Sukta 168
Sukta 1.168
Agastya Mānavā (traditional for RV 1.168, Marut hymn)
Maruts
Triṣṭubh
अयं सूक्तः मरुतो युगपत् एकसङ्घं शीघ्रगामिनं गणं आह्वयति—ये यज्ञाद् यज्ञं प्रति सञ्चरन्ति, धियः प्रेरयन्ति, उभयोर्लोकयोः सम्यग्गामिनीं प्रगतिं ददति। कविः तेषां विशालं विचरणं वृष्ट्यन्धसां च बलं विस्मयते—यत् सङ्घटितं भिनत्ति, मार्गान् विशोधयति, जीवनाय जयाय च शक्तीः विमोचयति। अन्ते सः कृतां स्तुतिं समर्प्य, मरुतोऽन्नेन पोषणेन च देहधारणाय बलवर्धनया ऊर्जया सह आगन्तुं निमन्त्रयति।
Mantras
Mantra 1
यज्ञायज्ञा वः समना तुतुर्वणिर्धियंधियं वो देवया उ दधिध्वे । आ वोऽर्वाचः सुविताय रोदस्योर्महे ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥
यज्ञाद्यज्ञं वः समाना तुतुर्वणिर्गच्छति; धियं धियं वो देवया उ दधिध्वे। रोदस्योः सुविताय महे ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिरर्वाचः आ वः।
Mantra 2
वव्रासो न ये स्वजाः स्वतवस इषं स्वरभिजायन्त धूतयः । सहस्रियासो अपां नोर्मय आसा गावो वन्द्यासो नोक्षणः ॥
वव्रासो न ये स्वजाः स्वतवस इषं स्वरभिजायन्त धूतयः। सहस्रियासो अपां नोर्मय आसाः गावो वन्द्यासो नोक्षणः॥
Mantra 3
सोमासो न ये सुतास्तृप्तांशवो हृत्सु पीतासो दुवसो नासते । ऐषामंसेषु रम्भिणीव रारभे हस्तेषु खादिश्च कृतिश्च सं दधे ॥
सोमासो न ये सुतास्तृप्तांशवो हृत्सु पीतासो दुवसो नासते। ऐषामंसेषु रम्भिणीव रारभे हस्तेषु खादिश्च कृतिश्च सं दधे॥
Mantra 4
अव स्वयुक्ता दिव आ वृथा ययुरमर्त्याः कशया चोदत त्मना । अरेणवस्तुविजाता अचुच्यवुर्दृळ्हानि चिन्मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥
अव स्वयुक्ता दिव आ वृथा ययुरमर्त्याः कशया चोदत त्मना। अरेणवस्तुविजाता अचुच्यवुर्दृळ्हानि चिन्मरुतो भ्राजदृष्टयः॥
Mantra 5
को वोऽन्तर्मरुत ऋष्टिविद्युतो रेजति त्मना हन्वेव जिह्वया । धन्वच्युत इषां न यामनि पुरुप्रैषा अहन्यो नैतशः ॥
हे मरुतः ऋष्टिविद्युतः! वः अन्तः कः स्वयमेव रेजति—हन्वेव जिह्वया? इषां यामनि धन्वच्युत इव, पुरुप्रैषाः सन्, अहन्य इव नैतशः शीघ्रं धावति।
Mantra 6
क्व स्विदस्य रजसो महस्परं क्वावरं मरुतो यस्मिन्नायय । यच्च्यावयथ विथुरेव संहितं व्यद्रिणा पतथ त्वेषमर्णवम् ॥
अस्य महतो रजसः पारं क्व स्वित्, क्व चावरं मरुतो यस्मिन्नायय? यत् च्यावयथ विथुरेव संहितं, तदा व्यद्रिणा त्वेषमर्णवं पतथ—अवरोधं भित्त्वा पन्थानं विवृणुथ।
Mantra 7
सातिर्न वोऽमवती स्वर्वती त्वेषा विपाका मरुतः पिपिष्वती । भद्रा वो रातिः पृणतो न दक्षिणा पृथुज्रयी असुर्येव जञ्जती ॥
अस्मभ्यं वः सातिः अमवती स्वर्वती च भवतु—त्वेषा विपाका पिपिष्वती। भद्रा वः रातिः पृणतो न दक्षिणा; पृथुज्रयी असुर्येव जञ्जती, अस्मान् महति प्रवाहे प्रचोदयतु।
Mantra 8
प्रति ष्टोभन्ति सिन्धवः पविभ्यो यदभ्रियां वाचमुदीरयन्ति । अव स्मयन्त विद्युतः पृथिव्यां यदी घृतं मरुतः प्रुष्णुवन्ति ॥
यदा यूयं मरुतोऽभ्रियां वाचमुदीरयथ, तदा सिन्धवः पविभ्यः प्रति ष्टोभन्ति। यदा च मरुतो घृतं प्रुष्णुवन्ति, तदा पृथिव्यां विद्युतोऽव स्मयन्त इव।
Mantra 9
असूत पृश्निर्महते रणाय त्वेषमयासां मरुतामनीकम् । ते सप्सरासोऽजनयन्ताभ्वमादित्स्वधामिषिरां पर्यपश्यन् ॥
पृश्निर्माता महते रणाय मरुतां त्वेषमयासामनीकं जनयामास। ते सप्सरासोऽभ्वमजनयन्; अथ स्वधां स्वकीयां परितोऽपश्यन्—इषिरां वेगवतीं स्वतन्त्रां, भूतौ बलस्य स्वाभाविकं नियममिव प्रवर्तमानाम्।
Mantra 10
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
मरुतो वः एष स्तोमः; इयं च गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोर् धिया प्रेरिता। एषा यासीष्ट तन्वे वयां; वयं चैतद् वृजनं जीरदानुं बलवर्धकं गणं विद्याम—शीघ्रदानं जययात्राप्रेरकम्।
Frequently Asked Questions
The Maruts are a band of youthful storm-deities—wind, thunder, and radiant power—moving together and helping to break obstacles and bring strength and rain.
The poet asks for ‘suvitā’ (right-going success), great help and protection, and for nourishing force (iṣ) that strengthens embodied life and supports victory.
It is a poetic way of describing the Maruts’ storm-power that loosens and shatters blockages—both in nature (clouds, barriers) and inwardly (stagnation, fear)—so progress becomes possible.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.