികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പോഷണവും ബലവർധക ഊർജവും കൊണ്ടു മരുത്തുകൾ വരണമെന്ന് ക്ഷണിക്കുന്നു.
Mantra 1
यज्ञायज्ञा वः समना तुतुर्वणिर्धियंधियं वो देवया उ दधिध्वे । आ वोऽर्वाचः सुविताय रोदस्योर्महे ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥
യജ്ഞത്തിൽ നിന്ന് യജ്ഞത്തിലേക്ക് നിങ്ങൾ ഏകമനസ്സോടെ, വേഗത്തിൽ മുന്നേറുന്നു; ചിന്തയ്ക്ക് പിന്നാലെ ചിന്ത, ദേവമുഖിയായ ശക്തികളേ, നിങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഇരുലോകങ്ങളിൽ (രോദസി) സുഖഗതിക്കായി, മഹത്തായ സഹായത്തിനായി, നന്നായി പിണഞ്ഞ വചനങ്ങളോടെ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെ തിരിയുന്നു.
Mantra 2
वव्रासो न ये स्वजाः स्वतवस इषं स्वरभिजायन्त धूतयः । सहस्रियासो अपां नोर्मय आसा गावो वन्द्यासो नोक्षणः ॥
വേലിക്കെട്ടുകളെപ്പോലെ, സ്വജാഃ—സ്വയം ജനിച്ചവരും സ്വതവസഃ—സ്വബലശാലികളും ആയ അവർ, ഇഷം—ഊർജ്ജസമൃദ്ധി കൈവെച്ച് സ്വർ—പ്രകാശമയ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ധൂതയഃ—കുലുങ്ങിക്കൊണ്ട് ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു. അപാം—ജലങ്ങളുടെ ഊർമയഃ—തിരമാലകളെപ്പോലെ അവരുടെ വരവ് സഹസ്രിയാ—ആയിരമടങ്ങ്; വന്ദ്യാ ഗാവഃ—സ്തുത്യമായ പശുക്കളെപ്പോലെ, നൊക്ഷണഃ—ബലവാനായ കാളകളെപ്പോലെ അവർ മുന്നേറുന്നു.
Mantra 3
सोमासो न ये सुतास्तृप्तांशवो हृत्सु पीतासो दुवसो नासते । ऐषामंसेषु रम्भिणीव रारभे हस्तेषु खादिश्च कृतिश्च सं दधे ॥
സോമാസോ ന—പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമപാനങ്ങളെപ്പോലെ, അവരുടെ അംശവഃ—ധാരകൾ തൃപ്തമാണ്; ഹൃത്സു പീതാസഃ—ഹൃദയത്തിൽ കുടിക്കപ്പെട്ടവർ, അവർ ദുവസോ ന—ദാന/സേവനത്തിൽ ഇരിപ്പിടം എടുക്കുന്നു. ഏഷാമംസേഷു—അവരുടെ തോളുകളിൽ രംഭിണീവ—രംഭിണിയെപ്പോലെ ചേർന്നു പിടിക്കുന്നു; ഹസ്തേഷു ഖാദിശ്ച—തുറന്നുപൊളിക്കുന്ന ശക്തിയും കൃതിശ്ച—രൂപപ്പെടുത്തുന്ന/സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശക്തിയും, രണ്ടും സം ദധേ—ഒരുമിച്ച് സ്ഥാപിതമാണ്.
Mantra 4
अव स्वयुक्ता दिव आ वृथा ययुरमर्त्याः कशया चोदत त्मना । अरेणवस्तुविजाता अचुच्यवुर्दृळ्हानि चिन्मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥
ദിവഃ അവ—ആകാശത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക്, സ്വയുക്താ—സ്വയം യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടവർ, അവർ വൃഥാ—വേഗത്തിൽ വന്നു; അമർത്യാഃ—അമരന്മാർ, ത്മനാ—സ്വസ്വഭാവത്തിന്റെ കശയാ—ചാട്ടുകൊണ്ട് പ്രേരിതരായി. അരെണവഃ—മലിനതയില്ലാത്തവർ, തുവിജാതാ—മഹാശക്തിയിൽ ജനിച്ചവർ, മരുതഃ—മരുത്തുകൾ, ഭ്രാജദൃഷ്ടയഃ—മിനുങ്ങുന്ന കുന്തങ്ങളുള്ളവർ, ദൃഢ്ഹാനി ചിത്—ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായതിനെപ്പോലും അചുച്യവുഃ—കുലുക്കി നീക്കി.
Mantra 5
को वोऽन्तर्मरुत ऋष्टिविद्युतो रेजति त्मना हन्वेव जिह्वया । धन्वच्युत इषां न यामनि पुरुप्रैषा अहन्यो नैतशः ॥
ഹേ മരുതുകളേ, കുന്ത-മിന്നൽപോലെ ദീപ്തരായവരേ, നിങ്ങളിൽ അകത്ത് ആരാണ് തന്റെ തന്നെ ശക്തിയാൽ വിറയുന്നത്—നാവോടുകൂടിയ താടിപോലെ? പ്രേരണയുടെ യാത്രാമാർഗത്തിൽ വില്ലിൽ നിന്നു വിട്ട അമ്പുപോലെ, അനേകം പ്രേരണകൾ പുറപ്പെടുവിച്ച്, പകൽ-പ്രകാശമുള്ള കുതിരപോലെ അവൻ പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു.
Mantra 6
क्व स्विदस्य रजसो महस्परं क्वावरं मरुतो यस्मिन्नायय । यच्च्यावयथ विथुरेव संहितं व्यद्रिणा पतथ त्वेषमर्णवम् ॥
ഈ മഹത്തായ രജസ് (മധ്യലോകം) എന്നതിന്റെയെ ദൂരത്തേയുള്ള തീരം എവിടെയാണ്, അടുത്ത പരിധി എവിടെയാണ്—ഹേ മരുതുകളേ—നിങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ വിസ്താരത്തിൽ? നിങ്ങൾ ഘനമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നതിനെ വിറയുന്നതുപോലെ കുലുക്കി അഴിച്ചുവിടുമ്പോൾ, ശിലാ-ശസ്ത്രവുമായി നിങ്ങൾ ദീപ്തമായ അർണവത്തെ കടന്ന് പറക്കുന്നു—തടസ്സമായ കട്ടയെ പൊളിച്ച്, ജീവന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള പഥത്തിന് വഴി തുറക്കുന്നു.
Mantra 7
सातिर्न वोऽमवती स्वर्वती त्वेषा विपाका मरुतः पिपिष्वती । भद्रा वो रातिः पृणतो न दक्षिणा पृथुज्रयी असुर्येव जञ्जती ॥
ഞങ്ങൾക്കായി നിങ്ങളുടെ സാതി (വിജയ-ശക്തി) അമവതീ (ബലസമ്പന്ന)യും സ്വർവതീ (സൂര്യ-പൂർണതയുള്ളതും) ആയിരിക്കട്ടെ—ഹേ മരുതുകളേ—തീക്ഷ്ണം, വിപാകാ (പരിപക്വമാക്കുന്ന), പിപിഷ്വതീ (പോഷണം വർധിപ്പിക്കുന്ന). ശുഭമായിരിക്കട്ടെ നിങ്ങളുടെ രാതി (ദാനം)—ദക്ഷിണയെപ്പോലെ, ദാതാവിനെ നിറയ്ക്കുന്നതു; വിശാലമായി ചുവടുവയ്ക്കുന്നതു, അസുര്യ (പ്രഭുത്വ-ശക്തി)പോലെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതു, ഞങ്ങളെ വിപുലമായ ഗതിയിലേക്ക് മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നതു.
Mantra 8
प्रति ष्टोभन्ति सिन्धवः पविभ्यो यदभ्रियां वाचमुदीरयन्ति । अव स्मयन्त विद्युतः पृथिव्यां यदी घृतं मरुतः प्रुष्णुवन्ति ॥
നിങ്ങൾ മേഘജന്യമായ വാണിയെ ഉയർത്തി ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ, നദികൾ നിങ്ങളുടെ പ്രേരകശക്തികൾക്ക് പ്രത്യുത്തരം നൽകുന്നു. ഹേ മരുതന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഘൃതം—നിങ്ങളുടെ ദീപ്തസാരം—തളിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ മിന്നലുകൾ പുഞ്ചിരിപോലെ തെളിയുന്നു.
Mantra 9
असूत पृश्निर्महते रणाय त्वेषमयासां मरुतामनीकम् । ते सप्सरासोऽजनयन्ताभ्वमादित्स्वधामिषिरां पर्यपश्यन् ॥
പൃശ്നി—ബഹുവർണ്ണ മാതാവ്—മഹായുദ്ധത്തിനായി മരുതന്മാരുടെ ജ്വലിക്കുന്ന, അശ്രാന്തമായ അഗ്രമുഖത്തെ പ്രസവിച്ചു. ആ വേഗവാന്മാർ വിശാലതയെ ജനിപ്പിച്ചു; പിന്നെ അവർ എല്ലാടവും തങ്ങളുടെ സ്വധാ—ജന്മസിദ്ധ ശക്തി—യെ കണ്ടു, ഉഗ്രവും സ്വതന്ത്രവും, സത്തയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബലത്തിന്റെ അന്തർനിയമമായി.
Mantra 10
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ഹേ മരുതന്മാരേ, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ സ്തോമം; ആനന്ദത്തിനും ബഹുമാനത്തിനും അർഹനായ സ്തുതികാരന്റെ പ്രചോദിത ഗീർ ഇതാണ്. ഞങ്ങളുടെ തനുവിന്നായി പോഷണം കൊണ്ടുവരുവിൻ; ഞങ്ങൾ ഈ ബലവത്തായ ഗണത്തെ—ഈ പ്രേരകശക്തിയെ—അറിയുകയും കൈവശമാക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ; അത് വേഗത്തിൽ ദാനം ചെയ്ത് യാത്രയെ വിജയകരമാക്കുന്നു.
The Maruts are a band of youthful storm-deities—wind, thunder, and radiant power—moving together and helping to break obstacles and bring strength and rain.
The poet asks for ‘suvitā’ (right-going success), great help and protection, and for nourishing force (iṣ) that strengthens embodied life and supports victory.
It is a poetic way of describing the Maruts’ storm-power that loosens and shatters blockages—both in nature (clouds, barriers) and inwardly (stagnation, fear)—so progress becomes possible.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.